Archief

Dirigent Charles Hazlewood.

De relatie tussen mens en natuur staat centraal in de serie documentaires die door legio televisiestations ter wereld wordt uitgezonden onder de titel Human Planet. Voor die films is speciaal muziek gecomponeerd, die thans zonder de films zal worden voorgesteld in het televisieprogramma met dezelfde titel, waarin het BBC Concert Orchestra zal optreden, in een uitzending van BBC Four-television, op vrijdag 5 augustus, 's avonds tussen 20:30 uur en 22:00 uur. Dirigent is Charles Hazlewood, die we al jaren kunnen meemaken tijdens uitzendingen van de BBC Proms in de Albert Hall te Londen, waar hij vanaf de zijlijn commentaar en toelichtingen geeft, alsmede in gesprek gaat met musici en deskundigen.

Blauwe regenwolk.

Een groep wetenschappers, die zich heeft geschaard rondom de Deense natuurkundige Henrik Sevensmark, ziet als oorzaak voor de opwarming van de aarde, hetwelk als heet hangijzer ─ na zijn schaduwen reeds te hebben vooruitgeworpen boven ons blijft hangen als een Zwaard van Damocles ─ niet CO2 en de uitstoot daarvan wereldwijd, maar de invloed van waterdanp en wolken in de atmosfeer. En precies dat is bij klimaat-wetenschappers een zeer omstreden 'inzicht'. Niemand twijfelt meer aan de, al dan niet geleidelijke, opwarming van de aarde, maar over de oorza(a)k(en) lopen de meningen zeer uiteen.
De Deense documentaire Das Geheimnis der Wolken uit 2007, gerealiseerd door Lars Oxfeldt Mortensen, wordt als bijdrage van Arte France in het programma van Arte-tv opgenomen voor uitzending op de avond van vrijdag 5 augustus, tussen 21:45 uur en 22:40 uur.
Deze film, met stereo-geluid, op het beeldformaat 16:9, wordt herhaald op zaterdag 6 augustus om 10:00 uur.

Coproductie VARA/KRO
Flikker op! luidt de, in dit specifieke geval passende, titel van een themaprogramma dat, als coproductie van VARA en KRO op donderdag 4 augustus, tussen 20:25 uur en 21:45 uur, via Nederland 3 zal worden uitgezonden. 

Presentatrice Claudia de Breij.

 

Zodra je ziet, hoort, of anderszins aan de weet komt, die de presentatoren zijn ─ Claudia de Breij en Arie Boomsma ─, begrijp je dat die titel zich als het ware van binnenuit aan je opdringt, simpelweg omdat je die beiden ondraaglijke lieden vindt.
Zeker niet uit een onbedaarlijke homofobie, want ik huldig het standpunt Liever één leuke homo dan acht vervelende vrouwen in mijn omgeving. Al moet ik toegeven dat voor mij het omgekeerde evenzeer geldt.

Tolerantie en acceptatie
Tot zover de inleiding op het, op zich wenselijke en, helaas, nog altijd noodzakelijke programma, want de beschaving is, in Nederland, nog steeds niet zo ver voortgeschreden dat homoseksualiteit een vanzelfsprekendheid is. Sterker nog, het klimaat is, na het uitbreken van de seksuele revolutie in de jaren zestig van de vorige eeuw, aanvankelijk veel toleranter en opener geweest en dat is geleidelijk zelfs toegenomen, totdat de uitbraak van de hiv-explosie en de grotendeels hysterische reactie daarop, roet in het eten gooide en voor vele, eerder homovriendelijke, mensen een zondebok heel snel en dicht bij huis was hervonden. Dat de islam als fenomeen dat klimaat van neergang helaas heeft bevorderd, is geen goed argument voor de bewering dat de islam een tolerante godsdienst is. Dat mag op papier zo zijn, maar de grootste schreeuwers krijgen nu eenmaal, en binnen elke groepering, de meeste aandacht. Het is dan ook een zeer goede zaak dat er ook een moslim-groepering is die zich inzet voor homo's binnen de eigen religie.

