Feija!

Misschien moeten we de vraag eerst eens omkeren: Waarvoor hebben we een bit nodig?

Communicatie

Om niet als een willoze pasagier op de rug van het paard te zitten hebben we een communicatiemiddel nodig: we zullen het paard onze wensen ten aanzien van de te kiezen richting en snelheid kenbaar moeten kunnen maken.

Voor deze broodnodige communicatie zijn in de loop der eeuwen talloze methoden bedacht, varierend van lichaamstaal, stemcommando's, diverse bitloze oplossingen, tot natuurlijk uiteindelijk het bit in al zijn varianten. Is het een beter dan het ander? Zolang het om communicatie gaat eigenlijk niet, net zo min als dat Nederlands meer of minder geschikt zou zijn voor communicatie dan Engels, of zelfs gebarentaal. Zolang beide partijen dezelfde taal beheersen gaat alles prima.

De voorbeelden dat elke taal geschikt kan zijn om met het paard te communiceren zijn talrijk. Er zijn vele mensen die fijntjes kunnen demonstreren dat ze zonder mechanische hulpmiddelen niet alleen op hun paard kunnen rijden maar zelfs tot hoge-school-kunstjes in staat zijn, zoals de piaffe op een paard zonder enige optoming.

Dwangmiddelen

Communicatie ok, maar wat nou "als hij niet meewerkt?"

Zeker in deze moderne tijd zijn we eraan gewend geraakt dat we alles onder controle hebben. Het is ondenkbaar dat je in de auto op de rem trapt maar dat het ding niet thuis geeft, en als het je overkomt blijkt het een zeer beangstigende ervaring te zijn. Zaken die zich aan onze controle kunnen ontsnappen boezemen ons enorme angst in: "verlies van controle" is voor de meeste mensen het meest angstwekkende wat ze kan overkomen.

Behoud van controle is dus essentieel. Om de controle te kunnen behouden vervallen we, door allerlei psychologische en evolutionaire achtergronden, al snel in het willen toepassen van "dwang". Het bit lijkt daartoe het geeigende middel te zijn, en de commercie springt hierop gretig in, getuige het assortiment aan bitten wat je in de gemiddelde ruitersportzaak aantreft. De meeste bitten zijn voorzien van "controleverhogende" aanpassingen, zoals hefbomen en dergelijke.

Paarden zijn echter geen dieren die zich gemakkelijk overgeven aan dwang; ze blijken, eveneens door evolutionaire achtergronden, lijnrecht tegen dwang te willen ingaan. Dat talloze paarden zich aan de controle van het bit weten te onttrekken is bovendien ook geen geheim meer. De vraag is dan ook of het bit, toegepast als dwangmiddel, wel voldoet. En als het bit zo slecht als dwangmiddel werkt, moet je het dan nog wel gebruiken om je rijtechnische problemen op te lossen?

Inmiddels is gebleken dat je rijtechnische problemen beter op andere manieren kan oplossen dan met dwangmiddelen. Op onze pagina over desensibilisatie staat hoe je het vluchtgedrag van je paard kan verminderen, en op onze pagina's over wijken-voor-druk en de One Rein Stop staan wat ideetjes over hoe je je paard leert "te gehoorzamen" en zelfs in panieksituaties tot stoppen kan bewegen. Zonder bit.

En nee, wij (auteurs van dit artikel) hebben geen makkelijk praten. We hebben een draver die van de renbaan komt en met een bit niet of nauwelijks was te stoppen, onze andere paarden zijn vluchtachtige arabieren en of kruisingen van beide. Deze paarden stoppen betrouwbaarder op een halster dan op een bit, hoe dit werkt kun je lezen op onze pagina over de One Rein Stop.

Nadelen van het bit

Goed, het kan dus wel zonder bit, maar waarom zou je zonder bit gaan rijden?

