Camera obscura

Terwijl het helikoptertje over de vloer werd voortgeduwd draaide de propeller vrolijk rond, zonder batterijen of elektronica. Dankzij de kleurrijke lithografie en inventieve ontwerpen waren deze speelgoedjes bijzonder aantrekkelijk voor kinderen. De belettering op dit kleine helikoptertje verwees naar de experimentele Bell XH-15-helikopter uit de Verenigde Staten, maar de Japanse ontwerpers maakten er vooral een fantasierijk speelgoedmodel van, waarbij historische nauwkeurigheid minder belangrijk was. 

Made in Japan

1958-1963

Blikken speelgoed blikken speelgoedJapans speelgoedXH-15vintage speelgoedjaren 50jaren 60lithografiehelikopterspeelgoedverzamelingnostalgieretroFotomanie

Zonnekind maakte deel uit van de geliefde jeugdpublicaties van Averbode, waarmee generaties kinderen opgroeiden. De vrolijke illustraties en speelse verhalen brachten jonge lezers tijdens de vakantie een mix van avontuur, ontspanning en educatieve momenten. Achter deze uitgaven stond Nonkel Fons, jarenlang de belangrijke figuur binnen de jeugdbladen van Averbode en gaf de boekjes hun warme en herkenbare stijl. Vandaag voelt zo’n boekje als een klein venster naar vroeger, maar bewaart het ook een stukje Vlaamse jeugdgeschiedenis.

Uitgeverij Goede Pers, Averbode

1965

Oude boeken zonnekindzonnelandnonkel fonsabdij averbodefotomaniefred schafraetomer de kesel

De jaren zeventig waren een speeltuin voor industriële ontwerpers. Kunststoffen werden lichter, kleuren opvallender en de grens tussen kunstobject en gebruiksvoorwerp vervaagde steeds meer. Deze futuristisch vormgegeven radio is daar een mooi voorbeeld van. Met zijn opvallende ontwerp weerspiegelt hij de fascinatie voor ruimtevaart en technologische vooruitgang die de jaren zestig en zeventig kenmerkte. Hoewel dat toekomstbeeld nooit helemaal werkelijkheid werd, bleef dit soort design een tastbare herinnering aan het optimisme en de verbeeldingskracht van die periode.

 uit de collectie van het museum

Huis van Alijn

Oude voorwerpen jaren 70seventiesvintage radiotransistorradiodesignradiofuturistisch designspace agespace age designindustrieel ontwerpkunststof designretronostalgievintagedesigngeschiedenisfred schafraet

De sprookjesfiguren op deze Victoria chocoladerepen waren niet zomaar decoratie. Zij verwezen naar het populaire chromoalbum Les Contes de Perrault – Sprookjes Verhalen, uitgegeven door Victoria Chocolade te Brussel. Kinderen konden deze chromo's sparen via de producten van het merk en die in een rijk geïllustreerd album kleven. Zo werd een chocoladereep niet alleen een lekkernij, maar ook een stap dichter bij een volledig sprookjesboek.

Victoria chocolade

1940 - 1945

Chocolade Victoria chocoladevintage chocoladebelgische chocoladefred schafraetLes Contes de Perraultsprookjesverhalen1940s

Terwijl we ook vandaag weer zuchten onder zomerse temperaturen die de 30 graden benaderen of zelfs overschrijden, dwalen de gedachten vanzelf af naar de zomers van vroeger. De zee was dan op zulke dagen de geliefde plek en het strandemmertje en het schepje was voldoende om urenlang kastelen te bouwen, kuilen te graven of water aan te voeren voor grootste zandprojecten. Een klein voorwerp, met een grote dosis nostalgie op een hete zomerdag.

blikken strandemmertje

1950s

Blikken speelgoed strandzeeblikken emmertjestrandemmertjevintage strandemmertjenostalgiefred schafraet

In het Natuur historisch museum van Londen viel mij het fossiele skelet van een Arsinoitherium meteen op. Omdat de plaats waar het stond opgesteld wat rommelig was, besloot ik de achtergrond neurtraler te maken. Nu hebben we een veel beter beeld van het grote zoogdier dat na de dinosauriërs leefde, zo’n 36 tot 30 miljoen jaar geleden. Bedenk je dat de mens pas ongeveer 300.000 jaar op aarde rondloopt, dan wordt het toch lastig om zulke enorme tijdspannes te bevatten.

