Openbaar vervoer in Gent

Maandag 5 november 2007

Op. vervoer Gent (167)

Enkele geparkeerde en gedeeltelijk ontmantelde kasten van drie-assers op het terrein van de sloper te Balgerhoeke. (foto: juni 1974)

Geschreven door edk_tram om 09:16 Reageer op dit bericht

Maandag 5 november 2007

Een tijdperk in de geschiedenis van het Gentse openbaar vervoer is afgesloten, een nieuw is pas aangevat. Zo gaat het nu eenmaal met de technische evolutie.
Zicht op het surrealistisch inferno op het terrein te Balgerhoeke (foto: januari 1972)

Geschreven door edk_tram om 09:17 Reageer op dit bericht

Maandag 5 november 2007

Op. vervoer Gent (168)

De kast van drie-asser 357 die op zondag 11 juni 1972 in de stelplaats wegens een kortsluiting binnenin het rijtuig uitbrandde, belandde wat later ook bij het bedrijf "Chimefer" te Balgerhoeke. (foto: F. Coussens - augustus 1972)

Geschreven door edk_tram om 09:18 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

Op. vervoer Gent (169)

AFLEVERING 15 (WEEK VAN 12 TOT 18 NOVEMBER 2006) TERUG BESCHIKBAAR !!!
=============================

Boven: oorspronkelijke vermelding van de eindpunten op het eerste lijnenplan van de ETG.
Onder: afbeelding van "koersbord" 3 : Dampoort - Korenmarkt - Brugsepoort.

"...Terminus... Allemaal uitstappen!..."

In deze aflevering en ook in de volgende gaat het over de eindpunten van de tramlijnen zoals ze zich situeerden in de periode 1932-1970, wat ongeveer overeenkomt met de verschijning van de gele drie-assers in het Gentse straatbeeld.
Als "handleiding" hierbij gelden de diverse aanduidingen op de klassieke rolfilms, die tussen 1946 en 1954 werden ingebouwd.
Vooraf echter dit. In het tijdperk van de accutrams (* 1899-1905) droegen de rijtuigen nog geen lijnnummer, wel een bordje op de frontplaten.
In de kranten van 22 januari 1906 staat het volgende bericht: "...Op de tramrijtuigen zijn houten borden geplaatst die zijdelings kunnen worden verlicht. Daarop staat een nummer vermeld en de bestemming in twee talen. De panelen zijn blauw (lijn 1), wit (lijn 2), geel (lijn 3), rood (lijn 4) of groen (lijn 5).
Het beheer wil die maatregel algemeen maken, teneinde aan de reizigers nog meer gemak te geven bij het opsporen van hun gevraagde correspondenties..."

Uiterste punten (termini) van toen:
1: Gasmeterlaan - Arsenaal
2: Stelplaats - Muidepoort - Meulestede
3: Brugsepoort - Dampoort
4: Sint-Jacobs - Sint-Pieters - Korenmarkt
5: Sint-Amandsberg - Zuidstatie

Geschreven door edk_tram om 12:20 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

Op. vervoer Gent (170)

Drie-asser 309 aan de terminus "Moscou" in de Jozef Vervaenestraat te Ledeberg. Het enkel kopspoor bleef er tot 1974 in gebruik. (foto: R. Temmerman - juli 1966)

Zoals hoger vermeld bestond de oorspronkelijke lijn 1 uit de verbinding Arsenaal - Gent-Zuid (via de Hoveniersstraat en de Frère-Orbanlaan) - Korenmarkt - Rabot - Gasmeterlaan.
Op 5 september 1931 werd het traject van aan de Eggermontstraat uitgebreid naar de Jozef Vervaenestraat tot aan de grensscheiding tussen de gemeenten Ledeberg en Gentbrugge, met een terminus die een 150-tal meter verwijderd was van de ringspoorweg.
Pas in juli 1974, toen de drie-assers al enkele jaren uit de wijk waren verdwenen, werd de keerlus vlakbij de spoorweg in gebruik genomen. (Meer details hierover kan je raadplegen in aflevering 4, items 37 tot 48).

Geschreven door edk_tram om 12:21 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

O. vervoer Gent (170a)

Rijtuig 314 begeeft zich op de overloopwissel in de Ledebergstraat, met als eindbestemming het Van Beverenplein.

In 1934 verkreeg de trammaatschappij van het Ledebergse gemeentebestuur de toelating om in de Kerkstraat (*thans Ledebergstraat) een overloopwissel aan te leggen. Die liet toe meerdere rijtuigen in te schakelen op het drukste gedeelte van lijn 1.
Die wissel werd eind de jaren zeventig uitgebroken en vervangen door deze op het Ledebergplein, rechtover het voormalige gemeentehuis.

Geschreven door edk_tram om 12:22 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

Op. vervoer Gent (171)

Beugeldraaien aan de hoek van de Ferrerlaan en de Gezondheidstraat. Drie-asser 362 is startklaar voor een nieuwe rit naar de Eggermontstraat.
Op te merken valt dat de kortere eindbestemmingen "Eggermontstraat" en "Medo", deeltrajecten van lijn 1, geen rode streep door het cijfer 1 vertoonden.
De vermelding "Medo" op de rolfilm was een unicum, aangezien nooit eerder of later de benaming van een handelszaak op dergelijke wijze door de stad werd gereden...

Op 10 juli 1926 trad lijn 1bis in werking, de verlenging in noordelijke richting over de De Smetbrug, langs de Palinghuizen en de Francisco Ferrerlaan naar het Van Beverenplein.
In de na-oorlogse periode keerden sommige rijtuigen van lijn 1 vervroegd terug aan het begin van de Ferrerlaan. Dat eindpunt kreeg de benaming "Medo", naar de begrafenisondernemer op de hoek van de Palinghuizen met de Ferrerlaan.
Misschien ook wel omdat eigendommen van de familie Medo in 1925 dienden gesloopt te worden om de Ferrerlaan tot aan de Palinghuizen te kunnen doortrekken.
Het traject langs de Palinghuizen werd vanaf 1 september 1984 vervangen door de kortere doorsteek langs het Guislaingesticht.

Geschreven door edk_tram om 12:23 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

O. vervoer Gent (171a)

Drie-asser 324 staat met gedraaide sleepbeugel klaar voor een nieuwe rit naar "Moscou". Het antwoord op de vraag of de trambediende het bestijgen van het rijtuig niet meer ziet zitten ofwel toevallig een biljet van 100 frank op de grond ziet liggen blijft open...

