18e Linie Regiment 2

18° Linie Regiment

Historisch verslag – van 1939 tot 1941

Tweede Wereldoorlog

Opgedragen ter nagedachtenis van alle gesneuvelden van het 18° Linie Regiment,

Aan de oud-strijders en oudgedienden van dat regiment,

Aan hun bevelhebber Kolonel Stafbrevethouder DUEZ

En als blijvende herinnering aan mijn vader, Albert Van Holderbeke, oud-strijder van het 18° Linie Regiment

Met dank aan iedereen die mij enige informatie en inlichting dien aangaande overgemaakt heeft.

Parijs / Gent , 9 maart 2004 Roland Van Holderbeke

 Adjudant-majoor b.d.

25 mei

De twaalfde infanteriedivisie bezet het afleidingskanaal van de Leie tussen Ronsele en het kanaal Brugge-Gent. Twee regimenten ervan, het 23^ste en 2^de  Linie, liggen langs het afleidingskanaal, het 22^ste Linieregiment bevindt zich in tweede lijn.
De vorige avond is een sterk detachement van de 208^ste Duitse infanteriedivisie erin geslaagd de waterlijn over te steken langs een niet vernielde loopbrug en zijn zo in de ondersector van het 23^ste Linie  geraakt en hebben er een bruggenhoofd van zeshonderd meter breed gevormd.

Bijgestaan door een eskadron van de wielrijders van de divisie en ondersteund door de kanonnen van het 7^de Artillerieregiment, is het Eerste bataljon van het 22^ste Linie gelast de oever langs  Belgisch zijde te zuiveren.De mannen van het 22^ste staan klaar voor de aanval.

Om 4u 10 's morgens barsten de kanonnen los! Twintig minuten later wordt  aanval ingezet.De piotten rukken op in de richting van het kanaal. Majoor Feyerick, een ancien van 14-18,stapt kalm maar vastberaden mee met zijn mannen. De weerstand is hardnekkig. De twee linkercompagnies worden tot staan gebracht, terwijl die van rechts en de Wielrijders vooruitgaan. Rond 09 uur komt men op honderd meter van het kanaal, dit dankzij de   de steun van de T13 tank van de Wielrijders. Hij heeft al meerdere vijandelijke machinegeweren het zwijgen opgelegd. Maar de T 13 wordt geraakt en de drie bedieners ervan zijn gewond . De tank moet zich terugtrekken. De Duitse belager  stelt zich opnieuw agressief op, maar gelukkig komt de kleine gevechtswagen terug! De bemanning  bestaat uit de chauffeur en Luitenant Osselaer, die als kanonnier dienst doet. Hij schiet vlug en richt uitstekend! Zelfs zo goed dat zes zware machinegeweren, het ene na het andere, buiten gevecht worden gesteld.

De twee andere compagnies rukken opnieuw op. Ondertussen valt, langsheen de oever, het Eerste bataljon van het 2^de  Linie, onder het bevel van Majoor Lardinois, op zijn beurt naar het noorden toe aan. Het 4.7mm antitankkanon  van de T 13 vernielt van zijn kant de loopbrug, wat de aanbreng van vijandelijke versterking belet. Weldra steken de Duitsers van het bruggenhoofd ( mannen van het I.R.309) de armen in de lucht, zodat 235 man, onder wie vijf officieren, in Belgische handen vallen.

Deze schitterende actie kost het leven aan achtenveertig Belgische militairen, waarvan vijf officieren. Een van hen is de bevelhebber van het overwinnende bataljon, namelijk Majoor Feyerick hij is dodelijk getroffen  door een granaatscherf.

Getuigenis:

Bij de 4^de  I.D. slaagt het Duitse 192^ste IR (onder bevel van Oberst Wolf) erin het Schipdonkkanaal in de buurt (ten zuiden) van Meigem over te steken.
Dit gebeurt in de ondersector van het 15^de Linie. Hier ondervinden de Duitsers beschamend weinig tegenstand!
Het 15^de Linie stort in elkaar, velen geven zisch over of vluchten weg.
Oudere officieren, anciens van die andere oorlog, zien machteloos toe hoe hun bataljons uit elkaar vallen.

Kapitein Commandant Locks wil met zijn 7^de compagnie nog de tegenaanval inzetten, maar hij wordt samen met luitenant Mutsaers in verdachte omstandigheden neergeschoten.
 

De Duitsers vorderen vlug, het Belgische artillerie vuur komt hier nogal laat opgang.
Ze vormen  een stevig bruggenhoofd en  vallen noordwaarts het 7^e Belgische Linieregiment en zuidwaarts het 11^e  Linieregiment in de rug aan.In de eerste lijn van het 7^e linie worden het 1^ste en 2^e batal­jon letterlijk weggevaagd maar nog voor de tweede lijn worden de Duitsers door de 10^e en 11^e compagnie teruggeslagen.

Bij het 11^e linieregiment wordt het 3^e bataljon(III Bat), dat zich in de in eerste lijn bevindt, omsingeld Het II Bat. Loopt al vlug met de armen omhoog  de Duitsers bataljon tegemoet! Wanneer het 1^ste  bataljon (I Bat) tot de aanval overgaat om het 3^e (III Bat) te ontzetten, plaatsten de Duitsers een aantal krijgsge­vangenen voor hun eigen troepen zodat de Belgische aanval mislukt. Om 10 u.35 is bet derde bataljon van het Duitse 192^ste IR nog amper één kilometer van Vinkt verwij­derd. Omstreeks 14u.45 voeren Duitse vrachtwagens verster­kingen aan. Twee compagnies gaan zich in de korenvelden verschuilen om zo het moordende vuur van ons 1^ste Ardense Ja­gers (3^e bataljon) te ontvluchten. De Belgische artil­lerie, die al de hele campagne door voorbeeldig heeft gestreden en bewijs heeft geleverd van hoge nauwkeurigheid in het schieten, schiet een aantal Duitse vrachtwagens kapot zodat de rest zich ijlings terugtrekt.

