De 5 trappen naar heiligheid volgens St Franciscus de Sales
De 5 trappen naar heiligheid volgens St Franciscus de Sales
Zijn benadering van heiligheid is revolutionair omdat hij stelt dat heiligheid voor iedereen haalbaar is, of je nu een koning, een ambachtsman, of een huisvrouw bent. De weg naar deze heiligheid (die hij 'devotie' of 'godsvrucht' noemt) deelt hij op in vijf opeenvolgende delen of trappen.
De 5 trappen van de godsvrucht
Trap 1: De loutering en de ommekeer
De ziel moet eerst schoonmaken voordat zij kan groeien. Deze trap bestaat uit twee stappen:
De grote schoonmaak: Het breken met de doodzonden door middel van een grondige biecht en diep berouw.
Het loslaten van de genegenheid tot de zonde: Franciscus benadrukt dat veel mensen wel stoppen met zondigen, maar er in hun hart nog wel naar verlangen (zoals de Israëlieten die verlangen naar de vleespotten van Egypte). Deze genegenheid moet via tien specifieke meditaties volledig worden uitgewist.
Trap 2: De verheffing door gebed en sacramenten
Nadat de ziel gezuiverd is, moet zij worden gevoed. Op deze trap leert de mens hoe hij contact houdt met God te midden van een druk leven.
Het overwegend gebed: Dagelijkse meditatie over het leven en lijden van Jezus.
De schietgebeden: Korte, vurige gedachten gedurende de dag (bijvoorbeeld tijdens het werk) om de ziel constant in Gods aanwezigheid te houden.
De sacramenten: Het frequent en vurig ontvangen van de Heilige Communie en de Biecht.
Trap 3: De oefening in de alledaagse deugden
Hier daalt de heiligheid af naar de praktijk van de dag. Franciscus vraagt geen extreme vasten kuren, maar de beoefening van de 'kleine deugden':
Zachtmoedigheid: Het beheersen van je woede, in de eerste plaats tegenover jezelf als je fouten maakt.
Geduld en nederigheid: Het accepteren van je eigen gebreken en het vriendelijk verdragen van de onvolmaaktheden van je naaste.
Eerbaarheid: Het bewaren van de juiste balans in kleding, taalgebruik en recreatie, passend bij je levensstaat.
Trap 4: Het weerstaan van de verleidingen
Wie serieus de weg naar heiligheid bewandelt, krijgt te maken met tegenwind. Op deze vierde trap leert de ziel de tactieken van de duivel te herkennen:
De aanval van buitenaf: Het omgaan met spot, kritiek of onbegrip van vrienden en familie omdat je religieuzer bent geworden.
De aanval van binnenuit: Het overwinnen van spirituele droogte, angst, twijfel en neerslachtigheid (droefgeestigheid) door blindelings te vertrouwen op Gods liefde.
Trap 5: De vernieuwing en de volharding
De hoogste trap op aarde is niet een eenmalige extase, maar een constante staat van waakzaamheid. Franciscus adviseert om elk jaar een 'spirituele apk' of retraite te houden om te controleren of de ziel niet is weggegleden. De ziel hernieuwt hier haar geloften aan God en verankert zich definitief in de goddelijke liefde tot aan de dood.
Zijn beroemde metafoor: De spirituele bij
Franciscus de Sales vergelijkt de heilige ziel met een bij. Net zoals een bij honing verzamelt uit bloemen zonder ze te beschadigen, zo moet een christen deugden beoefenen te midden van zijn dagelijkse plichten en werkzaamheden. Heiligheid vernietigt je normale leven niet, maar maakt het juist mooier en zoeter.