Terminus op eigen bedding en enkel spoor aan café "Meuleke", waar de Ferrerlaan uitloopt op het Van Beverenplein.
Op 20 januari 1972, enkele maanden na de overschakeling van drie-assers naar PCC's op lijn 1, werd de keerlus rond het plein in gebruik gesteld.
Ze werd echter na 4 augustus 1981 opgebroken, toen de werken voor de verlenging naar Wondelgem via de Poperingestraat aanvingen.

Geschreven door edk_tram om 12:24 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

Op. vervoer Gent (172)

Terminus van lijn 2 aan het Arsenaal, met zicht op de toestand nabij de ringspoorweg, net voor de ophoging ervan.
Zowel het wachthuisje met toilet links van drie-asser 328 als het huis rechts dat aan de NMBS toebehoorde, zouden weldra verdwijnen voor ingrijpende openbare werken aldaar in de periode 1968 - 1971.

Het traject van lijn 2 is in de loop der jaren meermaals ingekort, uitgebreid of verlengd geworden. Hier volstaat een korte opsomming van de bijzonderste feiten.
- oorspronkelijk van de stelplaats naar de Muide en Meulestede (in 1906 met lijnnummer) en wat later verlengd tot het Arsenaal, in gemeenschap met lijn 1;
- op 20 februari 1913 kwam een nieuwe lijn 2 in voege: "Arsenaal - Sassepoort" en het gedeelte naar Meulestede kreeg het nummer 6 toebedeeld;
- tram 4 reed vanaf 10 januari 1914 naar de Muide, waardoor lijn 2 andermaal werd ingekort, nu tot aan het uiteinde van de Zonnestraat;
- nieuwe verlengingen, eerst tot aan de oude Rozemarijnbrug langs de Vandeveldestraat en Papegaaistraat vanaf 28 november 1920, vervolgens op 21 december 1925 over de nieuwe Rozemarijnbrug en langs de Martelaarslaan en de Albertlaan tot aan het Sint-Pietersstation;
- een tweevoudige trajectwijziging, eerst in 1967 komende van de Kouter langs de Vlaanderenstraat en de Zuidstationstraat naar het Van Arteveldeplein, waarna de sporen in het gedeelte van de Brabantdam tussen het "Rond Punt" en het Van Arteveldeplein werden opgebroken, vervolgens op 30 september 1969 langs de Clarissenstraat en de Frère-Orbanlaan naar Gent-Zuid, waardoor het tramverkeer in de Lange Violettestraat en aan Sint-Annakerk werd afgeschaft.

Geschreven door edk_tram om 12:25 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

O. vervoer Gent (172a)

Terminus van lijn 2 op het Maria-Hendrikaplein, ter hoogte van de ingang van het Sint-Pietersstation.
In 1962 was die plek nog de gemeenschappelijke eindhalte voor de stadslijnen 2, 4, 7, 8, 9, 10 en (occasioneel) 20,
In het vooruitzicht van de inzet van moderne PCC's op lijn 4 werd hier in november 1970 een tweede spoor aan toegevoegd.

Geschreven door edk_tram om 12:26 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

Op. vervoer Gent (173)

Merkwaardige opname van de drie-assers 343 en 359 ter hoogte van de Coupure-Rechts, beide met de sleepbeugel gericht naar de Papegaaistraat.
De verklaring laat zich makkelijk raden. Het rijtuig links verzekert een normale dienst naar het Arsenaal, terwijl het rechtse, nog met de rolfilm in de stand "Rozemarijnbrug", van het centrum komt en wacht op het voorbij rijden van de 343 om via de overloopwissel de "achtervolging" in te zetten.

Eén van de aanduidingen op de rolfilm die een rode streep doorheen het cijfer 2 vertoonde, was de bestemming "Rozemarijnbrug". De thans verwijderde overloopwissel bevond zich aan het uiteinde van de Papegaaistraat.

Geschreven door edk_tram om 12:27 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

O. vervoer Gent (173a)

Drie-asser 331 aan de nieuwe terminus "Schooldreef", midden de verbrede Brusselsesteenweg. Links onder in beeld de nieuwe aftakking voor de lijn naar Melle.

Op 12 april 1971 begonnen de werkzaamheden om het dubbel spoor van lijn 2 tussen de Hovenierstraat te Ledeberg en het Arsenaal te verleggen naar het midden van de Brusselsesteenweg. Tegelijk werd de terminus verschoven naar het kruispunt met de Schooldreef.
Op 7 september werd de eigen bedding in gebruik gesteld. De rolfilms bleven onveranderd "Arsenaal" aanduiden.
Tot en met 3 december 1972 bleven drie-assers daar nog de dienst verzekeren. Daarna deden PCC's hun intrede en werd de lijn vernummerd tot 21.

Geschreven door edk_tram om 12:28 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

Op. vervoer Gent (174)

Keren van de sleepbeugel aan de eindhalte "Zandeken" te Mariakerke. De rolfilm van drie-asser 311 vertoont reeds de stand "Gentbruggebrug".

Aanvankelijk verzekerde lijn 3 de verbinding tussen de Dampoort en de Brugsepoort. De lijn werd een eerste maal uitgebreid op 14 december 1910, van Sint-Jan Baptist tot net voor het kruispunt met de Rooigemlaan.
Op 14 april 1923 werd de definitieve eindhalte bereikt: het "Zandeken", nabij het Maurice Claeysplein te Mariakerke.
De laatste afreis naar de stad werd daar luisterrijk gevierd op 30 november 1969.

Geschreven door edk_tram om 12:29 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

O. vervoer Gent (174a)

Aan de terminus "Gentbruggebrug" was het parkeren van rijtuigen buiten de spitsuren een kwestie van millimeters. Er konden twee drie-assers worden geplaatst, terwijl een derde "régulier" de wissel nipt moest kunnen overschrijden.
Voor de bouw van de nieuwe brug in 1946 liep de overtocht van het gewone auto- en voetgangersverkeer over de oude, in het verlengde van de tramlijn.
Met de nieuwe brug meer naar links kwam de terminus wat geïsoleerd te liggen. Twee kantstenen van het gebogen voetpad, op de foto ter hoogte van het voorpaneel van de 303, bleven tot in de jaren negentig ingedeukt achter, als stille getuigen van de tramwielen die er tot 30 november 1969 tegen leunden...