De Duitse infanteristen sluipen ondertussen naar het dorp Vinkt toe en om 19 u.40 rukken ze het dorp binnen maar bijna ogenblikkelijk worden ze er terug uitgekegeld.

In de loop van de gevechten herhaalden de Duitsers hun snode daad van in de voormiddag. De geneeskundige compagnie van het 15^e linie is in handen van de Duitsers gevallen en deze 25 man worden gedwongen om met oomhooggeheven handen voorop te marcheren tot dekking van het Duitse offen­sief. De Belgische artillerie blijft echter onverminderd vuren, een Belgische apotheker en sergeant worden gedood. Gebruik­makend van de paniek slagen de overige Belgische krijgsgevan­genen er in om te ontkomen.

Enkele uren later herhalen de Duitsers nogmaals deze criminele daad nu op de baan naar Nevele toe.

Een peloton krijgsgevangen van het 11^e linie dient hier als levend schild. Sergeant Put uit Hasselt (het 11^e  linie is een bijna volledig Limburgs regiment) moet te samen met veertien mannen een Duitse aanval tegen de Belgische stellingen dekken. Achter iedere Belg stapt een Wehrmacht-soldaat met het geweer in de aanslag. Een van de Belgen zwaait met een witte vlag en moet luidkeels roepen: “Niet schie­ten! We zijn Belgen". De commandant van het 3^e bataljon van het 1^ste Ardense Jagers, Raymond Dhuren, (hij zal later sneuvelen) neemt geen risico's. Hij laat de Duitsers met hun levend schild naderen tot op een 40-tal meters om dan des te dodelijker te kunnen vuren. De tragedie die zich daar afspeelt laat zich blindelings raden. Negen Limburgse militairen zijn dood en een blijft zwaar gewond ter plaatse liggen. Sergeant Put en vier van zijn lotgenoten geraken heelhuids uit deze vuurzee.Ondertussen dwingt het  krachtig Belgische artillerievuur de Duitsers tot de aftocht. 

Te Nevele moedige de Jagers te Voet de burger aan om het dorp, dat nu middenin de gevarenzone ligt,  te verlaten. Een Belgische tegenaanval  kan hier een aantal krijgsgevangenen bevrijden.

In de loop van de dag neemt de Duitse 56^ste Infanterie Divisie meer dan 5000 gevangenen.Het zijn vooral mannen van het 7^de ,11^de en 15^de Linie en het 8^ste Artillerieregiment. De 4^de I.D. is van de kaart geveegd, dit ondanks het feit dat ze weinig of niet gevochten heeft.

Dat de Ardense jagers keihard   weerstand bieden op 25 mei is een feit, uiteraard kost dit hardnekkige verzet mensenlevens.

Een van hen die zijn opdracht tot het bittere einde vervult is  reserve - luitenant Buron van de 7^de Cie van het 1^ste Ardense Jagers.

Nadat de bevelhebber van de Cie, kapitein-commandant Dhuren, dodelijk gewond is afgevoerd neemt Lt.  André Buron het commando van de compagnie over.

Kort nadat hij het bevel heeft overgenomen, omstreeks 18 uur, beschiet de Duitse artillerie opnieuw de posities van de 7^de Cie. Op dat ogenblik bevindt de compagnie zich ten oosten van Vinkt.

Op dat tijdstip bevindt de luitenant zich bij   een C 4.7 /T 13 die zijn Cie moet ondersteunen. Terwijl Buron de nodige bevelen heeft aan de onderofficier van de tank, ontploft er nabij hem een Duitse artilleriegranaat, de explosie en de rondvliegende hete en alle doorborende  granaatscherven van het vijandelijk projectiel worden hem fataal.

28mei
Op het hoofdkwartier van Koning Leopold III beseft men al lang dat het voorbij is. Na een uitputtende en moordende veldtocht van 18 dagen is de vlam van het Belgische leger volledig uitgedoofd. Daags voordien had men al contact opgenomen met de Duitsers om over de voor­waarden van een staakt-het vuren te praten. De Duitsers eisen een” onvoorwaardelijke overgave!”.

Om 05u.00 van 28 mei is het over voor het Belgische leger.België heeft de wapens neergelegd. De Wehrmacht zit verveeld met het grote aantal krijgsgevangenen.

Maar ondertussen woedt de strijd boven de rest van Frankrijk voort. Diezelfde dag nog  tracht de Franse Generaal De Gaulle om met zijn tanks, tijdens een tegenaanval bij Abbeville, de Duitse opmars te breken. Maar de Luftwaffe heeft nog een enorm potentieel aan Kampfgeschwadern (KG) om Goerings voornemen uit te voeren!

Op dat ogenblik houden vijf Britse divisies de Leie bezet tussen Komen en Armentiers (42^nd en 4^th) en de lijn Komen – leper-Noordschote (5^th, 50^th en 3^rd).

Langs de IJzer bevinden zich alleen Belgische troepen die uiteraard ook in de capitulatie betrokken worden.

De verdedigingslijn van het bruggenhoofd van Duin­kerke op de vaart van Nieuwpoort naar Veurne en van Veurne naar St. Winoksbergen zit nog stevig in Britse handen terwijl de Britse 44^Th, 46^Th, 48^Th en 2^nd Divisions zich op Duinkerke terugtrekken.

Het Britse front aan het Komen - leper kanaal houdt nog de hele dag van stand. In de daaropvolgende nacht worden die eenheden naar de IJzer teruggetrokken onder de bescherming van de Britse 3^Th en 50^Th Division die zich pas 24 uur later zullen terugtrekken

27mei

De militaire impasse is hopeloos voor de geallieerden, de lijn Maldegem-Tielt-Roeselare is door de Duitse troepen doorbroken. Op 50km² (= West-Vlaanderen) zitten meer dan twee miljoen inwoners, vluchtelingen en soldaten in de tanggreep van de Duitsers,  ze worden bedreigd door de alles overheersende Luftwaffe.