Vraagje: Je stapt tijdens het dansen steeds op de tenen van je partner en die zegt dan heel irritant "au!". Hoe los je dat op? a) je gaat beter leren dansen. b) je pakt een rol tape en plakt de mond van je danspartner dicht. Met wat riempjes kun je voorkomen dat je paard zijn mond open doet om au te zeggen...

Het wordt positief gevonden als een paard "schuimt". Een paard zal van nature echter geen speeksel produceren tijdens de beweging: Wij vinden het dan ook geen gezicht als je op een kwijlend paard rijdt.

Fysiologische incompatibiliteit

De ademhalingsweg en spijsverteringskanaal zijn bij een paard strict gescheiden. Wanneer een paard galopeert is de ademhalingsweg wijd geopend en de weg naar de slokdarm stevig gesloten. Wanneer een paard slikt is het precies andersom. Paarden zijn niet gemaakt om tegelijkertijd te eten en te galoperen (iets dat in de natuur bij een graasdier een situatie is die niet eens voor kán komen).
Wanneer het paard echter iets in zijn mond heeft, al is het "maar" een bit, dan worden er naar het brein "eet-signalen" gestuurd. De kauwreflex wordt geactiveerd en het paard begint tong- en kaakbewegingen te maken. Tegelijkertijd wordt de aanmaak van speeksel gestimuleerd. Het paard wordt door de ruiter gevraagd te bewegen waardoor de hersenen tegenstrijdige berichten ontvangen, een fysiologisch conflict ontstaat en het sympatische (beweging) en parasympathische (rust en eten) systeem tegelijkertijd worden geactiveerd.

Verstoring van de ademhaling

Het reguleren van de snelheid van het paard-met-bit berust op het buigen van het hoofd. Hoe verder de kin richting borst beweegt, hoe verder de ademhalingsweg wordt dichtgeknepen. (In vrijheid rennende paarden bewegen hun hoofd naar voren, onder andere om de luchtweg vrij te maken.)
Door de speekselvorming, opgewekt door het bit, worden paarden geprikkeld om te slikken. Maar tijdens het slikken wordt de luchtweg afgeknepen (net als bij mensen). Bij een galoperend paard volgt de ademhaling het ritme van de beenbewegingen; slikken verstoort deze choreografie.

Verstoring van de gang

De ademhaling en beenbewegingen zijn in balans met elkaar. Wanneer de ademhaling wordt verstoord zal het paard proberen het ritme te herstellen en vaak gebeurt dit door de gang aan te passen aan de ademhaling. Het slikken zorgt voor een vertraging van de ademhaling, de gang past zich aan. Het eindresultaat is een onregelmatige, rommelige gang.
Paarden gebruiken hun relatief zware hoofd als balanceerorgaan, op dezelfde manier als waarop kleinere zoogdieren hun relatief zware staart voor dat doel gebruiken. Het hoofd van het paard maakt subtiele bewegingen om de gang zuiver te houden; wanneer het paard het hoofd niet meer vrij kan wegen wordt de gang minder efficiët.

Mond- en gebitsproblemen

Paarden zijn gemaakt om door de neus te ademen: tijdens beweging is de mond stevig gesloten. Een bit verbreekt deze verzegeling en vaak loopt het paard met een min of meer geopende mond.
Het bit stoot vaak tegen kiezen, en ligt in het gevoelige gebied waar de nog niet doorgekomen wolfskiezen vlak onder de oppervlakte drukken. Paarden wisselen hun melkgebit voor hun definitieve gebit tussen de 2 en 5 jaar en moeten in deze periode, waarin ze van zichzelf al een pijnlijke mond hebben, vaak al met een bit lopen.

Ontwikkeling van abnormaal gedrag

Vermijding van het bit is iets dat algemeen voorkomt. Veel paarden hebben één of meer onnatuurlijke gedragingen ontwikkeld als gevolg van het bit: "hoofdschudden", "tong over het bit leggen", "mond open houden" (kan je weer tegengaan met een extra riem), "schuimen", "kwijlen", "op het bit leunen", "hoofd in de lucht gooien", "tong uit de mond steken", etc. Minder bekend is dat ook problemen zoals "zich niet willen laten vangen", "bokken", "tanden knarsen", "met de staart zwiepen", uitingen kunnen zijn van onvrede over het bit.

