Archief

te gast bij Wim Helsen, Wim Willaert
met ‘Vademecum voor de dichter’ van Karel Jonckheere

Doe dommer dan ge zijt,
maar mijdt u voor de klippen;
leef buiten ruimte en tijd
doch spoedt u lijk de kippen.

Werk zonder mate of plan,
maar spiedt door alle luiken;
veracht de burgerman,
doch ledig zijne kruiken.

In de zoeten inval en andere gedichten, Karel Jonckheere

De knop voor de ondertiteling staat rechts onderaan, de =-knop.
Willaert in gesprek met Helsen,
https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/winteruur/3/winteruur-s3a29/ 
10min15



Over Wim Willaert : https://nl.wikipedia.org/wiki/Wim_Willaert 
Over Karel Jonckheere : https://nl.wikipedia.org/wiki/Karel_Jonckheere , http://schrijversgewijs.be/schrijvers/jonckheere-karel-2/ 

m

koud kalkoengebraad

In voormiddag hadden we ons logeetje naar Mama & Papa bij Oma Tina terug gebracht.
Anderhalf uur later waren we  terug thuis.
Kleine sporen van haar verblijf maakten dat het kot er eens zo leeg uit zag.

Een blauw elastiekje in de sofa.
Een legoblokje op de vensterbank.
Een half-leeg bananendrinkje op het aanrecht.
Een paar lange blonde haren in de borstel.

Die haren hou ik bij in een envelop dacht ik...
m ! Wáág het niet zo sentimenteel te doen !
Soms moet ik streng zijn met mezelf.

En de stilte was -vergeef me het cliché- de stilte was oorverdovend.

Wanneer Poppy nog eens komt logeren? Misschien nooit meer.
Volgende week vertrekken ze terug naar het Zuiden, want daar wonen ze.
En wanneer ze in België zijn, logeren ze bij Tina.
Dat Poppy twee dagen hiér geweest is, was absoluut uitzonderlijk.

LM zag me rondjes draaien en vroeg wat we zouden eten vanavond.
Hij wou me waarschijnlijk een focus geven. 
"We hebben nog kalkoengebraad over, 'k zal een koude schotel maken."
"Heel toepasselijk" zei LM.

Pas 's avonds aan tafel snapte ik wat hij bedoelde: cold turkey.
Ik mis Poppy en ik ben aan het afkicken.

"En niet meer in uw eentje kijken naar KetNet, schrijf het gewoon naar SenNet."

"Ja Baas !"

Dat is bij deze dan gebeurd.

m
EZW-12/2005, HiH-11/2014

te gast bij Wim Helsen, Paul van Bendegem
met 'Prediker 1: 8-9' uit Het Oude Testament

8. Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend;
    het oog wordt niet verzadigd van het zien,
    het oor wordt niet vervuld van horen.

9. Wat geweest is dat zal er zijn,
    en wat gedaan is, dat zal gedaan worden;
    er is niets nieuws onder de zon. 

'Prediker 1: 8-9' Oude Testament, Statenbijbel 

De knop voor de ondertiteling staat rechts onderaan, de =-knop.
Van Bendegem in gesprek met Helsen,
https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/winteruur/3/winteruur-s3a24/
12min03

Over Paul van Bendegem: https://nl.wikipedia.org/wiki/Jean_Paul_Van_Bendegem 
Over Statenbijbel : https://nl.wikipedia.org/wiki/Statenvertaling 
Over Prediker : https://nl.wikipedia.org/wiki/Prediker_(boek) 

m

- Waarom noemt gij mij altijd Poppy? En nooit Paulien?

ALTIJD / NOOIT. Die absoluten! Ik krijg er de kripse van.
Behalve wanneer ze van Poppy kwamen natuurlijk. Toen zes jaar.

Omdat, Lieve Poppy, we op doortocht waren in Picardië, in allerijl op weg naar België
om de begrafenis van uw Opa Paul bij te wonen. En toen … belde Oma Tina voor een tweede maal,
om te zeggen dat gij op komst waart. Uw Mama was zwanger.

Dat had feestelijk nieuws kunnen zijn, want uw ouders hadden bijna de hoop opgegeven.
En dat ge Paul of Paulien zoudt heten.  Maar blijdschap kon pas later.
Eerst zouden we Paul begraven.
'k Zag door mijn tranen nog enkel rode vlekken in de graanvelden. Klaprozen, Poppy. 
In al dat verdriet zag ik poppyfields bij het goed nieuws. Daarom Poppy.

