Voedselverspilling

Eten in de vuilnisbak

Onlangs is de campagne ‘Eten is om op te eten’ gestart. Hiermee wil de regering iedereen oproepen om minder eten te verspillen. Voedselverspilling is te voorkomen door slimmer boodschappen te doen, zelf te koken en eten te bewaren. Dat is nodig omdat we in België en Nederland veel bruikbaar eten gewoon in de vuilnisbak gooien. Gemiddeld 51 kilo per persoon per jaar. Hiervan kun je 80 warme maaltijden maken en het kost 175 euro.

Milieu

Het verspillen van eten is ook slecht voor het milieu. We gebruiken voor het maken en vervoeren van voedselproducten heel veel grondstoffen en energie. De weg die het voedsel aflegt van de akker van de boer tot aan de supermarkt is het voedselproductietraject. Als dit voedsel in de prullenbak belandt, is dit allemaal voor niets geweest.

Van de akker tot de koelkast

Veel voedsel komt van het land van de boer, bijvoorbeeld aardappelen. De verbouwde aardappelen worden met vrachtwagens, schepen of vliegtuigen vervoerd naar de fabriek waar voedsel wordt verpakt. Of het wordt verwerkt tot ander voedsel, zoals aardappelpuree. Vanuit de fabriek gaat het naar de supermarkt, waar het wordt verkocht en bijvoorbeeld in jouw koelkast terecht komt.

Zonde

Als voedsel te lang in de koelkast blijft liggen, bederft het. Dan kun je het niet meer eten en belandt het voedsel uiteindelijk ongebruikt in de vuilnisbak. Zonde van het werk van de boer, de benzinekosten van de vrachtwagen, het maken van de verpakking, het bewerken van de aardappels tot puree, het gekoeld bewaren in de supermarkt, de moeite die je hebt gedaan om naar de supermarkt te gaan en de plek in je vuilnisbak!

.

Prijsvorming op de markt

Het proces van vraag en aanbod

Volgens Adam Smith (1723 - 1790), de grondlegger van de moderne economie, werden alle handelingen in de maatschappij op elkaar afgestemd door 'The Invisible Hand' ofwel de onzichtbare hand.

In de eerste plaats heeft de onzichtbare hand een religieuze betekenis. De onzichtbare hand zou van de Schepper zijn. Door het gebruik van de onzichtbare hand wist de Schepper te voorkomen dat de maatschappij ontaardde in een chaos. Daarnaast heeft de onzichtbare hand een meer economisch praktische betekenis gekregen. De onzichtbare hand is een synoniem voor het prijsmechanisme of marktmechanisme.

Natuurlijke prijs
Het is een economisch mechanisme om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. Het prijsmechanisme zorgt ervoor dat de markt efficiënt werkt. Immers als de vraag toeneemt, dan zal de prijs van het product stijgen. De extra winst zal leiden tot een extra aanbod en uiteindelijk zal de prijs weer dalen tot het oude niveau. De prijs is nooit hoger dan noodzakelijk. Deze evenwichtprijs die ontstaat noemt Smtih de natuurlijke prijs: de prijs, die op lange termijn ontstaat. De feitelijke prijs van het product is echter voortdurend in beweging door een wisselende vraag en veranderend aanbod. Samengevat zorgt het mechanisme ervoor dat de gevraagde producten worden gemaakt met de inzet van de juiste hoeveelheid productiemiddelen.

Volkomen concurrentie
De markt waar het prijsmechanisme optimaal werkt, dat is op de markt van volledig vrije mededinging of volkomen concurrentie. Dit is een marktvorm waarbij zeer veel kleine aanbieders elkaar beconcurreren. Op korte termijn kunnen de bedrijven hier winst maken, maar op lange termijn zal de winst dalen tot nul. Daarom wordt bij de marktvorm de aanbieders ook wel hoeveelheidsaanpassers genoemd. De aanbieders moeten variëren in het aantal aangeboden hoeveelheden om maximale winst te maken. Deze marktvorm wordt gekenmerkt door: veel aanbieders, een homogeen product, vrije toetreding en transparante markt.

Veiling
In de werkelijkheid bestaat de markt van volkomen concurrentie niet. Het is een economisch model waarmee economen de werkelijkheid proberen te beschrijven. De markt, die het meest in de buurt komt van het model van volkomen concurrentie, is de veiling. Het principe van de veiling is beschreven door de econoom Walras (1834 - 1910). Hij is beroemd geworden met de metafoor van de veilingmeester.