Al met al zijn er nogal wat problemen die worden geassocieerd met het bit. We hebben er slechts een paar genoemd, in de literatuur wordt ook de negatieve invloed van het bit beschreven op andere delen van het spijsverteringsgestel zoals de maag. Voor ons genoeg redenen om iets, waarvan het nut toch al is achterhaald, vaarwel te zeggen.

Meer weten over hetgeen een bit met het paard doet? Wij kunnen je dit door Professor Dr. W. R. Cook geschreven boek "Metaal in de Mond" van harte aanbevelen.
Meer weten? Kijk op paardnatuurlijk.nl of bitloosrijden.nl.

FOR I WAS BORN A GYPSY HORSE

                                                                              

De grondlegger van Parelli Natural Horsemanship is Pat Parelli. Zijn visie over natural horsemanship is: "Horsemanship can be obtained naturally through psychology, communication, and understanding, versus mechanics, fear, and intimidation."

Om een verfijnde communicatie te hebben met je paard, zoals je die wilt in de dressuur, bij het westernrijden of gewoon recreatief, moet je eerst een basis hebben. Dat is precies waar PNH aan werkt. Wereldwijd zijn er duizenden paardenliefhebbers met het programma begonnen omdat ze een probleem hadden. Ze kregen vervolgens een band met hun paard waar ze nooit van hadden durven dromen. Of je nu problemen hebt of niet, wedstrijden wilt winnen of gewoon in harmonie de ondergaande zon tegemoet wilt rijden, PNH vormt de basis voor dit alles.

Het PNH programma is niet als traditionele rijlessen, want het ontwikkelt je vaardigheden in 4 verschillende gebieden: On-Line, Liberty (grondoefeningen), Freestyle en Finesse (rijvaardigheden). Het is verdeeld over drie levels: Partnership, Harmony en Refinement.

PNH (Parelli Natural Horsemanship) is eigenlijk meer een trainingsmethode voor mensen dan voor paarden.  Een belangrijke basis wordt gelegd met "The Seven Games".

The seven games

De "seven games" bestaan uit zeven grondwerkoefeningen. Deze spelletjes zijn leuk voor zowel paard als mens, nuttig voor de praktische omgang met het paard (zoals trailer laden), en leggen een fundering voor het rijden op het paard. Zowel in de gelijknamige video ("The Seven Games") als in het "Partnership Pack" worden de spelletjes en oefeningen uitgelegd. Het belangrijkste wat je hier eigenlijk leert is dat je druk (zowel fysiek als psychisch) langzaam opbouwt en onmiddellijk opheft zodra (en zolang) het paard doet wat je wilt. Het langzaam opbouwen van druk geeft het paard ruimschoots gelegenheid om te reageren, en om dat bij steeds lichtere druk al te doen. Door de druk onmiddellijk weg te nemen zodra het paard reageert beloon je hem en moedig je hem aan om op steeds minder druk te reageren.

Hieronder volgt een korte beschrijving van de seven games. Het is slechts een beschrijving om een idee te geven, en dus absoluut geen handleiding!

Game #1: "The Friendly Game".

Het is onvoorstelbaar hoeveel paarden ongemerkt een latente angst hebben voor mensen, of een gebrek aan vertrouwen. Dit onderdeel dient om het paard vertrouwd te maken met de mens en alle gehanteerde gereedschappen. Je moet het paard letterlijk overal kunnen aanraken zonder ontwijkend of verdedigend gedrag. Eventuele "moeilijke plekken" moet je oplossen voor je verder kan. De bedoeling is uiteindelijk dat het paard ons, ondanks ons uiterlijk, geur en gedrag als roofdier, toch onvolwaardelijk vertrouwd.

Game #2: "The Porcupine Game".

