Foto: de Gemeentelijke Jongensschool in ’42.

Boven, vanl. naar r. : Tony Teughels, Egied Robeyns, Louis Publie, Marcel Piessens, Frans Verschuren, Frans Huys, Jozef Vloeberghen.

 

Midden : Meester Huysmans, August Fierens, Alfons Mertens, Francois Publie, Frans Vloebergh, Alfons De Cock, Marcel Diddens, Marcel De Wit en meester De Leers.

 

Onder : Frans Spruyt, Louis Verbruggen, Alfons De Hondt, Jan Geets en Alfred De Bleser.

 

“We zijn volop in de oorlogsjaren : de tijd van de “slodderbroeken”, de tijd ook van voedselschaarste en “Winterhulp”.

Elke voormiddag kregen de kinderen een wortel of een paar sojakoeken, een lepel levertraan en een paar tabletten vitaminen. (“Als we straf stonden moesten xe met de doos vitaminen boven onze kop staan…)

Het was ook de tijd van energiebesparing : slechts in twee klaslokalen van de vier werd er vuur gemaakt. Twee studiejaren kregen les in de voormiddag en de twee andere in de namiddag : voor de leerlingen betekende dat slechts een halve dag school.”

(LG, blz.157)

 

1942 – 13 juli : Juliaan Geerts legde in openbare vergadering de eed af als nieuwe

            schepen : “Ik zweer getrouwheid aan den Koning, gehoorzaamheid aan de

            grondwet en aan al de wetten van het Belgische volk”. (GR)

 

1942 – 15 augustus : Smokkelaars gevat.

           “Er werd gemeld dat smokkelaars hun waar vervoerden op de weg van Leest naar

            Hombeek, doch ze hadden lont geroken en waren niet te zien.

            ’s Anderendaags in de morgen gingen twee controleurs met de veldwachter zich

            verdekt opstellen. Ditmaal moesten ze niet lang wachten of twee personen

            verschenen per fiets, ieder met ongeveer 75 kg aardappelen. Toen ze de

            controleurs zagen, lieten ze hun smokkelwaar in de steek en vluchtten weg.

            Een achtervolging werd ingezet en spoedig waren ze ingehaald. Het waren de

            gebroeders C. Uit de Pikkerie. Een huiszoeking leverde nog de vrucht op van

            1.000 kg aardappelen die werden aangeslagen met de fietsen.” (KH-GvM)

 

1942 – 24 augustus : Gemeenteraad : “Aannemingscontract der aangenomen

            bewaarschool”.

 

1942 – 1 september :  “Mevrouw Van Baelen, geboren Spoelders Maria Theresia

            Joanna, geboren te Thisselt den 4 maart 1906, wonende Kouter 4, benoemd

            tot kuischvrouw der gemeentelijke scholen.”

            De vergoeding toegekend per klas bedroeg 250 fr en 200 fr voor de toiletten,

            hetzij samen voor zes klassen en twee toiletten 1700 fr per jaar. (GR)

 

1942 – 8 december – Gemeenteraad : “Politiereglement op het sluiten der

            winkelinrichting.”

 

1942 – 22 december – Gemeenteraad : “Politiereglement op het wegruimen van

             sneeuw”.

 

1942 – Op 31 december telde Leest 1790 inwoners.

1941 – 2 april – Gemeenteraad :          

 

            Rosalie Vloeberghen Kerremans uit het dorp, aangesteld als kuisvrouw der

            gemeentelijke jongensschool “aan de voorwaarden van haar voorgangster

            Elodie Nuytkens, te weten 250 frank per klas en per jaar en 100 fr voor privaat

            Put, hetzij samen 1100 fr ’s jaars.”

            Rosalie was afkomstig van Heffen maar te Mechelen geboren op 24/10/1904.

            Ze was gehuwd met gemeentewerkman Eugeen Vloeberghen en overleed te

            Leest op 6 mei 1978.

 

            Petrus Jozef Beullens, geboren te Hombeek 9 mei 1888, wordt met 5 stemmen

            op  5 verkozen  tot schepen, dit in vervanging van de ontslagnemer Prosper

            Busschot.

 

1941 – 19 april – Gemeenteraad :

            Voor de termijn van één jaar werden volgende opcentiemen gestemd :

            -150 op de grondbelasting

            -150 op roerende zaken op de belasting geheven op de inkomsten der in

            België aangewende kapitalen.

            -150 op bedrijfsbelasting

            -Een bijzondere gemeentebelasting van 47% op wedden, lonen en pensioenen

            ten laste der andere personen die de gemeente bewonen...

 

            “...Gezien de bestrijding van den Coloradokever niet alleen noodig, maar een

            plicht is, gezien de Belgischen Boerenbond niet meer over de noodige besproeiers

            beschikt en bijgevolg de opdracht niet kan vervullen..., besluit de raad een

            besproeier aan te kopen bij Mr Coene uit Mechelen...”

 

            Laatste punt : allerlei :

            “...de voorzitter geeft lezing van een schrijven van den heer provinciegouverneur

            waarbij gemeld wordt dat alle vergaderingen van den gemeenteraad geschortst

            zijn voor den duur van de mobilisatie...”

            De volgende zitting van het schepencollege zou doorgaan op 26 juni 1941.

 

1941 – 30 juni – Schepencollege : (Boek GR)

            Het schepencollege keurde het “Politiereglement ter vrijwaring van den oogst

            en alle andere veldvruchten “ goed.

            “Overwegende dat het in deze buitengewoone en ernstige tijdsomstandigheden

            volstrekt noodig is den oogst en de veldvruchten te beschermen, tegen

            gebeurlijke beschadiging, rooverij en plundering... besluit :

            Art. 1. : De toegang tot de bezaaide en beplante velden alsmede tot de

            boomgaarden en weiden is alleen toegelaten aan de eigenaars, de huurders of de

            gebruikers van den grond, uitgezonderd in dringende en gegronde gevallen.

            Al de andere personen welke hogergemelde plaatsen betreden moeten in het bezit

            zijn van een schriftelijke verklaring van den eigenaar, huurder of gebruiker,

            waarvan de handtekening gewettigd moet zijn door den burgemeester.

            Art. 2. : Vanaf 1 april tot en met 1 oktober is, voor zonsopgang en na

            zonsondergang , alle verkeer verboden op de veldwegen behoudens voor de

            personen welke van deze wegen moeten gebruik maken om hun woonplaats of

            hun velden te bereiken en voor de personen, belast met de politie der velden en

            in gevallen, welke als overmacht kunnen aanzien worden.

            Art. 3. : ....”

 

1941 – 11 juli : “Den heer Hellemans Alfons wordt verkozen als bediende gelast met

            de uitbetalingen der militievergeldingen.” (GR)

 

1941 – 1 augustus : Door aanhoudend  slecht weer moest onmiddellijk tot dorsen

            worden overgegaan. (KH)

 

1941 – 9 september  - Schepencollege :

            Lodewijk Jacobs uit Heffen benoemd tot tijdelijk bediende der

            ravitailleringsdiensten.  

 

1941 – 8 oktober – Schepencollege :

            Marguerite Lauwers en Victorina Diddens benoemd tot “tijdelijke bediende

            Der Ravitailleringsdiensten der gemeente”, in vervanging van Jan Piessens

            en Louis Jacobs.

            Hun maandloon werd bepaald op 1000 fr.

 

1941 – Op 31 december telde Leest 1801 inwoners.

 

1942 – Dat jaar werd de Mannenbond van het H.-Hart gesticht.

            In 1954 was St. De Decker proost en Cyriel Selleslagh secretaris.

            De Bond telde toen 15 ijveraars :

            Hellemans Alfons, wijk Dorp met 13 leden en 8 ereleden.

            Selleslagh Cyriel, wijk Dorpstraat met 24 leden en 13 ereleden.

            Polspoel Alfons, wijk Scheerstraat met 12 leden en 4 ereleden.

            Keulemans Gaston, wijk Kouter met 48 leden en 27 ereleden.

            Fierens  Frans, wijk Vink-Elleboogstraat, met 18 leden en 6 ereleden.

            De Boeck Frans, wijk Winkelstraat met 16 leden en 11 ereleden.

            Verbruggen David, wijk Tiendeschuurstraat, 27 leden en 20 erel.

            Solie Louis, wijk Tiendeschuur+Elleboogstr., 15 leden en 8 ereleden.

            Peeters Frans, wijk Tisseltbaan+Rennekauter, 17 leden en 9 ereleden.

            Van Linden Juul, wijk Blaasveldstraat en Hertstraat, 15 leden en 6 erel.

            Mollemans August, wijk Grote Heide, 12 leden en 7 ereleden.

            De Prins Edmond, wijk Alemstraat, 16 leden en 8 ereleden.

            Mertens Florent, wijk Bist, 16 leden en 3 ereleden.

            De Prins Frans, wijk Kleine Heidestraat met 17 leden en 6 ereleden.

            Absillis Alfons, wijk Juniorslaan+Blaasveldstraat, 18 leden 4 ereleden.

            Totaal aantal leden : 284, waarvan 140 ereleden.

            Bondsbladen : 97.

            De wijk met het grootste aantal leden was de Kouter met de ijveraar Gaston

            Keulemans. Van die wijk woonden er 40 regelmatig de bondsmis bij.

            (DB,1954)

 

1942 – 1 januari : Men is verplicht alle lichten af te schermen, ook van fietsen. (KH)

 

1942 – 10 januari : “Koolgewassen kunnen volledig als voedsel gebruikt worden indien

            men de nerven ervan ook geraspt erbij zou voegen. Fruit, zoals appelen en peren,

            kan men best eten met de schil. Indien men toch de vruchten schilt dan kunnen de

            schillen van appelen in water gelegd worden. Flink laten doortrekken.

            Deze thé is zeer smakelijk.” (Gazet van Mechelen)

 

1942 – 18 januari : “Zwangere vrouwen kunnen buiten de normale textielwaren nog het

            volgende bekomen voor een eerste boreling :

            a) voor de wieg een matras (65x40), 1 hoofdkussen + 3 overtrekken, 3 lakens en

            1 meter stof.

            b) voor de kinderwagen : 1 matras.

            Voor de zuigeling die de ouderdom van 6 maanden bereikt : 1 matras

            (100x150) en 2 beddelakens.” (KH-GvM)

 

1942 – 10 februari : “Verordening betreffende het verwijderen van sneeuw en ijs en

            glibberigheid op de straten. Het Oberfeldkommandantur besloot met de

            regeringspresident en de burgemeesters dat alle gemeenten onmiddellijk de

            werklozen moeten inzetten om sneeuw te ruimen.” (KH-GvM)    

 

Foto:  Emiel Van Winghe. Na de kapitulatie van ons leger op 28 mei 1940 werden een aantal

            Belgische krijgsgevangenen door de Duitsers op boten ingescheept en langsheen

            de Hollandse kust naar Duitsland overgebracht.

            Eén van deze  boten, het Rijnschip, de “Rhenus 127”, was volgepropt met een

            600-tal Belgische militairen waaronder de Leestenaar Emiel Van Winghe.

            Op 31 mei 1940 liep de “Rhenus 127” nabij Willemshaven (Nederland) op een

            zeemijn en zonk. Alle “passagiers” kwamen hierbij om.

            Emile Louis Emerance Van Winghe was geboren te Leest op 24 oktober 1919.

            Hij was soldaat bij het 7^e Linieregiment.

