De sluier wordt gelicht
Luz sobre Pertur
“Diario de Noticias”, 30 augustus 2007
Op 30 augustus 2007 verschijnt in de krant “Diario de Noticias” een artikel over de documentaire, “El año de todos los demonios”, die Ángel Amigo (*) produceerde, en die gespeeld werd op het “55ste Donostia Zinemaldia”, Internationaal Filmfestival San Sebastián, van 20 september tot 29 september 2007. De documentaire is een reconstructie van wat er in 1976 gebeurde, en maakt kom af met de stelling dat Eduardo Moreno Bergaretxe “Pertur” op 23 juli 1976 zou vermoord zijn in eigen ETA-kring. De verantwoordelijkheid werd in de schoenen geschoven van het speciale commando “Bereziak”.
(*) Ángel Amigo was een persoonlijke vriend van “Pertur”, militant van ETA-pm begin van de jaren 70 en auteur van de politieke biografie over "Pertur”. Hij werd gearresteerd en opgesloten in de gevangenis van Puerto de Santa María, wegens zijn medeplichtigheid in “La Fuga de Segovia”.
Ángel Amigo verklaart: “In dat jaar (1976) was de spanning te snijden. De Franquisten die zich uitsloofden om alles bij het oude te laten, de “aperturistas” die een opening zochten naar een democratisch model (grotendeels op basis van oude Francowetten), de “rupturistas” die volledig met het verleden wilden breken en de gewapende groepen in volle activiteit. De straten van Euskadi kleurden rood van het bloed, met tientallen doden in manifestaties. De fascisten vielen de Carlisten aan op Montejurra. Op 3 maart 1976 waren we getuige van het drama te Vitoria-Gasteiz. ETA bleef de Spaanse Staat uitdagen. De ontvoering (18.03.1976) en de moord (07.04.1976) op de industrieel Ángel door de polimilis (ETA-pm) sloeg de Baskische gemeenschap met verstomming. Op 5 april 1976 ontsnapten 29 gevangenen uit de gevangenis van Segovia (waaronder 25 militanten van ETA en 4 Catalanen van de “Movimiento Ibérico de Liberación”, een beweging van anarchisten). In de schoot van ETA zelf ontstond er onenigheid over de te volgen weg. Sommigen (ETA-pm) wilden de voorkeur geven aan de politieke weg. “Pertur” was één van promotoren van die weg en stelde het “rapport Otsagabia” voor, waarin het ontdubbelen van de gewapende en de politieke strijd gevraagd werd. Dit was niet naar de zin van de Bereziak. En op 23 juli 1976 verdween Eduardo Moreno Bergaretxe "Pertur" voorgoed, volgens sommigen vermoord door zijn opposanten van het “rapport Otsagabia”, de Bereziak.”
De Italiaanse piste
De kerngedachte van Amigo’s stelling vindt zijn oorsprong in Italië, in documenten over het vooronderzoek naar neofascistische elementen die terreur zaaiden in de jaren 70. Namen zoals Stefano Della Chiae, Pier Luigi Concutelli of Augusto Cauchi, al gekend van de aanslag op Montejurra, waren uit Italië gevlucht en hadden onderdak gevonden in Spanje (onder het presidentschap van Carrero Blanco). “In Spanje werden zij met open armen ontvangen, en geïntegreerd als medewerkers in de veiligheidsdiensten”, weet Amigo te vertellen. Nadien traden zij toe tot de “DINA-Dirección Nacional de Inteligencia” (de Chileense geheime politie van Pinochet.)
In 1976 werd Pier Luigi Concutelli te Rome gearresteerd, beschuldigd van de moord op magistraat Corsio, die het onderzoek naar hen leidde. Bij een huiszoeking werd in de woning van Concutelli een machinegeweer “Marieta” gevonden, behorende tot een partij van drie, ooit aangekocht door de “Brigada Central de Información de la Policía Española” (Spaanse inlichtingendienst). Het afleveringsbewijs droeg de handtekening van Roberto Conesa, directeur van die dienst.
Na een interview met een andere magistraat, Salvi, ook betrokken bij het onderzoek, kreeg Amigo inzage in de geheime archieven van de DINA. In die archieven stonden alle operaties beschreven die de neofascistische Italianen hadden gerealiseerd. Ook een bijeenkomst die te Madrid gehouden werd, na de begrafenis van Franco, stond er in vermeld. Op die bijeenkomst waren Augusto Pinochet, Manuel Contreras (de hoofdverantwoordelijke voor DINA) en een Italiaan met codenaam Alfa aanwezig. Er werd overeengekomen de “Operatie Cóndor” (*) uit te breiden naar Europa, kom af te maken met Salvador Allende en hulp te bieden aan extreemrechts in Spanje (dit werd geconcretiseerd met anti-ETA-operaties in Iparralde.)
(*) Operatie Condor was een campagne van politieke repressie, met inbegrip van doodseskaders en moordpartijen, gestart in 1975. Geleid door extreemrechtse dictators, met als doel democratische en vooral linkse invloeden uit te roeien. Hun actieterrein was hoofdzakelijk Zuid-Amerika, maar ook Spanje kon van hun “kennis” genieten. General Juan Manuel Guillermo Contreras Sepúlveda was de meest invloedrijke en machtigste persoon van dit sinistere gezelschap, dat met de zegen van de CIA opereerde.
Het archief van de DINA stelde de onderzoeksrechter in staat om de connecties bloot te leggen tussen de Italiaanse fascisten en de Spaanse politie. Amigo bevestigt: “Het onderzoek bevat verklaringen van een tiental ultrarechtse elementen die bekennen deel genomen te hebben aan activiteiten (doodseskaders) tegen ETA, voor rekening van de Spaanse politie, de inlichtingendiensten en extreemrechts”. De bekentenis van Pier Luigi Concutelli was van doorslaggevende aard. Hij verklaarde aanwezig te zijn geweest bij de ontvoering, de drogering en de overlevering aan de Spaanse politie van een ETA-dirigent. In het archief staat letterlijk: “Dit jaar (1976) waren er geen andere verdwijningen bij ETA, Pertur was de enige (Pertur fue el único).” De rogatoire commissies van Italiaanse magistraten bij hun Spaanse collega’s leverde niets op: elk spoor was zoekgeraakt (?) en de zaak was verticaal geklasseerd.
Nu er een tipje van de sluier gelicht werd, zou men er van kunnen uitgaan dat Justitie de noodzakelijke onderzoeken zou heropenen. Maar Ángel Amigo is sceptisch: ”Ik weet niet of het technisch gezien nog mogelijk is dat er één magistraat in staat zou zijn de zaak te heropenen. Immers, alle relevante documenten werden vernietigd!” (Noot: als de ontvoering en de moord op Pertur werkelijk door de eigen organisatie (ETA) op punt gesteld werd, dan zou men ruimte tekort gehad hebben om alle mogelijke documenten te bewaren.)
Of dit nu de enige en echte waarheid is, weet ik niet. Het blijft een mysterie.
In vrijheid. Voor hoelang?
