HERDER ZIJN

Ook vandaag wordt het thema van de ‘Goede Herder’ verder aangekaart in het evangelie. Ditmaal gebruikt Jezus evenwel een ander beeld om over zichzelf te spreken. Hij noemt zichzelf niet alleen ‘herder’, Hij spreekt over zichzelf evenzeer als ‘de deur voor de schapen’. Een bijzonderlijk duidelijk beeld: alleen ‘door Hem, met Hem en in Hem’ vinden we toegang tot de Vader van alle leven, vinden we toegang tot een eeuwig leven, dat voltooid wordt in het ‘hiernamaals’ maar zijn aanzet vindt in het ‘hiernumaals’.

Pasen is de viering van het volkomen Leven, na de dood. Maar het is evenzeer de viering van het Leven voor de dood. Voor ons, ‘mensen onderweg’ is Jezus de ‘deur’ naar een Leven in volkomen vreugde en volkomen Liefde. In het stukje evangelie van vandaag is de ware herder, die leidsman die langs de deur, die Jezus is, die mensen leidt en begeleidt, die hem zijn toevertroud. Lezen wij even Jezus’ eigen woorden:

In die tijd zei Jezus:
‘Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u:
wie niet door de deur
maar langs een andere weg de schaapskooi binnengaat,
hij is een dief en een rover.

MAAR WIE DOOR DE DEUR BINNENGAAT?

IS DE HERDER VAN DE SCHAPEN.

Hem doet de deurwachter open.
De schapen luisteren naar zijn stem;
hij roept de schapen bij hun naam en leidt ze naar buiten.
En als hij al zijn schapen naar buiten heeft gebracht
trekt hij voor hen uit,
terwijl zij hem volgen omdat zij zijn stem kennen.
Een vreemde echter zullen ze niet volgen;
integendeel, zij zullen van hem wegvluchten
omdat ze de stem van vreemden niet kennen.’
Deze gelijkenis vertelde Jezus hun,
maar zij begrepen niet wat Hij hun wilde zeggen.

Een andere keer zei Jezus hun:
‘Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u:
IK BEN DE DEUR VAN DE SCHAPEN.
Allen die vóór Mij zijn gekomen
zijn dieven en rovers,
maar de schapen hebben niet naar hen geluisterd.

IK BEN DE DEUR.
Als iemand door Mij binnengaat
zal hij worden gered;
hij zal in- en uitgaan en weide vinden.
De dief komt alleen maar om te stelen,
te slachten en te vernietigen.
Ik ben gekomen opdat zij leven zouden bezitten,
en wel in overvloed.’

(Johannes 10,1-10)

---

‘Ik ben de deur voor de schapen’, zegt Jezus vandaag over zichzelf. Het is beeldspraak uit een tijd die lang voorbij is, maar die we toch nog kunnen verstaan, als we ontvankelijk zijn en Jezus in ons hart willen toelaten.

In ZIJN leven vinden we een weg voor ONS leven, midden de doolhof van gebeurtenissen,

waar zoveel valse herders, – rovers en dieven, noemt Jezus hen - met hun mooiste glimlach mensen misleiden voor eigen winst, eigen voordeel en eigen macht.

Onlangs stond in de krant: 'Alles bij elkaar hebben wij het nog nooit zo goed gehad als vandaag. In de winkels puilen de draagtassen uit en de karretjes liggen overvol. En toch is de onvrede groot, de leegte voelbaar: vele mensen blijven onvoldaan en snakken naar een ander leven. Een leven, dat meer innerlijke rust aanreikt en een wereld waarin meer mensen gelukkig zijn .'

Die woorden brengen onze tijd duidelijk in beeld. Er wordt ons ingepompt dat alles zo goed gaat, maar onder het vernis van de schone schijn, schuilen zoekende mensen, die hunkeren naar levensvreugde. Het vluchtig plezier schenkt duidelijk geen voldoening, maar laat mensen achter met een grote innerlijke honger.

Onze tijd, die God afschrijft en zoveel afleiding in de plaats stelt, doet het blijkbaar niet. Als we dit beseffen KAN de zoektocht beginnen naar wat echt waardevol is. Dit KAN tot God leiden, in het beste geval. Maar dan is er een gids nodig, iemand die zelf een zoeker was en die bij God is uitgekomen! En die door woord en leven iets laat zien van God! Dan krijgen die oude verhalen weer inhoud. Want het was toen niet anders dan nu: mensen hadden dezelfde verlangens en kenden dezelfde leegte in hun hart.

Jezus zegt: ‘Ik ben de deur voor de schapen’. Ook voor ons is Hij de deur naar innerlijke rust en diepe vreugde, zoals Hij dat was voor de mensen van toen, die voor Hem open stonden. Wij kunnen hierbij helpen, want wij zijn geroepen om Jezus aanwezig te stellen: we kunnen de mensen benaderen, zoals Jezus deed, met dezelfde fijngevoelige aandacht. Wij kunnen hen omringen met de goedheid die Jezus eigen was. Wij zijn geroepen om met dezelfde woorden te troosten en te bemoedigen.

Dit zal altijd onze roeping blijven: mensen te zijn, die naar Jezus verwijzen, de deur, die niet doodloopt op een blinde muur maar toegang geeft tot diepe vreugde binnenin. Zoals Hij zelf zegt: ‘Ik ben gekomen opdat zij leven zouden bezitten, en wel in overvloed.’

VIERDE ZONDAG VAN PASEN

DE GOEDE HERDER

We lezen vandaag op deze roepingenzondag uit het evangelie van Johannes over ‘de Goede Herder’.