Zoeken naar antwoorden

In het programma komt de vraag aan de orde "Is homoseksualiteit in Nederland werkelijk geaccepteerd of is dat slechts 'schone schijn'?" En ook "Hoe verhoudt zich de huidige situatie in ons land ten opzichte van de rest van de wereld?" En ook willen we wel eens weten hoe het tegenwoordig staat met de reactie(s) op homoseksuele leerkrachten? Ook tal van andere actuele thema's met betrekking tot het fenomeen zullen worden behandeld.
Zo zal Professor Swaab ─ uit het straatbeeld niet weg te branden door de levensgrote posters die de aandacht moeten vestigen op zijn boek over het brein en de meer dan 150.000 verkochte exemplaren van dat boek ─ een toelichting geven op zijn ideeën omtrent het ontstaan van homoseksualiteit.

Schrijver Arthur Japin onderzoekt de Poolse situatie van homoseksuelen.

Kijkje in Polen

Schrijver Arthur Japin ─ opgegroeid in een veel toleranter Nederland waar de seksuele revolutie het maatschappelijk gebeuren voor een deel bepaalde, waardoor hij weinig hinder ondervond van anderen ten opzichte van zijn geaardheid; maar dat was wel de tijd voor de aids-explosie begin jaren tachtig van de vorige eeuw ─ brengt een bezoek aan Polen, dat met ingang van deze maand augustus het EU-voorzitterschap overneemt. Daar zoekt hij naar reacties op de vraag hoe het is om als homoseksueel te leven in een land dat nog altijd door en door rooms is en waar tachtig procent van de mensen (on)behoorlijk negatief positie heeft gekozen tegen homoseksualiteit.

Presentatoren 
Claudia de Breij heeft ─ voorzover ik dat heb begrepen ─ nooit een geheim gemaakt van haar voorkeuren, en dat heb ik van horen zeggen en op basis van eigen conclusies, die niet worden ingegeven door veel ervaring, aangezien ik het wezen uitzinnig ondraaglijk vind en derhalve nooit naar haar programma's kijk.
Arie Boomsma maakt voor de KRO een programma over jonge homo's, die nog niet (aan iedereen) hun geaardheid hebben geopenbaard en daar in Uit de kast de gelegenheid voor krijgen. 

Presentator Arie Boomsma.

Van dat programma heb ik slechts een stukje van één aflevering gezien, maar toch weet ik, dat ik ─ hoe penetrant homoseksueel ik ook zou wezen ─ het liever geheim zou houden dan er in combinatie met Arie Boomsma mee voor de dag te komen, simpelweg doordat ik de nabijheid van die man als dermate castrerend zou ondergaan, dat ik me dan geen seksueel wezen meer zou voelen, en daarmee zou tevens elke neiging tot het bedrijven van bekentenis-televisie per wegvallen. 
Wel wil ik, hier en nu, ten overstaan van Neerlands volk en een iegelijk die onze taal kan lezen en dit alles ziet, bekennen dat ik mijn leven deel met een kater, een poes en een vrouwtjeshond. En dat is mooi, ook en vooral omdat er nu geen vrouw en geen kinderen meer zijn die je het hoofd helemaal citroen maken.

Eén van de drie

In een aflevering van de ARD-reeks Deutschland, deine Künstler wordt op woensdag 3 augustus, tussen 22:45 uur en 23:30 uur, een portret voorgesteld van de schrijver Günter Grass, die in 1927 in Danzig werd geboren.

Op de scala van auteurs die in het naoorlogse Duitsland tot de beteren behoorden, is er, net als in Nederland ─ met Vestdijk, Hermans en Mulisch ─ een absolute top ontstaan van drie schrijvers, althans naar buiten toe; niet iedereen deelt, ook al net als bij ons, de opvatting wie de drie beste schrijvers toen waren. Het meest in de publieke belangstelling stonden toen Heinrich Böll (1917-1985), Martin Walser (geboren 1927) en de protagonist van het tv-portret op Duitsland 1.

