Archief

1918 – Wapenstilstand - Deel 2.

Het einde van de Eerste Wereldoorlog in Kortrijk en de onmiddellijke omgeving. De bevolking keert terug, vaak te voet, met paard en kar, en krijgt veel hulp van de Britten. De laatste Duitsers verdwijnen, de wapens worden opgeruimd, de gewonden verzorgd en de overledenen geborgen. Het leven kan opnieuw beginnen, hoewel de Spaanse griep, die van 1918 tot 1920 wereldwijd woedde, een nieuw gevaar vormt.

Na de wapenstilstand kwamen de civielarbeiders eveneens terug naar hun woning.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de term “Zivilarbeiter” gebruikt om burgers aan te duiden die werkzaamheden uitvoerden voor het leger, vaak achter het front en in bezette gebieden. Deze civiele arbeiders voerden uiteenlopende taken uit, zoals het bouwen van wegen, spoorlijnen en bunkers, het herstellen van beschadigde infrastructuur en het vervoeren van voorraden. In veel gevallen werden deze arbeiders gedwongen om voor de Duitse of geallieerde legers te werken, vooral in bezette gebieden zoals België en Noord-Frankrijk.

 De omstandigheden voor civiele arbeiders waren vaak zwaar en onveilig. Ze werkten lange dagen, vaak onder slechte hygiënische en voedselvoorzieningen, en hadden een beperkte bewegingsvrijheid. Er waren verschillende soorten civiele arbeiders: sommige boden zich vrijwillig aan vanwege economische noodzaak, maar veel anderen werden onder dwang gerekruteerd. Duitsland bijvoorbeeld voerde een beleid van verplichte arbeid in bezette gebieden, waarbij mannen vaak gedwongen werden tot arbeidsinzet voor de Duitse oorlogsindustrie of frontliniewerk.

St Jansstraat - Baggaertshof

Maria D’Haene (1841-1937) was 36 jaar portierster van het hof, ze was blijkbaar ook kosteres, onderhield het “Olmenkapelleke” en was een meesterkantwerkster. Ze woonde in het portiershuis en had zich op de overige huisjes en de binnentuin.

Het Volkspark, opgericht in 1907, werd later in 1935 omgedoopt tot het Astridpark. De huidige foto dateert uit 1914. Let op de imposante ingangspoort die destijds aanwezig was. Uiterst rechts op de foto staat een dame die vanuit haar deurgat naar de fotograaf kijkt. Merk ook de sporen van tramlijn 4 . Aan het kruispunt rechts staat de hoekherberg “St. Jansput”. Verder is er de sierlijke straatverlichting aan de gevels te zien, evenals een kar met paard, een koets en een steekkar. Het was die dag duidelijk druk in de omgeving.

Achteraan afgestempeld door Dr Trenkler & Co Leipzig, een groot grafisch bedrijf in met als belangrijkste productietak prentbriefkaarten.

Bron : Kortrijk in het Verleden uit 1883 – Historische schetsen en aantekeningen van Theodoor Sevens . Afbeelding eigen data.

Rekolettenstraat nr. 66 – Café Zandschip.

Vroeger werd achteraan zand gestapeld afkomstig van de schepen die gelost werden aan de Nijverheidskaai. Zand voor huishoudelijk gebruik werd afgehaald door leurders met kar en hondengespan. De dochter huwde met de latere senator Bossuyt die daardoor de naam Zandkegel kreeg.

De herberg werd later opengehouden door Nicole Coignez en haar echtgenoot Mille , het was een volksherberg met kaartersclub en tafelvoetbal. Nadat de herberg daar ophield ging Nicole naar de Heulsesteenweg waar ze de herberg Au Boulevard heropende en deze omdoopte tot het Zandschip en deze nog menige jaren openhield.

Bron : Kortrijk in het verleden (1883) Historische schetsen en aantekeningen van Theodoor Sevens - Foto eigen data.

Een van de oudste straten die reeds bestond in de 14^e eeuw als de Raepsaetstraat. Vanaf 1416 onder de benaming Canesiestraetkin, in 1795 is het Rue dit Canzy en in 1815 Kanesystraet. Dan volgt nog de benamingen Rue de la Chaussée, Kalsijdestraet, Wyngaerdstraetkin en Rue du Musee. De huidige benaming dateert van 1866. In 1437 werd de straat geplaveid. In 1815 waren er 9 huizen en 32 bewoners. Doorheen de tijd bestond in de straat de officiële balans om stullen boter te wegen, er was een kruidenierswinkel een antiekhandel en enkele herbergen (St Medard - Piraat - De Boterstul - ’t Begijntje – Bilitis). Een van de grootste gebouwen (links op de foto’s) was respectievelijk de handelsrechtbank, museum voor schone kunsten, muziekschool en nu appartementen. In de straat lag eveneens voor 1588 de Kapittelschool.

Bron : E Van Hoonacker.

Vervolg foto's.

De St Jansstraat 32 – Bij “Louistje den Dekker” en “In de Cadum”.

Rond 1900 opende de zaak onder de naam “Louistje den dekker”, opengehouden door de dakdekker Louis François Vandenbroucke en zijn echtgenote Emerence Dessein. Hij was de eerste van drie generaties pannendekkers. Het gebouw was een eenlaagshuis met achter het ene venster een tapkast en vier tafels en achter het andere venster een kruidenierswinkel. Links van het gebouw een poort naar het magazijn van Louis. De slaapgelegenheden lagen onder het dak. In 1917 werd de zaak overgenomen door een fietsmaker die de herberg herdoopte  “In de Cadum” omdat de uitbaatster zich ’s morgens waste met de Franse zeep van het merk Cadum. Het huis werd omstreeks 1950 afgebroken om er een garage te zetten voor de brouwerij Lust.

Bron : Eigen data en E. Van Hoonacker.

In de Lage Landen, en met name in Vlaanderen, wordt "Cadum" ook gebruikt als een spreekwoordelijke uitdrukking om iemand te beschrijven die onervaren of onhandig is. De uitdrukking "een onverbeterlijke Cadum" verwijst naar iemand die net als een baby nog veel moet leren en soms struikelt of fouten maakt. De oorsprong van deze figuurlijke betekenis is niet helemaal duidelijk, maar het is mogelijk dat het verband houdt met de onschuldige en kwetsbare uitstraling van de Cadum-baby.