In die tijd zei Jezus tot zijn leerlingen:
“Mijn schapen luisteren naar mijn stem
en Ik ken ze
en ze volgen Mij.
Ik geef hun eeuwig leven;
zij zullen in eeuwigheid niet verloren gaan
en niemand zal ze van Mij wegroven.
Mijn Vader immers die ze Mij gegeven heeft
is groter dan allen;
en niemand kan iets uit de hand van mijn Vader roven.
Ik en de Vader, Wij zijn één.”

(Johannes 10,27-30)

Telkenjare wordt op de vierde zondag van Pasen ‘roepingenzondag’ gehouden. De Kerk bidt en ijvert dan in het bijzonder voor ‘nieuwe roepingen.’ Hoewel daarbij steevast herhaald wordt dat elke gelovige geroepen en gezonden is om te getuigen van zijn geloof in de Verrezen Jezus, wordt steeds de klemtoon gelegd op de specifieke roepingen van priesters en kloosterlingen.

Telkenjare ook wordt daarbij het beeld van ‘de Goede Herder’ voorgelezen en voorgehouden. De roeping en zending van de kloosterling en van de priester heeft slechts waarde indien zij een afspiegeling is van het herderschap van Jezus zelf. Vanzelfsprekend kan geen priester of kloosterling de volmaakte herder, die Jezus is, evenaren. Dit neemt niet weg dat de navolging van de persoon van Jezus een ideaal en streefdoel moet zijn.

Hoe heeft Jezus zijn herderschap beleefd en beoefend? In één van de oudste teksten van de christelijke geschiedenis citeert Paulus een ‘kerklied’ van de eerste christenen. We vinden deze tekst in de brief aan de christenen van Filippi, hoofdstuk 2, verzen 6 tot 11:

Hij die de gestalte van God had,

hield zijn gelijkheid aan God niet vast,

maar deed er afstand van.

Hij nam de gestalte aan van een slaaf

en werd gelijk aan een mens.

En als mens verschenen,

heeft hij zich vernederd

en werd gehoorzaam tot in de dood –

de dood aan het kruis.

Daarom heeft God hem hoog verheven

en hem de naam geschonken

die elke naam te boven gaat,

opdat in de naam van Jezus

elke knie zich zal buigen,

in de hemel, op de aarde en onder de aarde,

en elke tong zal belijden:

‘Jezus Christus is Heer,’

tot eer van God, de Vader.

Alleen als de priester of kloosterling dit beeld van Jezus als ideaal en streefdoel neemt is hij of zij geloofwaardig. Het vertrouwen van de mensen in de kerk wordt geschokt en geschonden, wanneer zij vaststellen dat officiële bedienaren dit beeld niet voor ogen houden maar onder de vlag van een verheven ideaal vooral eigen voordeel betrachten, in de vorm van de drie gekende bekoringen van Jezus in de woestijn: geldhonger, machtsdrang en eerzucht.

In het licht van de pijnlijke gebeurtenissen van deze week, rond de persoon van de vroegere bisschop Roger Vangheluwe, zien we des te beter waar de wortel van het kwaad in de Kerk gelegen is. Het gaat er hier niet om op een gemakkelijke wijze veroordelend te spreken over de vroegere bisschop. Hoe vreemd het ook mag klinken, eigenlijk is hij zelf ook slachtoffer, ondanks het leed dat hij heeft aangericht. Hij is zelf slachtoffer omdat ook in onze tijd de Kerk helaas haar gezag op macht en niet op dienstbaarheid, vertrouwen en geloofwaardigheid gebouwd heeft en vooralsnog blijft bouwen. En hij, klein mensje, wilde ‘klimmen’ in deze Kerk.

Ons persoonlijk geloof moet in genen dele aangetast worden door deze gebeurtenissen, zo dicht bij huis in ons kleine Vlaanderen, en evenzeer in tal van andere landen in de wereldkerk. Laten wij bidden en hopen dat een totaal vernieuwde Kerk mag verrijzen uit dit leed en dit kruis.

Een kerk zoals zij reeds in de jaren ’60 gedroomd werd door de Dominicaan Yves Congar: ‘Pour une église servante et pauvre’ (Pleidooi voor een dienende en arme Kerk), en later door de vroegere bisschop van Evreux, Jacques Gaillot: ‘Si l’Eglise ne sert pas, elle ne sert à rien’ (Als de Kerk niet dient, dient zij tot niets.’)

In haar geestelijk testament, daterend van 15 augustus 2005, schrijft Sœur Emmanuelle:

‘Si je devais résumer l’essentiel de mon engagement religieux pour le transmettre aux jeunes générations, je dirais que j’ai toujours milité pour une Église servante et pauvre.’

(Als ik het diepste wezen van mijn engagement als kloosterlinge zou moeten samenvatten, om het door te geven aan de jongeren van vandaag, dan zou ik zeggen dat ik mij altijd ingezet heb voor een dienende en arme Kerk.’) (Bron: ‘La Croix’, van 30 augustus 2008).

Heer Jezus, Goede Herder,

genees ons hart, dat versplinterd is,

verlamd door zoveel voorbehoud.

Laat ons luisteren naar uw stem

en U van ganser harte volgen.

Gij voelt met ons mee

en geeft ons ruimte om te leven.

Van harte vertrouwen wij ons aan U toe.

Amen.

Vandaag besluiten we de lezing van het zesde hoofdstuk van Johannes, een mooie tekst, die heel gemakkelijk naar ons eigen leven kan vertaald worden.

Veel leerlingen die Jezus gehoord hadden, zeiden:

‘Dit zijn harde woorden,

wie kan nog naar Hem luisteren?’

Jezus wist wel dat zijn leerlingen protesteerden 

en zei tegen hen:

‘Nemen jullie aanstoot aan wat Ik gezegd heb?

Als jullie nu de Mensenzoon zouden zien opstijgen

naar waar hij eerst was?