Bij dit spel wordt je geleerd hoe je het paard leert wijken voor druk, en wel voor zo licht mogelijke druk. En niet alleen op de meest voor de hand liggende plaatsen, maar overal. Je moet het hoofd met een zachte vingerbeweging omlaag kunnen brengen, of het paard door zachtjes tegen de neus te duwen achteruit laten lopen. Wanneer het paard dit eenmaal is geleerd heb je daar veel plezier van, niet alleen bij het omgaan met het paard op de grond, maar ook tijdens het rijden. Uiteraard is het niet de bedoeling dat je paard voor iedere aanraking wegvlucht, en daarom wordt bij deze oefening intensief gebruik gemaakt van de technieken van game #1 om het onderscheid te leren.

Game #3: "The Driving Game".

Bij dit spel gaat het er om dat je het paard gehoor leert te geven aan een suggestie. Zonder het paard aan te raken leer je hem te wijken. Lichaamstaal is hierbij erg belangrijk. Ook hier wordt gebruik gemaakt van de technieken van game #1.

Game #4: "The Yoyo Game".

Bij dit spel wordt het paard geleerd om zonder fysieke druk achteruit en vooruit te lopen, en vooral om in een rechte lijn te lopen. De mens blijft hierbij stil staan (of zitten), en wie het minst zijn voeten beweegt is in de paardentaal de leider. Beheersing van game #1, #2, en #3 is hier vereist.

Game #5: "The Circling Game".

Bij dit spel wordt het paard geleerd om zelfstandig zijn gang te behouden, en dat het rustpunt bij de mens ligt. Ook wordt er geleerd om het paard een bepaalde richting op te laten lopen, en om op afstand zijn achterhand te "ontkoppelen". En ook hier geldt weer dat degene die het minst zijn voeten beweegt de leider is. Onder andere hierom wordt er niet meegedraaid met het paard, maar pak je achter je rug het touw over in je andere hand. Game #1 en #3 zijn voor dit onderdeel noodzakelijk.

Game #6: "The Sideways Game".

Bij dit onderdeel wordt geleerd het paard zijwaarts te laten lopen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de technieken uit game #3, #4 en #5. Zijwaarts is een goede gymnastiserende oefening, bereidt het zijwaarts rijden en, hoe gek het ook klinkt, de vliegende galopwissels voor.

Game #7: "The Squeeze Game".

Hierbij wordt het paard geleerd door nauwe openingen te gaan, over voorwerpen heen te springen of onderdoor te kruipen. Het bevordert het vertrouwen in de mens, maakt het paard dapperder, en zorgt er onder andere als praktisch resultaat voor dat je je paard makkelijk de trailer in kan sturen. Bij de squeeze games zijn de technieken van alle voorgaande games nodig. Ook hier is de truuk weer dat je onmiddellijk alle druk laat vallen zodra het paard doet wat je wilt. Op de afbeelding zie je het paard op mijn verzoek de trailer ingaan, en ik heb dan ook net tevoren alle druk laten vallen en doe dus niets meer...
 
 
 
 

Freestyle riding

Wanneer je alle grondwerktechnieken uit "The Seven Games" beheerst kun je beginnen met rijden. Het rijden begint in eerste instantie met touwhalster en een teugel. Het allereerste wat je je paard leert is lateral flexion, en dat het paard gewillig zijn hoofd naar je knie buigt als je daarom vraagt door geringe druk op de teugel uit te oefenen. Dit is uiteindelijk ook de manier waarop je je paard in noodgevallen stopt. Het is veiliger dan aan beide teugels trekken, en in gebogen houding kan het paard zijn achterhand niet meer gebruiken, niet steigeren of bokken. De technieken van game #2 worden gebruikt om het paard op minimale teugeldruk te leren reageren.

Door weer gebruik te maken van de reeds geleerde technieken om "druk" in fases op te bouwen leer je je paard uiteindelijk te beheersen met minimale of zelfs geen teugelgebruik.  Zowel voor het aangeven van de richting, als het starten, stoppen en zijwaarts gaan. Door middel van "The Seven Games" heeft het paard eigenlijk al vooraf alle bewegingen leren uit te voeren op jouw verzoek.