 

1940 – 18 juli – Gemeenteraad :

            “...Alvorens over te gaan tot de dagorde brengt den heer Burgemeester-Voorzitter

            hulde aan de voor het vaderland gesneuvelde soldaten en inzonderheid hulde aan

            die reeds gekend zijn, zoo hebben we den heer Van Winghe, omgekomen bij de

            scheepsramp te Wilhelmstad in Nederland, den heer Beullens Pieter Albert

            gevallen op het veld van eer te Lummen en den heer Janssens overleden te

            Oostende ten gevolge zijner verwondingen.

            Terzelfdertijd brengt de Voorzitter hulde aan deze militairen die hun haardsteden

            nog niet hebben vervoegd en waar men nog in de onzekerheid van hun bestaan

            verkeert en waartusschen er zich ook nog militairen kunnen bevinden die hun

            leven voor het vaderland hebben opgeofferd.

            Daarna huldigt de Voorzitter den heer Vloebergh die tengevolge den oproep en

            bij ’t vervullen van zijn vaderlandschen plicht is omgekomen te Kales in

            Frankrijk.

            Na een minuut stilte ter nagedachtenis van hoogergemelde uiteenzetting gaat de

            Raad over tot de dagorde.”

 

            De Raad besloot het schooljaar 1940-1941 een week vroeger te beginnen ”te     

            weten den eersten maandag van september ten einde voor deze periode verlof

            te kunnen geven met de strengste dagen van de wintermaanden.

            De reden ? De moeilijke omstandigheden waarin het verkeer zich bevond om de

            scholen te bevoorraden met de noodige brandstoffen.”

 

            De Raad stemde 25.000 fr toelage aan de C.O.O. 

 

1940 – 21 oktober – Gemeenteraad :

            “Eene eeuwigdurende vergunning van twee vierkante meter grond op het kerkhof

            van Leest, is toegestaan aan mijnheer Frans Janssens, Laerestraat 2 Leest, mits

            te storten in de gemeentekas voor prijs der vergunning de som van 900 fr

            waarvan 225 fr zal afgegeven worden aan de Commissie van Openbaren

            Onderstand...”

 

            “De gemeenteraad besloot, voor een termijn van een jaar, aanvang nemende den

            1 januari 1941, worden volgende opcentiemen gestemd op de Staatscedulaire

            belastingen :

            1. 200 op de grondbelasting.

            2. 200 op roerende zaken, op de belasting geheven op de in België aangewende

            kapitalen.

            3. 200 op bedrijfsbelasting, op de in België gemaakte winsten in de nijverheids-

            handels- of landbouwexploitaties en op de winsten der vrije beroepen.

            4. Eene bijzondere gemeentebelasting van 47% op wedden, loonen, en pensioenen

            ten laste der andere personen, die de gemeente bewonen.

            ...”

            Voor dezelfde termijn werd een belasting geheven van 5 frank per rijwiel

            op den openbaren weg begezigd...

 

            Aanstelling van een tijdelijke bediende.

            De Raad keurde het besluit van het Schepencollege goed om Albert Maes,

            geboren te Leest, de 14 februari 1917 en wonende Grote heidestraat nr 15

            Leest, te benoemen tot tijdelijke bediende. (besluit SC-27/9/1940)

            Zijn loon werd vastgesteld op 200 fr per week.

 

1940 – 15 november – Gemeenteraad :

            Jan Frans Piessens(Oude Tisseltbaan 52) volgde de ontslagnemer Albert Maes op

            als tijdelijke bediende.

            Alfons Hellemans werd ontvanger van de C.O.O.

 

            Onteigening langsheen buurtsteenweg nr 11.

            “Gezien de onderhoudswerken die gedaan worden aan den buurtsteenweg van

            groot verkeer nr.11, gezien, in deze onderhoudswerken is voorzien het

            aanleggen van een fietspad, ten einde de gevaarlijke bocht weg te nemen aan den

            eigendom van den heer Bradt Remy en daar het zicht nog belemmerd wordt door

            den bestaanden bakoven, die zich in deze bocht bevindt...de gemeente zal op hare

            kosten den bakoven afbreken en met de afgebroken en nieuwe materialen een

            bakoven bouwen verder in den hof waarvan het bakhuis tenminste een meter

            breeder zal zijn.

            Als vergelding zal den heer Bradt Remy een kleine strook grond gratis afstaan

            aan de gemeente ten einde het fietspad en de rechtmaking van den buurtweg te

            kunnen bewerken...”

 

1940 – 28 november – Gemeenteraadszitting :

            Aanwezigen : E. Verschueren, burgemeester-voorzitter, Nuytkens Jos., Beullens

            Jos., De Laet Victor, Apers Jos, raadsleden.

            De Prins P. en Busschot P., schepenen.

            Secretaris E. Bradt afwezig door ziekte belet wordt vervangen door V. De Laet,

            Jongste lid.

 

            Oprichting van het plaatselijk Comite Winterhulp.

            Er werd besloten volgende personen uit te nodigen op de stichtingsvergadering :

            geestelijken, onderwijzend personeel, bestuur der C.O.O., bestuur der

            maatschappijen  en geneesheer Dr. Stuyck Marcel.

 

            Reglement op de zedendienst.

            “Reglementering tot bestrijding der geslachtsziekenten en der openbare ontucht.

            Het reglement wordt gestemd naar het door het provinciebestuur voorgestelde

            model. Inhoud :

            Art. 1. : Alle personen, zonder onderscheid van geslacht, die besmettelijke

            verschijnsels van een geslachtsziekte vertoonen, moeten zich door een geneesheer

            hunner keuze laten verzorgen.

            Voor behoeftigen wordt het onderzoek en de behandeling kosteloos gedaan te

            Mechelen in het Gasthuis.

            Art. 2. : Het bevoegde Schepencollege legt een lijst van deze ontuchtvrouwen

            aan. De identiteit van de betrokkenen wordt vastgelegd door vermelding van

            naam, voornamen, plaats en datum van geboorte, van het beroep en van de

            woonplaats. De ingeschrevenen ontvangen een boek, dat benevens de

            bovenstaande vermeldingen, een foto met een nauwkeurig signalement, alsook

            het nummer der identiteitskaart bevat.

            Art. 3. : Alle vrouwen, die al ontuchtvrouwen dienen aangezien, d.w.z. alle

            meisjes en vrouwen ongehuwd of gehuwd, die zich gewoonlijk of openbaar aan

            ontucht overleveren, moeten zich onverwijld bij het bevoegde gemeentebestuur

            aanmelden en zich laten inschrijven.

            Art. 4. : Vrouwen die zich aan ontucht overleveren zonder dat zij zich aangemeld

            hebben, worden door een besluit van het bevoegd Schepencollege op de lijst van

            de ontuchtvrouwen ingeschreven...

            Art. 5. : Ingeschreven vrouwen van wie bewezen is dat zij zich sedert tenminste

            drie maanden niet meer aan de ontucht prijsgeven, kunnen op grond van een

            besluit van het bevoegd schepencollege van de lijst der ontuchtvrouwen geschrapt

            worden.

            Art. 6. : De ingeschreven vrouwen moeten zich tweemaal per week aan een

            geneeskundig onderzoek onderwerpen. Zij dienen zich bij den bevoegde

            controledienst op de bepaalde dagen en uren stipt aan te bieden. Zij moeten zich

            rustig en beleefd gedragen en de bevelen van de beambten involgen.

            Art. 7. : ...ingeval van ziekte worden deze vrouwen opgenomen in het

            St.Elisabethgasthuis te Antwerpen...

            De verplegingskosten van de betrokkenen vallen ten laste van de gemeente-

            woonplaats, die het recht voorbehoud deze kosten van de betrokkenen of van hun

            wettige vertegenwoordiger in geval van vermogen terug te vorderen.

            Art. 8. : Ingeschreven vrouwen die zonder geldige reden te hebben opgegeven

            niet stipt op de geneeskundige onderzoekingen verschijnen of dezelve verzuimen,

            worden met dwang voorgeleid.

            Art. 9. : Bovendien zijn aan het geneeskundig toezicht ten overstaan van

            geslachtsziekten onderworpen, alle vrouwen, diensters barmeiden,aanloksters

            (entraineuses) in danslokalen, enz., die door hun beroep bijzonder aan dit gevaar

            blootgesteld zijn. De betrokkenen ontvangen een werkkaart en moeten éénmaal

            per week op de geneeskundige controle verschijnen...

            Art. 10. : Ieder geneesheer die een geslachtszieken persoon..., is verplicht deze

            persoon , met aangifte van zijn vollen naam, voornaam, geboortenaam en

            nauwkeurig adres, schriftelijk en binnen de 48 uur bij den Inspecteur voor

            Volksgezondheid voor de provincie Antwerpen, mits inachtneming van het

            doktersberoepsgeheim aan te geven.

            Art. 12. : Personen zonder onderscheid van geslacht, die besmettelijke

            verschijnselen van een geslachtsziekte vertoonen zonder in medische behandeling

            te zijn of in dezen toestand geslachtsverkeer hebben of als besmettingshaarden

            vastgesteld zijn, vallen onder de strafbepalingen van art. 10 deel 2 van de

            verordening van 25/6/1940, dwz dat zij kunnen gestraft worden met een boete

            van 100 tot 10.000 fr en een gevangenisstraf van 1 maand tot 2 jaar of met

            één van deze straffen. Bovendien worden zij voor behandeling naar de gesloten

            afdeeling van het St Elisabethgasthuis te Antwerpen gezonden.”

 

1940 – Op 31 december telde Leest 1809 inwoners.

1940 – Op 27 mei 1940 sneuvelde Albert Jozef Janssens, soldaat bij het 37^e Linie, op het

            veld van eer te Oostende.

            Albert Jozef Janssens was te Leest geboren op 16 mei 1910.

 

1940 – 28 mei : Einde van de veldtocht in België. Koning Leopold III boodschapt aan de

            natie : “Morgen zullen wij opnieuw aan de arbeid gaan om het land uit zijn

            puinen weer op te bouwen.” (KH)

 

1940 – 31 mei : Na de kapitulatie van ons leger op 28 mei 1940 werden een aantal

            Belgische krijgsgevangenen door de Duitsers op boten ingescheept en langsheen

            de Hollandse kust naar Duitsland overgebracht.

            Eén van deze  boten, het Rijnschip, de “Rhenus 127”, was volgepropt met een

            600-tal Belgische militairen waaronder de Leestenaar Emiel Van Winghe.

            Op 31 mei 1940 liep de “Rhenus 127” nabij Willemshaven (Nederland) op een

            zeemijn en zonk. Alle “passagiers” kwamen hierbij om.

            Emile Louis Emerance Van Winghe was geboren te Leest op 24 oktober 1919.

            Hij was soldaat bij het 7^e Linieregiment.

 

1940 – 7 juni : Eerste raadszitting tijdens W.O.II.

            Enige punt op het agenda : lening voor de behoeftigen der gemeente.

            Er werd besloten een “thesaurieleening van 11.500 frank aan te gaan bij de

            Provincie op het geld dat haar door de Nationale Vereeniging voor

            steunverleening, zal verstrekt worden”.

            Reden van de lening : hulpverlening aan gezinnen van militairen, werkloze en

            behoeftige gezinnen, alsook tot de uitbetalingen van voorschotten aan de

            bedienden der gemeente.

            Een lening van 7.000 fr werd ook gestemd in zitting van 2 juli.