"deel van een veilingklok"

Op de veiling wordt geveild bij afslag. De veilingmeester begint in dit systeem met een relatief hoge prijs en laat de klokprijs geleidelijk zakken. De vrager heeft baat bij een zo laag mogelijke prijs. Voor de vrager is de prijs een weergave van de kosten. De aanbieder heeft daarentegen baat bij een zo hoog mogelijke prijs. De prijs is immers voor hem de opbrengst. Zo zal de vrager willen zakken met de prijs zodat hij een maximaal voordeel behaalt.

Aftasten
Toch kan hij niet de prijs te veel laten zakken, omdat anders de concurrent met de partij gaat lopen. Aan de andere kant zal de aanbieder een prijs willen stellen die enerzijds zo hoog mogelijk ligt om zoveel mogelijk winst te maken en anderzijds een prijs waar nog voldoende kopers op komen. Dit aftasten door vragers en aanbieders op de veiling laat zien welke manier het prijsmechanisme werkt. Als vraag en aanbod met elkaar in evenwicht zijn ontstaat de evenwichtsprijs. De eerste koper die vervolgens afmijnt, dat wil zeggen op de knop drukt, is de koper van deze partij. Worden de marktpartijen het niet eens over de prijs, dan worden de overgebleven partijen doorgedraaid.

Concurrentiemechanisme
Achter de metaforen van de Onzichtbare hand en de Veilingmeester gaat het concurrentiemechanisme schuil. Ligt de feitelijke prijs hoger dan de evenwichtsprijs, dan zal er een aanbodoverschot of vraagtekort optreden. De aanbieders zullen hun prijs verlagen om zo hun producten te verkopen. Ligt de feitelijke prijs onder de evenwichtsprijs dan is er sprake van een aanbodtekort of vraagoverschot. De vragers zullen door de schaarste gedwongen worden een hogere prijs te betalen. Op de momenten dat er aanbodtekorten zijn dan zullen nieuwe aanbieders proberen toe te treden op de markt, want dan wordt er veel winst gemaakt. Op het moment dat er een aanbodoverschot is zullen bedrijven, die inefficiënt werken zullen met lege handen achter blijven. Zij zullen failliet gaan. Dat is de concurrentiestrijd waarin de bedrijven zijn verwikkeld.

.

niet huilen lieverd

 Papa papa
ik ben gevallen.
Tranen van een klein kind.
Pleister op mijn knie.
Niet huilen lieverd zegt hij.
Toen was ik klein.

Papa?
Hoe gaat het?
"Ik onhoud niets meer"
zegt hij.
Tranen van een vader
en van mij.
En weer zegt hij,
Niet huilen lieverd.

.

Filmkus

Zij lachte naar hem, en hij,
hij plukte bloem na bloem
in eigen tuin voor eigen vrouw.
En oma gaf opa toen een zoen.

Niet zo’n laf kort kusje
maar een filmkus op z’n mond,
zo een die wel uren duurt.
Ik stond genageld aan de grond.

Waren dat echt mijn opa en oma?
Ik vond het heel erg raar,
dat verliefd zo oud kon zijn,
bij elkaar zo’n 130 jaar.

Illusionisten en goochelaars

Zij beoefenen een van de oudste kunsten ter wereld

Illusionisme is zo oud als de mens en waarschijnlijk de meest universele van de uitvoerende kunsten. In elke cultuur komen illusionisten (tovenaars en magiërs) voor. Dat zijn mensen die het onmogelijke mogelijk lijken te maken en ons werelden voorspiegelen die onze stoutste dromen overtreffen.

Van buiten naar binnen
Vóór 1750 traden illusionisten op in open lucht, op markten en op straathoeken; een podium was er niet. De voorstellingen waren beperkt tot wat zij met zich mee konden dragen of wat het publiek bij zich zou kunnen hebben. Aan het eind van de achttiende eeuw komen illusionisten via herbergen en andere openbare gelegenheden in het theater terecht. Gesteund door de groeiende belangstelling voor wetenschap en wetenschappelijke experimenten onder de gegoede burgerij, belandden de illusionisten al snel in ook in de grotere theaters.

