Fylosofiecyclus 2008 najaar

Fylosofiecyclus 2008 najaarOnderstaande reeks wordt gekoppeld aan:
de toneelvoorstelling “les femmes savantes” van Molière op 17 oktober 2008 in het Koninklijk Atheneum te Waregem.
15-10-2008: “Darwin voor dames” – Griet Vandermassen
In haar boek Darwin voor dames belicht Griet Vandermassen de argwaan van veel feministen voor de biologische wetenschappen. Vooral de evolutieleer zien ze vaak als deterministisch, seksistisch en zelfs onwetenschappelijk. Ten onrechte, vindt de auteur. Voor een doeltreffend feminisme is een goede kennis van de evolutieleer broodnodig. Griet Vandermassen is verbonden aan de faculteit Letteren en Wijsbegeerte (Universiteit Gent) en is germaniste en filosofe. Haar onderzoeksvelden zijn onder meer wetenschapsfilosofie, evolutiepsychologie, evolutiebiologie en feministische theorievorming. Ze is bestuurslid van SKEPP.
Feminisme is een term die vele ladingen dekt. Het gelijkheidsfeminisme bijvoorbeeld, gaat ervan uit dat de verschillen tussen vrouwen en mannen ontstaan zijn door opvoeding en socialisatie. Het verschilfeminisme daarentegen, erkent wel verschillen tussen mannen en vrouwen en vindt dat de vrouwelijke kwaliteiten een meerwaarde hebben. Daarnaast zijn er nog heel wat varianten, maar geen
enkele strekking verklaart waarom mannen eigenlijk overal over een bevoorrechte positie beschikken en hoe de relatie tussen de seksen nu precies historisch gereproduceerd wordt, aldus Griet Vandermassen. Daar is voor de evolutieleer een belangrijke rol weggelegd. Niet deterministisch
De evolutieleer leert ons dat door adaptaties via selectie er heel wat soorttypische verschillen tussen mannen en vrouwen zijn ontstaan. Adaptaties zijn aanpassingen aan de omgeving die direct of indirect bijdragen tot een succesvolle voortplanting. In het algemeen zijn mannen inderdaad dominanter en competitiever en zijn vrouwen meer sociaal voelend en zorgzaam. Griet Vandermassen legt
haarfijn uit hoe die verschillen doorheen de geschiedenis tot stand kwamen en wat hun belang was bij de voortplanting. Dat wil niet zeggen dat de evolutieleer deterministisch is. Niet enkel het genetisch materiaal, maar ook omgevingsfactoren bepalen iemands persoonlijkheid. Bovendien mogen we ook niet de onterechte overstap maken van 'feiten' naar 'waarden'. Het is niet omdat mannen door
hun globaal genomen competitiviteit meer aanzien genieten, dat die toestand ideaal is. En het is niet omdat ze seksueel agressiever zijn, dat we verkrachting moeten goedkeuren.
Griet Vandermassen weerlegt de kritiek dat de evolutieleer 'onwetenschappelijk' zou zijn. Verder ontkent ze ook dat de leer seksistisch is. Er zijn inderdaad wetenschappers die zich aan vrouwonvriendelijkheid bezondig(d)en, maar dat wil niet zeggen dat de wetenschappelijke methode op zich vrouwonvriendelijk is. Een 'feministische wetenschap' is dan ook een onzinnig project. Feminisme kan wel een drijfveer zijn om aan wetenschap te doen, maar kan nooit de resultaten ervan bepalen. De evolutionaire inzichten zeggen natuurlijk niet welke beleidsmaatregelen belangrijk zijn voor vrouwen. Wel vormen ze een hulpmiddel om een efficiënt en haalbaar programma van sociale hervorming op te stellen.
Darwin voor dames is een magnifiek boek. Onbevooroordeeld, grondig en met een grote kennis van zaken belicht Griet Vandermassen de tekortkomingen van de huidige feministische theorievorming. De evolutionaire bevindingen zijn soms erg verrassend en stuiten sommigen misschien tegen de borst. Toch moeten feministen hun biofobie overwinnen. Een onjuist beeld van de menselijke natuur helpt
immers niemand een stap vooruit.
Griet Vandermassen, Darwin voor dames, over feminisme en evolutietheorie, Lannoo, 2005