 

1940 – Op 11 juni 1940 sneuvelde te Calais (Frankrijk) Remy Albert Vloebergh.

            Hij was te Leest geboren op 29 oktober 1916.

 

1940 – 9 juli : Die dag werden vuurwapens van Leestenaars binnengebracht.

            Hierna de officiële lijst van de gemeente :

 

            Lijst der inwoners die hunne geweren binnen gebracht hebben

 

1. Huybrechts Theodoor,Vinkstr..8, geweer 2 loop.N.16. 12 kardoezen.

2. Geerts Alfons, Vinkstr. 1, idem.

3. Geerts Alfons, Vinkstr. 1, geweer, 1 loop.N.6

4. Maes Admond,Groteheidestr. 16, geweer 2 loop. N.16

5. Maes Jan, Groteheidestraat 14, geweer 1 loop. N.9.

6.Diddens Emiel, Blaasveldstr. 25, geweer 2.loop.N.12.

7. Verbeeck Hendrik, Tisseltbaan 9, geweer. 1 loop. N.12.10 kardoezen.

8.Voet Wwe, Dorp 45, geweer 2 loop. N.16.

9. Fierens Frans, Winkelstraat 16,geweer 1 loop, N.16.

10. Van der Hasselt kinderen, Kapellebaan 3, geweer 1 loop, N.16.

11. Spruyt Pieter,Vinkstraat 2,geweer 1 loop, N.16.
12 Verbruggen Alfons, Tinneschuurstr.12, geweer 2 loop, N.16.

13. De Prins Petrus, Kleinheidestr. 14, geweer 1 loop. N.12. Browning.

14. Beullens Arnold, Alemstr. 1a, geweer 2 loop. N.12.

15. Lemmens Eduard, Rennekauter 5, geweer 2 loop. N.12.

16. Moons Jan, Tinneschuurstr., N.I. geweer 2 loop.N12.12 kardoezen.

17. Verlinden Frans, Kouter 9a, geweer 2 loop.N.16.

18. Verlinden Frans  idem, carabien N.N.6. 14 kardoezen.

19. Slachmuylders Willem, Kapellebaan 7, geweer 2 loop. N.12.

20. Van den Brande Alfons, Tinneschuurstr. 17, geweer 1 loop. N.12.

21. Potoms August, Dorp 43a.geweer N.10.1 loop.

22.De Nyn Frans, Dorp 46, geweer 2 loop.N.28.

23. De Croes Jaak, Dorp 21. carbien.

24 Ceuppens Lodewijk, Kapellebaan 6, carbien.N.28.

25. Diddens Lodewijk, Dorp 12, geweer 2 loop. N.12.

26. Diddens Emiel, Blaasveldstr. 25, geweer 2 loop. N.12.

27. Schaerlaecken Victor, Blaasveldstr.17, geweer 2 loop N.12.

28. Scheers Jozef, Tinneschuurstr. 20, geweer 2 loop N.12.

29. De Wit Desire, Tisseltbaan 10,geweer 2 loop.N.12.

30. Polfliet Felix, Juniorslaan 43, geweer 1 loop N.16.

31. Broothaers Frans, Molenstraat 6, geweer 1 loop N.12.

32. Broothaers Frans, Molenstraat 6, carabien.

Samengevat : ontvangen 24 jachtgeweren, 8 carabijnen en 1 partij jachtkardoezen.

 

Foto:  Pieter Albert Beullens. Hij sneuvelde op Sinksendag 12/5/1940 te Lummen.

Albert diende bij het 36^e Linieregiment.

 

1940 – 10 mei : De radio maakt melding van de Duitse inval in België. Het is oorlog !

            Rond 17 uur wordt Kapelle-op-den-Bos bestookt door Stuka’s. (KH)

            De vaartbruggen worden beschoten.

            Ziekenwagens met gekwetsten rijden naar de Mechelse ziekenhuizen.

            Achttien mensen verliezen het leven, waaronder Frans Jozef Van Linden, geboren

            te Leest op 14/3/1871. (DB-1/5/1958) 

            ’s Avonds worden nog brandbommen afgeworpen op Mechelen. Er is veel schade

            o.m. aan het klooster van Leliëndaal en de cinema Agora in de Bruul. (KH)

 

1940 – 11 mei : Deze zaterdag werd Frans afweergeschut opgesteld op de

            Hombekerkouter, op de grens met Leest. (KH)

 

1940 – Op Sinksendag 12 mei 1940 sneuvelde te Lummen  de Leestenaar Pieter Albert

            Beullens. Hij werd geboren op 3 juni 1909 als zoon van Frans (“Sooi”) Beullens en van

            Johanna Marie De Hertog.

            Albert was bij het 36^e Linieregiment.  

            Toen Albert gedoopt werd verscheen te Leest een “koets zonder paarden”, een

            opvallend  luxueuze auto waarin de gouverneur van de provincie Antwerpen

            plaatsgenomen had. Deze laatste nam de egards waar voor koning Albert die

            de peterschaprol op zich nam, omdat Albert Beullens het 25^ste kind was van Sooi

             Beullens.

            Sooi zou uiteindelijk, bij twee vrouwen, 27 kinderen verwekken.

 

1940 – 12 mei : Pinksterzondag. Vluchtelingen, vooral uit de Kempen en Limburg,

            stromen door Hombeek. Belgische soldaten, die van het Albertkanaal

            weggevlucht zijn, kamperen er.

            In een radioboodschap worden alle nog niet gemobiliseerde jongeren tussen

            16 en 35 jaar opgeroepen voor het Belgische leger.

            Ze moeten zich dringend naar het rekruteringscentrum in Ieper begeven.

            Deze maatregel lokt veel droefheid en weerzin op bij de bevolking. (KH)

 

1940 – 14 mei : Te Kessel-Lo sneuvelt de Leestenaar Jan Bruggemans van de Bereden

            Artillerie.

 

1940 – 15 mei : Er komt stilaan gebrek aan voedingsmiddelen omdat voedingswinkels,

            bakkers en beenhouwers overal sluiten en wegvluchten. (KH)

 

1940 – 16 mei : De brug over de Zenne te Leest  werd opgeblazen door Belgische

            geniesoldaten.

            De Duitse bezetter legde een noodbrug aan met pontons die door de Engelsen bij

            hun aftocht op de Schelde te Kruibeke waren achtergelaten.

 

1940 – Mei : 52 gegijzelden

            Stanne Van den Broeck de populaire eeuweling van Leest vertelde in 1980 :

            “In mei 1940 bij het begin van de tweede grote oorlog was ik er bijna

            geweest. Zatte Duitsers kwamen over de Kouter van Hombeek naar Leest.

            Onder het mom van “burgers hebben op ons geschoten” namen ze

            gijzelaars terwijl ze in de lucht schoten. Nieuwgierig ging ik kijken wat er

            gebeurde en werd met nog éénenvijftig anderen opgepakt en in de school tegen

            de muur gezet.

            Ook naar Hanneke de Zaeger en Fons van Fillekes die op ’t land aan ’t werk

            waren riepen de Duitsers “Mitkommen !”

            Pastoor Beukelaers, Frans Piessens, Fons Verbruggen, Staf Vloebergh,

            Emmanuel en Henri Van de Vondel, Fons Polspoel, Victor van Kolettes,

            den Blokmaker, Staf Pottems, meester De Leers en nog anderen.

            Een Duits officier vroeg : “Waar is de Knip ?”

            Staf van de Metser en ik wisten dat, omdat we met de duiven speelden wisten we

            de Knip, dat nu Juniorslaan heet. We moesten meegaan met twee soldaten die

            het geweer in aanslag hielden. De Duitsers zochten een wei voor hun 120

            paarden. Eerst gingen we naar de wijk de Knip waar de houten molen gestaan

            had. Die wei was te klein. Ze wisten dat bij Piër Prins een grote wei was en

            die was vlug goedgekeurd.

            Ondertussen moesten al de gijzelaars tegen de muur van de school blijven staan

            tot wij terug waren.

            De Duitsers moesten nog stro hebben voor 120 man om die te slapen te leggen.

            Bij Van Praet kregen we twee botten en in “’t Seel” was stro genoeg.

            Stan van Busschot kwam daar juist ook met een kar stro aangereden.

            Alles werd op de kar geladen en toen mochten we naar huis.

            Sommigen van de anderen in ’t dorp zijn tot ’s anderendaags gegijzeld gebleven

            op gevaar van gefusillieerd te worden.

            Pastoor Beukelaers die vooraan stond zei nog tegen Victor van Kolettes :

            “Komde gij ma voor mij staan Vic”. Maar Victor zei : “As ’t tege ga zijn we

            allemaal doeët meneer pastoor.” En hij bleef staan.

            We woonden in dien tijd al in de Scheerstraat.

            De Duitsers hadden in mijnen hof touwen gespannen van de ene perelaar

            naar de andere en daaraan hun paarden vastgebonden.

            Wij bleven voor alle veiligheid maar binnen.”

            (DB,september 1980)    

 

1940 – 21 mei : “Op 21 mei 1940 rond 10 uur voormiddag is mijn revolver merk

            Browning cal. 7,65 mm afgenomen door Robert Kwertfürt, Betaalmeester der

            Pionniers der Duitsche Weermacht. In het bijzijn van den Heer Jan De Leers,

            schoolhoofd der gemeente Leest.” (Getypte brief van veldwachter Huybrechts)

 

1940 – 25 mei : Roger De Prins te Duinkerken slachtoffer van de oorlog.

 

Foto: Soldaat Oorlogsvrijwilliger Van Hoof.

 

Het Fort van Breendonk

 

Met mijn vriend Jan Baetens stapte ik naar Willebroek, we gingen ons melden in het Fort van Breendonk om de aangehouden zwarten te bewaken.

Ook tientallen Duitse krijgsgevangenen werden daar binnengebracht en opgesloten.

Nu moesten wij hun fouilleren.

Alles wat ze niet in gevangenschap nodig hadden werd hun afgenomen.

Wat een contrast : kruiperige onderdanigheid was in de plaats gekomen van hun vroegere arrogantie.

Ik herinner me nog die Duitse officier die zich enkel door een andere officier wilde laten ontwapenen en aftasten. Dat gebeurde ook, een Belgische officier nam de egards waar, maar ’s nachts alleen in zijn cel kreeg hij een speciale behandeling en schoot er van zijn waardigheid niet veel meer over.

De collaborateurs die werden aangevoerd kregen ook een speciale behandeling, zij werden vooraan de straat afgezet en moesten tussen een driedubbele haag losgelaten gepeupel lopen. Hierbij werden ze geslagen, gestampt, beschimpt, met de haren getrokken...ze haasten zich naar de min of meer veilige gang van het fort...

Daar werden ze opgesloten in de kamers van de vroegere kampbewoners.

Tijdens de dag werden ze met allerlei karweien belast en ook bij nacht werden ze niet gespaard, althans die eerste dagen niet.

Na enkele dagen werden wij belast met het bewaken van de zennebrug te Leest.

We hadden ons wachtlokaal op het gemeentehuis. Bewapend met een geweer, een tricolore band om onze arm en een Duitse gordel om het lichaam waaraan een koppel Duitse handgranaten, zo deden we in ploegen van twee dienst op de brug.

Alle vreemdelingen werden gecontroleerd en door onze ploeg werden twee in burger geklede Duitsers aangehouden en aan de Engelsen uitgeleverd.