Criticus Marcel Reich-Ranicki (geboren 1920) is, zoals we dat van hem gewend zijn, duidelijk geweest in zijn voorkeuren, en dat is best. Maar als beste auteur uit de periode in kwestie ─ in zijn geval tot heel lang na de hoogtijdagen ─ werd altijd weer Wolfgang Koeppen (1906-1996) naar voren geschoven.

Het geweten van de natie
Al snel werd duidelijk dat Heinrich Böll, van lieverlee, het geweten van de (West-)Duitse natie was geworden, maar mat Günter Grass zich zelf graag die positie aan. Dat had tot gevolg dat ook de kritiek niet zelden in eerste instantie op, en eveneens dikwijls tegen, hem was gericht, vooral als het ging op zijn politiek-maatschappelijk optreden en in mindere mate op zijn literaire prestaties. Die elementen zullen zonder twijfel aan de orde komen in het ARD-portret.

Documentaire van BBC 2-tv

In een Britse reeks televisieprogramma's met de overkoepelende titel Imagine, uit te zenden door BBC Two-television, die in de nacht van dinsdag 2 op woensdag 3 augustus onze tijd als eerste onderdeel van de nieuwe televisiedag aan bod komt, kan de kijker kennisnemen van een documentaire in genoemde reeks, die de titel draagt Being a concert pianist. Daarin worden tal van aspecten van leven en werk van concertpianisten aan de orde gesteld.

De Chinese, extatische, klavierleeuw Lang Lang.

In de tijd tussen 00:05 uur en 01:05 uur kunt u zich laten voor- en inlichten over wel en wee in de carrière van vier figuren die, hoewel onderling zeer verschillend, al geruime tijd in de schijnwerpers van de wereldmedia hebben gestaan. Allereerst gaat het over drie solisten die hun sporen op de podia van Noord-Noorwegen tot in Nieuw-Zeeland hebben verworven, ondanks de bezwaren die men tegen het optreden van één hunner of jegens hen allen zou kunnen koesteren, vooral als het gaat om de manier van werken.
In eerste instantie komen Vladimir Ashkenazy, Jevgeni Kissin en Lang Lang in de focus van de camera. Die Chinees zou met recht de naam Duur Duur mogen dragen, aangezien hij het in onze optiek althans, wel heel bont maakt: $ 23.000 verlangt hij voor een recital, en zelfs $ 32.000 voor een optreden met orkest; dat is nogal buitensporig. Maar dat is de man in alles, en sommige solisten verlangen nu eenmaal een hele boel geld. Veertig jaar geleden verlangde Jascha Heifetz, volgens toenmalige bronnen, ook al twintigduizend dollar voor een optreden met orkest.
Die Lang Lang zou echter ook nog best Druk Druk of zelfs Wild Wild mogen heten, zo uiterst geëxalteerd is zijn voordracht, die men overigens ook nog best als aanstellerig, respectievelijk uitzinnig, dan wel als hysterisch kunnen kwalificeren. Het voordeel van een radioconcert is dat je dat tenminste niet kunt zien.
Tegenover die drie inmiddels al menig seizoen als routinier onderweg zijnde concertleeuwen, want internationaal al langer als vermaardheden geregistreerde pianisten, staat de twaalfjarige Benjamin Grosvenor, die winnaar is van de Young Musician of the Year Competition.

Acteur Ulrich Matthes.

Autobiografisch

Vanaf vrijdag 29 juli wordt, in het kader van het ARD Radiofestival 2011, op alle regionale Duitse ARD-radiozenders, gedurende negen avonden van de werkdagen, tussen 22:30 uur en 23:05 uur, een aflevering van een nieuwe serie voorgelezen: deze keer wordt die reeks gevuld met het autobiografische verhaal Die Ursache uit 1975 van de in Heerlen geboren Oostenrijkse auteur Thomas Bernarhard (1931-1989). Acteur Ulrich Matthes (geboren 1959) leest het verhaal voor.