Exact vijf maanden na de uitbreiding van lijn 3 naar Mariakerke, op 14 september 1924 dus, werd de verlenging van de Dampoort naar het Heirnisplein en Gentbruggebrug te Sint-Amandsberg en Gentbruggebrug feestelijk ingereden.
De Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen nam op de Dendermondsesteenweg de aanleg van één spoor voor haar rekening, vermits de bouw van een nieuwe stelplaats met uitgebreide werhuizen te Destelbergen reeds in het vooruitzicht was gesteld.

Geschreven door edk_tram om 12:30 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

Op. vervoer Gent (175)

Prachtige opname van een ontmoeting tussen drie-asser 366 en NMVB-rijtuig 9982 van de lijn Gent-Sint-Pieters - Wetteren, dat zich via het Heirnisplein te Sint-Amandsberg op de Dendermondsesteenweg naar Destelbergen begeeft.
Tot aan de afschaffing van de buurtlijn op 27 september 1958 maakten de stadstrams van lijn "3 doorstreept" gebruik van het wisselcomplex ter hoogte van de Heilig Hartstraat.

Geschreven door edk_tram om 12:30 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

Op. vervoer Gent (176)

Twee rijtuigen van lijn "3 doorstreept" aan het uiteinde van de Rooigemlaan. Over de Guislainbrug bemerken we enkele gevels van de Palinghuizen en een drie-asser in dienst op lijn 1. (foto: 27 maart 1959)

Bij de aanvang van de Tweede Wereldoorlog werden in de nacht van 22 op 23 mei 1940 door de Belgische genietroepen talrijke bruggen opgeblazen, waaronder de De Smetbrug. Daardoor kwam het gedeelte van lijn 1 aan de Palinghuizen en verder tot het Van Beverenplein geïsoleerd te liggen.
Een noodoplossing werd gevonden in het aanleggen van een verbinding tussen de lijnen 3 en 1 langs de Rooigemlaan en de bouw van een voorlopige brug (*Hamerbrug) over de vaart in het verlengde van die laan (*tijdens de Duitse bezetting in "Ruwaertlaan" herdoopt).
De noodlijn naar het Van Beverenplein werd op 12 juli 1942 in gebruik gesteld en kreeg eerst "3 doorstreept" toebedeeld.
Op 12 september had een eerste vernummering plaats (III of Romeinse drie) en op 30 oktober 1943 een tweede (lijn 31).
De lijn bleef actief tot bij de inhuldiging van de nieuwe De Smetbrug op 3 april 1949, toen lijn 1 weer het vroegere traject Moscou - Van Beverenplein kon afleggen.
De tramlijn op de Rooigemlaan werd tot voor de huidige Guislainbrug ingekort, met terminus aan het uiteinde van de dreef.
"3 doorstreept Rooigemlaan" werd in de zomer van 1962 afgeschaft.

Geschreven door edk_tram om 12:31 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

O. vervoer Gent (176a)

Nog een tweede opname van een rijtuig aan de terminus van lijn "3 doorstreept" op de Rooigemlaan, midden een winters tafereeltje.
We bemerken drie-asser 320 aan het uiteinde van het enkel spoor voorbij de wissel. De rolfilm staat gedraaid op "3 doorstreept - Heirnisplein".

Geschreven door edk_tram om 12:32 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

Op. vervoer Gent (177)

Terminus van lijn 4 aan het Maria-Hendrikaplein. De rolfilm vertoont "4 Muidebrug". Altijd veel volk op de kortste verbinding tussen het Sint-Pietersstation en het stadscentrum (maar niet steeds de snelste).

Van bij de aanvang van de elektrische tramexploitatie in Gent was lijn 4 de langste en belangrijkste. De accutrams en later de trolleyrijtuigen reden van de Sint-Jacobskerk helemaal rond het zuiden van de stad naar de Korenmarkt langs de Keizer Karelstraat, Gent-Zuid, het Sint-Pietersplein, de Heuvelpoort, het Citadelpark, Gent-Sint-Pieters, de Kortrijksepoortstraat, de Nederkouter, de Schouwburgstraat en de Korte Meer.
Tijdens de Wereldtentoonstelling in 1913 reden de rijtuigen in gemeenschap met lijn 7 zelfs langs de hoofdingang tot aan "De Sterre" en kwam er een "4-barré avant la lettre" in voege tussen het station en de Korenmarkt via een lus rond de Sint-Niklaaskerk.
Zoals eerder vermeld werd op 10 januari 1914 de lijn enerzijds ingekort tot het traject Sterre - Sint-Pieters - Korenmarkt, anderzijds dan weer uitgebreid tot aan de Muide, door een gedeelte van lijn 2 over te nemen.
Gedurende tientallen jaren bleef de reisweg nagenoeg ongewijzigd (*de lijn naar "De Sterre" werd een afzonderlijke lijn), inclusief de vertragingen in de smalle straten tussen het station en de Korenmarkt.
Pas op 2 juli 1984 had een drastische koerswijziging plaats: lijn 1 (Moscou - Van Beverenplein), toen reeds uitgebreid tot Wondelgem-Industrieweg, nam aan de Korenmarkt het gedeelte van lijn 4 naar de Muidebrug over en werd lijn 4: Moscou - Muidebrug.
Tram 4 nam dan weer het traject Korenmarkt - Wondelgem van de oude lijn 1 over en werd lijn 1: Sint-Pietersstation - Wondelgem.
Om het voor de reizigers allemaal niet te ingewikkeld te maken werden de oorspronkelijke rolfilmkleuren behouden: het blauw van de vroegere lijn 1, nu 4, het rood van de vroegere lijn 4, nu 1.

Geschreven door edk_tram om 12:33 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

O. vervoer Gent (177a)

Hier bereikt drie-asser 339 via het ringspoor langs de Sassekaai, dat in gebruik werd gesteld op 24 mei 1946, de terminus aan de Muidebrug, tevens de eindhalte voor de rijtuigen van de lijnen 5 en 10.
In die tijd gebeurde het wel vaker dat sommige passagiers de laatste meters voor de stopplaats niet meer meereden...
(foto: 12 september 1951)

Geschreven door edk_tram om 12:34 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

Op. vervoer Gent (178)

Drie-asser 333 op het uiterste punt van de keerlus rond de Sint-Niklaasstraat: het uiteinde van Klein Turkije. Daar vertoefden ze vaak een tijdje, zonder het andere tramverkeer op de Korenmarkt te hinderen.

