Vlinders zijn niet sterk, maar hebben trucjes om te overleven

Het groot geaderd witje is vergeleken bij de andere witjes een ware schoonheid. De soort is in ons land als standvlinder na 1975 niet meer waargenomen. foto Gerrit Jansen

Rups van de koninginnepage.

Vlinders leven niet lang. Niet alleen de volwassen dieren worden door veel vijanden belaagd; voor het rups- en het popstadium is de belangstelling van rovers nog groter.

Augustus is altijd een vlindermaand. Individuen van een aantal soorten voeren dan amoureuze vluchten uit: er wordt overduidelijk aan een laatste generatie gewerkt. Dartelende koolwitjes maken dit de laatste weken het meest duidelijk. Met koolwitjes bedoel ik het groot koolwitje, Pieris brassicae en het klein koolwitje, Pieris rapae, ook wel knollewitje genoemd. Beide soorten zijn bekende verschijningen in praktisch elke tuin. Dat komt niet alleen omdat ze algemeen zijn, maar ook omdat ze een zwervend bestaan leiden.

Jan Brands uit Ewijk kijkt met argusogen naar de witjes. Hij stuurde mij de volgende mail: 'De witjes zijn weer goed aan het fladderen, dus heb ik mijn boerenkool maar eens bekeken en daar kwam ik heel wat verschillende eitjes tegen. Zoals u op de foto kunt zien, hebben de groepjes eieren verschillende kleuren. Zijn ze allemaal van dezelfde soort koolwitje?'

Ik heb Jan verteld dat alle eitjes van het groot koolwitje zijn en waarschijnlijk van meerdere vrouwtjes. Als ze net zijn afgezet, zijn ze geel; al snel worden de eitjes grauw of donkerder van kleur. De eipakketjes op de foto zijn van verschillende data. De vlinder legt de eitjes in groepjes: gemiddeld 45; de maximale productie ligt in een goede zomer boven de duizend eieren. Afhankelijk van de temperatuur komen de rupsjes na drie tot zeven dagen te voorschijn, waarna het grote eten kan beginnen. Dat betekent voor Jan: minder boerenkool. De rupsen van het groot koolwitje zijn minder schadelijk dan de rupsen van de kleine, die eten van veel koolsoorten de bladeren van het hart. De rupsen van de grote prefereren de buitenste koolbladeren. De rupsen van beide soorten verpoppen binnen drie weken. De poppen van de laatste generatie overwinteren. Het groot koolwitje kent drie generaties; de kleine minstens vier! Gezien de grote eiproductie betekent dit in een gunstige zomer heel veel witjes!

Vorige week reed ik een stukje dijk; ik moest mijn snelheid aanpassen om geen witjes tegen de auto te krijgen. Witjes zijn, zeker als ze een amoureuze bui hebben, trage vliegers. Botsingen zijn dan ook moeilijk te voorkomen. Er trokken ook distelvlinders over de dijk: nakomelingen van de trekkers uit het zuiden van Europa die dit voorjaar met honderdduizenden Midden-Europa overspoeld hebben. Distelvlinders botsen zelden tegen een auto, omdat het zulke snelle en wendbare vliegers zijn. Het aantal verkeersslachtoffers onder vlinders wordt volgens mij onderschat. Gezien het formaat van de slachtoffers spreken dergelijke aanrijdingen ook weinig tot de verbeelding. Een paar jaar geleden reed ik van Schaarsbergen naar Hoenderlo achter de Hoge Veluwe door. Het was in de avond, tegen zessen. Tientallen heidevlinders warmden zich op het asfalt op. Ik kreeg er drie tegen de auto. En ik was niet de enige automobilist op de provinciale weg. Ik ben even uitgestapt en een stukje wegberm van hooguit 25 meter afgezocht naar verkeersslachtoffers. Dat leverde 33 dode heidevlinders op!

Vlinders zijn niet sterk, dat is aan hun bouw af te lezen. Aan vijanden ontbreekt het ze bepaald niet. Het is dan ook maar goed dat ze van Moeder Natuur een aantal slimmigheidjes hebben meegekregen om een vlinderleven lang mee te kunnen. Lang hoeft dat leven niet te duren. Bij veel soorten beperkt het volwassen stadium zich tot enkel een amoureuze ontmoeting. De mannetjes sterven na het liefdesavontuur een natuurlijke dood, de vrouwtjes volgen zodra de eieren zijn gelegd.