Die Ursache

De reeks zal worden voortgezet op maandag 1 augustus: tot en met vrijdag 5 augustus worden de delen 2 tot en met 6 voorgesteld.

Die Ursache is het eerste van een serie van vijf autobiografische verhalen van die bijzondere auteur, waarvan tijdens dit festival reeds het laatste verhaal, Ein Kind, werd gepresenteerd.De vertelling Die Ursache draagt als ondertitel Eine Andeutung.
Het verhaal behandelt de schooltijd in Salzburg van de auteur. De publicatie leidde tot een rechtsstrijd met de eerwaarde Franz Wesebauer (Stadtpfarrer), die zichzelf meende te herkennen in de figuur van Onkel Franz, en daarom diende hij een aanklacht in tegen de schrijver. Na een lange procedure kwamen de strijdende partijen tot een vergelijk: dat betekent in de praktijk dat de geïncrimineerde passages uit het boek werden verwijderd.

Correspondentie
Naar aanleiding van allerlei toestanden, gebeurtenissen, invallen en ergernissen, terecht ongerust makende zaken en volkomen onterecht als zodanig ervaren kwesties is tussen literaire ambities koesterende uitgevers en hun auteurs de nodige correspondentie uitgewisseld. Siegfried Unseld van Suhrkamp Verlag was daarvan een markant voorbeeld.
Met tal van zijn auteurs voerde hij een pennenstrijd om niet nagekomen afspraken, wensen en verlangens van de auteurs en al wat dies meer zij. Meer daarover  in een artikel op onze zustersite Kunst en cultuur in een bijdrage van maandag 1 augustus door te klikken: hier. 

Hier ziet u een detail uit het schilderij De luitspeler, in een donkere, relatief onopvallende lijst. Zo is een reproductie via internet te bestellen. 
De meester is de in 1571 te Caravaggio geboren Michelangelo Merisi uit die plaats. En hoewel die toevoeging niet een onderdeel is van zijn familienaam, is tot op de huidige dag die schilder als Caravaggio bekend gebleven. Hij overleed in 1610 te Porto Ercole.

Dezer dagen staat de schilder in het centrum van de belangstelling op de Britse cultuurzender BBC Radio 3. Meer daarover kunt u vinden in een bijdrage van heden op onze zustersite Tempel der beeldende kunsten.

Verrassende notities
Op maandag 25 augustus 1941 meldt de Franse schrijver Paul Léautaud (1872-1956) in een Notitie in het hoofdstuk Notes retrouvées dat hij wat oudere papieren heeft doorgewerkt en daarbij was gestoten op een serie notities die hij zich helemaal niet herinnerde. Hij wist derhalve evenmin of hij ze ooit had gebruikt of dat ze zich in zijn Journal op de juiste plaats bevonden. Daarom heeft hij ze in de juiste volgorde gelegd: geschreven van 1927 tot en met 1934. Later zijn deze opgenomen in het boek Propos d' un jour, voor het eerst verschenen in 1947 bij Mercure de France te Parijs. In 1983 is door dezelfde uitgeverij opnieuw een editie gepubliceerd. Een ongelezen exemplaar van die uitgave heb ik gisteren gevonden in één van de definitieve opruimings-stapels in een antiquariaat in mijn woonplaats voor de somma van vijftig cents. Datzelfde gold overigens voor diverse andere Franse boeken, waaronder vier van Baudelaire, enige van Verlaine en nog tal van andere grootheden uit de Franse letteren; in bijna alle gevallen gaat het om ongelezen exemplaren, die enige jaren, kennelijk onopgemerkt, in de rekken hebben gestaan en daarom na enkele jaren door de eigenaren worden geruimd om plaats te maken voor nieuw binnengekomen boeken.

