Exact 30 jaar werd de regel voor het oversteken van voetgangers op een oversteekplaats gewijzigd. Het doel was toen om automobilisten te verplichten voorrang te verlenen, niet alleen aan voetgangers die al op een oversteekplaats waren, maar ook aan degenen die “op het punt stonden zich erop op begeven“.
 
9 op de 10 voetgangers verhinderd om over te steken
Volgens een onderzoek dat in 11 Europese landen is uitgevoerd naar het gevaarlijke gedrag van verschillende weggebruikers, worden meer dan 9 op de 10 Belgische voetgangers (92%) die een oversteekplaats willen opgaan, regelmatig verhinderd om over te steken door een automobilist die niet stopt. Dat is iets meer dan het Europese gemiddelde (89%).
 
Toch blijkt uit een ander onderzoek dat Vias institute enkele jaren geleden heeft uitgevoerd, dat 8 op de 10 automobilisten (84%) weten dat ze voorrang moeten verlenen aan voetgangers die zich op het oversteekplaats bevinden, maar ook aan voetgangers die op het punt staan zich erop te begeven.
 
De regel is dus over het algemeen goed bekend bij de weggebruikers, maar in de praktijk weigeren sommige automobilisten om te stoppen, waarschijnlijk om geen tijd te verliezen of omdat ze afgeleid zijn. Daarmee tonen ze niet alleen een gebrek aan hoffelijkheid, maar begaan ze ook een overtreding van de verkeersregels. Geen voorrang verlenen is een overtreding van de derde graad, je zou er een boete van 174 euro (+administratiekosten) voor kunnen krijgen.
Het oversteken van de weg is een kritiek moment voor voetgangers, zoals uit de ongevallencijfers blijkt.
 
 

1 op 3 ongevallen met voetgangers is op de oversteekplaats
Uit een analyse van de ongevallen met voetgangers van de voorbije 10 jaar blijkt dat gemiddeld 1 op de 3 voetgangers (33%) die betrokken was in een letselongeval op dat moment een oversteekplaats aan het gebruiken was (al dan niet met verkeerslichten).
Wanneer een voetganger bij het oversteken van de straat door een voertuig wordt aangereden, bevindt hij zich meestal op een oversteekplaats zonder verkeerslichten of politie (53%) of steekt hij vlak naast die oversteekplaats over (14%). Deze cijfers liggen in 2024 nog hoger: 59% van de voetgangers die werden aangereden terwijl ze de weg overstaken, werd aangereden op een onbeveiligde oversteekplaats en 17% stak de weg over vlak naast het zebrapad.
 
Meer dan 1 op de 5 voetgangers (22%) die bij een ongeval betrokken raakten, werd daarentegen aangereden door een voertuig terwijl hij de weg overstak buiten een oversteekplaats, ondanks het feit dat er een zebrapad op minder dan 30 meter afstand was. Tegenwoordig zijn voetgangers verplicht een zebrapad te gebruiken als er een op minder dan ongeveer 20 meter afstand is.

5 tips voor een veilige oversteek
1. Het zebrapad = de goede oplossing
Zelfs wanneer er zich soms ongevallen op voordoen, blijft een oversteekplaats of zebrapad de veiligste plaats voor voetgangers om over te steken. Wanneer er eentje is op minder dan 20 meter, ben je verplicht om die te gebruiken.
 
2. Steek enkel over waar u goed zicht heeft
Als een obstakel jouw zicht verhinderd of zorgt dat je minder goed gezien wordt (bijv. geparkeerde auto’s), loop dan een stukje verder en kijk of er geen auto aankomt voordat u verder de weg oversteekt
 
3. Hou rekening met de naderende voertuigen
Dat iemand voorrang aan jou moet verlenen betekent niet dat je zonder te kijken kan oversteken. Wees voorzichtig wanneer je je op het zebrapad begeeft en hou rekening met de voertuigen die naderen. Steek niet plots over als het voertuig dat nadert daarvoor heel hard in de remmen moet gaan om te kunnen stoppen.
 
4. Maak oogcontact
Oogcontact helpt problemen te voorkomen. Als u de bestuurder in de ogen kijkt, weet die
dat u hem hebt gezien en weet u dat u veilig kunt oversteken. Een kleine handbeweging als erkenning wordt altijd als vriendelijk beschouwd.
 
5. Blijf alert
Steek je gsm weg bij het oversteken. Kijk eerst naar links, dan naar rechts en nogmaals naar links voordat u de weg oversteekt. Als er een voertuig aankomt, wacht dan tot het volledig tot stilstand is gekomen voordat u oversteekt. Blijf tijdens het oversteken naar links en rechts kijken. Het kan namelijk voorkomen dat voertuigen in de ene richting stoppen, maar niet in de andere.

Conclusie
Veel ongevallen vinden plaats op een oversteekplaats terwijl dit juist een voorziening is die bedoeld is om voetgangers veiliger te laten oversteken. Om de overstekende voetgangers niet in gevaar te brengen, is het dan ook van cruciaal belang om de voorrangsregels in de buurt van zebrapaden na te leven en te vertragen aan elke oversteekplaats waar iemand kan oversteken. Aan beide kanten helpen beleefdheid en het duidelijk aangeven van je bedoelingen om misverstanden en ongevallen te voorkomen.

Meer info: VIAS Institute