Dresscode
In 1812 wordt in Londen de Egyptian Hall gebouwd, het eerste theater speciaal voor illusionisten. Het zou tot 1873 bestaan. In deze periode ontstaat ook de dresscode voor illusionisten, een rokkostuum, witte sjaal, witte handschoenen en hoge hoed. Ooit geïntroduceerd door Robert Houdin (Harry Houdini, die eigenlijk Erich Weiss heette, heeft zich naar hem vernoemd) om het publiek het gevoel te geven dat hij ‘een van hen’ was. Tot dat moment kozen illusionisten bij voorkeur exotische kostuums om het magische van hun act kracht bij te zetten. Het rokkostuum is nog steeds het trademark van de goochelaar.

Moderne technieken
Tegenwoordig zijn veel moderne technieken beschikbaar. Illusionisten op televisie steken nog steeds veel energie in het overtuigen van de kijker dat deze het zelfde ziet als het publiek dat in de studio aanwezig is. Waar dat mogelijk is wordt veelvuldig gebruik gemaakt van ononderbroken close-ups als ‘bewijs van echtheid’.

Focus en timing
Om het publiek te laten geloven wat ze zien en te voorkomen dat de illusionist ontmaskerd wordt, zijn twee elementen van belang: focus en timing. Door de aandacht van de kijker af te leiden en de trucs precies goed te timen, blijft de werkelijkheid achter de trucs een mysterie. Zo blijft het publiek zich verbazen.

.

De economie van energie

Hoe houden we vraag en aanbod in evenwicht?

We verbruiken dagelijks grote hoeveelheden energie. Even de lamp aan, even iets opwarmen in de magnetron of rijden in de auto. Dit energieverbruik heeft grote gevolgen.

Productie en consumptie beïnvloeden de kwaliteit van de natuurlijke omgeving. In de vorm van aantasting van het milieu en uitputting van grondstoffen is die invloed vaak negatief. Oliemaatschappijen, autoproducenten en land- en bosbouwbedrijven zien de negatieve invloed en proberen het tij te keren. Ze zijn een drijvende kracht geworden voor toepassing van biobrandstoffen.

Milieuproblemen
Zodra een bedrijf iets gaat produceren beïnvloedt dat de kwaliteit van de natuurlijke omgeving. Daarbij kan je denken aan aantasting van het milieu en uitputting van natuurlijke hulpbronnen. Dit suggereert dat wanneer er méér en méér geproduceerd wordt - en de economie dus groeit, er meer aantasting van het milieu ontstaat. Dit verband tussen aantasting van de omgeving en economische groei is echter niet zo rigide. Sommige milieuproblemen zijn beter beheersbaar geworden. Een voorbeeld hiervan is het gebruik van roetfilters, waardoor de luchtkwaliteit is toegenomen. Dit illustreert de complexe relatie tussen economie en natuurlijke omgeving.

Alternatieve brandstoffen
Brandstoffen en energie spelen een belangrijke rol. Een groot deel van de effecten van de economie op het milieu loopt immers via het verbruik van brandstof en energie. Je merkt dit aan het verloop van de energieprijzen. Energieprijzen beïnvloeden op hun beurt weer de economische ontwikkeling en de samenstelling van productie en consumptie. De vraag die altijd rest is: in hoeverre en op welke termijn moeten we alternatieven ontwikkelen voor fossiele brandstoffen - en welke alternatieven zijn in dat geval afdoende van kwaliteit, kwantiteit en betaalbaarheid?

Vraag en aanbod
Aan de vraagkant van energie zitten consumenten en producenten. De aanbodkant is op dit moment in handen van een klein aantal aanbieders; OPEC-landen die de grondstoffen leveren, enkele grote olieconcerns, die fossiele brandstoffen verwerken, en de stroommarkt, waarin energiecentrales en netwerkbeheerders opereren. Er is sprake van een sterke afhankelijkheidsrelatie tussen de vragers en aanbieders.

Efficiency
Om tegendruk te bieden aan deze druk, vinden bedrijven in hun winststreven een prikkel om efficiënter te produceren; productiemiddelen kosten nu eenmaal geld. Vergroting van de energie-efficiency zorgt er bijvoorbeeld voor dat per eenheid product steeds minder input nodig is. Veelal neemt hierdoor de milieudruk per eenheid product af. Waardoor het milieu minder wordt aangetast.