Leopold III verwittigt Churchill, de Britse generaal Gort en Franse generaal Weygand) dat een kapitulatie nakend is . Churchill dringt aan op het vertrek van  Koning Leopold III. De Franse eerste minister Reynaud vraagt dat alle Belgen in Frankrijk zouden gemobiliseerd worden...

 De regering Pierlot verwerpt iedere onderhandeling met de vijand. Daar de koning  (volgens de vluchtende regering van Pierlot) de band met zijn volk verbreekt zijn officieren en ambtenaren dus ontslagen van hun plicht van gehoorzaamheid aan de Koning (radio-toespraak Pierlot).

Het is de bedoeling dat het Duitse IV ^e LK met de 61^ste en 31^ste divisie de doorbraak gaan forceren in de richting van de Kemmelberg. Ondertussen moet de 18^e divisie Ieper afzonderen en moet de 14^e divisie proberen om Staden te bereiken. Al vroeg in de morgen vallen de Duitsers aan! Aan de Frezenberg, gelegen tussen Zonnebeke en Ieper, ziet met Duitse verkenners te paard. Om 07u00 wordt door aanstormende infanteristen de hindernis van de wagons doorbroken. Vanaf 08 u.30 is de verbinding met leper afgesneden. Ondertussen beschiet de Belgische artillerie Het Hoge (Zillebeke) en later de Frezenberg, ondertussen gaat in Zonnebeke het plunderen lustig door!

Rond de Frezenberg  spannen de Belgische Lanciers zich in om er hun positie te behouden. De versperring wordt er verdedigt door  de 300 resterende mannen van het 3^de Lansiers. Ze beschikken maar over een twaalftal automatische wapens, hiermee kunnen ze uiteraard de Duitse infiltraties niet onderdrukken.

Te Passendale verliest de antitankversperring van spoorwagens haar doel, want er dagen geen Duitse tanks op, maar wel Duitse infanteristen. Daar de tarwe en rogge, gezien het goede weer,

nagenoeg op volle lengte staat, kunnen de infanteristen op sommige plaatsen ongezien naderen. En op de koop toe heeft de gemeente Passendale kort voordien de sloten laten uitdiepen zodat de Duitsers  nu ook dit handig weten te gebruiken om te naderen. Vanaf 11u.00 meldt men contact met de vijand. Er wordt een bres geslagen in de spoorlijn, dit gebeurt bij het 31^ste Linie die er van Zonnebeke tot Passendale heeft post gevat. De weg naar Passendale ligt open!

Het IV ^e Legerkorps zet drie divisies de 61^ste, 31^ste en 18^e in voor de aanval op het Komen - leper kanaal en in de bres tussen leper en Zonnebeke. In de streek van Beselare, Dadizele en Geluwe wordt een nieuwe frisse divi­sie, de 254^ste, ingezet. Samen met de 14^e divisie ressorteert deze onder het X ^e Duitse LK dat de inname van het bos van Houthulst tot doel heeft. Het XI^e Duitse LK ten slotte, heeft de 19^e divisie tegenover Roese­lare, de 30^ste en de 255^ste ten noorden van die stad liggen.De Duitse aanval van het X^e LK begint met het hevig beschieten van Passendale. De dorpskom krijgt het hard te verduren, de kerktoren wordt vernield. In de loop van de namiddag wordt Passendale ingenomen.

Diverse tegenaanvallen van de Belgische troepen kunnen de Duitse opmars nog tegenhouden zodat tegen het einde van de dag het Belgische front, weliswaar teruggeplooid in de richting van Poelkapelle, nog steeds een samenhangend geheel vertoont. Alleen bij Passendale is er een bres van twee km geslagen. Roeselare is nog in Belgische handen, het regiment 1^ste Grenadiers van de 6^e Infanteriedivisie is er in stelling te Rumbeke. Aan het kanaal van Komen - leper moeten de drie Britse briga­des (143^Th, 13^nd en 17^nd) wijken onder de slagen van drie Duitse divisies (61^ste, 31^ste en 18^e ). Omstreeks 19 uur zetten de Britten,met enig succes, een tegenaanval in en tengevolge kunnen ze het Il^e Britse korps vrij maken. Een uur later volgt er een tweede tegenaanval deze brengt de Britten tot aan de kanaaloever. In de loop van de nacht komt de 3^rd Division onder bevel Montgomme­ry via Mesen en leper, in de morgen van 28 mei zullen ze de lijn ten noorden van leper bezetten.

Heel in het noorden van onze provincie, aan het kanaal van Gent naar Brugge zijn de Duitsers erin geslaagd een diepe bres te slaan in het front van de 12^de ID zodat het hele II^e LK verplicht is om terug te trekken. Tot in de avond slaagt het V ^e Belgische LK erin om de druk in de richting van Brugge te beperken.

Het VII L.K. heeft haar nieuwe stelling  op de Mandel van Kachtem tot Ingelmunster (groepering van de 9^de I.D.) en van de spoorweg van Ingelmunster tot Tielt (groepering van de 8^ste I.D. en 16^de I.D.) en aan die van Tielt naar Deinze (groepering van de 2^de Divisie Ardense Jagers) bij dageraad ingenomen. Dit front word letterlijk gehouden met wat men nog heeft kunnen optrommelen. Dit front heeft een ongelijke bezetting,heeft geen diepte en met meestal een geïmproviseerde organisatie vanuit het commando. Bij de 9^de I.D. gaan de Duitsers aanvallen in de richting van Ingelmunster. Emelgem wordt veroverd.

Ten westen  rollen ze de verdediging van de Mandel tot Kachtem op, Daar proberen ze te infiltreren in de sector van de 6^de I.D.. Naar het noorden toe richten ze zich op het bos Het Veld en verder. Een compagnie van het 8^ste en 9^de bataljon Genie de Duitsers er tevergeefs tegen te houden. Liester, verdedigt door een groep wielrijders van de 13^de I.D. tezamen met elementen van het 4^de artillerie Regiment en het 9^de Genie, weerstaan verbeten dit totdat ze volledig omsingeld zijn.