Niet alleen de vlinders worden door vele vijanden belaagd; voor het rups- en het popstadium is de belangstelling van rovers in het algemeen nog groter. Rupsen en poppen worden veelvuldig door sluipwespen en sluipvliegen geparasiteerd, roofmijten en spinnen zuigen ze uit. Ook ziekteverwekkers zoals bacteriën, schimmels, virussen en protozoën kunnen populaties van vlinders decimeren. Natuurlijk gaat dat niet allemaal zonder slag of stoot. Een aantal vlindersoorten is bijvoorbeeld giftig. Sommige soorten maken zelf gif, andere sparen gif op uit planten die zich chemisch hebben gewapend tegen vraat en ziektekiemen.

De rups van de monarchvlinder – een trekvlinder uit Noord-Amerika – leeft op zijdeplanten. Het afweergif van deze planten wordt in het lichaam van de rups opgeslagen, waardoor het dier oneetbaar wordt voor rovers. Iets dergelijks zien we ook bij de rupsen van het groot koolwitje en het knollewitje. De meeste waardplanten van deze twee vlindersoorten beschikken over mosterdoliën, die met glucose verbindingen aangaan. Deze giftige glucosinolaten slaan de rupsen in hun lichaam op, waardoor zij voor vogels oneetbaar worden. De volwassen vlinders van het knollewitje en het groot koolwitje maken zelf het giftige eiwit pierine. Om geen last van het gif te hebben, transporteren ze het naar delen van het lichaam waar het weinig kwaad kan. Gaat er toch iets mis, dan hebben deze vlinders antistoffen en afbreekstoffen bij de hand. Pierine hoopt zich op in de schubben op de vleugels. Een vogel die een witje pakt, zal weinig plezier aan het hapje beleven. Van één zo'n vlinder gaat hij niet dood, maar hij heeft wel geleerd om voortaan koolwitjes links te laten liggen.

'Brandnetelrupsen' zoals die van de kleine vos en de dagpauwoog wapenen zich met de gifstoffen die in de brandnetelharen zijn opgeslagen. Omdat deze rupsen in groepsverband leven, zijn ze samen extra sterk. Als een vijand zo'n pluk rupsen nadert, begint de hele groep extreem te bewegen: een vorm van bluffen.

De strategie van het bewust gezien worden, komt bij vlinders meer voor. Vorige week vertelde ik al over bluffende olifantsrupsen met 'nepogen'. De nepogen van dagpauwoog en nachtpauwoog schrikken roofvijanden ook af.

Vijf lezers troffen de afgelopen week in hun moestuin rupsen van de koninginnepage aan op het loof van wortels, venkel en dille. Jonge rupsen lijken vanwege het kleurpatroon wel wat op een vogelpoepje. Grote rupsen dragen waarschuwingskleuren: geel, rood en zwart. Het signaal luidt: 'ik ben niet eetbaar'. Komt een predator toch te dichtbij, dan steekt de rups zijn osmaterium uit, een oranje, V-vormig dreigorgaantje dat ook nog eens een onaangename geur verspreid. Helaas zijn al die trucjes om te overleven voor veel dagvlindersoorten niet afdoende. Het gaat nog steeds slecht met onze vlinders. Invasies van trekvlinders, zoals de distelvlinder dit voorjaar, zijn mooi meegenomen, maar zeggen niets over een verbetering van de leefomstandigheden van onze vlinders. Daar hebben we zwermen kleine vossen en dagpauwogen voor nodig: vroeger hele gewone vlinders!
 
Gerrit Jansen
bron; gelderlander.nl

Koeien te pletter gestort

De politie en een boer staan voor een groot raadsel. Maar liefst 28 koeien zijn zomaar een afgrond ingedoken en honderd meter lager te pletter gestort.

Het drama met de koeien vond plaats in Soustal in de Zwitserse Alpen, melden Zwitserse media. Waarom de koeien de diepte in gestort zijn, is nog onduidelijk.