Aantasting
De mate waarin milieu en omgeving worden aangetast, heeft niet alleen te maken met hoeveel er wordt geproduceerd en geconsumeerd. Het is ook afhankelijk van wat er wordt geproduceerd en geconsumeerd, met de wijze waarop dit gebeurt en de mate waarin onwenselijke emissies worden verminderd en bestreden. Bij dit laatste aspect speelt de overheid een cruciale rol. Door het geven van boetes en/ of subsidies kan of worden ontmoedigd of worden aangemoedigd

.

Ik ben lekker stout

Ik wil niet meer, ik wil niet meer!
Ik wil geen handjes geven!
Ik wil niet zeggen elke keer:
Jawel mevrouw, jawel meneer...
nee, nooit meer in m'n leven!
Ik hou m'n handen op m'n rug
en ik zeg lekker niks terug!

Ik wil geen vieze havermout,
ik wil geen tandjes poetsen!
Ik wil lekker knoeien met het zout,
ik wil niet aardig zijn, maar stout
en van de leuning roetsen
en schipbreuk spelen in de teil
en ik wil spugen op het zeil!

En heel hard stampen in een plas
en dan m'n tong uitsteken
en morsen op m'n nieuwe jas
en ik wil overmorgen pas
weer met twee woorden spreken!
En ik wil alles wat niet mag,
de hele dag, de hele dag!

En ik wil op de kanapee
met hele vuile schoenen
en ik wil aldoor gillen: nee!
En ik wil met de melkboer mee
en dan het paardje zoenen.
En dat is alles wat ik wil
en als ze kwaad zijn, zeg ik: Bil!

.

Maar als…

Je schrijft alsof we gaan zoals we kwamen:
het beschaafde echtpaar, altijd samen,
maar waar ben ik als jij zo plotseling gaat
dat je bord nog in de gootsteen staat?

Zal ik het gewoon, van eigen ouderdom
toch al zo sloom, wel-overwogen,
desnoods nog wat nadrukkelijker krom,
afwassen en dan laten drogen?

Duidelijker aanwezig in de nacht
en duidelijker afwezig in de morgen
blijf je mij dan even onvolbracht
en ik laat je onaf werk on-opgeborgen
zodat het met mij op je thuiskomst wacht.

Is het winter en jij, urn, bent ijskoud
dan zal ik je arme as verwennen
met wat warme havermout,

maar ik vrees de zoele dag in mei
als ik je niet meer kan herkennen
in het stof waarmee ik was getrouwd.

HYPERLINK http://demooistegedichten.wordpress.com/author/lizemie2/

Duurzaamheid

Rekening houden met de toekomst

Duurzame ontwikkeling, duurzame energie, duurzaam voedsel en zelfs duurzaam beleggen. Het woord ‘duurzaam’ hoor je steeds vaker. Maar wat betekent het nu precies? Waarom is het nu ineens belangrijk?

Als je elektriciteit of leidingwater gebruikt, in een auto rijdt, iets nieuws koopt of gewoon eet en drinkt, dan verbruik je grondstoffen en zorg je voor afvalstoffen. De centrale die elektriciteit opwekt, gebruikt olie of aardgas en produceert CO2. Fabrieken gebruiken allerlei grondstoffen en produceren afvalstoffen als ze dingen maken. Als wij deze producten kopen, eindigt het verpakkingsmateriaal vaak op de vuilnisbelt of in de verbrandingsoven. Als ze niet meer nodig zijn, komen de producten zelf daar ook terecht.

Een verstoorde kringloop

Bij de productie in fabrieken ontstaan afvalstoffen.

Het milieu kan afvalstoffen weer afbreken. Planten maken zuurstof van CO2. Schimmels en bacteriën breken allerlei stoffen af. Maar het probleem is dat we met zijn allen nu veel te veel grondstoffen gebruiken en veel te veel afvalstoffen produceren. Er is geen kringloop meer. Olie, steenkool, schoon water, erts en vruchtbare landbouwgrond raken op veel plaatsen op. Tegelijk hebben alle afvalstoffen in het milieu gevolgen. De aarde wordt gemiddeld warmer, maar op sommige plaatsen juist kouder. De zeespiegel stijgt. Veel dier- en plantensoorten worden bedreigd doordat hun leefgebied verdwijnt.