- 'k Zal het niet meer doen, beloofde ik. Het is Paulien. 

Aan haar snuitje zag ik dat ze daar het hare over dacht.

m
EZW-12/2005, HiH-11/2014, herzien

te gast bij Wim Helsen, Marie Vinck
met een fragment uit 'Brieven aan een jonge dichter' Rainer Maria Rilke

Wij hebben geen reden tot argwaan jegens onze wereld, want zij is niet tegen ons.
Heeft zij verschrikkingen, dan zijn het onze verschrikkingen;
heeft zij afgronden, dan behoren die afgronden aan ons toe;
zijn er gevaren, dan moeten wij proberen ze lief te hebben.
En als wij ons leven maar inrichten volgens die stelregel die ons aanraadt
altijd voor de moeilijke weg te kiezen,
dan zal datgene wat ons nu nog allervreemdst toeschijnt ons zeer vertrouwd en getrouw worden.

Hoe zouden wij die oude mythen kunnen vergeten die aan de wieg van alle volkeren staan
- mythen over draken die op het allerlaatste ogenblik in een prinses veranderen;
misschien zijn alle draken uit ons leven wel prinsessen
die er alleen maar op wachten ons eens mooi en moedig te zien.
Misschien is al het verschrikkelijke in diepste wezen wel het hulpeloze dat ons om hulp vraagt. 

'Brieven aan een jonge dichter' Rainer Maria Rilke

De knop voor de ondertiteling staat rechts onderaan, de =-knop.
Vinck in gesprek met Helsen,
https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/winteruur/3/winteruur-s3a23/ 
10min11



Over Marie Vinck : https://nl.wikipedia.org/wiki/Marie_Vinck 
Over Rainer Maria Rilke: https://nl.wikipedia.org/wiki/Rainer_Maria_Rilke (1875 - 1926)

Brieven aan een jonge dichter:

Na de inspannende arbeid aan een boek over de beeldhouwer Rodin reist
de Duitse dichter Rilke in 1903 naar Italië, vanwaar hij met vele mensen correspondeert.
Onder hen bevindt zich een leerling van de militaire academie Wiener-Neustadt,
Franz Xaver Kappus (1883 - 1966), die Rilke een paar gedichten ter beoordeling stuurt.
Hieruit ontwikkelt zich een briefwisseling die (zonder het aandeel van Kappus) in 1929
na Rilkes dood wordt gepubliceerd en onder de titel Briefe an einen jungen dichter
een van de populairste werken van Rilke wordt.

In een tijdspanne van vijf jaar legt Kappus hem de meest uiteenlopende problemen voor.
Uit Rilkes antwoorden is zijn visie op een groot aantal aspecten van het leven te distilleren.
Deze opvattingen van Rilke zullen ook nu nog velen aanspreken,
bijvoorbeeld zijn hoop dat de tegenstellingen tussen man en vrouw zullen opgeheven worden.

m

m/v met talent

We hadden een logeetje, toen zes jaar oud, Poppy.
Poppy is de dochter van Toppíé, die de dochter is van mijn zus Tina.

Het was tijd om aan het eten te beginnen,
maar omdat onze keuken te klein is voor een legotapijt vol blokjes
en LM nog niet thuis was om Poppy gezelschap te houden op dat tapijt,
zou ik de aardappelen schillen vanuit de sofa.
't Is eens iets anders.

‘k Had een stuk krant uitgespreid op de salontafel en Poppy mocht kiezen
welke aardappelen ik zou schillen voor haar, welke voor LM en welke voor mij.
Wat ze genadig deed. Met het geduld en de wijsheid die
een mature zesjarige kan opbrengen voor een kinderlijke seniorentante
legde ze de gekozen aardappelen op de Vacature.

"Me streep ve met taa...lent" spelde ze.
“Het is talént, Poppy” zei ik.
"Talént" herhaalde. 
"Weet ge wat talent is?"
Ze zette haar denksnuiteke op, het mondje getuit,
als om me gerust te stellen : ik ben maar even aan het nadenken hoor.

"Talent is wanneer ge iets ..."
"Wanneer ge iets goed kunt!" riep ze snel.
"Knap, zei ik, en wat betekenen M en V ?" 
"Moeder en Vader" zei ze gedecideerd, "Moeder en Vader met talént." 