Paul Bourget in 1899.

Opmerkelijke kanttekeningen

In een van de genoemde hervonden aantekeningen memoreert Léautaud dat de Académie (française) de Prix Osiris ter grootte van 100.000 francs had toegekend aan Paul Bourget (1852-1935). Léautaud vindt dat maar een gekke situatie. Een miljonair die een manier heeft gevonden om nog meer te incasseren. En hij wijst op het grote contrast tussen Bourget en een niet bemiddelde auteur als de symbolist Henri de Régnier (1864-1936), die wel voor de prijs in aanmerking had kunnen komen, aangezien zijn naam in de overwegingen was betrokken, maar die had geantwoord: "Op mijn leeftijd heb ik niets nodig."

Unieke situatie
In het middagprogramma van de eerste publieke Duitse televisiezender ARD wordt op zondag 31 juli,ktussen 14:30 uur en 15:00 uur, de bijdrage Exclusiv: Eine besondere Premiere uitgezonden. Het betreft hier een optreden van het Israel Chamber Orchestra in het Mekka voor het gros der wereldwijd verspreide liefhebbers van (de muziek van) Richard Wagner (1813-1883): het Festspielhaus op de groene heuvel van het doorgaans relatief slaperige stadje Bayreuth. Het ensemble in kwestie verzorgt daar niet alleen maar een concert, het zal er ─ geheel in overeenstemming met de traditie van dat Festspielhaus ─ stukken van Wagner spelen.

Ophef
De aankondiging, verleden jaar, dat dit concert door het kamerorkest uit Israël zou worden gegeven, veroorzaakte veel ophef in het land van herkomst, zoals dat altijd het geval is wanneer de naam Wagner valt, en helemaal als die vermelding samen opgaat met een gepland concert. Het is dan ook zeker niet alledaags dat er muziek van Richard Wagner in Israël ten gehore zal worden gebracht. Ruim een kwart eeuw geleden presenteerde Zubin Mehta muziek van Wagner in Tel Aviv, grotendeels begeleid door reacties van intense woede, onbegrip en deels oprecht verdriet.

Twee pijlers
Die bezwaren rusten op twee pijlers van doorslaggevende betekenis: de musicus Wagner die de lievelingscomponist was van Hitler, en de mens Wagner die een fervente antisemiet was.
Het zijn dan ook dikwijls buitenlanders die Wagner komen spelen in Israël, en nog altijd biedt dat aanleiding tot ordeverstoring.
Nu het Israel Chamber Orchestra deze stap wenste te zetten, leidde dat er tevens toe dat een camerateam beschikbaar kwam om die reis en het verblijf in Bayreuth, alsook het concert zelf te registreren.

Christoph Willibald von Gluck. Buste door Jean-Antoine Houdon (1741-1828). Het stuk bevindt zich in het Cleveland Museum of Art (VS).

In het ARD Radiofestival 2011, onderdeel Oper, wordt op zaterdag 30 juli, vanaf 20:00 uur, door de regionale Duitse radiozenders die onder ARD/Das Erste vallen, een uitvoering gerealiseerd van het muziekdrama Telemaco, ossia L'isola di Circe van Christoph Willibald von Gluck (1714-1787). 
Marco Coltellini (1719-1777), die niet alleen librettist, maar tevens het vak van drukker beoefende, schreef de tekst op basis van een drama van Carlo Sigismondo Capece (1652-1728). 
Het muziekdrama werd geschreven ter gelegenheid van het huwelijk van de toekomstige keizer Joseph II met Prinses Maria Josepha van Beieren. De première werd op 30 januari 1765 te Wenen, in het vermaarde Burgtheater gegeven.

Uitvoerenden zijn het Freiburger Barockorchester en het Chor des Theaters Basel, onder leiding van Anu Tall, met medewerking van vocale solisten.