De Geest maakt levend,

het lichaam dient tot niets.

Wat ik gezegd heb, is Geest en leven.

Maar sommigen van jullie geloven niet.’

Jezus wist namelijk vanaf het begin

wie er niet geloofden en wie hem zou uitleveren.

‘Daarom heb ik jullie gezegd,’ zei hij,

‘dat iemand alleen bij mij kan komen

als het hem door de Vader gegeven is.’

Toen trokken veel leerlingen zich terug

en gingen niet verder met hem mee.

Daarop vroeg Jezus aan de twaalf:

‘Wilt ook gij soms weggaan?’

Simon Petrus gaf antwoord:

‘Maar Heer, naar wie zouden we gaan?

In uw woorden vinden we eeuwig leven,

en wij geloven en weten dat u de Heilige van God bent.’

(Johannes 6,60-69)

---

‘Wilt ook gij soms weggaan?’ vraagt Jezus, en we denken aan lege stoelen in de kerk. De voorbije jaren hebben enkele grote namen met veel gedruis hun geloof vaarwel gezegd. Velen zijn gevolgd, zonder tamtam en zonder dank voor wat zij meegekregen hadden. Het gaat niet zozeer over gewone mensen die niet meer naar de kerk gaan, maar over die nieuwe ‘wijzen’, die denken het grote licht te brengen omdat ze op TV, de radio of in de boekskes komen. We kennen hun vraag: ‘Gelooft gij nog?’ Vooral dat ‘nog’ is veelzeggend: ‘ben je echt zo oubollig dat je nog gelooft?’ Die oppervlakkige pseudowijsheid is het echte weggaan. De mensen die niet meer naar de mis komen, zijn meestal maar makke meelopers.

Het proces is nog volop bezig. Vanuit de media naar parochies en gezinnen. Beetje bij beetje wordt ingelepeld: geloof is goed voor kinderen tot 12 jaar. Daarna ben je geen kind meer en heeft God afgedaan, zoals Sinterklaas. Hij wordt opzijgezet, en de hunker naar een zinvol leven wordt verdoofd door welvaart, genot en kicks. Leef nu, geniet en profiteer. Vergeet al de rest en denk vooral niet verder!

Wat zou Jezus doen in onze tijd? Zou Hij woedend worden: ‘Loop dan maar in je ongeluk. Je hebt het zelf gezocht!' Zo spreekt het evangelie niet over Hem. Allicht zou Hij ook aan ons vragen, terwijl Hij ons zacht in de ogen kijkt: ‘Wilt ook gij soms weggaan? De keuze is aan u!’

‘Wilt ook gij soms weggaan?’ Het is een mooie vraag van Jezus, omdat Hij onze keuzevrijheid zo respecteert. Geen liberalisme van elk voor zich, maar die innerlijke vrijheid om zelf onze fundamentele keuze te maken. Niemand is verplicht mij te volgen, zegt Jezus. Geloven is vrij, persoonlijk en bewust voor Hem kiezen. Niet op 12 jaar, maar een leven lang.

Petrus geeft de echte reden van ons geloof: ‘Maar Heer, naar wie zouden we gaan? In uw woorden vinden we eeuwig leven.’ Anders gezegd: ‘Gij, Heer, biedt ons een manier van leven, zoals niemand anders doet.’

We geloven niet omdat we dat zo geleerd hebben, we geloven omwille van de boodschap die Jezus brengt. Hij is in de wereld gekomen opdat wij leven zouden hebben, en wel leven in overvloed.’ Ook Augustinus heeft eerst na lange tijd Jezus ten volle leren kennen, en toen schreef hij: ‘Onrustig blijft ons hart tot het rust vindt in U.’

LENTE IN HET KREKENLAND

De lente was dezelfde

De lente was dezelfde als jaren terug

en toch was alles anders.

God had het lijden van nabij gezien,

de dood geproefd

en in zijn lichaam alles meegeleden

wat de mensen lijden.

De lente was dezelfde,

met plotse bloemen in het bedauwde gras

en toch was alles anders.

De tranen in zijn ogen en de wonden in zijn vlees,

de glimlach van vernedering.

Hij deelde in ons lijden.

De lente was dezelfde als altijd,

met stuwende dieren en uitgelaten vogels

en toch was alles anders.

Een open graf en vrienden met hun twijfels

en hun broos vermoeden na zoveel lijden.

De lente was dezelfde als ooit tevoren

en toch, nu werd het anders.

Ik weet zijn hand op mijn schouder.

‘Ik ben verrezen en nog bij u’.

Zijn gewonde hand op mijn schouder

in het uur van het lijden.

Manu Verhulst

DERDE ZONDAG VAN PASEN

'PETRUS, HOU JE VAN ME?...

WEID DAN, HOED DAN, DRAAG ZORG ...

In het evangelie van vandaag lezen we dat Jezus tot driemaal toe aan Petrus, op zeer indringende wijze, dezelfde vraag stelt: ‘Hou je van Me?’ Dan, alleen dan, kan je weiden en hoeden. Dan, alleen dan kan je zorgen voor hen, die mij lief zijn. En daarna, indringender nog zo mogelijk, deze samenvatting in slechts twee woorden: ‘volg Mij.’

Toen ze gegeten hadden,

sprak Jezus Simon Petrus aan:

‘Simon, zoon van Johannes,

heb je mij lief, meer dan de anderen hier?’

Petrus antwoordde: ‘Ja, Heer, u weet dat ik van u houd.’

Hij zei: ‘Weid mijn lammeren.’

NOG EENS vroeg hij:

‘Simon, zoon van Johannes, heb je me lief?’

Hij antwoordde: ‘Ja, Heer, u weet dat ik van u houd.’