De kadavers van de dieren worden met een helikopter geborgen. De boer heeft verslagen gereageerd op het verlies van zijn koeien.

bron; telegraaf.be

Gorilla bekijkt foto's nieuwe date

Drie vrouwtjesgorilla's in de dierentuin van de Britse hoofdstad Londen hebben foto's gekregen van hun toekomstige man. Yeboah zal volgende maand vanuit een zoo in Frankrijk verhuizen naar Londen, om daar voor nageslacht te zorgen.

De oppassers hopen dat de vrouwtjes door middel van de foto's alvast in de stemming raken. De gorilla's zouden Yeboah meteen bij zijn aankomst kunnen herkennen en daarom eerder geneigd zijn om met hem te paren. Op foto's in de is vrijdag te zien hoe gorilla Effie de foto's uitgebreid bekijkt.

De Britse zilverrug Bobby stierf vorig jaar. Daardoor hebben de vrouwtjes geen man meer en moest een nieuwe partner voor de dames worden gezocht. Yeboah lijkt wel zin te hebben in zijn verhuizing. Toen hij de foto's van de drie vrouwtjes te zien kreeg, was ook hij zeer geïnteresseerd, aldus The Sun.
bron; telegraaf.nl

 

Antilope kijkt tv en slaapt in logeerkamer

Zonnebloemen in de warme zomer augustus 2009 

 

Poëziefietsroute

 

Golden retriever ontfermt zich over tijgerwelpjes

In het Amerikaanse Kansas heeft een golden retriever haar enorme moederinstinct laten blijken. De hond neemt al een tijdje de zorg over een paar kleine tijgertjes voor haar rekening.

De welpjes zijn verstoten door hun moeder en de teef ziet er geen graten in om als 'vervangmoeder' op te treden. Meer nog, volgens een woordvoerder van het Safari Zoological Park heeft de hond geen seconde geaarzeld om zich over de welpjes te ontfermen.

bron; gva.be

 

Slang reist 700 kilometer mee onder motorkap wagen

Goudvis overleeft 7 uur op de vloer

 
Gorillababy trekt veel bekijks

Foto: Hans Broekhuizen/De Gelderlander

De gorilla's in Burgers' Zoo in Arnhem hebben deze dagen meer bekijks dan ooit. In de nacht van maandag op dinsdag kregen ze er een baby bij en dat trekt drommen publiek.

Voor het zestien jaar oude wijfje N'Gayla was het de derde nakomeling. Dinsdag was het weer te slecht, maar woensdag mocht ze met haar enkele decimeters grote gorillababy naar buitenverblijf. Vader Bouwi mocht ook mee, maar bleef op eerbiedige afstand van moeder en kind.
 
bron; De Gelderlander.nl

De apollovlinder en het eilandeffect

Roodoranje stippen of oranjerode stippen. Waarom leven hier in de Pyreneeën twee verschillende apollo´s vlak bij elkaar en zijn ze in alle Europese gebergten anders? De apollovlinder is een relict uit de ijstijden en leeft alleen hoog in de bergen.

06 augustus 2009. Met geluk fotografeerde ik deze apollo in de hoge Pyreneeën bij Hecho. Dit is de ondersoort PYRENAICUS (links op de foto), die met oranjeachtige stippen. De andere (rechts) is de ondersoort ARAGONICUS van de zuidrand van de Pyreneeën. Die is witter, groter en heeft roodachtige stippen. De afstand in een rechte lijn is maar 50 km. Hoe komen die verschillen?

De theorie is dat isolatie verschillen maakt. De ene populatie verandert nu eenmaal anders dan de andere. Niets is stabiel, ook een diersoort verandert. Het begint met kleine dingen zoals een extra stip, een ander kleurtje, de grootte gaat verschillen enzovoort. Het is niet te voorspellen hoe of wat, maar die dingen gebeuren. Nu zijn er ruim 30 verschillende apollovlinders beschreven in de europese gebergten. Niet alleen daarom is de apollo zo populair. Verschillen altijd zijn leuk om te bestuderen, maar hij is ook nog eens de grootste dagvlinder van Europa.