Een betere dochter kunnen haar ouders zich niet wensen.

m
EZW-12/2005, HiH-11/2014, herzien

te gast bij Wim Helsen, Jean Blaute
met een fragment uit Essais van Michel de Montaigne

Talloos veel mensen en dieren zijn al dood eer zij de bedreiging van de dood ervaren.
En wat wij vooral van de dood zeggen te vrezen, namelijk de pijn,
is eigenlijk iets wat daar gewoonlijk aan vooraf gaat.

En toch, als wij een kerkvader moeten geloven,
"de dood is alleen maar een kwaad als wat erna komt een kwaad is"
Zelf zou ik liever (en met nog grotere aannemelijkheid) zeggen
dat wat erna komt al net zo min tot de dood behoort als wat eraan voorafgaat.

De pijn is slechts een excuus voor onze vrees, want de ervaring leert mij dat wij,
juist doordat wij de gedachte aan de dood niet kunnen verdragen,
de pijn onverdraaglijk vinden, en dat wij hem des te heviger ervaren
omdat hij een voorbode is van de dood.

Maar daar de rede ons aantoont hoe laf het is
om bang te zijn voor iets wat zich zó onvermijdelijk, zó snel en onmerkbaar aan ons voltrekt,
strooien wij onszelf zand in de ogen met dit gemakkelijk excuus.

uit Essais van Michel de Montaigne, 1580

De knop voor de ondertiteling staat rechts onderaan, de =-knop.
Blaute in gesprek met Helsen,
https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/winteruur/3/winteruur-s3a22/
11min48

 

Over Jean Blaute : https://nl.wikipedia.org/wiki/Jean_Blaute 
Over Michel de Montaigne : https://nl.wikipedia.org/wiki/Michel_de_Montaigne 
Over Essais, 1580 : https://nl.wikipedia.org/wiki/Essais 

In zijn belangrijkste werk, Essais (letterlijk: probeersels of proeven), bestudeert hij de mensheid en met name zichzelf.
Hij was daarmee de eerste die bij de bespreking van allerlei morele en filosofische vraagstukken
een psychologie van zichzelf schreef. Met zijn Essais werd hij de pionier van het literaire genre van het essay,
het persoonlijke betoog met diepgang. Tot kort voor zijn dood werkte hij verder aan zijn Essais.

Montaigne wordt algemeen beschouwd als een sceptisch humanist.
Que sçay-je? (in moderne spelling: Que sais-je, wat weet ik?) was zijn motto.
Hij inspireerde Franse filosofen zoals Blaise Pascal en René Descartes.

m

Je ziet wel wat die ander heeft,
maar je ziet zelden wat die mist. van P²

Amai, zo raak.

Het verhaal van A.
Zij draagt aan ongeveer elke vinger minstens één ring.
Sommige met steen, andere zonder.
Sjiek en zonder zorgen, zo ziet ze eruit.
Zo leeft ze ook wel, maar ...

Ze heeft met een paar jaren tussentijd haar twee kinderen
moeten afgeven aan een Slepende Ziekte.
En toen overleed haar man. Kleinkinderen zijn er niet. 
Met de feestdagen en op moederdag en op haar verjaardag koopt ze soms zelf een ring. 
Terwijl ze het vertelde keek ze naar buiten en streek met de ene hand over de ringen van de andere hand. 
"Sommige zijn nep hoor", alsof ze me gerust moest stellen. Of sussen.
Alsof ze wist dat ze een beeld van pijn was.

m
EZW-02/2011, herwerkt

iets over wintertruien

Op een dag moesten/mochten wij drie mee met onze Pa naar Eindhoven.
Waarom Eindhoven en waarom wij alle drie mee moesten, dat weet ik niet meer.
’t Zal wel iets met Philips te maken gehad hebben.
En het leek ook een uitstap hé, van Zellik helemaal naar Eindhoven.
‘k Zal toen iets ouder dan 15 geweest zijn. Tina was dan 12 en Laura 8.

In Eindhoven gingen we ook met onze Pa elk een trui kiezen.
Hoe dat zo kwam, geen idee. Na een bespreking of een vergadering misschien?