Voedsel werd bereid in Willebroek en per vrachtwagen aangevoerd, het was goed en overvloedig.

Na enkele weken werd alles stilaan normaal en de meesten gingen terug aan het werk.

Ik kon mijn oude job weer opnemen in de garage  bij De Baere doch het werk aldaar bestond hoofdzakelijk uit puin ruimen, wat mij minder beviel.

Ik besloot nog even de kat uit de boom te kijken.

 

Soldaat Oorlogsvrijwilliger Van Hoof

 

Ik vernam dat ze oorlogsvrijwilligers vroegen en ik heb me gemeld in Antwerpen. Dat was op 23 oktober 1944, op de Rubenslei nr. 22.

Toen ik daar volledig uitgekleed in een hokje stond te wachten sloeg er in de onmiddellijke omgeving een bom in. Kalk viel van muren en plafond, doch de keuring ging ongestoord verder. 

Ik werd goedgekeurd en opgeroepen naar de Panquinkazerne te Tervuren.

Na een zestal weken tamelijk zware opleiding werd ik Soldaat Oorlogsvrijwilliger Van Hoof Victor bij het 8^ste bataljon fuseliers 3^de compagnie met stamnummer F8/479 en met specialisatie chauffeur motocyclist. Volledig uitgerust met Engels materiaal, de platte Engelse helm incluis.

Te Joli-bois, bij Waterloo, werden we ondergebracht in een danszaal en stonden in voor de bewaking van Engelse benzine- en munitiedepots, die talrijk verspreid lagen in de weiden rond de Leeuw van Waterloo.

 

Ook te Bosvoorde, aan de paardenrenbaan, had ik munitie te bewaken en te Koningslo Vilvoorde stonden we in voor de bewaking van een groot Duits krijgsgevangenenkamp, dit samen met de Engelsen.

Het kamp bevond zich op een open veld en was omringd door hoge wachttorens.

De gevangenen sliepen in tenten, ik heb altijd gehoord dat er zo’n 110.000 bij elkaar zaten. Whermacht soldaten, SS-ers, Vlaamse SS-ers, Zeemacht..alles zat er door elkaar.

Sommige Vlaamse SS-ers lachten ons uit en verweten ons voor “Bleukens”.

Wij maakten ons beklag daarover bij onze officieren die dat doorspeelden aan hun Engelse collegas  maar die begrepen niets van onze situatie en zij traden niet op, voor hen waren alle gevangenen Duitsers.

Voor de afzondering en de ondervraging van de SS-ers moesten speciale eenheden komen. Wel was er een detensionbarak, waar de meest arrogante en weerspannige elementen werden in ondergebracht. Die werden daar door Engelse MP’s aan een speciale training onderworpen, een training die niet onderdeed voor wat zij destijds met velen van ons hadden gedaan.

Hier bleven we tot april 1945 en dan de trein op naar Duitsland.

 

Foto :  Henri Van den Heuvel bij wie Vic mocht onderduiken.

 

Ondergedoken

 

Toen ben ik ondergedoken.

Landbouwer Henri Van Den Heuvel uit de Hertstraat, de latere schepene van de “Blekken”, stak zijn nek uit en bood me onderdak.

Op zijn hooizolder richtte ik mijn logement in, in het hooi had ik een gang gemaakt om er in geval van nood diep in weg te kruipen.

Hier heb ik vertoefd tot en met de bevrijding op 3 september 1944.

Mijn moeder bezorgde mij eten en soms ook moeder Van den Heuvel.

Tijdens de dag sleet ik de tijd met boeken lezen en ’s nachts wandelde ik het Hertsveld op of ging al eens slapen bij mijn vriend Jan Baetens, waar ik zonder het medeweten van zijn ouders langs een zoldervenstertje binnensloop.Doch voor het licht werd moest ik terug zijn op mijn hooizolder. Avontuurlijk was dat wel maar ook vaak angstaanjagend en ik was steeds op mijn hoede. Elke auto die men hoorde kon van de Gestapo zijn, elke vreemde persoon werd gewantrouwd.

Na enkele weken sloeg de verveling toe en nam ik meer en meer risico’s.

Overdag liep ik soms de velden en het Zuurbos in en durfde ik al eens naar huis te gaan.

Daar groef ik van in het ovenhuis een onderaardse gang die uitliep achter de haag van onze tuin en uitkwam in de aanpalende gracht. Vele malen heb ik die vluchtweg ingeoefend, gelukkig heb ik hem nooit hoeven gebruiken.

Nadien heb ik pas beseft hoeveel risico en gevaar Henri Van den Heuvel gelopen heeft door mij onderdak te bezorgen. Ik ben hem er altijd zeer dankbaar voor gebleven.

Intussen kropen de dagen voorbij en de geallieerden naderden.

Ik sliep nog steeds op mijn hooizolder en sporadisch bij Jan Baetens.

Daar was ik toen ik op een nacht begin september op de Juniorslaan  in de richting Leest-dorp een tamelijk grote groep Duitsers met door paarden getrokken wagens, zag voorbijtrekken. Heel stil en zonder orde trokken ze af.

De dag nadien, op een zondag, ik keek toe vanuit het Zuurbos, zag ik zenuwachtige Duitsers in de “Heilige Hoek”, ze waren bezig paarden op te eisen voor hun terugtocht.

’s Anderendaags ’s morgens was het zover ! Onbeschrijfelijke vreugde ! De Engelsen waren er. De Blaasveldstraat stak  vol met oprukkende Engelse soldaten, camions vol met lachende, sigaretten en chocola uitdelende soldaten.

Men kan zich voorstellen welke opluchting de bevrijding bracht en hoe geestdriftig we onze bevrijders hebben onthaald. Schrik, honger en alle miserie was vergeten.

 

Foto : links Vic in 1943. Om toen te kunnen fietsen moest je creatief zijn. Rchts zijn onafscheidelijke vriend Jan Baetens van de Juniorslaan.

 

Het Hongerjaar 1941

 

Het jaar 1940 liep min of meer normaal ten einde, maar 1941 zou een nog nooit meegemaakt hongerjaar worden.

De Blaasveldstraat zag zwart van het volk. Mensen van Blaasveld en Willebroek liepen huis in en huis uit, bedelend om voedsel.

De boeren verkochten enkel aan degenen die konden betalen en dan meestal ’s nachts want de buren mochten dit niet zien.

De smokkelaars deden gouden zaken : 40 fr voor een kilo tarwe, 35 fr voor een slecht roggebrood. Het rantsoenbrood zelf was ook zeer slecht, de deeg plakte aan het broodmes en het rantsoen bedroeg 225 gram.

Ook vlees, vetten, suiker en bijna alles was gerantsoeneerd. Vele stadsmensen stierven letterlijk van honger, terwijl de meeste boeren en smokkelaars zich verrijkten. Ook degenen die de kant van de Duitsers hadden gekozen kregen dubbel rantsoen en hadden niets te kort.

Ik verplaatste me nog dagelijks per fiets naar de Leuvensesteenweg maar dat werd steeds problematischer omdat ook fietsbanden op rantsoen waren, evenals schoeisel.

Om aan een fietsband te geraken moest je een bewijs hebben dat je minstens 5 km van je werk woonde, anders kreeg je geen bon.

Als je er al een bezat, had je veel geluk nodig om er twee keer mee naar Mechelen te kunnen rijden want die erzatsrubber barste en sprong in stukken.

Bijna dagelijks moest ik aan mijn banden werken. Soms reed ik met twee buitenbanden over elkaar. Mijn meest efficiënt experiment : van de binnenband van een auto een fiets buitenband fabriceren. Dat  resulteerde in enkele maanden probleemloos rijden, maar door de toenemende schaarste kwam ook daar een einde aan en einde 1942 nam ik de trein voor mijn verplaatsingen.

Wij zelf konden bij onze buren, boeren, niets kopen, omdat ze de hoogste prijs niet durfden vragen, ze verkochten veel liever aan de smokkelaars. Die kwamen hun waar tijdens de nacht ophalen.

Ik ben vele malen na mijn werk per fiets naar Londerzeel gereden om een slecht roggebrood van 35 fr dat ik daar bij een smokkelbakker kon kopen.

Onderweg moest men op zijn hoede zijn voor controle van Belgische gendarmen en kontroleurs van de ravitaillering, want meermaals is het gebeurd dat dit werd afgepakt.

Ook ben ik ooit eens met mijn vader naar Stekene-Koewacht, ook per fiets, gereden.

Naar we hadden vernomen was de tarwe en het koren daar goedkoop omwille van de smokkel met Holland. We kochten daar 20 kg tarwe. Elk 10 kg op onze fiets, ook sacharine hadden we daar gekocht, en hiermee naar huis. Overal op onze hoede voor kontrole maar we zijn er toch heelhuids mee thuis geraakt.

Zo gingen de dagen voorbij vol kopzorgen over eten en hoe er aangeraakt.

 

 

 

De Schele Duitser

 

In juni 1943 werd er in de Tiendeschuurstraat aan de hoeve Scheers, een Engelse Halifax-bommenwerper neergeschoten.

Al de inzittenden werden hierbij gedood.

Het vliegtuig, een viermotor, lag in stukken uiteengespat. De stuurkabine lag tussen de hoeve Scheers en de woning van Em. Geets, een eind in het veld.

Zoals zovele souvenirjagers ging ook  ik om wat vijsjes en onderdelen. Terwijl ik op handen en voeten in die kabine bezig was wat los te prutsen werd ik toegebruld in het Duits. Ik moest de kabine verlaten met mijn handen boven het hoofd en mij als laatste man in de rij zetten bij andere souvenirzoekers.

Die Duitser,ik zal zijn kop nooit vergeten, hij zag opvallend scheel, begon iedereen  af te tasten en bij elk voorwerp dat hij uit de mensen hun zakken haalde, kregen die een ferme stamp of slag in hun gezicht. Ik dacht al aan mijn volle zakken en hoeveel slaag ik wel zou krijgen, doch terwijl hij bezig was slaagde ik erin om de meeste voorwerpen ongezien uit mijn zakken te halen en op de grond te laten vallen.

Toen het mijn beurt was had ik nog slechts enkele kleine stukjes in mijn zakken en ik kwam er vanaf met een slag in mijn gezicht. Doch toen ik wegging werd ik als laatste brutaal teruggeroepen en moest al de voorwerpen die hij uit de zakken gehaald had oprapen en terug in het vliegtuig gooien. Nadat dit gedaan was kreeg ik zo’n  slag in mijn rug van de kolf van zijn geweer dat ik minutenlang zonder adem zat.

Ik heb die schele eens goed bekeken en zijn gezicht in mijn geheugen geprent maar ik heb hem later noch in Duitsland, noch in enig krijgsgevangenkamp aangetroffen.

 

Ontspanning

 

Vermaak bestond in hoofdzaak op zondag naar de cinema, soms tweemaal, van 5 tot 8 naar de ene en van 8 tot 10u30 naar een andere en altijd te Willebroek.

Wat later kwamen dan de bals op en mocht er terug bal gegeven worden.

Bier was nog slechter dan het huidige tafelbier, gekleurd water, doch in de meeste café’s

konden de klanten bier krijgen van onder den toog...

Dat was iets beter, was zogezegd smokkelbier, doch zijn geld niet waard.
De bals floreerden, alle zondagen volle bak.