Hoe te beginnen met PNH?

Wie met Parelli Natural Horsemanship wil beginnen kan het beste uit de serie "Savvy Systems" het "Partnership voor level 1" aanschaffen. In eerste instantie lijkt het pakket niet goedkoop, maar de informatie, bestaande uit een tiental lesboeken, theorieboek, video-tape en audio-tape, is zeker de moeite waard. Lessen van een "normale" instructeur zijn immers ook niet goedkoop! Vooralsnog is het studiemateriaal slechts in de Engelse taal verkrijgbaar, dus enige kennis van de Engelse taal is wel een vereiste.

Wanneer je alle stof uit het Partnership Pack eigen hebt gemaakt moet je in staat zijn een level 1 test af te leggen.

Hierna ben je zeker niet "uitgeparellied"! Na level 1 komt level 2 (waarin onder andere vliegende galopwissels zitten, en bareback rijden). Daarna heb je de smaak zo te pakken dat je verder gaat met level 3...
 

Level 1 (Partnership)

Het thema van de level 1 studie is "Partnership".
In dit level leer je onder andere hoe je communiceert met je paard, leer je grondwerkoefeningen, rijden op een halster, je paard voor je uit de trailer in laten lopen, tempo en richting te houden zonder voortdurende correcties.
De level 1 test is uiteraard niet verplicht, maar kan een aardige stimulans zijn, en/of jezelf het bewijs geven dat je de technieken afdoende beheerst. De test kan door een erkende PNH-instructeur worden afgenomen, zowel "live" als per video. Internet en het gebruik van video-sessies maken het mogelijk om een instructeur te kiezen uit welk land je maar wilt.

Level 2 (Harmony)

Het thema van de level 2 studie is "Harmony".
In dit level ga je de kennis uit je level 1 studie verder verdiepen. Je leert hier de grondwerkoefeningen zonder touw te doen, voorwaarts en stoppen in balans te brengen (impuls), rijden zonder zadel en hoofdstel, en nog veel meer.
De level 2 test is uiteraard niet verplicht, maar kan een aardige stimulans zijn, en/of jezelf het bewijs geven dat je de technieken afdoende beheerst. De test kan door een erkende PNH-instructeur worden afgenomen, zowel "live" als per video. Internet en het gebruik van video-sessies maken het mogelijk om een instructeur te kiezen uit welk land je maar wilt.
De termijn waarin je de level 1 vaardigheden je eigen kan maken hangt uiteraard van veel factoren af.

Hieronder volgt het dagboekje van Feija. Over dingen die wij meemaken, over de training etc, over de kleine en grote zorgen die je als team zo kan hebben, maar ook de leuke dingen.



26 december 2008


Vandaag is mijn vrouwtje weer geweest. Ze had allemaal lekkers in haar jaszak, appels en wortels en toen ik haar zag binnenkomen had ik mijn oortjes meteen naar voren en keek over de box heen. Ik ken haar nu wel langzaam en ik begin haar te vertrouwen. Ze ruikt wel erg lekker als ze komt en ik ga meteen aan haar snuffelen. Ik liet vandaag ook meteen toe dat ze mij op mijn billen borstelde want dat vind ik soms nog best spannend als ik iemand niet goed ken hoor. Het was heel goed dat ik dat deed want vrouwtje beloonde mij meteen met een "goed zo manneke". Ik begin ook een beetje jalours te worden, want toen vrouwtje even aandacht wou geven aan een ander paardje liet ik mezelf meteen zien, ik maakte me groot en strekte mijn hals over de deur heen en keek haar indringend aan, toen kwam ze gelukkig weer bij mij terug. Eergisteren had vrouwtje een grote rode bal mee, toen we in de paddok waren en dat vond ik best wel spannend, want dat ding rolde zomaar op me af! Nou maar ik kan er wel wat van hoor en heb dat ding even een trap gegeven, zie je nou wel dat ik dapper ben! Toen deed ik heel gek en ik vond het best wel leuk ook en ik raakte de bal met de neus en ik denk dat vrouwtje dit wel goed vond, want ze beloonde me wel! Alleen ging vrouwtje even weg bij de paddok en heb ik mezelf even moeten laten horen, want ik wou helemaal niet zonder haar in de paddok blijven en toen kwam ze gelukkig weer terug! Vrouwtje heeft me beloofd dat ze overmorgen weer zal komen...wie weet heeft ze weer lekkers bij zich!