Lijn "4 barré - Korenmarkt", een begrip voor elke tramreiziger die zich langs de kortste weg wou verplaatsen tussen het Sint-Pietersstation en het centrum van de stad of vice-versa.
Het principe van een snelle, aanvullende verbinding tussen lijngedeelten met een groot reizigersaanbod was ontstaan tijdens de Wereldtentoonstelling van 1913, toen vaak veel tijd en energie werd gestoken op veraf gelegen trajecten en anderzijds de gewone rijtuigen de mensenzee amper of zelfs helemaal niet konden verwerken.
Zo kwamen tussen 15 juni en 5 juli 1913 in een ijltempo twee lussen klaar, de ene voor de lijnen 5 en 7 rond het Van Arteveldeplein nabij het station Gent-Zuid, de andere tussen de Sint-Niklaasstraat en de Veldstraat via Klein Turkije en de Korenmarkt.
Na de Wereldtentoonstelling besloot de trammaatschappij ze te behouden.
De lus rond de Sint-Niklaaskerk werd het laatst bereden op de avond van 30 augustus 1984 door een PCC van lijn 12 (Sint-Pietersstation - Korenmarkt).

Geschreven door edk_tram om 12:35 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

O. vervoer Gent (178a)

De eindhalte op eigen bedding aan de Zwijnaardsesteenweg ter hoogte van "Café Terminus".Enkele reizigers verlaten tramrijtuig 395. De rolfilm is reeds aangepast voor de terugreis naar de Muidebrug.

Oorspronkelijk liep de lijn van de Verkortingsstraat aan de Antwerpsesteenweg te Sint-Amandsberg naar de Dampoort en de Zuidstatie, waar aansluiting was met lijn 4, die langs de Lammerstraat, het Sint-Pietersplein en de Heuvelpoort verder rond de stad leidde.
In maart 1913 werd lijn 5 naar de Heuvelpoort en verder via de Normaalschoolstraat en de Zwijnaardsesteenweg naar een secundaire ingang van de Wereldtentoonstelling ter hoogte van de Sint-Pieters-Aalststraat (nu Elf Julistraat) doorgetrokken.
Door de gedeeltelijke trajectwisseling met lijn 7 op 16 juli 1922 vormde lijn 5 vanaf toen de verbinding tussen het Stapelhuis aan het Handelsdok, Gent-Zuid en de Zwijnaardsesteenweg, langs de Ham, de Kongostraat, de Minnemeersbrug, de Bibliotheekstraat, Sint-Jacobs, de Keizer Karelstraat en de Zuidstationstraat.
Op 26 juli 1931 werd de lijn verder uitgebreid naar de "Blokhuizen" aan de Zwijnaardsesteenweg, waar "Café Terminus" ons de voormalige eindhalte nog steeds in herinnering brengt.
In feite was de vermelding "Zwijnaarde" op de rolfilm wat te hoog gegrepen, want wie echt naar het centrum van die gemeente moest en over geen ander vervoermiddel beschikte dan zijn beide onderste ledematen, was te beklagen. Trouwens, die eindhalte lag nog net op Gents grondgebied...

Geschreven door edk_tram om 12:35 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

Op. vervoer Gent (179)

Drie-asser 329 aan de terminus "Muidebrug"", in dienst op lijn 5. Zoals de rolfilm het aangeeft zal de volgende reis via de Voormuide naar Zwijnaarde gaan. (foto: E.J. Bouwman - oktober 1964)

Lijn 5 werd op 10 april 1929 in noordelijke richting uitgebreid door een verbinding te verwezenlijken met lijn 4 langs de Priesterstraat (thans Doornzelestraat) en het Heilig Kerst. De Voormuide werd daardoor de terminus van de lijnen 4 en 5.
Later kwam daar nog lijn 10 bij, terwijl lijn 5 er definitief verdween na de verbussing van de lijn op 1 juni 1965.

Geschreven door edk_tram om 12:36 Reageer op dit bericht

Zondag 11 november 2007

O. vervoer Gent (179a)

Geparkeerde tramrijtuigen 394, 392 en ? van de lijnen 5 en 7 voor de ingang van de Sint-Annakerk, in afwachting dat ze op drukkere tijdstippen terug zullen worden ingezet. (foto: Bazin, 1957)

Al eerder werd vermeld dat naar aanleiding van de Wereldtentoonstelling te Gent in juni 1913 een keerlus rond het Van Arteveldeplein werd aangelegd om een betere dienstverlening te kunnen verschaffen aan de duizenden bezoekers die via Gent-Zuid in de stad aankwamen.
In de jaren vijftig en zestig bewees die keerlus haar nut door het tijdelijk parkeren voor de ingang van de Sint-Annakerk van rijtuigen van de lijnen 5 en 7 buiten de spitsuren.
Na de vervanging van de drie-assers door autobussen, op 1 juli 1964 voor lijn 7 en op 1 juni 1965 voor lijn 5, geraakte de lus in onbruik. Ze werd weggenomen bij de heraanleg van het plein in 1970-71.
________________________________________________________________

Geschreven door edk_tram om 12:42 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

Op. vervoer Gent (181)

AFLEVERING 16 (WEEK VAN 19 TOT 25 NOVEMBER 2006) TERUG BESCHIKBAAR !!!
===========================

Drie-asser 377 op het eindje spoor nabij het politiecommissariaat in de Muidepoort.
Rechts onder is het enkel spoor te zien dat over de Muidebrug leidde en dienst deed als aan- en afvoerweg voor de rijtuigen.
(Foto: R. Temmerman - 10 september 1962)