Onze apollovlinder uit Arguis (rechts op de foto) is daarbij de grootste. Verschillende keren heb ik gehad dat hier een apollo links het openstaande autoraampje invliegt, en rechts er weer uit. Geweldig! Hij is ook een beetje vreemd, want hij vliegt tot 650 meter hoogte terwijl andere vormen altijd boven de 900 of 1.000 meter leven. Hooggebergte dus. Ik heb me laten vertellen dat de grote hoeveelheid kalk in de grond op deze plek aan de zuidrand van de Pyreneeën de belangrijkste reden van zijn enorme groei zou zijn. Hoe dan ook, hij kan hier niet weg. Het lukt een apollo niet van gebergte naar gebergte vliegen en die 50 km. is blijkbaar ook al te veel. Het is dus alsof ze op een eiland leven en geisoleerd zijn van de rest. Op een eiland evolueert een dier anders dan zijn soortgenoten op een ander eiland. De vinken op de Galapagoseilanden zijn het bekendste voorbeeld maar het gebeurt dus ook bij de apollovlinder. Zoiets heet het eilandeffect.

Kees Woutersen - www.aragonnatuur.com -
bron; trouwcommunities.nl

Knokke-Heist wil af van agressieve zilvermeeuwen

Man en krokodil zijn beste maatjes

In Costa Rica is een man er in geslaagd een hechte band te ontwikkelen met een krokodil.

Visser Chito vond de vijf meter lange krokodil Pocho 20 jaar geleden. Het dier had een schotwonde. De man nam de krokodil mee naar huis en verzorgde het dier. "Ik bleef bij hem slapen toen hij ziek was. Ik wilde hem laten voelen dat niet alle mensen slecht zijn."

Knuffel

De 52-jarige man kan op openvallende monden rekenen wanneer hij voor de ogen van toeschouwers het water instapt voor een knuffel met het 444 kilo zware dier.

"Pocho is mijn beste vriend. Dat is heel gevaarlijk, maar we hebben een goede relatie. Hij kijkt me aan, maar zal niet aanvallen. Het is uitgesloten dat anderen met mij het water ingaan. Het is enkel hij en ik."

Chito vraagt de toeschouwers maar een paar dollar voor zijn adembenemende show. "Ik wil Pocho niet uitbuiten of als een slaaf behandelen."

Al 600 paarden gratis geslapen in Limburg

Tijdens de vorige logeeractie ‘Je paard slaapt gratis’ sliepen bijna 600 paarden 1.400 keer gratis in Limburg, een verdrievoudiging tegenover 2007.
De actie krijgt een verlengstuk. Er is ook een nieuwe kaart van de 550 km ruiterroutes in Limburg.

Drie dagen lang sloeg een 350-tal trekruiters met 270 paarden hun tenten op aan het Bocholtse recreatieoord Goolderheide. Naast een sfeer van verbroedering, zorgde de Nationale Vereniging voor Ruitertoerisme voor een gevarieerd programma dat het internationale gezelschap liet kennismaken met het ruiter- en menroutenetwerk.

“Jaarlijks organiseren we ergens in het land dit evenement waarbij we trekruiters elkaar laten ontmoeten op één locatie. Trektochten en zelfs samenzang bij een groot kampvuur, het hoort erbij”, vertelt voorzitter van de NVR Jan Boschmans (57). “Een ruiter uit Doornik is zes dagen en 360 km lang te paard onderweg geweest naar hier. Maar ook ruiters die meestal onder hun kerktoren blijven, halen hier hun hart op.”

Het enthousiasme over het aanwezige ruiternetwerk ging deze dagen verder dan een gegeven paard niet in de bek krijgen. Antwerpenaar Boschmans beaamt. “Limburg is zeker een schoolvoorbeeld. Niet alleen de natuur is aanwezig, maar er is veel goede info voor geïnteresseerde ruiters. Een voorbeeld: op de kaart staan cafés vermeld met een bindbalk waar een ruiter zijn paard kan ‘parkeren’. Een detail, maar belangrijk.” Ruiter Hans Hoff (50) uit Riemst vat het samen. “Je moet geen stafkaarten lezen, gewoon een paar knooppunten onthouden voor een hele dag rijplezier.”