Jezus zei: ‘Hoed mijn schapen,’

en VOOR DE DERDE MAAL vroeg hij hem:

‘Simon, zoon van Johannes, hou je van me?’

Petrus werd verdrietig

omdat hij voor de derde keer vroeg of hij van hem hield.

Hij zei: ‘Heer, u weet alles,

u weet toch dat ik van u houd.’

Jezus zei: ‘Weid mijn schapen.

Waarachtig, ik verzeker je:

toen je jong was deed je zelf je gordel om

en ging je waarheen je wilde,

maar wanneer je oud wordt

zal een ander je handen grijpen,

je je gordel omdoen

en je brengen waar je niet naartoe wilt.’

Met deze woorden duidde hij aan

hoe Petrus zou sterven tot eer van God.

Daarna zei hij:

‘VOLG MIJ’

---

Het testament van Jezus.

Mijn leven is voorbij nu, 

er is zoveel gebeurd in die tijd;

nu is het de tijd van het afscheid:

zoals steeds onverhoopt, 

zoals steeds veel te vroeg.

Ik heb u gesproken, geleerd ook, 

en alles u voorgedaan;

geluisterd heb Ik naar u, 

een Weg ook gewezen voor u.

Ik heb genezen, geholpen, 

bovenal geleefd en geliefd.

Zo was Ik bij u, en mét u; 

en vooral: Ik was er voor u.

Ik heb u verteld van mijn Vader,

van goedheid, van zachte moed, 

van geduld en gerechtigheid,

geen kwaad meer met kwaad te vergelden,

geen oog meer om oog en geen tand meer om tand.

Vooral sprak Ik u van de liefde, 

vooral zo heb Ik voor u geleefd.

Alles wat Ik u gezegd heb, 

alles wat Ik heb gedaan,

het is u in handen gegeven, 

het is nu aan u toevertrouwd.

Mijn kruis is nu ook het uwe, 

mijn vreugde voor u weggelegd.

Geloof in mijn woorden, mijn wegen, 

en doe zo aan aarde en mens.

Leef een loflied voor uw, voor mijn Vader,

wees heilig, mensen van dé Weg.

(Martien D'Hollander)

DIAMANTEN JUBILEUM

Deze voormiddag vierde een zuster haar diamanten jubileum: 60 jaar kloosterleven. Vastberaden en met vaste stem vernieuwde zij haar eeuwige geloften. Het was een echt kippenvelmoment, dat stil maakte. Want muisstil was het toen we opnieuw – plechtig en formeel – deze bewuste levenskeuze hoorden:

VERNIEUWING VAN DE GELOFTEN

Dankbaar wil ik vandaag bevestigen

dat ik wil gehoor geven

aan wat ten diepste in mij leeft:

luisteren naar Gods stem,

doorheen de tijd,

doorheen mijn gemeenschap,

doorheen de mensen die ik ontmoet.

Hierdoor wil ik werken aan vrede

in mezelf, in mijn omgeving, in de wereld.

Ik wil ook delend en sober leven.

Mijn doen en laten toetsen aan het evangelie,

om los te komen van bezitsdrang en egoïsme.

Ik wil behoedzaam en verantwoordelijk omgaan

met het gemeenschappelijk goed

en mij, volgens mijn mogelijkheden inzetten

voor meer gerechtigheid in deze wereld.

Gedragen door Gods liefde,

wil ik als volwaardige vrouw,

mijn persoonlijke mogelijkheden tot liefde

inzetten voor het levensgeluk van velen.

Ik wil kiezen voor alles

wat heelmaking en verchristelijking bevordert

en bijdraagt voor de toekomst van de schepping.

Dit alles volgens de constituties

van de zusters van de H. Vincentius a Paulo van Wachtebeke.

---

Bezinning

Laat me mijn ziel dragen in het gedrang
Tussen geringen staan en hun ogen richten
Naar boven, waar blinken uw eeuwige sterren
Ik wil een snoeier zijn in de wijngaard
Een werkman bij de druivenpersen.

Laat me mijn ziel dragen in het gedrang
Mijn woord in de mond van stamelaars
Mijn hand voor hen die liggen langs het pad
En voor het raam van mijn woning
een vlam in de nacht
dat wie verdolen mocht
wendt zijn schreden naar het huis van toevlucht.

Ik zal het wasbekken klaar zetten,
brood en wijn op de tafel
en het Boek geopend
aan de parabel van de goede Herder.

Wies Moens

BELOKEN PASEN

Maar Thomas zei:

‘Ik wil zijn handen zien, met de gaten van de spijkers erin;

ik wil ze met mijn vingers voelen.

Ik wil met mijn hand de opening in zijn zijde voelen.

Anders geloof ik niet.’

(Johannes 20,25)

---

Natuurlijk, die roos van mij,

een gewone voorbijganger zou denken

dat ze op jullie lijkt.

Maar zij alleen is veel meer waard

dan jullie allemaal samen,

want het is aan haar

dat ik water heb gegeven.

Want zij is het,

die ik onder een stolp geplaatst heb.

Want zij is het,

die ik beschutting bood tegen de wind.

Want het is naar haar dat ik geluisterd heb,

toen ze aan het klagen was,

of aan het ijdeltuiten.

En het prinsje keerde terug naar de vos:

‘Vaarwel,’ zei hij ...

‘Vaarwel,’ zei de vos.

Kijk, dit is mijn geheim.

Het is heel eenvoudig:

je ziet maar goed met het hart.

Het wezenlijke

is onzichtbaar voor de ogen.

Het wezenlijke is onzichtbaar voor de ogen,

herhaalde het prinsje,

om het goed te onthouden.