Natural History Museum

Londen

Taxidermie Arsinoitheriumnatural history musem londenfred schafraetfossieldinosaurus

Het beeldje is gesneden uit ebbenhout, een harde en duurzame houtsoort die vaak werd gebruikt voor voorwerpen met een bijzondere of rituele betekenis. Vrienden van mijn ouders brachten het mee naar België en het is waarschijnlijk afkomstig uit Centraal- of West-Afrika. In die periode vonden veel Afrikaanse kunst- en gebruiksvoorwerpen via kolonialen en reizigers hun weg naar Europa, waar ze vaak als souvenir of decoratief object terechtkwamen.

Periode

1908 - 1960

Oude voorwerpen AfrikaAfrikaanse kunstebbenhoutrituele beelden

Het zijn niet alleen de zeldzaamste voorwerpen die herinneringen oproepen, maar net die alledaagse dingen die vroeger in bijna elk huishouden aanwezig waren. Deze FORT-blikken zijn hier een mooi voorbeeld van. Geen overdaad aan reclamekreten of foto's van perfecte maaltijden, maar een eenvoudige, duidelijke presentatie. Grote letters, een afbeelding van de inhoud en een strak ontwerp moesten herkenbaarheid en vertrouwen uitstralen. 

Fort conserven

1970s

Oude verpakkingen Fortoude verpakkingenItegem1960sfred schafraet

Sinds haar introductie in 1959 groeide Barbie uit tot één van de meest iconische speelgoedfiguren ter wereld. Met haar modieuze outfits, elegante accessoires en steeds veranderende looks weerspiegelde ze telkens de mode, trends en dromen van haar tijd. De allereerste Barbie droeg een zwart-wit gestreept badpak, een look die vandaag nog steeds meteen herkenbaar is voor verzamelaars. Twee jaar later verscheen ook haar mannelijke tegenhanger Ken, waarmee Barbie definitief een cultureel fenomeen werd.

heruitgave van de eerste

Barbie

Vintage speelgoed Barbievintage barbieBarbie Millicent RobertsBarbie Ponytailfred schafraet1959 barbie

Nu we bewuster met energie omgaan, zijn we massaal overgestapt op LED-lampen. De energieverslindende gloeilamp behoort definitief tot het verleden sinds het EU-verbod op de verkoop ervan. Het klinkt misschien vreemd, maar toch komen er bij mij nostalgische gevoelens op bij de herinnering aan de oude gloeilampen die verpakt waren in milieuvriendelijk golfkarton van Philips. 

100w Philips lamp

1970s

Oude verpakkingen Philips gloeilampvintage philipsgloeilampfred schafraet

Vóór LEGO de wereld veroverde met plastic steentjes, maakte het Deense familiebedrijf houten speelgoed. Tussen 1932 en 1957 rolden er in Billund vrachtwagens, eenden op wieltjes, auto’s en zelfs jojo’s uit de werkplaats van Ole Kirk Christiansen. Alles met de hand gemaakt, stevig, kleurrijk en bedoeld om generaties mee te gaan. Dit wagentje is een voorloper en een stille getuige van het merk dat nog niet wist dat het iconisch zou worden.

LEGO vrachtwagen

1950s

Vintage speelgoed legohouten speelgoedvintage speelgoedfred schafraet

Dit voorwerp is een mechanische belichtingswijzer waarmee fotografen, lang vóór het bestaan van lichtmeters, via tabellen en diagrammen de juiste combinatie van sluitertijd en diafragma bepaalden. Het is een fraai stukje fotogeschiedenis dat toont hoe men vroeger met kennis, ervaring en dit hulpmiddel tot een correcte belichting kwam.

Periode

1920

Fototoestellen & toeb. vintage fotografiebelichtingswijzerfotobelichtingposographfred schafraet

Het was nog geen speelgoed met kunstmatige intelligentie, maar toch al een robot die imponeerde. Hij kan stappen, stopt dan en opent de deuren in zijn borst, schiet met zijn dubbele lichtgevende wapens en maakt een tatata geluid. Vervolgens sluiten de deuren en stapt de robot verder. Met zijn insectenogen en groene details was er geen twijfel mogelijk dat deze van Mars moest komen.