Wij gingen te voet naar Leest (dorp), Blaasveld, meestal in groep en wegens de totale verduistering was dit zeer plezant.
Op de bals werd er soms ook controle gedaan door de Gestapo, alle uitgangen werden afgezet en één voor één naar buiten. Identiteitscontrole.

Degene die niet in regel was, of die op hun lijsten voorkwam, werd apart gezet, streng bewaakt en meegenomen.

 

Het Arsenaal gebombardeerd

 

Vele malen was het ook alarm op de Leuvensesteenweg dit tot vreugde van de mannen van het Arsenaal, die liepen dan weg van hun werk tot op de vaart en dienden een tijd niet te werken.

Wij bleven op ons werk.
In het Arsenaal stond Duits afweergeschut en telkens er vliegtuigen overkwamen werd er vandaar op geschoten.

Tot bij een bombardement het afweergeschut met toren en al naar beneden donderde.

De Leuvensesteenweg werd zwaar geteisterd, vele doden en haast alle huizen getroffen.

 

De Wapenfabrieken van Herstal

 

In 1944, ik was pas enkele weken 18 geworden, kreeg ik van de Werbestelle de oproep om mij ’s woensdags te Mechelen in de Leopoldstraat aan te bieden.Ik werd er door een Duitse dokter gekeurd en de vrijdag daarop reeds diende ik mij aan te bieden in de FN fabrieken van Herstal bij Luik in die tijd Deutse Waffen und Munitionsfabriken genoemd.

Inderhaast een valies gekocht, het was een rieten dat herinner ik mij nog, en die vrijdag vanuit station Mechelen afreis richting Luik.

Een speciale trein met werkvolk, mannen en vrouwen, die in Duitsland tewerkgesteld waren. De trein stopte enkel te Leuven  en dan te Luik, Guillemin statie.

Met nog een zestal personen stapte ik uit en we werden al dadelijk gecontroleerd door Feldgendarmen.

Nazicht papieren, bestemming Waffenfabriken ? Geen probleem, we mochten door.

Dan met de tram naar Herstal en ons aanmelden in de fabriek.

We werden onthaald door iemand die goed Nederlands sprak.

Eten konden we in de fabriek, logies was er in een leegstaande school op een tiental minuten gaans, maar uit zijn verdere uitleg konden we opmaken dat we eerder in een gevangenis dan in een fabriek terechtgekomen waren.

En of dit waar was. Controles overal en op alle momenten van de dag, meestal op de onverwachtste, schutsels tussen de werkbanken.

In de fabriek fabriceerde men wapens en munitie en dat was te merken.

Bij het verlaten van de gebouwen werd men van boven tot onder afgetast en dienden we speciale apparatuur te passeren die ontworpen was om zelfs het allerkleinste vijsje te detecteren.

Ik werd in een ploeg ingedeeld, kreeg een werkbank en een plan van een door mij te maken stuk, doch ik had geen vakschool gelopen en kon geen plan lezen.

Mijn identiteitskaart gaf als beroep mecanieker aan en dat verwarden ze met paswerker.

De eerste dag diende ik ook in het magazijn mijn persoonlijk gereedschap af te halen, een stel vijlen, een hamer en allerlei fijn meetgereedschap.

Hier had ik al een eerste nare ervaring.

Nietsvermoedend stapte ik de openstaande deur van het magazijn binnen, flater !

Ik had mij moeten wenden tot de balie ernaast. De Duitse magazijnier kwam brullend op me af en gaf me zo’n doodsschop dat ik metersver door de lucht gekatapulteerd werd.

Gelukkig kreeg ik voor dat plan hulp van een Limburgse collega en zo kon ik mij wat bezig houden, maar mijn rendabiliteit lag de gehele periode die ik daar verbleef spectaculair laag.

De dagen duurden daar oneindig lang en vaak trachtte ik naar het luchtalarm.

Wanneer dit afging liet men vallen wat viel en vluchtte iedereen naar de schuilkelders tot einde alarm. Soms vijf zesmaal per dag. Daar werden wij met Duitse discipline ingedreven, opeengepakt als haringen, maar ik was wat blij enkele minuten van mijn plan weg te zijn.

Bommen heb ik er nooit weten vallen.

Het eten was op zijn Duits,’s middags soep met worst en soms al wat groenten in en meestal een beetje aardappelen met choucroute of ook zure witte koolsoep en zwart brood, maar steeds veel te weinig.

Gelukkig had ik van thuis wat mee om aan te vullen, anders was het honger lijden.

Na de werkuren waren we vrij en dan wandelden we wat door Herstal en omgeving of we namen de tram naar Luik.

Na daar een tiental dagen te hebben “gewerkt” kreeg ik er genoeg van.

In mijn logement prepareerde ik een speciale sigaret : een weinig tabak en veel zout.

Toen ik die de volgende morgen opstak en een paar maal inhaleerde, werd ik draaierig en viel flauw. Men bracht mij naar de infirmerie en daar schreef de Duitse arts me acht dagen rust voor.

Ik was in de hoogste hemel, vlug naar het logement, alles inpakken en wegwezen met de vaste overtuiging nooit meer terug te komen.

Tegen niemand iets gezegd van mijn voornemen, want wie kon je vertrouwen ?

Met de tram naar het station, de onvermijdelijke controle, alles uitladen voor de feldgendarmerie, grondige fouillering en de trein op naar Brussel.

Op die trein idem dito,reiskoffier uitladen, aftasten...

Toen de trein Leuven naderde werd de stad geteisterd door een hevig bombardement.

Ik ben het station uitgevlucht en heb de tram genomen over Brussel, richting Mechelen.

Tussen Leuven en Brussel, in volle veld, werd de tram tot staan gebracht door Gestapo en Feldgendarmen voor een nieuwe controle. Zelfde stramien : afgetast worden en valies uitladen. Enkele passagiers werden apart genomen en moesten onder strenge bewaking achterblijven.

Vanuit Brussel per trein tot voorbij het station van Vilvoorde, dat ook gebombardeerd was, trein op naar Mechelen en van daar te voet naar Leest.

Niet slecht voor een zieke.

Thuis gekomen heb ik intens genoten van mijn acht dagen en toen die om waren kreeg ik een dreigbrief van Luik dat ik terug moest komen werken.

Eeen inschikkelijke Duitse dokter in de Stassartstraat te Mechelen gaf me nog acht dagen bij, toen ik klaagde over steeds terugkerende draaienissen, maar geen haar op mijn hoofd had ook maar enige intentie om terug te keren.

 

Foto : de ouderlijke woonst in de Blaasveldstraat in 1978. Tijdens de oorlog ook herberg “In den Nieuwen Buiten”.

 

De Vlucht

 

Die woensdagmorgen vertrokken we, te voet naast onze zwaar beladen fietsen, want tante Melle kon geen fiets rijden..

Op de Juniorslaan gekomen sloten we aan bij de massa, een nooit geziene aaneengesloten  mensenzee met alle mogelijke vervoermiddelen, te voet, per fiets, stootkar, kruiwagen, wagens getrokken door paarden, allen zwaar beladen...richting Tisselt.

Voor ons uit stapte een soldaat met een geit aan een ketting.

We volgden de mensenzee in de richting Kapelle op/den Bos.

Daar zagen we de eerste sporen van de bombardementen : kapotte huizen.

Aan de brug stonden zeer nerveuze Belgische soldaten, we begrepen snel waarom, want toen we even voorbij de kerk waren hoorden we achter ons een harde knal. Ze hadden de brug in de lucht laten vliegen.

Ik heb me nadien steeds blijven afvragen hoe men daar in hemelsnaam in geslaagd was, met die immense onafzienbare rij vluchtelingen.

We vervolgden onze weg langs Ramsdonk, Londerzeel. In Steenhuffel moesten we schuilen, we werden overvlogen door Duitse vliegtuigen die door Belgisch afweergeschut werden bestookt. We schuilden in de hangar van een plaatselijke brouwerij en hoorden de stukken schrapnels op het dak inslaan. Angstaanjagend !

Gelukkig werd daar niemand gekwetst.

Langs binnenwegen ging het dan richting Merchtem Heikant. Het was ondertussen avond geworden en we moesten uitzien naar een slaapgelegenheid.

De meeste huizen, door hun oorspronkelijke bewoners verlaten, staken reeds boordevol.

Tot we op een boerderij kwamen, hier mochten we in de stal achter de koeien op stro slapen. Dat vonden we nog plezierig ook, ik heb er voortreffelijk geslapen.

De oudere mensen begonnen intussen na te denken en zagen de miserie en de risico’s van de vlucht in.

’s Anderendaags rond negen uur, toen we aanstalten maakten om verder te trekken, werden we plots verrast door een vijftal Duitsers te paard met hun geweer op ons gericht.

Een gebrul in het Duits : we moesten gaan staan met onze handen in de lucht.

Ze vroegen of er geen Belgische soldaten bij ons waren. Na een ontkennend antwoord lieten die ons verder met rust en reden weg.

Dat we geschrokken waren hoeft niet gezegd, enkele minuten voordien waren daar nog twee Belgische soldaten per motorfiets met side-car aangekomen en naar ik later vernam, hadden die zich bij de boer omgekleed, hun militaire kledingsstukken omgeruild voor burgerkleren, en zich tussen ons vluchtelingen gemengd.

Daar het geen nut had om nog verder te vluchten, besloten we huiswaarts te keren.

Langs een binnenweg terug naar Londerzeel

Daar werden we plots brutaal aangesproken door een Belgisch officier. Mijn vader en nonkel Fons moesten zich identificeren. Toen hij zag dat wij vluchtelingen waren, vroeg hij waar de Duitsers zich bevonden. Toen we vertelden dat die reeds lang voorbij waren, trok hij zich terug in een korenveld. Daar zaten nog vele soldaten verborgen. Naderhand vernamen we dat die allen werden krijgsgevangen genomen.

In Ramsdonk lagen in de living van een woning waarvan de deur openstond, vele gekwetste  Belgische soldaten, ze waren verzorgd door Duitse verplegers.
Op de straat nabij de kerk lagen de lichamen van een zevental dode soldaten in alle mogelijke houdingen.

Van de pastoor, een ex-onderpastoor van Leest, vernamen we dat deze soldaten in dronken toestand op de Duitsers hadden geschoten.

In Kapelle o/d Bos moesten we, omwille van de opgeblazen brug, via het sas de vaart oversteken. Om hun paarden en kanonnen over de vaart te leiden hadden de Duitsers een primitieve brug  van bomen en balken gecontrueerd.

Het was geen makkie onze zwaar bepakte fietsen daarover te krijgen, hierbij werden we bereidwillig geholpen door Duitse soldaten.

In de namiddag kwamen we thuis, alles was gelukkig nog zoals bij ons vertrek.

 

Generaal Paulus

 

We waren nog niet lang thuis toen er Duitsers passeerden. In dichte rijen, te voet en met paarden trokken ze richting Blaasveld.

’s Avonds hield er een gans regiment ruiterij halt op de weide van Leemans tegenover ons café.

Duitsers, met paarden, wagens, kanonnen, gans de straat vol, overal waar men zag, Duitsers!

Ze trokken tenten op, maakten hun paarden vast aan de draadomheining, zetten wachtposten uit.
Ik meen dat wij een van de eersten terug thuis waren..

De Duitsers liepen bij ons in en uit, deden of het allemaal van hun was.

De radio werd aangezet, dat was toevallig een “Telefunken” en dat viel duidelijk in hun smaak.