Duurzaamheid

‘Duurzaam’ betekent dat iets lang mee gaat. In dit geval gaat het om de wereld en het milieu. ‘Duurzaamheid’ betekent dat toekomstige generaties op dezelfde manier kunnen leven als wij nu. Daarvoor moeten we de wereld net zo schoon achterlaten als deze nu is. We kunnen op dezelfde manier doorgaan met het verbruiken van grondstoffen en het produceren van afval. Maar dat is niet duurzaam. Op een zeker moment zijn grondstoffen echt op of is het milieu te veel vervuild.

Wat doen bedrijven en regeringen?

Op steeds meer plaatsen raakt landbouwgrond uitgeput.

Bedrijven en regeringen nemen allerlei maatregelen die bijdragen aan duurzaamheid. Bijvoorbeeld:

- Steeds meer folders en boeken worden op gerecycled papier gedrukt.
- Veel landen investeren in schone energiebronnen zoals windenergie en zonne-energie.

- Veel fabrikanten gebruiken minder verpakkingsmateriaal.
- Sommige ontwerpers denken na over betere verpakkingen. Een brood blijft hooguit een paar dagen goed. Waarom zou dat in een plastic zak moeten zitten die heel lang mee gaat en moeilijk af te breken is?

Duurzaam leven

Maatregelen van regeringen en bedrijven zijn niet voldoende. Mensen moeten ook streven naar meer duurzaamheid. Dat geldt vooral voor mensen in het rijke westen, zoals wij. Wij gebruiken veel meer grondstoffen en produceren veel meer afvalstoffen dan inwoners van ontwikkelingslanden. Je kunt allerlei dingen doen om meer duurzaam te leven. Bijvoorbeeld:

- Neem een douche in plaats van een bad. Douche niet langer dan nodig.
- Zet de verwarming een graadje lager.
- Scheid plastic, papier en groenafval van ander afval.
- Zorg dat apparaten uit staan als je ze niet gebruikt.
- Koop producten met weinig of geen verpakkingsmateriaal.
- Gebruik de besparingsknop als je het toilet doorspoelt.
- Koop producten die zijn gemaakt van gerecycled materiaal.

We zijn er nog lang niet, maar alle maatregelen helpen wel. Water is op veel plaatsen nu schoner dan in 1980. Sommige gevaarlijke schadelijke stoffen komen nu bijna niet meer in de lucht voor.

.

Buikketting

Lichaamsversiering met betekenis

De rug is voor Ghanezen wat borsten in  België en Nederland zijn: een aantrekkelijk en sexy lichaamsdeel. Je hoort je rug en je buik dan ook niet aan iemand te laten zien, dat brengt ongeluk.

Om de rug en buik nog aantrekkelijker te maken dragen Ghanese vrouwen vaak een buikketting. De vrouw draagt dit sieraad onder de kleding en mag alleen zichtbaar zijn voor haar man. Kijk daarom niet raar op als een Ghanese vrouw haar rug bedekt als ze iets moet oprapen.

Menstruatie
In Ghana hebben meisjes vanaf dat ze menstrueren een kralenketting om hun middel. Deze wordt omgedaan door hun oma. Meisjes en vrouwen krijgen vaak buikkettingen tijdens speciale gelegenheden. Een moeder kan haar dochter bijvoorbeeld eenzelfde kralenketting geven bij het huwelijk van haar dochter, als zij toen kreeg van haar moeder.

Multifunctioneel
De buikketting wordt ook gebruikt om bij te houden of het kind goed groeit. Als het goed is moet de ketting dan te klein worden. Pasgeboren hebben een ketting om hun middel, zodat niet geraden hoeft te worden naar het geslacht.

Bescherming
Toch heeft het sierraad nog een andere functie. Het beschermt haar onder andere tegen boze geesten en dwergen. Elke ketting staat voor iets anders: bijvoorbeeld geluk, liefde, gezondheid of hoop.

De kettingen kunnen verkrachters of aanranders op afstand houden: als de man de buik ziet en de vrouw rukt de ketting van haar middel, zullen alle kralen op de grond vallen. De man zal zich haar vrouwelijkheid herinneren en haar hopelijk laten gaan. Maar of dit ook echt werkt…

.

Kom terug

‘Kom terug.’
Als ik die woorden eens zo zacht kon zeggen
dat niemand ze kon horen, dat niemand zelfs kon denken
dat ik ze dacht…

en als iemand dan terug zou zeggen
of desnoods alleen maar terug zou denken,
op een ochtend:
‘Ja.’