Gezinnen
Tijdens de vorige logeeractie ‘Je paard slaapt gratis’ sliepen bijna 600 paarden 1.400 keer gratis in Limburg, een verdrievoudiging tegenover 2007. Wie tussen 1 september en einde maart 2010 minsten twee nachten in één van de 13 erkende logies doorbrengt, kan zijn dier gratis laten overnachten in een box met hooi en stro. Bij het welkomstpakket zit ook de vernieuwde routekaart die de paden van de Limburgse Kempen en het Nationaal Park Hoge Kempen in één oogopslag verzameld. Ze is voor 6 euro ook los te verkrijgen. Gedeputeerde Sylvain Sleypen vertelde gisteren dat gezinnen met kinderen een nieuwe doelgroep vormen. “Met private partners werken we momenteel aan een verhuur van paarden en pony’s met locaties in Peer, Neerpelt, Bocholt en Meeuwen-Gruitrode. De start is voorzien tegen de herfstvakantie.”

Geert VAN BAELEN
Meer info over de nieuwe
ruiterroutekaart, arrangementen en het netwerk via:
www.toerismelimburg.be
bron; hbvl.be

Foto's van waterlelies in de regen.

Olifant krijgt kunstbeen in Thailand

Een vrouwtjesolifant die tien jaar geleden op een mijn stapte krijgt zaterdag in Thailand een kunstbeen. De 48-jarige Motola, die eerder diverse pijnlijke operaties had ondergaan, is een symbool geworden.

Haar verwondingen wekten internationaal sympathie op, en zorgden voor vele donaties. Deskundigen hebben een mal gemaakt voor een plastic kunstbeen voor de gewonde linkervoorpoot, dat later zaterdag aan het dier wordt bevestigd. "

Ik hoop dat ze het nieuwe been accepteert. Het zou prachtig zijn om Motola en baby Mosha naast elkaar te zien lopen", zei Soraida Salwala, secretaris-generaal van de ngo Friends of the Asian Elephant.

De drieduizend kilo wegende Motola raakte in 1999 gewond toen ze op een mijn liep bij de grens met Birma. Haar voet moest worden geamputeerd, waarna ze op drie poten verder hobbelde totdat ze een tijdelijke 'schoen' van canvas kreeg.

Ook de inmiddels 3-jarige Mosha liep op een mijn en was twee jaar geleden de eerste olifant met een kunstbeen. Inmiddels is het dier al uit drie prothesen gegroeid.

Olifanten

Beide olifanten werden verzorgd in het in 1993 opgestarte Elephant Hospital. Daar zijn inmiddels duizenden olifanten behandeld voor aandoeningen als ooginfecties, maar ook voor schotwonden en letsel als gevolg van mijnen.

Natuurpunt wil met giften stuk Kalmthoutse Heide redden

Natuurpunt hoopt 832.000 euro aan giften in te zamelen om het natuurgebied Stappersven-Kalmthoutse Heide te kopen. Het waardevolle natuurgebied van 360 hectare maakt deel uit van ongeveer 600 hectare natuur- en bosgebied op Vlaams grondgebied uit de erfenis Carlier (Petrofina). Met de aankoop wil de vereniging het laatste grote puzzelstuk van het 3.750 hectare tellende grensoverschrijdende natuurgebied van de Kalmthoutse Heide beschermen.

Gebied
Het gebied Stappersven-Kalmthoutse Heide bestaat uit het bekende Stappersven, de Nolse duinen, het Nols moerasgebied en de bossen van De Boterbergen. Het maakt deel uit van het Grenspark De Zoom - Kalmthoutse Heide, een belangrijk Europees natuurgebied dat voor 55 procent op Vlaams grondgebied ligt..

830.000 euro
De aankoop van het gebied is enkel mogelijk als Natuurpunt 830.000 euro giften en schenkingen ontvangt naast de subsidies van de overheid om het gebied te beschermen. "We hopen dat veel mensen het aankoopproject steunen," zegt directeur Willy Ibens. "Met een fiscaal aftrekbare gift van 30 euro bescherm je 120 m² heide of 120 m² waardevol ven", besluit hij. (belga/sam)

bron; demorgen.be