29.12.2008

Vanmorgen kwam mijn vrouwtje weer, hoeraaa! Ik krijg appels en een poetsbeurt en ze heeft me lekker staan te kroelen. Dat vond ik wel erg fijn, want ik stond met de ogen dicht en te kwauen en te likken, wij paarden doen dat dan als teken dat wij ontspannen zijn. Ik vond alleen niet zo leuk dat mijn buurman elke keer vrouwtjes aandacht trok, dus heb ik even maar lekker griezelig gedaan en de oren in de nek en even laten zien, dat vrouwtje van mij is! Volgens mij vind vrouwtje het wel leuk dat ik beetje eenkennig word hoor. Vrouwtje heeft mij vandaag verteld dat het niet meer lang gaat duren of ik mag mee verhuizen naar een andere stal...ik weet dan niet wat verhuizen is, maar volgens mij houd dat in dat ik dan elke dag mijn vrouwtje kan zien. Dus moest ik geduld oefenen zei ze tegen mij. We hebben vandaag niet buiten gewerkt, vrouwtje vond het erg koud buiten want het vriest en ze zei dat het niet goed was voor mijn benen. Dus heb ik lekker vrij, vrij zijn is ook wel leuk want dan krijg ik allemaal lekkers en aandacht! Anders ook wel maar dan hoef ik niets te doen. Niet dat ik het koud heb hoor, ik ben immers een echte tinker en wij hebben een heeeele dikke vacht. Maar vrouwtje zei de grond is zo hard. Ze komt van de week nog een of twee keer bij mij heeft ze in mijn witte oor gefluistert. Nou ik kan niet wachten!


01-01-2009

Hoera! Vandaag was vrouwtje er weer. Ik zag haar meteen hoor. Oren naar voren en meteen even laten weten waar ik sta! Vrouwtje had allemaal mensen mee, kleine ook wel en ze gingen mij aaien en snoepjes geven, dat vond ik wel mooi en ik was lang zo verlegen niet meer dan in begin.Ik geloof dat ze die kleine gillende wezens kinderen noemen....ze waren wel lief voor mij en ik moest ook even in zo een klein vierkant ding kijken waar licht uitkwam. Vrouwtje zegt dan altijd "op de foto". Vandaag heeft ze me weer geborsteld en geknuffelt maar het was erg koud buiten en vrouwtje zei dat ik moest wachten tot ik bij haar kwam, dan hebben wij een binnenbak zegt ze. Ik weet niet wat een binnenbak is, ik ken alleen maar de groene weiden in Engeland waar ik vandaan kom hoor. Vrouwtje zegt dat ik nu moet leren. Dan krijg ik altijd een snoepje van haar, dus leren is wel leuk dan. Voordat ze weg ging heeft zij mij kuil gegeven en ik heb netjes staan te wachten tot ze het op de grond heeft gelegt en vrouwtje zei ik doe het netjes! Toen krijg ik nog een knuffel en ze beloofde snel weer te komen en mij gauw op te halen. Ik denk dat ze op zondag komt, want dan komt ze meestal bij mij.


04-01-2009

Mijn vrouwtje was er vandaag weer, yes! Met worteltjes en brood. Heeft me dus flink verwend. Vrouwtje zei dat er morgen iemand kwam, om met mij en haar te werken...oei werken! Best spannend hoor, ze zei "Aart komt morgen en dan gaan we wat doen" ...ben toch wel erg benieuwd hoor...weer iets nieuws voor mij. Maar dat betekend dat vrouwtje morgen weerkomt, dus dat is altijd goed!