Op de Leuvense stoof maakten ze wijn warm en maar drinken en dansen. Dat deden ze onder elkaar en velen raakten bedronken.

Plots werd alles muisstil. Er waren twee Feldgendarmen binnengevallen. Ze begonnen meteen alles te doorzoeken.

Ons moeder moest mee naar boven, ik wou ze volgen maar één van die Duitsers zette zijn voet op mijn borst en duwde mij naar beneden.

De mannen met de metalen keten en plaat om hun hals hadden ook  het plezier van de andere Duitsers vergald want die dropen stil één na één af.

Boven hebben die feldgendarmen alles overhoop gehaald, vermoedelijk op zoek naar Belgische soldaten of wapens. Er werd echter niets gevonden en ze lieten ons verder met rust.

’s Anderendaags ging ik de straat op en keek mijn ogen uit naar dit machtige leger.

Op de weide van Stanne Gobien was het grote vergadering van hoge officieren, herkenbaar aan de rode strepen op hun rijbroek en kepi. In één van deze officieren, een grote magere man, meen ik stellig de latere beroemde generaal Paulus te hebben herkend. Doch lang mocht ik daar niet slenteren, want door een wachtpost werd ik toegesnauwd dat ik moest verder gaan.
In de voormiddag vertrokken ze richting Blaasveld.
Gans de straat en de wei van Leemans lag vol met lege wijnflessen, duizenden, oorlogsbuit, allemaal gestolen uit leegstaande huizen.

De daaropvolgende dagen en weken heerste er een enorme drukte in onze straat : oprukkende Duitsers, terugkerende vluchtelingen, afgevoerde Belgische krijgsgevangenen.

Stilaan hernam het leven zijn gewone gang, de meeste mensen waren terug thuis, enkele bleven weg, sommigen in krijgsgevangenschap.

Ons café was terug open en we deden goede zaken aan die vluchtelingen. Ik moest bijna dagelijks met een triporteur met twee honden in, naar Mechelen, naar brouwerij Lamot om bier en ijs aan te halen.

Ik begon terug te werken op mijn oude post.

Mijn baas was ook teruggekeerd en al het materiaal dat we hadden verstopt lag nog op zijn plaats. Doch aan auto’s was weinig werk, slechts enkele kregen een vergunning om te rijden, er werden nog allerlei beperkingen ingevoerd en er kwam een strenge rantsoenering.Een gouden tijd voor smokkelaars brak aan.

Enkel voertuigen die dienden voor bevoorrading kregen benzine.

Daarom werkten wij veel aan de vernieuwing en vergroting van de garage. Onze baas had een toekomstvisie, maar al wat wij opbouwden zou in 1943 en 44 worden platgebombardeerd, ditmaal door de Engelsen.

Toen de benzine nog schaarser werd, specialiseerde mijn baas zich in het plaatsen van gazogénes, dit waren kolenketels die gestookt werden om gas op te wekken, als surrogaat voor benzine. Doch weinigen haalden een bevredigend resultaat.

Men moest ’s morgens minstens een half uur uittrekken vooraleer men kon vertrekken : het vuur aansteken, dan trachten om met benzine te starten en wanneer men gas had, overschakelen op kolen. Na enkele ritten waren de leidingen binnenin aangekoold en dienden gereinigd te worden.

Uiteindelijk werden de ketels in de meeste gevallen gebruikt om er allerlei smokkelwaar in te vervoeren.

Dat was soms vlees maar veelal tarwe waarmee vnl. Waalse groentenhandelaars de garage kwamen ingereden. Ze losten hun waar en vertrokken op hun beurt met benzine.

Vele Belgische vervoerders die voor de Duitsers o.a. op de vliegvelden reden, kwamen in de garage een deel van hun benzine verkopen of ruilen voor tarwe of andere schaarse producten.

Dat was poort toe, benzine lossen en vertrekken met een lading tarwe.

Onze baas heeft vele malen Breendonk geriskeerd en wij die van die handel op de hoogte waren, moesten zwijgen als een graf..

 

Foto :  De 16-jarige Victor Van Hoof kijkt toe hoe zijn vriend Jan Baetens raak schiet.

 

De oorlogsbelevenissen van Veldwachter Victor Van Hoof:

 

De Eerste Dagen

 

“10 mei 1940. Ik was haast veertien en een half jaar oud en werkte  enkele weken bij  De Baere, op de Leuvensesteenweg te Mechelen, de garage die later door de familie Zwaan werd overgenomen en omgevormd tot de Hanswijk – Renault garage.

Naar goede gewoonte zou ik om 8 uur beginnen.

De dag voordien had mijn moeder me gevraagd om de ijzeren poort, naast ons huis in de Blaasveldstraat, te schilderen. Ik stond omstreeks 05u30 op met de intentie dit te doen en vatte de schilderwerken aan.

Terwijl ik hier mee bezig was hoorde ik in de verte doffe knallen, herhaalde malen, tamelijk zwaar zoals kanongebulder.

Wat later zag ik een groot, mij totaal vreemd vliegtuig, laagvliegend uit de richting Tisselt, voorbij de woning Diddens, richting Mechelen vliegen.

Op de staart bemerkte ik duidelijk een groot hakenkruis.

Ik snelde ons huis binnen, zette de radio aan en toen vernamen we dat de Duitsers ons land waren binnengevallen en tijdens de vroege morgen vele steden hadden gebombardeerd.

Ik heb mijn poortje verder afgeschilderd en ben op mijn gewoon uur naar Mechelen gefietst.

Onderweg stonden de mensen in groepjes bijeen, militaire voertuigen reden af en aan.

Op de Leuvensesteenweg was het een nog nooit geziene drukte, nerveuze militairen, sommigen  verplaatsten zich  in de richting Leuven, burgers troepten samen..

Van werken in de garage kwam niet veel in huis, wel werd er opvallend veel benzine verkocht.

Van een groentenhandelaar vanuit de streek van Diest, vernam ik dat in de vroege morgen het vliegplein  van Schaffen fel was gebombardeerd en dat er vele doden waren gevallen.

De meest alarmerende en onzinnige geruchten deden de ronde, parachutisten waren overal opgemerkt. De Duitsers waren doorgebroken, dan waren ze weer teruggeslagen, overal waren reeds spionnen opgepakt.

De eerste vluchtelingen, afkomstig uit de grensstreek en de streek rond het Albertkanaal,  kwamen in de namiddag reeds per auto aangereden en smeekten om benzine die er bijna niet meer was. Ze hadden verschrikkelijke verhalen bij, over hevige beschietingen en gevechten, bombardementen, spionnen en parachutisten.

De paniekstemming onder de bevolking ging crescendo.

In de fabrieken Rateau, even voorbij de garage was een noodhospitaal opgericht.

Tijdens mijn middagpauze ben ik tot daar gegaan en zag er een rodekruistrein toekomen.

Vele  gekwetste soldaten, sommigen hevig bloedend, werden op draagberries bij Rateau binnengedragen.

Gans de dag had ik mijn handen vol met benzine tanken, voornamelijk aan militairen en vluchtelingen. ’s Avonds was de put leeg.

Toen ik om vijf uur huiswaarts keerde, kwam er vanuit Battel, aan het kruispunt met de Koningin Astridlaan een gans regiment Franse soldaten Mechelen binnengewandeld.

De Fransen werden door de bevolking op luid gejuich onthaald, mensen liepen er naartoe met flessen en glazen bier, ze werden omhelsd. Hartverwarmende taferelen speelden zich af. Vol bewondering onthaalden we deze prachtig uitgeruste en fier stappende helpers van ons vaderland : zij zouden met de Duitsers wel korte metten maken, de moed zat er weer in.

 

 Thuis gekomen werd er over niets anders gesproken dan over bombardementen, spionnen, parachutisten... Elke vreemdeling was een  potentiële  spion.

’s Avonds rond 7 uur  zagen we vanuit de Blaasveldstraat een groep Duitse vliegtuigen boven Kapelle o/d Bos hangen. We hoorden afweergeschut en zagen een Duits toestel naar beneden storten. De piloot zagen we aan zijn parachute hangen en traag naar beneden komen. Het afweergeschut was afkomstig van een Engelse boot die in het sas lag. We hoorden dat de brug gebombardeerd was. Hierbij werden verschillende burgers, die naar gewoonte een praatje maakten aan de brug, gedood

(Nvdr : achttien mensen kwamen daarbij om.)

Er was ook veel schade aan woningen. Bommen waren gevallen tot in de Kapellebaan te Leest, hierbij werd het huis van Jan Van Riet erg beschadigd.

Die eerste avond van de Duitse inval waren we van de radio niet weg te slaan.

Soldaten werden opgeroepen en namen met een bang hart afscheid van hun familie.

De volgende dag reed ik gewoon naar mijn werk.

Tijdens de nacht waren er brandbommen afgeworpen op Mechelen.

In de O.L. Vrouwstraat waren een paar huizen uitgebrand.

Ik zag de eerste Mechelaars van de Leuvensesteenweg op de vlucht vertrekken.

Mijn baas, mijnheer De Baere, diende twee vrachtwagens in te leveren voor het leger en raakte twee van zijn gasten kwijt omdat ze werden opgeroepen.

Ik ben nog enkele dagen gaan werken. Dat werk bestond voornamelijk uit het wegbergen van olie en het leeghalen van het magazijn. De olie werd verborgen onder de grond

en de stukken van het magazijn werden in de smeerput gestopt. Deze werd met balken en ijzeren platen afgedekt en daarop werd een laag beton gegoten. Hard en sterk, dat zou ik later ondervinden toen ik het moest openkappen. Niettegenstaande er in de garage vele vluchtelingen, soldaten en later ook Duitsers hadden verbleven, was er niets verdwenen.

Na dit alles vertrok mijn baas Mijnheer De Baere, samen met zijn vrouw en schoonmoeder, met hun auto, op de vlucht, naar Frankrijk.

Bij ons thuis waren vluchtelingen uit Mechelen gekomen, inwoners van de Battelsesteenweg en ook verschillende  familieleden woonachtig in de buurt van de brug van Heffen, die terecht vreesden voor bombardementen.

Ook zij vertelden op hun beurt de meest paniekerige verhalen zodat mijn ouders besloten om ook te vluchten. Waarheen dat zouden we wel zien, als we de oprukkende Duitsers maar konden ontlopen.

 

Afbeelding : Het “Entlassungsschein” of vrijlatingsbewijs uit het krijgsgevangenkamp.

Als Vlaming mocht Albert Huysmans reeds op 22 augustus 1940 naar huis. De Walen moesten blijven tot na de oorlog. (1945)

 

1940 -  24 januari : Jan Frans Piessens verkozen tot lid van de “Commissie van

            Openbaren Onderstand” in vervanging van de overleden Karel Diddens.

 

1940 – Eind april : Soldaat Jacob Albert Huysmans met verlof te Leest :

            “...Ik vind het Leestse dorp in paniekstemming. Terwijl boven Mechelen

            koortsachtig aan ’n linie bunkers wordt gezwoegd, werden alle bewaakte

            bruggen over de Zenne reeds ondermijnd, en op alle wegen maakt het leger

            jacht op ’n vijfde kolonne. Daarstraks hadden soldaten, onze gebuur Jan

            Vloebergh, na een familiebezoek per fiets, in de Hertstraat opgepakt en naar

            het gemeentehuis gebracht om hem eindelijk als Belg te aanvaarden...”