Attacking Martian

1960

Robots & Space tin toyblikken speelgoedblikken robotatacking martian

Met kleine visjes vang je grote vissen, en precies daarvoor werd dit kunstaasje ontworpen. Deze wobbler behoort ondertussen tot de klassiekers uit de wereld van het sportvissen. De zilveren body met blauwe rug moest roofvissen zoals snoek, baars en zalm verleiden door het flitsende effect en de schichtige beweging in het water waardoor het een gewond visje nabootste. De vis die dacht een gemakkelijke maaltijd te zien, belandde uiteindelijk meestal zelf op het bord.

Rapala wobbler

1960s

Oude voorwerpen wobblerlokvissportvissen1960s

Het was ook mijn allereerste vervoermiddel en een eerste stap naar zelfstandigheid en avontuur. Met zo’n stevig exemplaar reden kinderen eindeloos rond op stoepen, binnenplaatsen en de toen nog rustige straten, terwijl ouders vanop een afstand toekeken. Zo’n fietsje werd intens gebruikt, doorgegeven aan broers, zussen en zelfs aan volgende generaties. De afgesleten verf, kleine roestplekjes en gebruikssporen vertellen het verhaal van jarenlang speelplezier en onvergetelijke kinderjaren.

periode

1950s - 1960s

Vintage speelgoed driewielervintage speelgoed1960skinderspeelgoedfred schafraetjaren 50 speelgoedjaren 60 speelgoednostalgievintage kinderfiets

Dit opvallende zout-, peper- en mosterdtafelsetje uit 1945 is een prachtig voorbeeld van naoorlogs design. De set werd gemaakt in Engeland uit vroeg kunststof in een zachte jadegroene kleur die toen erg populair was. De vloeiende lijnen geven het geheel een moderne en elegante uitstraling die perfect aansloot bij de stijl van de jaren '40. Vandaag vormt het niet alleen een functioneel object, maar ook een charmant stukje designgeschiedenis met een typisch vintage karakter.

Streamline Moderne-design

1945

Oude voorwerpen RetroDesign1940sStreamline Moderne-designfred schafraetkeuken nostalgienaoorlogs design

Als onderdeel van een populaire spaaractie bracht Esso in het begin van de jaren 70 dit boek uit. Bij elke tankbeurt kregen de klanten stickers om in het boek te kleven zodat het stap voor stap werd aangevuld met illustraties over beroemde ontdekkingsreizigers. Ik keek vooral uit naar de kleine doosjes Chiclets kauwgom die je ook meegkreeg bij een tankbeurt. Het was een slimme reclameactie van zowel Esso als Chiclets, waarbij een gewone stop aan het tankstation veranderde in een leuke ervaring voor het hele gezin.

Uitgegeven door ESSO

1970s

Oude boeken ESSOreclamechicletsvintagejaren 70vintage promocampagnefred schafraetde grote ontdekkingsreizigers

Inktflessen horen bij een stukje schoolgeschiedenis uit de tijd voordat balpennen algemeen werden gebruikt. Tijdens mijn vroege schooljaren in de jaren '60 leerden we nog netjes schrijven met pen en inkt, de meester zorgde voor de nodige pennenstok en vloeipapier. De grote Waterman-fles met blauwe inkt had een schenktuit om de inktpotten van de schoolbanken bij te vullen. De fles met rode vulpeninkt, berucht voor de correcties, was uitsluitend voor de meester en stond vooraan op zijn bureau. 

gezien in "De Sixties" openluchtmuseum

Bokrijk

Oude verpakkingen waterman inktvulpen - inkt1960sschoolinktschoonschriftschoolgeschiedenisBokrijkde sixtiesretro schoolmateriaalfred schafraet

Deze chocoladereep komt van de bekende chocoladefabrikant Meurisse, toen nog gevestigd aan het Damplein in Antwerpen. Het dateren van de van deze Boy Scouts-reep is wat lastiger, maar op de achterkant van de wikkel staat nog geen Historia-punt, wat bij latere versies wel het geval is. De tekst is in oude spelling, dus nog van voor de spellingshervorming van 1946. Latere versies werden samen uitgebracht met de bekende Perrette reep met melkchocolade en ook de Nuctine reep gevuld met hazelnoten.

periode

1930s - 1940s

Chocolade MeurissePerrettechocoladewikkelvintage verpakkingretro designBelgische chocolademelkchocoladechocolat au laitnostalgieerfgoedoude merkenverpakkingsgeschiedenisgrafisch ontwerpverzamelaarsobjectHistoria‑reeksFred Schafrae