Toen we thuis kwamen kreeg ons Ma bijna een geraaktheid.
Tina en Laura hadden elk een jacquard-trui gekozen.
Tina een rode, met het bovenstuk in wit-zwart, en
Laura een witte trui, met het bovenstuk in rood-zwart.
En dan ikke, ook zo fier als een gieter, met die knalrode mohair slobbetrui. 
En een witte trui voor de jongste! Voor een kind van acht jaar!
Wat bleek? Het hadden drie donkerblauwe truien moeten zijn, kledij die
kon dienen voor school. Gewoon drie blauwe truien van bij C&A.

Onze Pa had enkel het woord truien onthouden en er waren
meer kleurrijke truien dan blauwe in de winkel waar we verzeild geraakt waren.
Hoe dat verder gegaan is tussen mijn ouders weet ik niet meer.
Ondertussen was ik zo blij als kweeniwa met mijn rode losse floddermohair. 
’t Was een trui met een boothals en ze was knalrood. Signaalrood.

Met de tijd ging de trui doorhangen en werd ze langer. En langer.
Ik noemde ze mijn slobbertrui. Heel het gezin noemde ze de slobbertrui.
Want na een tijd waren de mohairdraadjes overal te vinden. In de zetels, op de trap, in de soep …
overal kwam men van die dingetjes tegen. Een trui in de rui.
En ondertussen gingen die losse steken verder doorhangen en werd die trui alsmaar langer,
gewoon door haar eigen gewicht.

Toen de mouwen ongeveer 10 cm over mijn vingertoppen hingen
heb ik ze in de kast laten liggen.

Een paar jaren later heb ik ze losgetornd en uitgetrokken en met de wol
heb ik een mouwloos vest gebreid. Met een dunnere naald. Dat vest heb ik bruinrood geverfd.
Vreemd genoeg ging het vest niet doorhangen en ik heb het nog jaren gedragen. 
Hoe het met de jacquards van mijn zusjes afgelopen is, weet ik niet meer.

Als ik nu de prijs van een ‘bernadetteke’ zie, dan kan ik me voorstellen
dat mijn Ma toen bijna een geraaktheid kreeg toen we thuis kwamen met drie handgebreide truien.

m
EZW-12/2014 - voor de volledigheid, 6 korte pagina’s met mooie foto’s : http://www.elle.be/nl/52517-elle-bezoekt-achter-de-schermen-bij-bernadette.html

‘Een kalkoen is een spitse schroef, die in een hoefijzer geschroefd wordt,
waardoor het paard extra grip op een gladde ondergrond heeft en uitglijden voorkomen wordt.’
Ze werden vroeger vooral in de winter voor op gladde wegen gebruikt.

 

Zo’n hoefijzer voor extra grip is dan iets zoals spikes op autobanden? Of onder schoenen.

De term voor het inschroeven van kalkoenen is het op scherp zetten van een paard.
De kalkoenen worden vlak voor een wedstrijd in de gaten gedraaid.
Na de wedstrijd worden de kalkoenen snel weer verwijderd.
Ze hebben namelijk een nadelige invloed op de stand van het paard.

‘k Ben wat gaan rondneuzen op het Net en ivm winterhoefijzers
heb ik gevonden dat in de winter van 1812
de terugtrekking van het leger van Napoleon uit Rusland
compleet rampzalig verliep door het feit dat het leger geen winterhoefijzers bij had.

Zonder de winterhoefijzers met de bijbehorende spikes of kalkoenen
konden de paarden geen wagens bergop trekken of zich schrap zetten bergaf.

De veldtocht was zo al een ramp geweest, een uithoudingsslag.
En de terugtocht werd een catastrofe, wegens niet de juiste hoefijzers. 
Logistieke flaters van formaat stapelden zich op.
De terugtocht verliep in bloed langs kadavers en lijken. Alsmaar meer.

Er zijn 400.000 manschappen vertrokken met materiaal en paarden navenant.
Ter plaatse werd dat leger de steppe en de winter in gelokt.
De aftocht verliep zonder de juiste logistiek en ze kwamen terug thuis met 20.000.
Wrakken van mensen.

m
EZW-12/2013
http://www.bbc.co.uk/news/magazine-16929522, Napoleon's failure: For the want of a winter horseshoe, by Saul David Presenter, Bullets, Boots and Bandages
https://nl.wikipedia.org/wiki/Hoefijzer , https://nl.wikipedia.org/wiki/Kalkoen_(hoefijzer)