(Antoine de Saint-Exupéry, in: ‘De kleine prins’)

---

Een foto van Jezus

Ik heb nog nooit een foto van Jezus gezien;

ik weet ook niet hoe Hij liep, wel met wie.

Ik weet niet hoe zijn stem klonk,

wel de woorden, die Hij gebruikte.

Ik weet niet welke kleur van ogen Hij had,

maar wel hoe Hij keek.

Ik weet niet of Hij een sterk hart had,

wel dat Hij een groot hart had.

Ik weet niet alles van zijn karakter,

maar wel dat de kinderen Hem graag mochten

en armen zich bij Hem thuis voelden.

Dat Hij mild was voor eerlijke mensen

en streng voor ogendienaars.

Dat Hij niet snel oordeelde

maar eerder verontschuldigde.

Dat Hij niet haatdragend was,

maar ongelooflijk vergevingsgezind.

Ik weet eigenlijk veel meer van

Jezus dan ik aanvankelijk had gedacht.

Bron onbekend

BIECHT BIJ BEJAARDEN

Gisteren was ik gevraagd om biecht te horen in een bejaardentehuis in de buurt. Het was op de ‘gesloten afdeling’ en dus waren er wel wat mensen, die min of meer dementerend waren. Het was een echte Paaservaring!

Naast het biechtgesprek, was het mogelijk om toch een tijdje ‘gewoon’ met hen te praten. Enkelen konden zelfs nog echt honderduit vertellen over vroeger. Verschillende gesprekken, of beter, verschillende mensen hebben een doordringende indruk nagelaten. Zo was er een vrouwtje van bijna 91, haar man was enkele jaren geleden gestorven: ‘Het was een brave mens’, dat zei iedereen, vertelde ze, met de tranen in de ogen. Ik moest een paar foto’s bekijken. Eén ervan toonde hem in de fleur van zijn leven, krachtig en sterk, samen hadden ze een boerderij gehad, wat hectaren en wat beestjes ook, zei ze, hard werken was het altijd geweest.

Op een andere foto stond hij in een legeruniform van toen. Bij het begin van de tweede wereldoorlog was hij gemobiliseerd, een tijdje naar het front gestuurd, en nadien krijgsgevangen genomen. 9 Maanden had dat. Daarna waren ze getrouwd. Maar over zijn verblijf aan het front had hij niet veel willen vertellen, hij had ook nooit gewild om nog eens terug te keren naar het kamp waar hij gevangen geweest was. Daar had hij te veel afgezien en dat wilde hij niet opnieuw oproepen. Hij had een tijdje de leiding gehad over een kleine groep soldaten, en dan moest hij eerst schieten, als dat nodig was, pas daarna mochten ook de anderen beginnen. Maar hij had dan altijd in de lucht geschoten, hij wilde geen mensen doden.

Een ander vrouwtje was te ziek om nog een gesprekje te hebben, het bleef dus bij een klein gebedje, kort, maar haar ogen toonden dat ze er zoveel deugd aan had en met moeite maakte ze nog een kruisje, en deed dan weer de ogen dicht.

Elk had zijn leven, elk had zijn verhaal te vertellen. Vooral over vroeger, hoe hard het soms geweest was, maar dat ze altijd gelukkig geweest waren met elkaar. En ook nu nog, als de kinderen eens kwamen, de kleinkinderen, de achterkleinkinderen. Want die wilden pépé zus of mémé zo ook nog eens zien.

Op de gesloten afdeling, allemaal min of meer dementerend. Toen ik weer naar huis reed speelden de babbeltjes door mijn hoofd. Hoewel niet echt toepasselijk, dacht ik vanzelf aan dat prachtige gedicht van M Vasalis: ‘De idioot in het bad’. Vasalis is het pseudoniem van Margaretha Droogleever Fortuyn-Leenmans (1909-1998). Zij studeerde geneeskunde en antropologie in Leiden, vestigde zich eerst als arts in Amsterdam en later als kinderpsychiater in Assen en Groningen. Eigenlijk vertelt haar gedicht ook een wekelijks weerkerende verrijzenis.

De idioot in het bad

Met opgetrokken schouders, toegeknepen ogen,
Haast dravend en vaak hakend in de mat,
Lelijk en onbeholpen aan zusters arm gebogen,
Gaat elke week de idioot naar 't bad.

De damp die van het warme water slaat
Maakt hem geruster: witte stoom…
En bij elk kledingstuk, dat van hem afgaat,
Bevangt hem meer en meer een oud vertrouwde droom.

De zuster laat hem in het water glijden,
Hij vouwt zijn dunne armen op zijn borst,
Hij zucht, als bij het lessen van zijn eerste dorst
En om zijn mond gloort langzaam aan een groot verblijden.

Zijn zorgelijk gezicht is leeg en mooi geworden,
Zijn dunne voeten staan rechtop als bleke bloemen,
Zijn lange, bleke benen, die reeds licht verdorden
Komen als berkenstammen door het groen opdoemen.

Hij is in dit groen water nog als ongeboren,
Hij weet nog niet, dat sommige vruchten nimmer rijpen,
Hij heeft de wijsheid van het lichaam niet verloren
En hoeft de dingen van de geest niet te begrijpen.

En elke keer, dat hij uit 't bad gehaald wordt,
En stevig met een handdoek drooggewreven
En in zijn stijve, harde kleren wordt gesjord
Stribbelt hij tegen en dan huilt hij even.

En elke week wordt hij opnieuw geboren
En wreed gescheiden van het veilig water-leven,
En elke week is hem het lot beschoren
Opnieuw een bange idioot te zijn gebleven.

M. Vasalis

DIETRICH BONNHOEFFER

Vandaag is het precies 65 jaar geleden dat Dietrich Bonnhoeffer, op uitdrukkelijk bevel van Himmler, werd opgehangen in het concentratiekamp van Flossenbürg. Minder dan drie weken later werd de stad bevrijd.