In de rubriek "eindpunten van de Gentse tramlijnen in de glorietijd van de drie-assers" zijn we aanbeland bij lijn 6.
Tot 20 februari 1913 maakte het traject tussen de Muidebrug en die van Meulestede deel uit van lijn 2 "Stelplaats - Keizerpoort - Gent-Zuid - Kouter - Korenmarkt - Sassepoort - Meulestede".
In mei 1914 werd op de vrijwel rechtlijnige trambaan aldaar enkele dagen geëxperimenteerd met de sleepbeugel. Die nieuwe wijze van stroomafneming werd veel beter bevonden dan de trolley, maar door de Eerste Wereldoorlog werd het systeem pas in het najaar van 1919 veralgemeend op al de lijnen.
Lijn 6 lag erg geïsoleerd, dat is duidelijk merkbaar op een plan van het Voorhavengebied. Zo werden na het opblazen van de Muidebrug in mei 1940 de rijtuigen 376 en 377 volledig ontmanteld en over het water gebracht, om daar de dienst te verzekeren tot eind mei 1942, toen een voorlopige, beweegbare noodbrug op boten was opgebouwd.
De lijn beschikte slechts over één spoor, met een mogelijkheid tot kruisen ter hoogte van de Manchesterstraat, vlakbij het Voorhavenplein. Plannen om een dubbel spoor aan te leggen waren er al sinds 1917, maar ze werden nimmer gerealiseerd.
De "zesse" werd vier maanden na lijn 8 het tweede slachtoffer van de "autobussenrage", de nieuwe wind die door de burelen van de pas opgerichte MIVG joeg.
De laatste ritten waren gepland voor 31 december 1962, maar door de hevige sneeuwval de dagen voordien die samenviel met een gedeeltelijke personeelsstaking, reed op 28 december de laatste tram de Muidebrug over richting stad, zonder dat de Meulestedenaars konden vermoeden dat ze hun vertrouwd transportmiddel nooit meer zouden weerzien...

Geschreven door edk_tram om 22:44 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

O. vervoer Gent (181a)

Drie-asser 386 aan de terminus van lijn 6 op het Redersplein. Alle huizen in beeld zijn reeds geruime tijd gesloopt.
Links het tramhuisje dat aldaar in het begin van de jaren twintig werd opgericht. Een dergelijk type verscheen ook aan "De Sterre", de Heuvelpoort en Bijlokehof.

Geschreven door edk_tram om 22:45 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

Op. vervoer Gent (182)

Drie-asser 340 rechts in beeld draagt op het zijpaneel een plaatje van lijn 4, terwijl de rolfilm "6 Meulestede" aanduidt.
Het rijtuig bevindt zich in de Voormuide en zal over de Muidebrug rijden om er vervolgens ook lijn 6 te doorlopen.
(foto: R. Temmerman - 21 februari 1960)

In een dienstbericht van 5 oktober 1957 voor het ETG-personeel lezen we: "...De rijtuigen van lijn 4 zullen insgelijks lijn 6 bedienen. Tot 9 uur zullen dierijtuigen om de beurt tot de Muidebrug en de Meulestedebrug rijden. De rolfilms zullen in de avonddienst vanaf de Sint-Niklaasstraat de vermelding "Meulestede" dragen..."

Geschreven door edk_tram om 22:46 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

Op. vervoer Gent (183)

De terminus van lijn 7 op het Maria-Hendrikaplein. Drie-asser 320 met rolfilm in de stand "7 Sint-Amandsberg" sluit aan bij motorwagen 354 in dienst op lijn 4.
Terwijl "de vier" het traditionele succes bij de reizigers ondergaat wachten de soldaat en zijn meisje nog even om in het rijtuig van lijn 7 te stappen.
(foto: "Koninklijke Belgische Vereniging der Vrienden van het Spoor" - 12 september 1959)

In een eerder rubriekje werd reeds melding gemaakt van een nieuwe dienst voor lijn 7 vanaf 16 juli 1922 tussen Sint-Amandsberg en de drie stations Dampoort, Gent-Zuid en Gent-Sint-Pieters. De terminus bleef voorlopig de wissel aan de Verkortingstraat, waar het spoor gemeenschappelijk werd uitgebaat met de stoomtram naar Lochristi.
In 1932 werd de lijn via de Grondwetlaan en de Hogeweg verlengd tot onder de spoorwegviaduct, waar de eigen bedding eindigde vlakbij de Motorstraat. Het was het sluitstuk van een hele gamma netuitbreidingen tussen 1920 en 1932.
Als een rode draad doorheen het bestaan van deze tramlijn liepen de problemen met de Lousbergbrug, die ofwel al te vaak moest geopend moest ten behoeve van de drukke scheepvaart aldaar, ofwel om de haverklap moest hersteld worden.
Bovendien werd ze tijdens de Tweede Wereldoorlog tweemaal venield. Tijdelijke omleidingen onder de benaming "7 doorstreept" en zelfs een oorlogslijn 17 moesten trachten in die onderbrekingen te verhelpen.
Toen de Nieuwe Bosbrug in november 1963 was heraangelegd, waren daar geen tramsporen meer op aangebracht. De lijn werd toen al een tijdje omgeleid langs lijn 5 tussen het Van Arteveldeplein en Sint-Jacobs en lijn 3 langs Steendam en Dampoortstraat, waardoor het traject op de Kasteellaan het eerst definitief werd verlaten.
Lijn 7 was in die zin uniek, dat ze in twee fasen werd vervangen door een autobusdienst: eerst gedeeltelijk vanaf 1 januari 1964, toen bussen en trams elkaar afwisselden of een licht afwijkende reisweg volgden, uiteindelijk volledig vanaf 1 juli dat jaar.

Geschreven door edk_tram om 22:47 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

O. vervoer Gent (183a)

Terminus van lijn 7 op de Antwerpsesteenweg ter hoogte van de Verkortingstraat te Sint-Amandsberg.
Alhoewel het hier om een deeltraject ging werd het cijfer 7 toch niet met een rode lijn doorstreept.
Het rijtuig staat klaar voor een nieuwe reis naar het Sint-Pietersstation via de Dampoort, Sint-Jacobs, het Van Arteveldeplein, Gent-Zuid en de Heuvelpoort.
(foto: R. Temmerman - 16 juli 1963)

Geschreven door edk_tram om 22:48 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

Op. vervoer Gent (184)

Twee drie-assers van het type "sécheron" waaronder de 322, aan het uiteinde van het enkel spoor naast de berm van de spoorlijn Gent-Antwerpen.
Links de "barakskes" in de Motorstraat, noodwoningen die na de oorlog werden opgericht.
"Tijd zat", vermits de trammannen lustig zitten te keuvelen...
(foto: E.J. Bouwman - winter 1961)

Geschreven door edk_tram om 22:48 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