            (“Pinksteren Soldaatjes”, DB september 1982)

 

1940 – “Eben-Emael, 10 mei.

            Om halfzeven die vrijdagochtend kwam het radiobericht : “Duitse troepen zijn

            België binnengevallen”.

            Eben-Emael, het modernste Belgische fort, cruciaal voor de verdediging, was

            aangevallen door Duitse parachutisten.

            Het onneembaar geachte fort in de Provincie Luik was al een dag later in handen

            van de Duitse troepen.

            Daarmee kwam een einde aan de drôle de guerre die Europa sinds maart 1939

            in zijn greep hield.

            Duitse troepen hadden op dat ogenblik Tsjecho-Slovakije, de helft van Polen en

            heel Denemarken in handen en vochten in Noorwegen.

            De Sovjet-Unie, die een niet-aanvalspact met nazi-Duitsland ondertekend had,

            bezette de andere helft van Polen en vocht in Finland.

            België had in september 1939 zeshonderdduizend man onder de wapens geroepen

            waardoor het economische leven nagenoeg werd lamgelegd.

            Ondanks talrijke waarschuwingen dat een Duitse aanval ophanden was, werd op

            9 mei 1940 het normale verlofstelsel voor de soldaten ingevoerd.

            De dag erna vielen Duitse troepen België, het groothertogdom Luxemburg en

            Nederland binnen.

            Franse en Britse versterkingen trokken België binnen in de hoop de Duitse

            aanval te stuiten, maar slechte organisatie en coördinatie verhinderden een

            succesvolle samenwerking.

            De Duitse aanval en vooral de snelle successen van de Blitzkrieg joegen

            honderdduizenden mensen op de vlucht.

            Naar schatting kwamen twee miljoen vluchtelingen in Frankrijk terecht.

            De vrees voor vermomde spionnen en de arrestatie van enkele duizenden

            “vermoedelijke landverraders” –Vlaams-nationalisten, communisten, rexisten,

            Duitse en Oostenrijkse anti-nazi’s die in België politiek asiel hadden gevraagd –

            lokten bijkomende paniek uit.

            Vluchtelingen en legereenheden liepen elkaar in de weg.

            De chaos werd nog vergroot door het bevel dat alle mannen tussen 16 en 35 jaar

            opgeroepen werden voor het CRAB (Centre de recrutement de l’Armee belge)

            dat zich in het Franse Rouen bevond.

            Op 15 mei capituleerde Nederland waardoor Duitse troepen vrijkwamen voor de

            aanval op België.

            Op 17 mei werd Brussel veroverd, op 18 mei Antwerpen, op 23 mei viel Gent

            in Duitse handen.

            Achttien dagen na de Duitse inval capituleerde koning Leopold III

            onvoorwaardelijk.

            Hij weigerde zijn regering in ballingschap te volgen : het begin van wat de

            Koningskwestie zou worden.”

            (Knack 8/5/2002)   

 

1940 – Leestenaars en hun herinneringen aan W.O. II.

 

J.A. Huysmans in “De Band” van november 1980:

“Augustus 1938 werden ik en mijn twee broers gemobiliseerd door een bezetting van de Duitsers van de Corridor van Dantzig, doch dit werd na 14 dagen door Chamberlain bijgelegd.

Augustus 1939 bij een inval der Duitsers in Polen, verklaren Frankrijk en Engeland den oorlog aan Duitsland. Mijn twee broers en oonze vrachtauto worden gemobiliseerd.

Januari 1940 word ik opgeroepen naar Blijtingen aan het Albertkanaal als autogeleider 14^e Artillerie Staf 1 Rode Kruis.

Vrijdag 10 mei 1u30. Alarm !

Iedereen naar zijn stellingen.

Om 3u30 in de verte mitrailleurvuur en afweergeschut en hoog aan de licht klarende hemel het geronk van honderden vliegtuigen die plotseling in duikvlucht over heel de streek hun spring- en brandbommen uitstrooien wijl onze artillerie en haar afweergeschut in actie komt.

Balans die avond : het legerhospitaal bij Tongeren onmogelijk nog meer gewonden te herbergen en bij ons in kelders stervenden en doden. Heel de nacht daverende ontploffingen der Duitse beschieting op het fort van Eben Emaal dat toch nog 15 dagen stand hield. Onderwijl vertrekt bijna heel ons legerkorps naar nieuwe stellingen achter den ijzeren muur, dat waren stalen rolhekken tegen tanks, van Antwerpen het Walenland in.

Hier en daar in loopgrachten en bunkers werden toch nog duizenden soldaten als laatste verdediging hier gehouden waarbij ook mijn afdeling.

Zaterdagochtend : nog vanuit Tongeren vers optrekkend Belgisch voetvolk dat deels uitgeroeid moet wijken.

Uit de overtrekkende golven vliegtuigen voor bombardement in het binnenland, duiken telkens Stukas om met hun schroot hier de laatste weerstand te breken, en dalen op de velden bemande zweefvliegtuigen neer. Alle verbinding is verbroken, wat blijft is ijzig wachten.

Van in onze loopgracht bij het pesthuis zien we plots uit den draai der baan een rij van een twintigtal Duitsers naderen, die wellicht in paniek of zelfs angst, hier en daar naar een huis granaten werpen, waarna vanaf een antitankkanon door een luidspreker in het Vlaams wordt geroepen :”Belgen, wij vechten niet tegen u, spaar uw eigen leven, en kom nader”.

We voelden ons verlaten en verloren en sloten ons aan bij de kolonne volgende krijgsgevangen makkers en werden naar de brug van Vroenhoven gedreven, welke ondanks het spervuur uit het fort van Eben Emaal niet begaf, en waar we in stormpas naast de oprukkende Duitsers, de weg naar Maastricht optrokken waar wij onze eerste nacht onder vreemde bewaking doorbrachten.

Sinksen zondag om 11 uur worden wij in rijen van 6, in de straten bij de steenbogenbrug van de Maas opgesteld, om 12 uur loeien de sirenen en worden wij naar de brug gedreven, deels er over, deels er op en deels, waaronder ook ik, er nog voor. Dat was een tactische zet om de vliegtuigpiloten te misleiden.

Terwijl drie Engelse straaljagers doorheen het afweergeschut nu naar die brug bommen afwerpen, dat waren de eerste vliegtuigen der bondgenoten die we zagen sedert donderdag.

Ik ben nog een winkel binnengesprongen en een weinig later nog met anderen van tussen het ingestorte puin gekropen.

In de straten dode en gekwetste makkers, en wie weet hoeveel er met de vernielde brug in het water zijn gebleven.

Onze groep op deze oever nog verzamelde gevangenen werd buiten de stad geleid, waar de Duitsers intussen al twee noodbruggen op naast elkaar geklonken boten hadden gelegd en was het verbroken oversteken van hun tanks en bemande voertuigen hernomen.

Na vier dagen met meer stilstaan dan stappen en slapen in de weiden zijn we dan door de Siegfriedlinie naar Aken gebracht en in gesloten treinwagons naar het kamp Stalag 11 b te Fallinbostel.

Het kamp was omwald in vakken van 500 x 500 m. afgespannen met prikkeldraad, met elk 4 tot 5 duizend gevangenen.

In een vak naast het onze bevond zich zulk aantal Spanjaarden uit hun burgeroorlog in 1936 naar hier gebracht, door de strijdende Duitse Luchtmacht aan de zijde van Franco, burgers en krijgsgevangenen.

Ach zonder lach en, maar daarvan kon men ze zeker meer dan 50 in een mutsaard binden...Die macabere grap leek me het ervaren, van mijn moeder vroeger eens gestelde bedenking, bij een gesprek over zaligmaking, met haar neef, een missiebroeder in Canada, hier toen in verlof. “Waar gaat men die mensen later toch plaatsen ?”

“O”, zei de neef, “men zet die in mijten, zoals hier te velde met graanbussels en mutsaarden”.

“Mij goed,” zegt mijn vader, “als ik maar van onder de lek van het dak ben.”

Dagindeling : ’s morgens voor dageraad aanschuiven voor wat fluitjesmelk en wat later in rijen, de tong uitsteken voor een feldwebel die naar willekeur een zeker aantal verwees naar doktershulp.

’s Middags groenwatersoep en 4 ongeschilde halfwarme patatten, om 5 uur 200 gram grijs brood met een schil bloedpens of paté, water zoveel ge wilt, en tussen die menu’s tergende driloefeningen.

Om 7 uur bij het slapengaan, tellen en hertellen der krijgsgevangenen, en dan gaan dromen van huis in barakken of wat stro der 4 op elkaar gestapelde houten banken.

Wie geen gamel bezat kon op het belt een conservedoos vinden.

Ik had op een zelf uitgesneden houten kom gegrift : “Vagevuur, geef ons heden naar uw wil.”

In augustus was ik thuis, onze Fons uit Luik en Constant uit Frankrijk al eerder.

Onze Fons werd in 1942 verplicht tewerkgesteld in Hamburg en kwam na de Duitse kapitulatie uit Denemarken weer thuis. Ons vader zei : “laten we het ons aangedane leed vergeten want de goedertieren Heer zou ons nog bij zich kunnen zetten tussen Pinhelm 2 en Adolf met het SS-kruis.”

            Anselmus Jedrie” 

Foto :  secretaris  E. Bradt zoals vele Leestenaars hem gekend hebben.

 

1939 – 4 januari : Aanstelling van de raad en verkiezing van schepenen.

            Jozef Apers, Jozef Beullens, Prosper Busschot, Frans Boonen, Victor De Laet,

            Pieter De Prins, Joannes Nuytkens, Karel Silverans en Emiel Verschueren,

            leden van de gemeenteraad gekozen op 16 oktober 1938, gingen over tot de

            kiezing van 2 schepenen.

            Pieter De Prins werd gekozen tot eerste schepen met 5 stemmen tegen 4 voor

            Jozef Apers en Prosper Busschot tot tweede schepen, met 5 stemmen tegen 3

            Jozef Apers en 1 voor Jan Baptist De Leers.

 

1939 – 11 april – Gemeenteraad :

            “Gezien de vraag gedaan door den heer Theofiel Maes, Juniorslaan nr 54 te

            Leest, aangaande het betalen door de gemeente van de dokterskosten die

            Veroorzaakt werden door het zweren van den arm zijner dochter bij gelegenheid

            der pokzetting.

            Gezien deze dokterskosten 50 fr bedroegen, besluit de raad de vijftig franks

            dokterskosten ten laste van de gemeente te nemen.

 

            Arthur August De Troyer uit Willebroek werd verkozen tot gemeentelijk

            vleeskeurder in vervanging van ontslaggever veearts Van Assche.

 

1939 – 17 mei : Na lange voorafgaandelijke en moeilijke onderhandelingen tussen

            de belanghebbende partijen, is de gemeenteraad akkoord dat er op de

            Juniorslaan een kapel gebouwd wordt.

 

            De Raad stemde een toelage van 1000 fr voor de Oudstrijders die op 16 juli

            hun 20-jarig bestaan zouden vieren en “vaderlandsche feesten” zouden houden.

 

            Guillaume (Egiedt) Bradt werd gekozen tot tijdelijk gemeentesecreatris dit in

            Vervanging van Lodewijk Wuyts die benoemd was als gemeentesecretaris  te

            Hombeek.