Bonnhoeffer werd geboren in Breslau, Silezië, op 4 februari 1906, en werd luthers predikant en theoloog. De kerk was, in zijn ogen, geroepen om een ‘gemeenschap van heiligen’ te zijn. Niet gewoon maar een plaats waar over Christus gesproken werd, maar het levende Lichaam van Christus. Voor zichzelf zag hij dit als zijn levenslange roeping, in de moeilijke tijdsomstandigheden van het opkomende nazisme en de tweede wereldoorlog.

Reeds kort na de stichting ervan treedt hij toe tot de ‘Bekennende Kirche’, een beweging binnen de protestantse geloofsgemeenschap, die zeer kritisch stond tegenover de nazi's en daar ook openlijk voor uitkwam. Zo nam hij duidelijk stelling tegen de Jodenvervolging. Het leverde hem een spreek- en schrijfverbod op. In april 1943 werd hij gearresteerd wegens hoogverraad, omdat geld voor hulpverlening aan de Joden van hem afkomstig bleek. Daarna verbleef hij in verschillende concentratiekampen.

Hij vond aansluiting bij een groep van hoge Duitse officieren, die het naziregime omver wilde werpen. Toen ook deze betrokkenheid aan het licht kwam werd hij ter dood veroordeeld in 1944. Het vonnis werd uitgevoerd op 9 april 1945, op persoonlijk bevel dus van Himmler, die na Hitler als de hoofdverantwoordelijke voor de Holocaust wordt beschouwd. Zijn laatste woorden waren:

‘Dit is het einde,

voor mij het begin van het leven.’

Zijn zielengrootheid spreekt onder meer in deze overweging:

‘Ik neem de lijdenskelk dankbaar onbevreesd
Uit Christus’ goede en geliefde hand.
In goede machten wonderlijk geborgen
ontvangen wij getroost wat komen mag.
God is met ons, of ’t avond is of morgen
En vast en zeker elke nieuwe dag.’

Op de gedenkplaat ter zijner ere lezen we:

‘Ons geloof al christen zal twee zijden vertonen:

bidden voor en beoefenen van

gerechtigheid tussen de mensen.’

Dietrich Bonnhoeffer

Pastor en Verzetsstrijder.

Geboren: 4.2.1906 in Breslau

Vermoord: 9.4.1945 in Flossenbürg

Onthouden we ook deze overweging:

‘Ik ben van mening dat niets zinloos mij is overkomen.

En eveneens dat het voor ons goed is

als de dingen anders verlopen

dan wij gewenst hadden.

Deze bestemming zie ik in mijn huidig bestaan

en ik hoop dat ik bij machte zal zijn

om dit ten uitvoer te brengen.’

Terwijl ze nog aan het vertellen waren,

kwam Jezus zelf in hun midden staan en zei:

‘Vrede zij met jullie.’

(Lucas 24,36)

Lied van de vrede

Heer, U zegt ons vrede aan:

vrede die van U moet komen

en waarvan wij mensen dromen

elke dag van ons bestaan.

U die, met de Vader één,

deelhebt aan het eeuwig leven,

U kunt ons een vrede geven

die zal blijven, U alleen.

Vrede die kleinmoedigheid

uit de zielen zal verjagen,

vrede die van hongervragen

en van zelfbedrog bevrijdt.

Vrede die in hart en hoofd

rust en goede moed zal stichten

en er liefde aan zal richten, -

Heer, die hebt U ons beloofd.

Vrede die voorgoed geneest,

vrede voor de moede zinnen, -

ja kom zelf ons leven binnen

met de Vader, met de Geest.

Schenk ons gaaf en ongerept

harmonie en toon uw vrede

als de diepste en liefste reden

dat U ons geschapen hebt.

Michel van der Plas

WOENSDAG IN DE PAASWEEK

‘Heer, blijf bij ons, de zon gaat onder’

Wij boden dan het avondbrood

den vreemden man, die langs de baan

met ons was meegegaan.

En wijl Hij, ’t zegenend, de ogen sloot,

gebeurde het: Zijn aangezicht

verklaarde in een hemels licht,

waarin Hij plotseling verdween…

Dit was het wonder.

Wij stonden weer alleen,

doch vouwden blij onz’ handen.

Het was alsof Hij door ons heen verdween

en ’t licht in ons is blijven branden.

Blijf zo in ons, o Heer, de zon gaat onder!

Felix Timmermans

CHRISTUS

was hij familie, stond hij te boek.

Alle seizoenen hielden hem vast.

Hij hing aan het kruis, maar verrees op tijd.

Als het jaar doodging werd hij geboren.

Om te bestaan had hij niet veel nodig:

vader en moeder in de kamer,

hand op het voorhoofd, kruisje op het brood,

gesloten ogen voor en na tafel.

In latijn en gerinkel van altaarschellen

kreeg hij een kleed aan met witte zomen

en vlijden zich lammetjes om hem heen.

Zijn naam was hard, maar als monniken zongen

heette hij Jezus, begin van muziek,

en leek hij een vriend. Ach, mooi bedrog,

misschien was hij enkel het zingen maar,

de zestien kaarsen op het altaar,

misschien was hij gisteren alleen maar

de warmte van binnen, mensen bijeen.

Buiten op zee is hij gestorven,

roemloos, zonder geschiedenis.

O, in het donker van storm en regen

heb ik zijn naam nog geroepen, in doodsangst

wildweg beloofd al wat ik geleerd had

te moeten beloven in nood en berouw,

maar hij was zoek tussen golven en wolken,

nergens meer tussen hemel en aarde.

Christus, Christus, het wordt hoog tijd.

De tijd van woorden is voorbij.