Omstreeks 16 uur  veranderen de Duitsers, die oprukken via de weg van Ingelmunster naar Brugge, van richting. Ze trekken nu westwaarts en veroveren het station van Ardooie. Het dorp wordt verdedigt door  het verdedigingspeloton van het Hoofdkwartier van de 9^de Infanterie Divisie, dit te samen met  geïsoleerde elementen die zich bij hen hebben komen aansluiten.Omstreeks 18 u 30 valt Ardooie.  Solitaire Belgische weerstandnesten houden er stand tot 21 uur. De  moedige verdediging van Ardooie door  mensen van achter het front verdient hier zeker en vermelding.

In de avond valt ook Zwevezele. De bres is geslagen, een gapende opening van 6 a 7kilometer breed. Een zwakke post bestaande uit rekruten en mannen van de Genie zijn geposteerd aan de zuidelijke randen van de Lake Bossen en het noorden van Zwevezele, zij verdedigen er de toegang naar Brugge.

Gedurende de gehele dag is de infanterie, uitgerekt over een enorm front, in de onmogelijkheid geweest om te reageren of om er aanhoudend weertand te bieden. De artillerie van haar kant geeft  de ganse dag het volle pond gegeven. Ze beschiet de aanvallers met moordende concentraties van artillerievuur en vervolgens vechten ze als infanteristen, zoals de mannen van het III/3A te Manegem ( gelegen nabij Meulebeke).

 
Generaal Derousseaux, onder-chef van het Belgisch leger, wordt om 17 uur als boodschapper naar de Duitse militaire overheid gestuurd,  dit om er kennis te nemen van de Duitse militaire voorwaarden (die nadien met de geallieerde overheden moeten besproken worden). Hij verblijft op het Duitse hoofdkwartier te Anvaing tot omstreeks 23 uur. Generaal.Michiels stafchef van het Belgisch leger brengt de geallieerde hoofdkwartioeren van deze missie op de hoogte (o.a. de Franse generaal Champon). Ondertussen word de oorspronkelijke tekst van Derousseaux-mandaat door generaal Raoul Van Overstraeten (militair raadsman van Leopold III) gewijzigd van "plénipotentiaire mandaté" om te onderhandelen naar "parlementaire qualifié pour connaítre les conditions de la cessation des hostilités entre l'Armée Allemande et l'Armée Belge". Derousseaux onderhandelt nog over enkele details (de "eer der wapens" te_.betuigen aan het Belgisch leger) op het hoofdkwartier van generaal Walter von Reichenau. Na een telefonisch gesprek met Hitler in Berlijn, eist von REICHENAU de onvoorwaardelijke overgave! "Der Fuhrer verlangt bedindingslose Waffenstreckung". Leopold III overnacht in het provinciaal Hof te Brugge,  hij ontvangt er generaal Michiels, generaal Van Overstraeten, Raoul Hayot de Termicourt advokaat generaal bij het Hof van Kassatie en Hendrik Deman : "il faut accepter!" (Leopold, of Deman?)

In de Belgisch-Duitse overeenkomst is er geen sprake van van "Kapitulation" wel van Waffenstreckung". Later spreken de Duitsers zelf van "Waffenstillstand", gevraagd door de Koning.

27 mei lanceert de Luftwaffe een grootscheepse aanval tegen de Franse havenstad. Onder de Duitse bommen sterven vele Britse soldaten, alsook vele Franse burgers.Te Stene verhindert een bombardement  de toestellen van het Belgische I/1 een missie uit te voeren. De V/1 vliegt een opdracht vanop Lombardzijde.De VI/1 vliegt van stene naar Harelbeke en Ursel, waar de waarnemers vanuit hun Renards de Duitse tanks voor Ursel zien staan

De Britse Generaal Gort krijgt de toestemming om zijn soldaten van het BEF (Brit­ish Expeditionnary Force) van hetvasteland terug naar Groot-Brittannië te evacueren. Het is een controversiële operatie  want het Franse leger wordt nauwelijks in de actie betrokken. De word de  grootste evacuatie in de geschiedenis, `Operatie Dy­namo', zal in de geschiedenisboeken altijd verbonden blijven met de naam van de Franse havenstad Duinkerken.
Maar in feitte  zal de kuststrook in kwestie  zich zich tot 31 mei uitstrekken tot aan de Belzische badplaats De Panne.Al heel vroeg in de ochtend om 03u30 beukt het Duitse leger in op de geallieerde stellingen tussen Wervik en Geluwe. Tussen de beide plaatsen is een stuk front dat slechts met 300 wielrijders van de 17^de I.D. is opgevuld, zij moeten stand zien te houden op een front van 5 km breed.

In Geluwe zelf houden het 4^e  en 5^e  eskadron van het 1^ste  Lansiers de dorpskom met de weg naar leper, dit tot dat ze bijna omsingeld worden en zich moeten terugtrekken. Zij strijden van huis tot huis. Het Groot Hoofdkwartier besluit om het bevel tot de terugtocht te geven, daarbij zal de rechtervleugel het eerst vertrekken. Dit gebeurt rond 07u.00 en kort daarna al bereiken de voorhoeden van de 31^ste Duitse ID Geluwe en Wervik. De helft van het 1^ste Lansiers wordt er gevangen genomen. Het 3^e eskadron van het 3^e Lansiers stelt zich te noorden van Geluwe (langsheen de spoorweg Ieper - Roeselare )

in carré op om zich zo langs alle kanten te kunnen verdedigen maar na vier uur strijd word deze groep dapperen overrompeld door de Duitse overmacht. 

Het 2^de Cyclisten gaat de verdedigingslijn langsheen de spoorweg Ieper - Roeselare versterken. Bij Dadizele kunnen het 2^e  Lansiers en het 2^e  Jagers te Paard zich handig uit de strijd losmaken en naar Staden terugtrekken, uiteraard gebeurt dit onder vijandelijk vuur. Het terugtrekken van de 2^e Cavaleriedivisie (CD) verloopt zeer moeilijk.

Omstreeks 06 u.00 wordt de frontsector van het IV^e Leger­korps, waarvan het hoofdkwartier zich te Dadizele bevindt, aangevallen. Het 5^de Jager te Voet (het zuidelijk gelegen regiment van de 10^de I.D.) krijgt het zwaar te verduren.