            Burgemeester De Laet bracht hulde aan de gewezen secretaris om  “zijnen

            iever, bekwaamheid en onpartijdigheid”.

 

1939 – 5 juni : Gouden bruiloftviering van Pieter Jan Lauwens en Florentina Buelens.

            (Winkelstraat 1)

 

1939 – 8 juli : (Motie uit de gemeenteraad – DB-1957)

            “Gezien deze dag (=11 juli) in de vaderlandsche geschiedenis als een der

            roemrijkste uit het verleden is geboekt, ten einde deze dag van 11 juli in het

            geheugen van ons vlaamsche volk op te wekken en te doen herleven, besluit de

            Raad :

            A.- Dat op 11 juli als symbool der overwinning der Vlamingen in de Slag der

                 der Gulden Sporen dat de Leeuwenvlag naast de Belgische zal geheschen

                 worden aan het gemeentehuis.

            B.- Dat aan de leerlingen der gemeenteschool op 11 juli in de voormiddag een

                 les zal gegeven worden over de beteekenis van deze Slag.

            C.-Dat er vrijaf zal zijn in de namidag.” 

 

            8 juli was de eerste gemeenteraadszitting met Emiel Verschueren als

            burgemeester.

 

            “Gezien de aanvraag van het plaatselijke bestuur van het Davidsfonds om een

            toelage te bekomen om het inbeitelen van al de namen onzer duurbare

            gesneuvelden van Leest gedurende de wereldoorlog van 1914-18 in ‘t

            Ijzermonument te Diksmuide.

            Gezien het voor de overheid een eerste plicht is zijn dooden te eeren en dan wel

            bijzonder deze voor het volk gersneuveld acht de raad het als een plicht en besluit

            de raad deze toelage te verlenen tot het inbeitelen in ’t Ijzermonument te

            Diksmuide van al de namen der gesneuvelden van Leest gedurende de

            wereldoorlog 1914-18.

            Zoo zal de raad al hun namen vereeuwigd zien samen met al de gesneuvelden van

            het Vlaamsche land, en ten doel van “nooit meer oorlog”.”

 

1939 – 24 juli – Gemeenteraad : 

            Th. Pauwels en zonen uit Putte werden voor 2250 fr aangesteld om het

            herstellingswerk aan de kerkklok uit te voeren.

 

            De Raad besloot met zes stemmen tegen drie de maatschappij E.N.B. te gelasten

            om  voor electriciteit te zorgen “voor ver afgelegen hoeven”.

            Prijs : 35.409,50 fr.

 

            Ontslag secretaris Wuyts aanvaard, die tevens “den eeretitel zijner ambt wordt

            Verleend.”

 

            Egied Bradt benoemd als bediende “voor de vleeskeurrechten” ter vervanging

            van L. Wuyts.

            Bezoldiging : 8% der ontvangsten van vleeskeurrechten.

 

Foto : amateur-archeologen tijdens hun opgravingen in 1983. (foto DMW)

 

1939 –                         OPGRAVINGEN

 

Dat jaar startte de Mechelse amateur archeoloog J. Uytterhoeven opgravingen aan de Steinemolenhoeve.

Jan De Decker daarover in De Band van 1958 :

 

“Aan de heer J. Uytterhoeven uit Mechelen was een overlevering bekend over een “kasteel” dat verzonken lag in een weide te Leest, waar waar de huidige steenweg Hombeek-Kapellen op den Bos onder de spoorbaan doorloopt.

In de volksmond heette het dat dit kasteel in de grond gezonken was als een straf van God omdat de kasteelheer zwart goed zou hebben gekocht.

Bij ondervraging van de mensen aldaar, bleek dat het vertelsel van het “verzonken kasteel” nog door sommigen gekend was, doch ook een andere versie werd vernomen : “er zou aldaar een villa gestaan hebben en de bewoner dezer villa kan geen voet verzetten zonder dat de maalder van de Steinemolen (een 200 meter daarvandaan) zijn bewegingen had afgeloerd. De villaheer werd deze toestand te sterk : hij brak de villa af en daar liggen nu nog de stenen ‘rond te rijden’.”

Dhr. Uytterhoeven begon zijn opzoekingen op een tarweveld van Louis Ceuppens.

Op 60 cm diepte stuitte hij op een vloer van een romeinse woning, deels gaaf, deels doorheen gehaspeld. De vloer vertoonde constante kenmerken van de goedkoopste betonvloer der gewone romeinse villa’s in ons land : d.i. een steunvlak van ruwe mergelstenen en daarop een 8 cm dikke laag van het zo stevige romeinse beton, gekend als “opus signinum” (naar een te Signia, Italië gedane uitvinding).

Het is een licht-roze mengeling van kalk en gemalen tichels waarin kleine brokjes van vermillioen-rode tichels verdronken zijn, zelfs tal van kleine rolkeien aan de onderkant.

Deze mooi uitziende laag werd dan glad gestreken, in de meeste villa’s zelfs gepolijst, zodat de vloer werkelijk het uitzicht had van wat we heden “granito” noemen.

Verder was deze vloer begrensd door de fundering van een muur in zogenaamd “opus incertum” (mengeling van lichtroze morter met allerlei steenafval), meestal tichels, doch nog al veel blauwe leistenen, waaruit zelfs een geheel gave bakstenen plavei van 22x21x5 cm te voorschijn kwam.

Peilingen in de omgeving der muurresten gedaan, brachten danig verhakkelde stukken van romeinse tichels en vorsten aan het daglicht, hier en daar wat grote en kleine scherven van grijze, bruine, rode en vaal-gele ceramiek, zelfs een deel van een halfverbrande lijkurn.

Ook brokjes van geel-bruine verharde leem.

Volgens Dhr. Uytterhoeven staan we hier niet voor de resten van een eigenlijke romeinse villa, doch veel eerder voor deze van een “mutatio” (wisselplaats voor paarden en muilezels, zoals er gedurende de romeinse overheersing op regelmatige afstanden bestonden langsheen de heirbanen), misschien wel in verband met een “caupona” of zelfs “taberna” waar de reizigers zich tevens van voedsel konden voorzien en logies verkrijgen.

De gedachte aan een “mutatio” steunt niet zozeer op de aanwezigheid van een heirbaan (de oude Mechelbaan of Kapellebaan is een deel der romeinse heirbaan die vroeger Utrecht met Bavay verbond over Breda, Mechelen, Merchtem, Asse,enz..), dan wel op de afwezigheid van weelde-tekens in het gevondene.

Meer nog op vinden door de eigenaar  van de Steinemolenhoef van tal van kleine hoefijzers wanneer hij een vijver groef vlak tegenover de vindplaats.

De vindplaats werd gemakkelijkheidshalve “Steinemolenveld” gedoopt, doch het is best mogelijk dat ze deel uitmaakte van het zogenaamde “Stawerk”, een reeks velden die zich uitstrekten ten noorden der vindplaats.

In Mechelse schepenakten worden volgende schrijfwijzen gevonden van deze zonderlinge benaming “Stawerk” :

-in 1351 : pecchiam terrae te leest op Steiwerc

-in 1429 : bonar. Terre Beatricis de Steynemolen sitam in Leest supra Cleyn Steenwerc inter Sigeri de Steynemolen

-in 1539 : een stuck lants geh. Steywerck groot sesse dachwant gel. In de prochie van Leest in de Biest.

-in 1602 : tot Leest opt Sywerck.

-in 1777 : het Stauwerck (WB), 1778 : het Stauwerck land aen ’s Heerenstraete.

-in 1877 : het Stawerk. (MB)

Men is van mening dat de benaming tot een oorspronkelijk “Stein-werk” zou kunnen teruggaan. Voor de w moet die n wegslijten en dan zou de benaming wel een zinspeling kunnen zijn op het “stenen werk” of puin van het belgo-romeins gebouw.”

 

In april 1983 werd door de Archeologische vereniging “Oud Mechelen” een onderzoek ingesteld naar de bevindingen van J. Uytterhoeven.

Na enkele weken intense arbeid werden de eerste grondvesten van een Romeinse bewoning blootgelegd.

De eerste conclusies van 1939 moesten worden herroepen.

Er werd tot de vaststelling gekomen dat het hier ging om de graanschuur van het geheel, waarvan verschillende paalkuilen konden waargenomen worden.

De eigenlijke bewoning was van weelderige herkomst daar er brokstukken van diverse muurschilderingen te voorschijn kwamen, alsook fragmenten van hypocausttegels (verwarmingsinstallatie), honderden scherven van imbrex en tegula (dakpannen).

Deze laatste vertoonden indrukken van dierenpoten, daar ze op de grond in openlucht gedroogd werden.

De reeds opgegraven gedeelten zijn bevloerd met Romeinse beton (opus signinum).

Eveneens werden funderingen gevonden van een muur in oostwestelijke richting.

Bij de vondsten behoren, naast de zeer schaarse aardewerkscherven (waaronder een gedeelte van een amphora), een fragment van een handmolensteen en een bronzen messchede.

Grondpeilingen wijzen op het bestaan van verschillende gebouwen in de onmiddellijke omgeving.

Hieruit kan besloten worden dat het een zeer uitgestrekte villa moet zijn geweest.

De opgravingen stonden onder leiding van de licenciate Archeologie en Kunstgeschiedenis Myrna Peeters en van amateur-archeoloog Jean Willems.

(DMW-19/5/1983)

            Foto :  In het midden burgemeester Verschueren, links  schepen van Openbare

                        Werken Pieter De Prins en rechts schepen van Onderwijs Prosper Busschot.

                        De foto dateert van 1939. 

 

1939 – Emiel Verschueren wordt burgemeester en dit tot 1944.

            Later zou hij een tweede termijn vervullen van 1959 tot 1965.

            Emiel Verschueren was een zoon van Theofiel en van Victoria Selleslagh.

            Hij werd te Leest geboren op 31 januari 1889 en huwde er met Maria

            Catharina Lauwers. (°Leest 10/8/1890, +Leest 1/5/1966)

            Beiden woonden eerst in de Dorpsstraat : naast zijn bedrijvigheid als

            boer en kolenhandelaar was Emiel Verschueren beheerder van de zaal

            “Sint-Cecilia” .

            Later, in 1931, werd hij eigenaar en uitbater van het Hof ter Haelen.

            Emiel Verschueren overleed te Leest op 1februari 1975.

 

            “De Band” publiceerde volgend In Memoriam :

 

            “Een goed en geliefd mens ging heen !

            De mars van zijn overlijden op 1 februari l.l., één dag voor zijn geboortedag,

            deed zich als een donderslag gevoelen.

            Daags tevoren, bij de jaarwisseling, bracht hij deze nog door in familiekring,

            om in diezelfde nacht, rustig en kalm, in den Heer te ontslapen.

 

            Een dienstvaardig mens was de gemeente Leest ontvallen.

            Hoevelen hebben geen beroep gedaan op hem,hij stond immer ter beschikking van

            iedereen.

            Hoevelen werden er niet geholpen ?

            Dienstvaardigheid aanzag hij als de grootste plicht !

 

            Het werd een grandioze uitvaart. Een overtalrijke menigte had er aan gehouden

            hem ter kerke te vergezellen.

            Onder treurmarsen, uitgevoerd door de Koninklijke Fanfare St.-Cecilia,waaraan

            hij gans zijn leven had gewijd, trok de droevige stoet langs de Leestse straten ter

            kerke toe waar de schoolkinderen een haag vormden en meewarig toekeken...”