O. vervoer Gent (184a)

Het "tonneke", prototype 301 van de Gentse drie-assers, werd in definitieve versie op het net ingezet vanaf eind 1925 en bleef bijna vier deccennia lang een vertrouwd beeld op lijn 8.
In tegenstelling tot de 104 drie-assers die tussen 1926 en 1934 in de werkhuizen te Gentbrugge werden samengesteld, had het rijtuig een iets afgeronder voorpaneel, waardoor de plaatsing van rolfilmkasten niet meteen tot de mogelijkheden behoorde.
Het trammetje verlaat hier het Maria-Hendrikaplein voor een kort ritje naar "De Sterre".
(foto: R. Temmerman - 1962)

Reeds vanaf 16 januari 1913, enkele maanden voor de opening van de Wereldtentoonstelling, werd een nieuwe tramlijn ingereden tussen het Sint-Pietersstation en "De Sterre" langs de Kortrijksesteenweg, waar zich de hoofdingang bevond. Rijtuigen "type Expo" van de lijnen 4 en 7 namen er toen dit korte eindje bij.
Van een lijnnummer 8 aldaar was voor het eerst sprake op 26 april 1922.
De reisweg werd op 9 december 1923 uitgebreid met een nieuw gedeelte tussen het met Pasen 1923 in gebruik gestelde ringspoor rond het Maria-Hendrikaplein en de Rozemarijnbrug langs de Albert-, Groot-Brittannië- en Martelaarslanen. een historische verlenging van lijn 8...
Door de openstelling van de nieuwe Rozemarijnbrug voor alle verkeer op 21 december 1925, werd lijn 2 staduitwaarts verlengd tot aan het Sint-Pietersstation, inclusief het traject naar "De Sterre", waardoor het nummer 8 een poos uit de circulatie verdween.
Dat bleef zo tot 12 augustus 1928, toen lijn 2 op haar beurt werd beperkt tot "Arsenaal - Sint-Pieters".
De 8 werd heringevoerd tussen het station en "De Sterre" en die toestand bleef gehandhaafd tot 19 augustus 1962, de laatste dag van de tramexploitatie aldaar.
Door de korte reisweg was nergens een overloopwissel voorhanden. Een voordeel voor het trampersoneel was dan weer dat ze "eindeloos" rondjes konden rijden, dank zij het ringspoor aan elk eindpunt...

Geschreven door edk_tram om 22:49 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

Op. vervoer Gent (185)

De "gewone" drie-asser 385 verlaat de keerlus aan het Maria-Hendrikaplein en zet koers naar "De Sterre" via de Clementinalaan en de Kortrijksesteenweg.
(foto: R. Temmerman)

Geschreven door edk_tram om 22:50 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

O. vervoer Gent (185a)

Drie-asser 385 aan de terminus "In de Sterre". Op de voorgrond is nog het reeds gedeeltelijk uitgebroken enkel spoor van de voormalige NMVB-lijn Gent-Geraardsbergen te zien, die komende van Merelbeke en Zwijnaarde daar het ringspoor van lijn 8 tweemaal dwarste, om vervolgens langs de Voskenslaan en -tunnel naar het Maria-Hendrikaplein te leiden.
Verder wordt op deze opname duchtig publiciteit gemaakt voor een befaamde Gentse brouwerij, zowel boven het café als op één der reclamepanelen van het tramrijtuig...
(foto: R. Temmerman - 21 februari 1960)

Geschreven door edk_tram om 22:51 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

Op. vervoer Gent (186)

Drie-asser 301 aan de ingekorte terminus van lijn 8 nabij de samenloop van de Krijgslaan en de Kortrijksesteenweg.

In januari 1960 werden de plannen bekend gemaakt voor de herinrichting van het kruispunt aan "De Sterre" en "...het uitvoeren van belangrijke openbare werken die het verkeer vlotter moeten laten verlopen en de veiligheid van de weggebruiker kunnen verhogen..."
Tegelijk werd aangekondigd dat weldra het verkeer op lijn 8 zou geschieden bij middel van een autobus, "...waardoor het mogelijk zal worden de hinderlijke tramsporen uit te breken..."
De omgeving van het café werd het eerst aangepakt, maar de tram verdween er slechts gedeeltelijk. De minst omvangrijke stadslijn kende nog een poosje een ingekorte versie tot aan het kruispunt van de Kortrijksesteenweg met de Krijgslaan, waar een overloopwissel was geïnstalleerd.

Geschreven door edk_tram om 22:52 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

O. vervoer Gent (186a)

Drie-asser 376 verlaat de terminus aan het Maria-Hendrikaplein om langs de zuidelijke lanen van de stad, de Sint-Lievensbrug, de Eggermontstraat en de Hoveniersstraat de Brusselsesteenweg en het Arsenaal te bereiken.
(foto: H. De Herder - 20 mei 1956)

De nieuwe tramlijn 9 was ontstaan ten gevolge van de sluiting van het Zuidstation op 7 oktober 1928. Op de Sint-Lievenslaan moesten aanvankelijk slechts enkele honderden meters enkel spoor worden gelegd om een kortere verbinding te realiseren tussen Ledeberg en het Sint-Pietersstation, dat plots enorm aan belangrijkheid won.
Aan Ledebergse kant bleef de lijn slechts enkele weken beperkt tot het uiteinde van de Hoveniersstraat, want vanaf 16 januari 1929 werd de nieuwe terminus het Arsenaal te Gentbrugge.
Na de aanleg van een dubbel spoor op de Coupure Rechts en in de Begijnhoflaan kwam op 16 april 1930 een nieuwe uitbreiding in voege tot aan het Rabot, alwaar gemeenschap was met lijn 1.
Op 3 januari 1932 werd lijn 9 echter ingekort tot het traject Arsenaal - Sint-Pietersstation, terwijl het gedeelte naar het Rabot, dat intussen langs de Blaisantvest was doorgetrokken tot aan de Muide, het nummer 10 kreeg.
Doch reeds op 16 november 1933 werd lijn 10 afgeschaft en bediende lijn 9 weer de gehele reisweg Arsenaal - Sint-Pietersstation - Rabot - Muide.
Dit bleef zo tot lijn 10 definitief in voege kwam op 2 oktober 1940.
Tot en met 13 september 1963, de laatste dag van de tramexploitatie, pendelde "de negen" tussen het Arsenaal en Gent-Sint-Pieters.