Na een grondige artillerievoorbereiding worden ze op gans hun front aangevallen. De strijd wordt hoofdzakelijk op Lede­gem gericht. De Duitsers worden overal teruggeslagen.  Zij hernemen  hun aanvalpogingen even na de middag en rond 19 uur ‘s avonds. De enkele loopgraven die ze er kunnen innemen  worden al even vlug weer furieus door de Belgen heroverd.

Rond Menen en Wervik opent de Britse artillerie ondertussen het vuur op de oprukkende vijand. Vanaf de hoogte van Ha­lluin (Fr) en Le Colbras (Fr) neemt ze de brug, de Rijselsstraat, de Wer­viksestraat, de weg naar Kortrijk, de Koekuit en de weg naar Geluwe onder vuur. In Wervik viseert de R.F.A ( de Britse artillerie) speciaal de Laagweg en de Hoogweg.
Van op de zuide­lijke Leie oever volgt het 6^Th Black Watch regiment alle Duit­se bewegingen en bestookt ze met zwaar mitrailleurvuur. Onze 1^ste ID stelt zich samen met het 4^e Lansiers van de 2^e CD op langsheen de spoorweg Roeselare - leper. Hier heeft men 2000 treinwagens geplaatst. Tussen de Frezenberg en en de Zilverberg vormen ze een antitankhindernis van twaalf kilometer lang.

In Zonnebeke vinden burgers en vluchtelingen in de loodsen van de steenbakkerij Iweins-Vanbiervliet een reusachtige Britse voorraad aan levensmiddelen. In geen tijd is de hele opslagplaats leeggehaald. Ook de aaneengekoppelde spoor­wegwagons krijgen bezoek van burgers. Ze halen er alles uit wat ze denken te kunnen gebruiken en dit onder het oogluikend toezien van de militairen.

Aan het Komen - leper kanaal graaft de 143^Th Britse brigade zich met drie bataljons in, dit doen ze om de sector Komen - Houthem te verdedi­gen. De 13^nd en 17^nd brigade stellen zich op achter het kanaal en achter de spoorlijn van Houthem tot Zillebeke. Het 12^Th Lancers komt in leper aan en ziet er dat de stad niet verdedigd wordt en dat de bruggen er nog intact zijn. De Britse lansiers besluiten om in de stad te blijven tot dat de infanterie komt opdagen.Tegen de avond bereiken de Duitse troepen de Keiberg in Bese­lare en de Molenaarelst in Zonnebeke en even na 19uur arriveren ze ook op de Drogenbroodhoek te Moorslede. Ze naderen heel behoedzaam tussen de roggevelden en vragen naar de Britse ka­nonnen maar die zijnde dag voordien al weggehaald.

Aan de vluchte­lingen vertellen ze dat hun divisie, de 14^e Infanterie-Division, 's ande­rendaags in de vroege morgen zal aanvallen en dat de vluchte­lingen maar best weer naar huis terugkeren. Aan het kanaal Komen - leper slaagt de 31ste Duitse ID erin om het kanaal te na­deren maar de divisie komt terecht in het vuur van goed opgestelde Britse kannonnen en mitrailleurs. De divisie stopt en krijgt naast zich, aan haar linkerzijde, de 61^ste divisie die in de loop van de morgen vanuit Me­nen en Marke is aangevoerd onder aanhoudend Brits artillerievuur. Dezelfde avond bereikt de 18^e Duitse ID Zillebeke.

In de sector van de 8^ste I.D. is de Duitse artillerie de gehele nacht blijven vuren, tegen de ochtend wordt er nog intensiever geschoten. Bij het 13^de Linie, het rechtsgelegen regiment, komen de Duitsers omstreeks 07 uur uit hun bruggenhoofd en slagen erin om door te dringen tot in Oost-Rozebeke. Het rechtse bataljon wordt frontaal en in de flank aangevallen. Ze verliezen er de helft van hun effectief.De rest stelt zich op in een verbindingslijn met het gezicht naar het zuiden. Bij het 19^de Linie, het Links gelegen regiment, word de eerste aanval afgeslagen.
Omstreeks 08u30 slagen de Duitsers er in om Oeselgem  te veroveren en verder op te rukken in de richting van Wakken. Laatstgenoemde word tegen de middag bezet. Met andere woorden de  toestand verergerd! Tegen de middag is het front duidelijk afgebakend in de zuidelijke omtrek van Meulebeke,Oostrozebeke, Wielsbeke, de Leie tot aan  St-Eloois-Vijve, ten noorden van Wakken.  Op dat moment krijgt de bevelhebber van de infanterie van de 8^ste I.D. het bevel vanuit het hoofdkwartier van het Legerkorps, om het bevel te nemen van het 42^ste en 44^ste Linie en van de Groep Wielrijders van de 13^de I.D.. Met deze eenheden moet hij de spoorweg van Tielt naar Ingelmunster en Meulebeke bezetten. Ze moeten zich ook klaar maken voor een tegenaanval inde richting van de Mandel. Voor deze uitval zijn ze de steun van vijf artilleriegroepen beloofd. Maar tegen 15 uur bereikt slechts één bataljon van het 44^ste Linie, en dan nog beroofd van haar mitrailleurs, haar bestemming.De ander eenheden zijn onder weg hevig aangevallen door de Luftwaffe en zullen pas in de avond, in stukken en brokken, op hun reisdoel aankomen.

Gezien de omstandigheden moet de infanteriecommandant van de  8^ste  I.D. zijn actie beperken tot het bezetten en verdedigen van twee kilometer spoorweg.Hiervoor gebruikt hij het bataljon van het 44^ste evenals de mitrailleurs van een artilleriegroep, een peloton verkenners en zelfs het peloton dat instaat voor de bewaking van het hoofdkwartier van de Divisie.

De vijf artilleriegroepen concentreren een hels kanonvuur op Meulebeke dat juist door de Duitsers is bezet. Van die kant uit dringen de Duitsers niet meer aan.