05-01-2009

Vandaag kwam vrouwtje samen met een man. Ik vond hem wel interessant, maar ook een beetje spannend, want ik ga niet zomaar naar een vreemd mens toe zeg!Maar hij daagde mij wel uit zeg en hij praatte een duidelijke taal, dus ging ik hem wel volgen. Maar ik hield vrouwtje wel goed in de gaten hoor!Toen kwam vrouwtje ook nog iets doen met mij en ik was meteen een stuk rustiger.Ze was wel tevreden, want aan het einde kreeg ik de velbegeerte emmer met muesli.Feestje! Vrouwtje zal deze week nog weer komen, zei ze....

16-01-2009

Vandaag was een spannende dag hoor...ik ging de trailer in en op reis! Ik moest wel ff hinniken toen ik wegging hoor, even gedag zeggen. Toen kwam ik op een stal met allemaal andere maatjes, het was best druk voor mij, want er waren ook veel mensen om te kijken, ze waren druk aan het praten en doen en ik wist eerst niet, wat ik moest. Maar vrouwjte was er wel en knuffelde en kroelde mij, dus dat was erg fijn. Toen was ik ook rustiger en maakten die geluiden mij steeds minder uit. Ik ben wel moe geworden door alles, en stond tegen mijn vrouwtje aan met de ogen dicht. Ze komt mij morgen vroeg meteen opzoeken heeft ze gezegt! Ik ben slaperig, stond wat te scharrelen in mijn nieuwe huis, ik denk dat ik zometeen ga liggen...


23-01-2009

Nou beste mensen, ik ben nu al een week op mijn nieuwe stal en ik heb het prima naar mijn zin hier hoor...die mensen, dievoor mij zorgen zijn heel erg lief voor mij.Ik heb altijd een schone box, vers water en lekker eten, vooral het kuil smaakt mij heel erg goed! Met mijn vrouwtje ben ik al een beetje aan het werk, en ze zegt dat ik het heel goed doe! Dan ben ik erg enthousiast en doe allerlei kunstjes.En dat doe ik graag, want ik krijg altijd een beloning als ik het mooi doe. Mijn vrouwtje kan niet meer zo heel veel rijden, ze had me verteld dat ze ziek is...soms is ze wel verdrietig, en dat voel ik heel goed aan. Dan ben ik heel lief voor haar. Ik pas altijd goed op, dat ik haar niet bezeer, maar ik ben dan ook een heel bijzonder paard hoor...dat zegt vrouwtje altijd wanneer ze met andere mensen over mij praat en ik luister dan ook altijd mee met de oortjes na voren. Ik ben heel nieuwsgierig. Een echte tinker dus! Morgen komt mijn vrouwtje weer...

Een paard kijkt ons aan. Zachtmoedige donkere ogen vol vertrouwen. Daarin weerspiegelt een geheimzinnige glans die het bestaan van een andere wereld verraadt. Door vriendschap te sluiten met het paard krijgen we toegang tot deze wereld. Zijn warme adem beroert onze huid. Hij ruikt naar gras en aarde, naar het grote onbekende voor ons, dat met ons in contact wil komen. Zijn oren schieten heen en weer, nemen elk geluidje waar-ons zachte gefluister, het geritsel van onze voeten in het stro, misschien zelfs het kloppen van ons hart. Warm, levend fluweel tegen onze huid-het paard geeft een duwtje met zijn neus, hij wil geaaid worden. We begrijpen het paard. Als we hem aanraken, worden we gegrepen door een wezen dat tot de overwinnaars van miljoenen jaren evolutiegeschiedenis behoort-niet in laatste plaats omdat hij vriendschap sloot met de mens...


( Bron: Horsefeelings van G. Kärcher en S.L. Binder )