Geschreven door edk_tram om 22:52 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

Op. vervoer Gent (187)

Drie-asser 401 uit de reeks 394-405 met lage zijdelingse beplating en "lanterneau" op het dak, aan de terminus "Arsenaal", in dienst op lijn 9.
De rolfilm is klaargezet voor een afreis naar het Sint-Pietersstation.

Geschreven door edk_tram om 22:53 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

O. vervoer Gent (187a)

Drie-asser 342 aan de terminus op het Maria-Hendrikaplein, voorafgegaan door een rijtuig van lijn 4.
Let even op de aanduiding "10 doorstreept - Rabot".
(Foto: W. Gogaert - 1970, alvorens het tweede spoor ten dienste van de eerste PCC's voor lijn 4 werd gelegd)

Uitzonderlijk aan het lijnnummer 10 is alvast het feit dat het tijdens de ontwikkeling van het Gentse openbaar vervoer niet minder dan drie levens heeft gekend, die niets met elkander te maken hadden.
Een eerste ter aanduiding van de lijn naar Melle (zie item 189a), over het tweede wordt zo dadelijk verder gehandeld, het derde als deeltraject "Sint-Pietersstation - Wondelgem-Industrieweg" bij de uitbreiding van lijn 1 naar Evergem op 24 maart 1989...
Ook wat betreft de rolfilm valt een merkwaardigheid te vermelden: geen andere lijn had twee kleuren op de band, groen naast het lijnnummer, rood uiterst rechts.
Na een kort bestaan van 3 januari 1932 tot 15 november 1933 op het traject Sint-Pietersstation - Muide, werd lijn 10 overgenomen door lijn 9 (zie hoger).
Op 2 oktober 1940 kwam lijn 10 weer in voege tussen de Muide en Sint-Pieters, terwijl de verbinding tussen het station en Ledeberg het nummer 9 behield.
Behalve het feit dat op 24 mei 1946 de terminus in de Voormuide werd vervangen door het ringspoor langs de Sassekaai (* eveneens van toepassing voor de lijnen 4 en 5), bleef de reisweg langs het Rabot en de Rozemarijnbrug ongewijzigd tot aan de vervanging van de drie-assers door PCC's op 1 april 1974 en zelfs nog lang daarna.
Pas op 29 september 1986 versmolten 4 en 10 tot de lijnen 40-43 (Moscou - Gent-Zuid - Korenmarkt - Muide - Rabot - Sint-Pietersstation).

Geschreven door edk_tram om 22:54 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

Op. vervoer Gent (188)

Terminus van lijn 10 in de bocht tussen de Sassekaai en de Voormuide.
Geleider en ontvanger poseren na de jaarwisseling 1973-'74 voor fotograaf F. Coussens.
De 347 was één van de zeventien drie-assers die toen nog in reserve werden gehouden voor de dienst op lijn 10, de laatste waarop het reizigersverkeer nog met oude rijtuigen geschiedde.

Geschreven door edk_tram om 22:54 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

O. vervoer Gent (188a)

Drie-asser 323 tussen de bomen van de Begijnhoflaan, in dienst op lijn 10. Achteraan vermeldt de rolfilm "10 Muidebrug", terwijl aan de sleepbeugel te merken is dat het rijtuig zich in de richting van het station begeeft.
Wellicht betreft het hier het deeltraject "10 doorstreept - Rabot" en zal de 323 wat verder de overloopwissel overschrijden (niet zo goed te herkennen) en terugkeren naar de Muidebrug.
(foto: E.J. Bouwman)

Geschreven door edk_tram om 22:55 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

Op. vervoer Gent (189)

Drie-asser 325 aan de terminus "Arsenaal", ter hoogte van de rangeerwissels tussen de ringspoorweg en de Maurice Verdoncklaan.
De ontvanger staat op het punt de sleepbeugel in de richting van Melle te keren. (foto: Bazin - 1956)

De tramlijn naar Melle werd op 26 december 1912 ingereden en droeg aanvankelijk het nummer 10, als verlenging van lijn 1 "Gasmeterlaan - Korenmarkt - Gent-Zuid - Arsenaal".
Staduitwaarts gezien liep het traject zonder enige afwijking langs de linkerkant van de Brusselsesteenweg. De infrastructuur bestond uit een enkel spoor met slechts één uitwijkmogelijkheid halverwege, waar de halte toepasselijk de benaming "Kruising" kreeg toebedeeld.
Er waren wel uitgebreide rangeersporen te Gentbrugge tussen de ringspoorweg en de Maurice Verdoncklaan en te Melle tussen het brugje over de Gondebeek en het eindspoor aan het college, om het rangeren met meerdere aanhangwagens mogelijk te maken.
De lijn was vooral op Gentbrugs grondgebied, maar ook in de dorpskern van Melle regelmatig het toneel van verkeersongevallen, vaak te wijten aan de beperkte zichtbaarheid voor chauffeurs van wagens die zich van uit één der vele zijstraten op de steenweg wilden begeven.
Tijdens de aanleg van de Ringvaartbrug omstreeks 1953 werd de lijn omgeleid over een dijk nabij de Scheldeoever.
Toen in de jaren dertig een stadslijn het nummer 10 bekwam werd de lijn naar Melle vernummerd tot 20, om precies dezelfde reden als bij de opening, maar nu als verlenging van lijn 2...
Berucht waren de "collegetrams", samengesteld uit twee tot drie aanhangwagens, soms getrokken door twee-assers met sterke motoren zoals de 182 en de 202, soms door drie-assers uit de "sécheronreeks" 316-330. Ze hadden als vertrekpunt het Sint-Pietersstation en dwarsten ter hoogte van het Arsenaal de ringspoorweg.
Alhoewel in 1973 de bovenleiding nog werd vernieuwd en pas geleverde PCC's rolfilms bezaten met de vermeldingen "20 Arsenaal" en "20 Melle", werd na een ophefmakende afscheidsrit op oudejaarsavond de tramexploitatie toch stopgezet. Vanaf 1 januari 1974 werden bussen ingelegd, die tegelijk verscheidene aanpalende straten bedienden.