Eeuwigheid staat in de nacht voor de deur.

die thuis in het boek stonden en wees waar,

hier op de kolkende zee, de broeder

die zijn vrienden zoekt aan het water,

magere visser op het meer,

timmerman van het scheepje van Petrus.

Maak je los uit de hopen touwen

voor op het dek en kom naast me staan,

schreuwend tegen de stormwind in:

‘Kleingelovige, weet je dan niet

dat ik de stormen kan gebieden?’

Kom tevoorschijn, ik wil leven,

hier en nu, want ander leven

later, vergeef me, vertrouw ik niet.

Michel van der Plas

als wat onmogelijk leek

mogelijk wordt

als in wat uitzichtloos was

en dood

nieuw leven daagt

als angst en onzekerheid plaats ruimen

voor hoop en verwachting

als pijn en verdriet gelouterd zijn

tot dankbare herinnering

als na verdeeldheid

verbondenheid mogelijk blijkt

als woestijn oase wordt

als afkeer tot inkeer komt

als alleen groeit tot samen

als geweld en misbruik ombuigen

tot tederheid en liefde

als grijpen herverdelen wordt

dan vieren wij Pasen…

Exodus, Egypte, Beloofde Land,

zijn meer dan begrippen en plaatsen

uit een versleten verhaal.

De vragen die we ons moeten stellen zijn:

Waar is ons Egypte, onze exodus, ons beloofde land?

Waaraan zitten wij vast?

Wat maakt ons echt vrij?

En welke stappen moeten we daarvoor zetten?

Of hebben we ons zo ‘aangepast’

aan de ‘Egyptische levensstijl’

dat ‘exodus’ ons niets meer zegt?

(uit: ‘De woestijnweg op’)

‘Ik kan u geen leven zonder leed of pijn beloven.

Ik kan ook niet beloven dat alles gauw veel beter zal gaan.

Ik kan niet beloven dat binnenkort

honger en onrecht en oorlog verdwenen zullen zijn.

Ik geloof ook niet dat ik het zelf nog beleven zal.

Maar daarom heb ik broeders en zusters nodig,

ik heb troost nodig, want dat is een groot verdriet.

Ik heb die traditie van zoveel eeuwen nodig,

die christelijke traditie,

die terugkijkt naar de Joden en naar Jezus

want die vertelt verhalen

die over bevrijding en over leven gaan.

Het is van groot belang dat je mag geloven,

dat een blinde al eens ziende is geworden,

of dat een verlamde al eens is gaan dansen,

en zeker dat een heel volk ooit eens

van die gulzige vleespotten van Egypte is weggetrokken,

dit Egypte achter zich heeft gelaten.

Zulke verhalen herhalen en blijven herhalen,

is voor mij de betekenis van de christelijke traditie.

Ik denk almaar terug aan wat ooit gebeurd is

met het oog op mijn toekomst,

én met het oog op de toekomst van ons allen.

Ik heb die hoop nodig,

die groeit uit een terugblik op dit verleden:

Er is al eens iemand uit de doden opgestaan.’

(vrij naar Dorothee Sölle)

In deze hoop op een leven ná de dood

én een leven vóór de dood …

voor alle kleine mensen …

overal ter wereld, 

van Alaska tot Zimbabwe …

In deze hoop 

wens ik jullie van harte een zalig Paasfeest.

't Is morgen Pasen - God, maar overal is de dood;

en zou ik dan van leven moeten spreken?
Mijn denken blijft bij Goede Vrijdag steken,
want daar leed Jezus onze diepste nood.

't Is morgen Pasen - maar waar blijft de zon
die onze zieke wereld kan genezen?
Ik sta met Uw discipelen in angst en vrezen
bij 't lege graf, waar 'k U niet vinden kon.

't Is morgen Pasen - feest van het gericht
dat U gevoerd hebt tegen dood en lijden,
feest van voorbijgaan van de dood, feest van bevrijden;
Heer, doe ons opstaan in Uw levenslicht!

Nel Benschop

---

Veertiende statie:

Jezus wordt in het graf gelegd

Achter de keurig voorgerolde steen

blijft Gij een langzaam triduüm alleen

tot Gij naar buiten treedt, de derde morgen

als hevig licht in licht door alles heen.

Anton van Wilderode

GOEDE VRIJDAG 3

Lied op Goede Vrijdag

Er is een Lam, dat bloedt,

er is een Lam, dat bloedt…

en ik, die Het aanschouwen moet

en van mijzelve zeggen moet:

ik ben het, die u bloeden doet.

En dat ik u zó bloeden zag,

zal ’t mij behoeden énen dag

voor weder, weder zonden?

Ik zal u talloos wonden en roepen om uw bloed…

Wat ik u daarom zeggen moet?
Wat ik u zeggen moet?

Er is een Lam, dat bloedt…

Gerard Wijdeveld

---

Dertiende statie:

Jezus wordt van het kruis afgenomen

Gij komt naar ons terug. De dood voorbij bestaat

slechts warmte tussen U en mij

want alle kilte is tot gloed geworden

en wie daarvan de oorsprong is, zijt Gij!

Veertiende statie:

Jezus wordt in het graf gelegd

Achter de keurig voorgerolde steen

blijft Gij een langzaam triduum alleen

tot Gij naar buiten treedt, de derde morgen

als hevig licht in licht door alles heen.

Anton van Wilderode

GOEDE VRIJDAG 2

Voor allen die gekruisigd worden,

wees niet niemand,

wees hun toekomst ongezien.

Voor mensen die van U verlaten zijn,

voor allen die hun lot niet kunnen dragen,

voor hen die weerloos zijn in de handen van de mensen.

Voor uw naamgenoten in ons midden:

vluchtelingen, vreemden, wees niet niemand.