Het 13^de Linie trekt haar front terug op de rivier de Mandel. Maar in de sector van de buren, de 9^de I.D., zijn de Duitsers (in de richting van Meulebeke) de rivier al overgestoken. De ondersteuningsartillerie van het 13^de wordt er onder Duits geweervuur genomen (vanuit het gehucht Paanders).De veraste artilleristen vernietigen vlug hun kanonnen en scharen zich rond de commandopost van het 13^de,ze gaan er strijden als infanteristen.

Bij het 19^de Linie worden de twee bataljons die van alle kanten omsingeld zijn geliquideerd, uitgezonderd één compagnie die blijft stand houden ten noordoosten van St-Baafs-Vijve.

Tegen 16u30 wordt het gene dat overschiet van de 8^ste I.D. opnieuw samengesteld, Dit gebeurt achter de Mandel en de Mandelbeek tot tegen Markgem. Bij het 13^de is de situatie wankel, de Duitsers zijn al in Marialoop, ten noordoosten van Meulebeke. De overschot van het 19^de zit  tezamen met elementen van het 6^de  Jagers te Voet geïsoleerd. Tot laat in de avond leveren ze een verbeten strijd. Van het 13^de en het 19^de schiet er niet veel meer over. Zeven artilleriebatterijen hebben hun stukken moeten vernietigen.

Boven de geallieerde linies dwarrelen  pamfletten waarop de Duitsers de geallieerde soldaten duidelijk maken dat de geallieerde troepen nu volledig omsingeld zijn, psychologische oorlogsvoering noemt men dat.

Het vliegveld te Stene krijgt in de vroege ochtend van de 26^ste  een vreemde bezoeker. Om 04uur raast een Wellington bommenwerper er over de landingsbaan en komt achteraan het vliegveldje, dat toch wat te klein is voor dit kaliber bommenwerper, tot stilstand.  De piloot Squadron Leader Glencross van het 37 Squadron steekt te samen met zijn bemanning ( de navigator P/O Cameron, waarnemer Sgt Parkhouse, radioman LAC Clear en de boordschutter AC Stamthorpe) het toestel in brand. Hun Wellington, de L7793, is boven Avesnes door afweervuur geraakt en met doorboorde motor en brandstoftanks hebben ze een noodlanding te Stene moeten uitvoeren. (Het verhaal van de bemanning zal geen happy end kennen. S/L Glencross zal op 28 mei bij bet kelderen van de S.S. Aboukir in bet Noordzeewater omkomen,  en P/O Cameron en Sgt R.C. Parkhouse zullen  nog dezelfde dag sterven, 26 mei, in de inschepingchaos rond Duinkerken.).

Het Belgisch luchtwapen telt op de ochtend van de 26^ste mei nog 23 toestellen en vervolgt haar operaties. De I/1 stuurt een Fox naar Eeklo. Een uur later landt het toestel te Stene dit nadat het achtervolgd werd door drie Duitse bommenwerpers. Tijdens de tweede missie dropt de bemanning een kist met zestig granaten boven Duitse infanteristen. Op hetzelfde vliegveld landt er een Fox Hispano van de lV/1, het komt vanuit Tours. Het toestel vliegt een verbindingsmissie maar het raakt vernield bij de landing. De bemanning, bestaande uit OLt Rousseau en Hodeige, is licht gewond.‘s Morgens stijgen zes Renards van de V/1 op te Zwevezele en vliegen naar Lombardzijde. Bij de landing geraken ten gevolge van de slechte staat van het terrein twee vliegtuigen beschadigd. Een missie in de namiddag verloopt zonder problemen. De VI/l voert twee missies uit boven Harelbeke en Roeselare. Om 11u30 verlaten de tien toestellen Zwevezele om de Fox van de l/1 op Stene te vervoegen

Vandaag wordt de opdracht van 25 mei naar de Leiebruggen door het Britse 59^th  Sqdn herhaald. bij Bij een van de pontonbruggen haalt het Duitse luchtafweergeschut de Blenheim R3613 omlaag. De machine slaat nabij Waasten tegen de aarde te pletter. Radio AC2 Albert Brogan en zijn waamemer Sgt Gordon Schwindt worden naast hun piloot in de omliggende velden begraven. (In 1941 zullen  de ouders van  piloot P/O R.E. Shaw  nog een tweede zoon ,boven Nederland, verliezen. Na de oorlog zullen de twee broers zij aan zij op de Nijmeegse militaire begraafplaats Jonkerbos in Nederland worden begraven).

Hoewel de luchtgevechten boven de kust nog steeds in hevigheid toenemen, vallen er toestellen zowat overal in België. De hele dag is het een aan- en afvliegen van  Duitse Heinkels en Dorniers ze worden geëscorteerd door de Messerschmitts Bf 110 van ZG 1 en ZG 26.  Deze voeren vooral bombardementsmissies uit naar het inschepinggebied.

De Hurricanes van het RAF 605 Sqdn zijn opnieuw actief boven West-Vlaanderen. Nadat P/O Muirhead boven Oostende een Duits vliegtuig heeft neergehaald, wordt hij zelf geraakt. Met behulp van zijn parachute springt hij uit zijn getroffen Huricane (N2346) en dwarrelt neer boven Oostende. Nabij de zelfde stad storten nog twee Duitse Bf 110 toestellen van de I/ZG 1 neer.

Artikel uit de Krant van West-Vlaanderen geschreven door Ere-luitenant-kolonel Roger R. Verbeke

De verplaatsing van het 'Schwerpunkt' naar de Frans – ­Belgische kust sleurt een verhoging van de luchtactiviteit boven Vlaanderen met zich mee. Terwijl het I^ste  Regiment vanuit Stene enkele observatievluchten uitvoert, probeert de Britse RAF de Luftwaffe te bekampen. De I^ste  Groep, van het I^ste  Belgisch Luchtvaart Regiment voert vijf missies uit tegen Duitse observatieballons. Bij de tweede vlucht wordt de Fox van Lt Haubert door twee Duitse jagers aangevallen, maar hij lukt er toch nog in om zonder al te veel schade naar Stene terug te keren.

