De wandeling.
We stappen vandaag ons vijftiende schuifje van GR 412. Onze eerste stappen op GR 412 E zetten we in 2009 van Moignelée naar Franière, gevolgd door GR 412 O van Bernissart naar Élouges in 2010. Ondertussen zijn beide delen, oost en west, samengevoegd in één topogids en we naderen met niet bepaald rasse schreden de Luikse agglomeratie. Vandaag staat het traject Dommartin - Jemeppe-sur-Meuse op het programma, goed voor 20.710 km. 40 % daarvan loopt over trage wegen, o.a. een tijdje over de bedding van de vroegere tramlijn Jemeppe - Verlaine, die ooit zelfs geëlektrificeerd is geweest. Het is duidelijk dat de ontwerpers er alles aan gedaan hebben om de beschikbare voet- en veldwegen zoveel als mogelijk in het traject op te nemen. Het eerste deel van deze tocht loopt door een erg agrarisch, relatief vlak landschap, in het tweede zie je de tengels van de Luikse agglomeratie en wordt de wandeling ook veeleisender door enkele wegjes die flink bergop lopen. Af en toe loop je door al te veel huizen, maar als geheel mag dit deeltje GR er toch wel zijn: we quoteerden 13.5/20, met dank aan de soms verrassend genoeg overgebleven voetwegen van prima wandelkwaliteit.
Ten opzichte van de beschrijving in de topogids uit 2019 is er een wijziging bij het naderen van Mons-lez-Liège. De kaartjes (TopoMap en Routeyou) geven het gewijzigde tracé weer.
En nog dit: ook bij het naderen van Mons-lez-Liège mag je over een kleine 400 m een mooie voetweg volgen die zich aanschurkt tegen de Terril de la Halette. Lang is er geen vuiltje aan de lucht, maar de laatste 30m zijn eigenlijk onbegaanbaar: de grond is doorweekt en je zakt voor je het weet een decimeter of meer in de gele smurrie. We probeerden dat deel te ontwijken maar moeten zo een kleine meter op het territorium van een plots opduikende eigenaar beland zijn; prompt wees hij er ons op dat we over zijn eigendom liepen, en even prompt wees ik erop dat we een officiële voetweg volgden. Maar ja, voor zo een discussie echt kan escaleren, ben je natuurlijk al een eind weg.


Mooi stukje oude trambedding van de lijn Jemeppe - Verlaine. De link naar meer foto's vind je wat lager.

Regelmatig mochten we trouwens paden volgen die nooit tot de trambedding behoord hadden - even mooi.

Het weer.
Zo goed als helder, 14° warm (of koud: eigenlijk hebben we de hele weg geaarzeld om onze fleece uit te trekken, maar we waren al zo bezweet dat we dat wijselijk niet gedaan hebben…) Matige wind.


De stafkaarten.
41/7-8 Georges-sur-Meuse (2020) - 42/5-6 Seraing (2019), beide best bruikbaar voor het gevolgde traject; toch ontbrak een stukje weg (trambedding), dat wel voorkomt op de TopoMap Viewer.

Hoe we er geraakten.
Voor Dommartin hadden we niet zo heel veel keuze: buslijn 85 Liège - Huy is zowat de enig bruikbare (?) buslijn en in Huy komt die niet aan het station. Dus is de keuze snel gemaakt en wordt het Liège-Saint-Lambert met de bushalte Cadran vlakbij. De terugrit is eenvoudiger: Jemeppe-sur-Meuse heeft een treinhalte en veelal is de reisweg via Guillemins het snelst, al zijn er ook (langere) verbindingen via Flémalle-Haute en Namur.


Een beetje geschiedenis.
Zoals het de gewoonte is, heb ik het hier graag over de beginhalte van onze terugreis. Als je oude foto's van het vroegere station opzoekt, is het snel duidelijk dat het station van Jemeppe-sur-Meuse onmogelijk kan gelegen hebben waar de huidige halte ligt. Daar is een eenvoudige verklaring voor en die vind je hier. Het gaat meer bepaald over lijn 32 (Ans - Flémalle-Haute) die hergebruikt werd ter vervanging van de oorspronkelijke lijn 125, met heel veel overwegen, die allemaal konden verdwijnen door de verplaatsing naar de bedding van lijn 32. En nog even dit: de oorspronkelijke telegrafische code van Jemeppe-sur-Meuse was LJP, in een van de bijlagen van de netverklaring van Infrabel vind je tegenwoordig FJU.

Maar ik kan vandaag toch ook moeilijk voorbijgaan aan de tram die Jemeppe met Verlaine verbond. Ik verwijs graag naar de foto's, al vrees ik dat de lage resolutie de tekst onleesbaar maakt. Wie een seintje geeft, krijgt per kerende een foto in hogere resolutie, die de interessante tekst leesbaar maakt. Opvallend is het tweede bord met de aftakking van de lijn naar Fexhe-le-Haut-Clocher; we kwamen dus echt wel voorbij het punt waar de splitsing zich situeerde. De hoofdlijn trok het tot het einde van de jaren 1950, over de lijn naar Fexhe luidden de doodsklokken al in 1948 voor de reizigers en tot 1956 voor de goederen.