Voor hen die kracht uitstralen, liefde geven, recht doen,

Dat zij staande blijven in ons midden.

Omdat Gij het zijt groter dan ons hart

die mij hebt gezien eer ik werd geboren.

Verhaast de dag van uw gerechtigheid.

Zie het niet langer aan dat her en der in deze wereld

mensen gemarteld worden, kinderen gedood;

dat wij de aarde schenden en elkaar het licht ontroven.

Zoals een hert reikhals naar levend water,

doe ons zo verlangen naar de dag dat wij,

nu nog verdeelde mensen, in uw stad verzameld zijn,

in u verenigd en voltooid, in u vereeuwigd.

Gedenk uw mensen, dat zij niet vergeefs geboren zijn.

Omdat Gij het zijt groter dan ons hart

die mij hebt gezien eer ik werd geboren.

Huub Oosterhuis

---

Twaalfde statie:

Jezus sterft aan het kruis

Gij hebt het vuur op aard gebracht, en hoe

verlangt Gij dat het brandt tot laaiens toe

om een verkilde wereld te verwarmen.

Ik vraag alleen: wat wilt Gij dat ik doe?

Anton van Wilderode

GOEDE VRIJDAG 1

Ook vandaag was er een berichtje uit Brazilië:

Het Lijden van Onze Heer Jezus, Johannes 18,1-19,42

‘Jezus wist precies wat er met hem zou gebeuren. Hij liep naar hen toe en vroeg: ‘Wie zoeken jullie?’ (Johannes 18,4) Het is mogelijk: Jezus zoeken om Hem te verraden. Hem volgen en bij Hem zijn is nog geen bewijs van een toegewijde roeping, zoals het getuigenis van Judas toch wel aantoont.

Maar, al bij al, het Lijden van Jezus is zijn ultieme Woord van Liefde voor ons allen. Of we nu verraden zijn, of verraders: de Waarheid, die niet teleurstelt, ligt binnen ons bereik. Hier treedt aan het licht wat wij allen, mensen, zoeken als zin van ons leven: bij machte zijn om een ander mens te redden!

‘Als jullie mij zoeken, laat deze mensen dan gaan.’(Johannes 18,8) Het antwoord dat je zelf met zijn leven geeft, brengt mee dat je vanaf nu je weg alleen moet gaan. Alleen zo wordt de Liefde voor Hem een vrijwillige toewijding en overgave.

Alleen als je hart van Liefde voor Hem gloeit, kan je delen in zijn Leven en zijn Liefde.

Irmã Bárbara P. Bucker, MC

Rio de Janeiro

---

Tiende statie:

Jezus wordt ontkleed

Er blijft alleen de pij van bloed en pijn

wanneer de beulen met U bezig zijn

en Gij aan hun bespotting uitgeleverd,

de beker leegt van alsem en azijn.

Elfde statie:

Jezus wordt aan het kruis genageld

Het hout der schande wordt het heilig hout

dat ons voor alle tijd in leven houdt,

de volle boom met bladeren en bloesem

te midden van de onwil van het woud.

Anton van Wilderode

WITTE DONDERDAG

‘Hij had de mensen

die hem in de wereld toebehoorden lief,

en zijn liefde voor hen

zou tot het uiterste gaan.’

(Johannes 13,1)

Van een zuster uit Brazilië, die bij de armsten der armen werkt, ontving ik deze morgen een bezinning op

HET LAATSTE AVONDMAAL VAN ONZE HEER JEZUS

Jezus geeft ons vandaag een voorbeeld hoe Hij, Meester en Heer, zelf beleeft wat Hij als Leraar voorhoudt. Zijn woorden krijgen waarde door het getuigenis van zijn leven. Het gebaar zelf is zijn onderricht: gezag kan enkel verstaan worden als dienst aan de anderen.

Petrus biedt eerst nog weerstand, omdat hij meent dat ongelijkheid noodzakelijk en rechtvaardig is. Hij verstaat nog niet dat waarachtige Liefde leidt tot gelijkheid en broederlijkheid. In de gemeenschap van gelovigen bestaat er wel een verschil in functies, maar alle functies moeten ertoe bijdragen opdat de wederzijdse liefde een levende werkelijkheid wordt.

Daarom is geen enkel gevoelen van superioriteit goed te praten, maar kan alleen een persoonlijke verbondenheid als broeders en vrienden gelden. Jezus zet zich op de knieën voor elk van zijn leerlingen om hun bestofte voeten te wassen. Hij verliest hierdoor zijn gezag of zijn waardigheid niet: Hij toont ons hoe ver Liefde kan gaan.

---

Hij nam een brood,

brak het in stukken, gaf het hun, en zei:

‘Dit is mijn lichaam;

het wordt voor jullie gegeven.

Blijf dit doen om Mij te gedenken.’

(Lucas 22,19)

---

Heer Jezus,

eens is het zo gebeurd:

je lichaam, je hele leven,

gegeven en gebroken,

dag aan dag

tot aan die laatste dag

daar op Calvarie.

Gegeven en gebroken,

zoals het stukje brood,

dat je voor je vrienden brak

en doorgaf:.

‘Dit ben Ik zelf.

Blijf dit daarom doen,

blijf dit herhalen,

om Mij niet te vergeten.’

Je woorden

waren je eigen hele leven,

door en door

en dag aan dag..

Bewogen bidden wij

diezelfde woorden.

Ontroerd breken wij

hetzelfde brood.

Mogen jouw woorden

woorden worden

van ons eigen leven,

gegeven, soms gebroken.

Moge jouw brood

brood worden

van ons eigen leven,

gegeven, soms gebroken.

Om die genade bidden wij

voor vandaag

voor alle dagen.

Amen.