Tijdens een verkenningsopdracht boven de weg Maldegem - Eeklo wordt de Fox van Vandeweghe en onderluitenant Delbroeck door enkele Flakgranaten ( granaten van de Duitse Luchtafweer ) geraakt.  Maar Piloot Vandeweghe slaagt er toch nog in zijn zwaardbeschadigde Fox over de piste van Stene te taxiën, de twee vliegeniers worden door Generaal Vandenberghe gefeliciteerd.

De V^de en VI^de  Groep vliegen elk twee missies. De eerste opdracht van de VI ^de  Groep zou de begeleidt  worden van zes Britse Hurricanes. Maar aangezien deze niet komen opdagen vliegt de enige overblijvende  Renard  van de groep zijn missie dan maar zonder enige bescherming.

Die ochtend escorteren de  Britse Hurricanes van het No17 en No 605 Squadron zes Blenheims op

een verkenningsmissie in de buurt van Gravelines, deze wordt gevolgd door een sweep boven de regio Menen - Kortrijk - Doornik.

Op 10000 voet boven deze laatste stad bemerkt  RAF piloot P/O Ian Muirhead een Duits vliegtuig ( een Hs 126) op, dit wordt een  makkelijke prooi. Het Duitse verkenningvliegtuig stort om 09u30  langsheen de weg Kortrijk - Menen neer.

GASMASKERS OP!

Zaterdag 25 mei, vroeg in de morgen, komt een bataljon motorrijders (ongeveer 304 man) van de Ardense Jagers vanuit Beitem waar hun "Etat Major" gekantonneerd is, in de richting van Menen aangereden. Daar gaan ze zich opstellen langs de westkant van de spoorweg Menen-Roeselare. Vanuit de colonne van de Etat Major word plots geroepen “Alerte au gaz!” De moto's stoppen en in paniekstemming worden de gasmaskers opgezet. Er ontstaat een verkeersopstopping wanneer nu ook andere colonnes komen opdagen. De verwarring en besluiteloosheid stijgt. Vanuit de achterste gelederen komt een officier zich nader informeren over het motief van de halte, na een bitse woordenwisseling beveelt hij de om  rit voort te zetten: "il n'y a pas de gaz!„Sommigen protesteren, anderen ontdoen zich van hun gasmasker om voorzichtig opnieuw de frisse buitenlucht met die vreemde geur in te ademen. De jongens uit de Ardennen kunnen immers die stinkende geur van rottend vlas, van de "vlasrote",niet thuiswijzen!

25 mei

In de vroege morgen van 25 mei willen de Duitsers hun succes van de vorige dag uitbuiten. Vanaf 07 u.00 valt de  Duitse 31^ste ID in westelijke richting aan, dit is in de buurt van Wevelgem dat door het 4^de Linie verdedigd word. Omstreeks 10 u.00 moet dit regiment zich terugtrekken. In Kortrijk wordt het 24^ste Linie langs drie kanten hevig aangevallen zodat dit regiment zich moet terugplooien in de richting van Sint-Eloois-Winkel waar het de restanten van het uiteengeslagen 3^e Linie en het 1^ste Licht Regiment oppikt om samen naar Dadizele te trekken waar het hoofdkwartier van de 1^ste ID gevestigd is.
Het 4^e Linie en het wielrijderseskadron moeten zich terugtrekken tot achter de baan Menen -Roeselaen proberen om in verbinding te blijven met de Britten.

Op dat ogenblik besluit het Groot Hoofdkwartier om een nieu­we sector te creëren naast het British Expeditionary Force (BEF). Het 1^ste Legerkorps, met haar commandopost te Westroze­beke, zal zich opstellen ten westen van de baan Menen - Roesela­re, om in verbinding met het IV^e LK, iedere vordering in de streek Roeselare - Menen - leper proberen tegen te houden. Ten zuiden van de baan Menen – Geluwe - Geluveld - leper zullen de Britten trach­ten stand te houden. Daarvoor beschikt het 1^ste LK over de restanten van de 1^ste ID, een groep artillerie en het Motor­bataljon. Daarnaast heeft het nog de 2^e Cavaleriedivisie (CD) ter beschikking dat om 07 u.30 van Torhout oprukt naar Dadi­zele -Geluwe om er een defensief front naar het zuidoosten op te stellen. Omstreeks 11u.00 komt het Britse regiment het 12^Th Lancers te Roeselare aan. in de namiddag worden ze opgesteld op de baan Roeselare - Menen met een 50-tal pantserwagens en lichte tanks. De 2^de  Cavalerie divisie komt omstreeks 13uur aan op de positie Geluwe- Dadizele, het 2^de Cyclisten bevind zich in het tweede echelon.

De 10^de I.D., bestaande uit het 3^de ,5^de en een bataljon van het 6^de Jagers te Voet krijgt artillerieversterking. Haar front loopt van Ledegem over Rollegem-Kapelle, Winkel-St-Elooi,  St-Katarina tot aan Lendelede. Het 9^de Linie moet als versterking het front naar het noorden komen verlengen, tot aan de Mandel. De infanteristen van het 9^de zullen pas aankomen en positie nemen om 13 uur. Onder weg hebben ze, door aanvallen van de Luftwaffe, aanzienlijke verliezen geleden. De mannen nemen stellingen in tussen Winkel-St-Elooi en Izegem. Ze lossen er de wielrijders en de genie van de 10^de I.D.af, die daar gepositioneerd waren in afwachting van de komst van het 9^de. Het bataljon van het 6^de Jagers te Voet gaat in reserve. In het midden, in de ondersector van het 3^de Jagers te voet, vallen de Duitsers omstreeks 15 uur  Winkel-St-Elooi aan. Zij slagen er in om hier en daar te infiltreren,maar ze worden teruggedrongen. Om 18 uur trekken de Duitsers zich terug. Meer ten Noorden, voor de stellingen van het 9^de Linie, zijn er schermutselingen tussen patrouilles. Om 18u30 meldt men de 10^de I.D, vanuit het L .K. ,  dat de commandant van de 6^de I.D is aangekomen en dat hij het bevel van het noordelijk deel van de sector op zich zal nemen,  deze bevat het 9^de Linie, het 3^de Jagers te Voet en de helft van de artillerie. Ook de komst van het 1^ste Grenadiers word gedurende de komende nacht verwacht. De commandant van de 6^de I.D., die al zijn diensthoofden, zijn transmissieploegen enz… in zijn oude sector heeft moeten achterlaten bereid  zo goed   en  zo kwaad  als hij kan zijn bevelhebberschap voor.  Dit gebeurt met de beperkte middelen die hij van het IV Legerkorps ter beschikking krijgt.