De verbinding.

 *Liège Cadran
**Dommartin Église

En wat we beleefden.

Gewoontegetrouw nemen we niet te veel risico en we nemen de suggesties van de diverse apps voor wat ze zijn: theorie, die in de praktijk niet altijd gerealiseerd wordt. En dus zorgen we voor wat ruimte in onze heenreis: als we de bus van 10:25 missen, wordt het die van 12:25 en op woensdag is die waarschijnlijk te mijden. We nemen dus niet de IC naar Eupen, maar wel die naar Welkenraedt wat meteen een resem mogelijkheden van Liège-Guillemins naar Liège-Saint-Lambert geeft.
We zijn vroeg genoeg in het station om P7802 te nemen: die onderscheidt zich van (zo goed als) alle P-treinen door zijn samenstelling: 3 mr 96 ofte Deense neuzen. Hoewel de trein stipt vertrekt in Halle verloopt de reis naar Brussel-Zuid toch aarzelend, met 7 minuten vertraging tot gevolg. Dat is geen probleem: we hebben uitzicht op een mooie overstap naar IC 407 naar Welkenraedt. Die heeft het moeilijk tussen Brussel-Noord en Leuven (+8) maar in Liège-Guillemins is de vertraging gereduceerd tot 4 minuten. En we nemen dan de eerste trein die ons met een korte rit (3 km, 8 minuten) naar Liège-Saint-Lambert brengt.
We nemen ons tienuurtje in de kleine wachtzaal van het volledig vernieuwde stationsgebouw. De loketbediende is de vriendelijkheid zelve: wij krijgen een bon appétit, een compliment over onze inderdaad uitzonderlijke wandelstokken en een vraagje waar de wandeling naartoe gaat. Een oudere dame wordt perfect geholpen met haar Trein+: de warmte van een loketbediende kan onovertroffen zijn. En we zien ondertussen ook hoe omslachtig het kopen van een biljet met Trein+ aan de automaat is…

De aangewezen halte voor onze overstap naar bus 85 is de halte Cadran; die ligt voor het stationvan Saint-Lambert. De bus heeft amper één halte achter de rug, maar we moeten toch helemaal achteraan gaan zitten, net voor het boevenbankje. Zoals dat bij de TEC de gewoonte is, moet de chauffeur er een stevig tempo inhouden, al komen we toch net iets te vroeg in Dommartin aan. Onderweg merken we hoe de luchthaven van Bierset een ongelooflijk grote hap uit de omgeving heeft genomen. (En het is nog niet gedaan: tijdens de wandeling komen we langs braakliggende grond - toegang verboden - die gereserveerd is voor een nog verdere uitbreiding van Bierset.

De terugreis uit Jemeppe-sur-Meuse verloopt vrij normaal: de S-trein naar Liège is stipt, de IC naar Oostende idem dito. Toch worden we ook verrast door de samenstelling. Eén van de M7 rijtuigen is vervangen door een M6 eerste klas en daar komen we ook terecht. En het wordt echt een M6-dag: de aansluitende IC 1939 naar Tournai bestaat ook uit een M6-stel (sinds december van FSR = Schaarbeek en het is al een hele tijd geleden dat FSR nog M6 onderhield). Helemaal vlekkeloos verloopt de reis niet, in Brussel-Zuid arriveren we met 8 minuten, al wordt Halle bereikt met net iets minder dan de voor de statistieken belangrijke 6 minuten.

De treinlectuur.
Henry FIELDING, The History of Tom Jones, a foundling. Eerst gepubliceerd in 1749 en volgens W. Somerset Maugham behorend tot de 10 beste romans aller tijden. Ik kan hem alleen maar bijtreden en ik lees de lijvige roman 53 jaar na de vorige keer met veel plezier opnieuw.
Honoré de BALZAC, Vader Goriot.

Legislatuur: in de eerste helft de fouten van de voorgangers herstellen; in de tweede helft zelf nieuwe fouten maken…

Uitgedrukt.

Met spek schieten:sterk overdrijven. Soms wordt ook nog toegevoegd: met hele varkens, ja!

Waar Abraham de mosterd haalde.

Voor het schrijven van deze bijdragen maak ik vaak gebruik van twee zeer waardevolle sites, één over de Belgische spoorlijnen en een over de bussen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het grootste probleem is dat van de informatisering: in de voorbije 20 jaar is het vrijwel onmogelijk geworden om nog aan papieren dienstregelingen te geraken en op het internet verdwijnen de oude dienstregelingen naarmate er nieuwe ingevoerd worden. Voor de trams maak ik nog al eens dankbaar gebruik van de Rail Atlas Vicinal van Stefan JUSTENS en Dick van der SPEK en van The Vicinal Story - Light Railways in Belgium 1885 - 1991 van W.J.K. DAVIES.