Vanaf de middag valt het motorbataljon van de Ardense Jagers aan op de spoorweg Menen – Roeselare.Daar ze een te uitgestrekt front bezetten ,moeten ze uitwijken naar het Noord - Oosten.

In de namiddag overvleugelen de Duitsers de stad Menen langs het noorden en infiltreren in de bres tussen de Belgen en de Britten. Talrijke uitgedunde Belgische eenheden moeten uitwijken en komen in Beselare en Zonnebeke terecht. De Duitsers achtervolgen deze terugtrekkende groepen, ook hun artil­lerie volgt het gevecht op de voet en blijft ononderbroken vuren. De gemeente Beselare wordt heel zwaar beschoten.

In de buurt van Dadizele weten de Ardense Jagers om 15u20 met ^­hun machinegeweren een Duitse jager neer te halen. Op de Kezelberg (Moorsele – Dadizele ) woed er een harde strijd.  De Duitse 14^de I.D. bestookt de heuvel met ratelend mitrailleurvuur en  mortierengranaten. De riposterende groene mutsen (Ardense Jagers) opgesteld langsheen de spoorlijn Menen Roeselare lijden zware verliezen mar bijten door . Ook het 4^de linie en de lansiers bieden goed weerwerk en pinnen de Duitsers vast op de oostelijke flank van de Kezelberg

De groep Wielrijders van de 17^de I.D. voert verkenningen uit langs de Leie,in de omgeving van Wervik. Tot hun grote verbazing treffen ze er geen Enkele Brits eenheid meer aan! Tengevolge gaat de groep zich opstellen op een front van 6km breed,gelegen tussen Geluwe en Wervik. Op die manier kunnen ze flank van de  2^de Cavalerie Divisie beschermen.Omstreeks 16 u.00 wordt ook Wervik fel bestookt met brand - en brisantgra­naten. Meer dan 200 huizen en gebouwen worden vernietigd of zwaar beschadigd.

Om 17 u.00 vallen de Duitsers het hele front van de 2^e CD nabij Menen aan, maar onze cavaleristen en een raak schietende artil­lerie weten de stormloop van de Duitse 18^e en 31^ste ID te stuiten.

Tegen 22 u.00 valt de aanval op het front van de 2^e CD stil, het front is intact gebleven maar de verliezen zijn bijzonder hoog. De cavaleriedivisie krijgt het bevel om zich niet terug te trekken tenzij de toestand echt onhoudbaar zou worden. En bij een eventuele gedwongen terugtocht moet ze zich ten noorden van de spoorlijn leper - Roeselare gaan opstellen.

In de namiddag van 25 mei komt het 4^e Lansiers via Oost­nieuwkerke in Passendale aan. De eskadrons worden naar de spoorweg gebracht en opgesteld onder het commando van de 1^ste ID. Tegen de avond komt het 31^ste Linie van de 15^e ID te Poelkapelle aan en gaat posities innemen langsheen de spoorlijn.

Veel burgers verlaten hun huizen. Vooral de mensen die dicht bij de spoorweg wonen want het is duidelijk te zien dat er daar zal worden gevochten. Ondertussen heeft Lord Gort, de Britse bevelhebber, vernomen dat de Duitsers op Menen in de richting van leper marcheren en hij vreest dat het Belgische Leger zich niet meer achter de IJzer zal kunnen terugtrekken, maar integendeel naar het noorden zal geworpen worden. Generaal Alan Brooke, de bevelvoerder van het Britse 2^nd Corps, dat ten zuiden van de Leie naar het oosten is opgesteld wilt kost wat kost een communicatielijn naar de kust vrij houden. Maar met het uur wordt die smalle doorgang nog smaller en smaller. Hij besluit om het Britse front naar het noorden te verleggen, langs het oude kanaal van Komen naar leper en dan langs het kanaal leper - IJzer. Hij stuurt er het 12^th Lan­cers naartoe. Omstreeks 18 u.00 besluit Lord Gort om de 5^th  en 50^th divisie, die aangeduid zijn voor een geallieerde tegenaanval, weg te halen in het zuiden en ze naar het Komen – leper kanaal te sturen en nog dezelfde avond word ook de 143^th  brigade van de 40^th  divisie naar het kanaal overgebracht.
De 9^de I.D.,sedert de nacht van 24 op 25 mei in positie aan de Mandel, dekt met haar twee overblijvende regimenten de rechterflank van het VII ^de Legerkorps die nu ,door het verdwijnen van de 3^de I.D., is blootgesteld.In de loop van de vorige nacht zijn Duitse elementen er in geslaagd om via de hoek gevormd door het Mandelkanaal en de Leie te infiltreren. Dit is gebeurt voor dat de 9^de I.D. ter plaatse was. Tegen het einde van de dag, na een reeks schermutselingen, beschikken de Duitsers ten N. van het kanaal over een klein bruggenhoofd dat ongeveer een kilometer diep is. Doch het 13^de Linie (8 I.D.) zal er voor zorgen dat dit bruggenhoofd gereduceerd wordt. De mannen van het 13^de heroveren brug No 1 van het kanaal.Maar een deel van de vijandelijke troepen  nestelt zich vast in de huizen te N. van de brug.In de loop van de dag slaagt het 13^de er ook nog in om een aanval op St-Eloois-Vijve terug te dringen.