Geschreven door edk_tram om 22:56 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

O. vervoer Gent (189a)

De terminus aan het Jozefietencollege in Melle. Drie-asser 317 uit de "sécheronreeks" 316-330 aan het uiterste punt van de tramlijn voorbij de tweede wissel van het rangeerspoor. Let ook even op de uitgeklapte stand van de beide zijspiegels.
(foto: F. Coussens)

Geschreven door edk_tram om 22:57 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

Op. vervoer Gent (190)

Drie-asser 323 met rolfilmaanduiding "20 Melle" aan het Sint-Pietersstation met één aanhangwagen, klaar voor een rit door de stad langs lijn 2 en verder naar Melle.
Op het Maria-Hendrikaplein is het tweede spoor voor de PCC's van lijn 4 reeds aangelegd.
(foto: W. Gogaert - herfst 1971)

Geschreven door edk_tram om 22:57 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

Op. vervoer Gent (191)

Een duidelijk zicht op de rolfilmaanduiding voor lijn 37 "Koornmarkt - Sint-Amandsberg", hier occasioneel gemonteerd in rijtuig 335. (opname uit 1974)

We kunnen de reeks over de diverse eindpunten van de tramlijnen ten tijde van de drie-assers niet afsluiten zonder het ook eens te hebben over de merkwaardige lijn 37.
Ze ontstond op 20 december 1954 zonder dat één meter diende te worden aangelegd, vermits ze de combinatie vormde van twee bestaande trajecten, namelijk het gedeelte van lijn 3 tussen de Korenmarkt en de Dampoort en het eindje van lijn 7 tussen de Dampoort en de Verkortingstraat te Sint-Amandsberg.
Op de rijtuigen 370-380 werd daartoe een extra aanduiding bij de rolfilms ingevoegd. De band was geel, de letters rood en het lijnnummer stond uitzonderlijk niet links maar in het midden.
De reizigers die zich in de ene richting voorbij de Korenmarkt en in de andere voorbij het gemeentehuis van Sint-Amandsberg wilden begeven, dienden zich van een aansluitingsbiljet te voorzien.
De lijn was slechts een kortstondig bestaan gegund. Reeds op 27 augustus 1956 werd ze afgeschaft en vervangen door de autobusdienst 37 tussen de Korenmarkt, de Dampoort en de zich snel ontwikkelende wijk "Westveld" te Sint-Amandsberg.

Geschreven door edk_tram om 22:58 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

O. vervoer Gent (191a)

Links drie-asser 378 in dienst op lijn 37 "Koornmarkt - Sint-Amandsberg". Het rijtuig wacht met gedraaide sleepbeugel tot de 375, die een rit op lijn 3 naar het Heirnisplein verricht, voorbij is gereden, om via het wisselspoor op de Sint-Michielshelling naar rechts uit te wijken. (foto: E.J. Bouwman)

In een dienstbericht voor het ETG-personeel, gedateerd op 16 december 1954, lezen we:
"...Bij aankomst voorbij de wissel op de Sint-Michielshelling zal de geleider de handrem stevig sluiten.
Als hij op zijn post is op het voorplatform, zal hij met de voetbel de ontvanger verwittigen, waarna deze, na zich goed verzekerd te hebben dat geen rijtuig van lijn 3 in de nabijheid is dat van de Sint-Michielsbrug komt, de handrem op het achterplatform zal lossen en het vertreksein zal geven..."
(info via F. Coussens)

Geschreven door edk_tram om 22:59 Reageer op dit bericht

Vrijdag 23 november 2007

Op. vervoer Gent (192)

De ontvanger van drie-asser 306 begeeft zich naar de "recette" in het dienstlokaal van de tramstelplaats om er de afrekening van de dagopbrengst te maken, terwijl de geleider het rijtuig via het aangewezen spoor naar de loods voert. (foto: 1966)

De "moeder van alle eindpunten" is sinds de Gentse tramexploitatie op elektrische wijze geschiedt, uiteraard de stelplaats te Gentbrugge.
Rijtuigen die na het afwerken van het dagschema naar de loodsen terugkeerden dienden voorzien te zijn van de vermelding "stelplaats" op de rolfilm en dat is tot op heden nog steeds zo...

Geschreven door edk_tram om 23:00 Reageer op dit bericht

Dinsdag 27 november 2007

Op. vervoer Gent (193)

AFLEVERING 17 (WEEK VAN 26 NOVEMBER TOT 2 DECEMBER 2006) TERUG BESCHIKBAAR !!!
============================

In oktober 1898 werd een dubbel spoor geplaatst langs het Sint-Baafsplein en in de Cataloniëstraat voor de rechtstreekse tramlijn tussen het Zuidstation en de Korenmarkt. Vanaf 1 november reden daar paardentrams op, waarvan de rijtuigen waren aangepast aan het meterspoor. Ze legden het traject af in zes minuten. Op 23 januari 1899 werd de lijn officieel met accutrams ingereden.

Ode aan de spoor- en luchtlijndienst van weleer.

Uit diverse persartikels van weleer blijkt dat de interesse voor de aanleg van sporen voor de elektrische tramdienst heel groot was. Enkele voorbeelden uit het ruime aanbod.

22 januari 1898   (Het Volk)

In de burelen van de trammaatschappij aan de Begijnhoflaan nr. 93 liggen stalen van de nieuwe spoorstaven die voor het elektrisch tramnet zullen aangewend worden. Het leggen zal gebeuren door de firma Neef & Voituron van Luik.

21 augustus 1898   (Gazette van Gent)

Het is ongelooflijk welke bedrijvigheid er de stad door heerst. Men is nu omtrent de Zuidstatie overal bezig aan de nieuwe spoorlijnen voor de elektrische tram. Dinsdag begon men tegelijk in de Vlaanderenstraat en de Statiestraat (*thans Zuidstationstraat). Reeds van woensdag zijn de kruislijnen gelegd in de doorsnede van die straten.
Op de Graaf van Vlaanderenplaats is een veldsmidse ingericht en men kromt er de sporen volgens de noodzakelijkheid. Die bewerking geschiedt op de volgende wijze.
De uiteinden van de spoorstaaf worden gevat tussen twee houvasten van ongeveer één meter lengte, welke er onbeweeglijk op vast zitten. Aan de uiteinden zijn zware ketens verbonden met een machtige vijzel, die met een grote hefboom wordt gedraaid. De houvasten worden naar elkaar getrokken tot men de vereiste kromming heeft bekomen. Dan slaat men herhaaldelijk met zware hamers op de staaf, om ze koudweg te smeden. Men maakt de vijzel en de ketens los en het spoor blijft gebogen.

5 juni 1911   (De Gentenaar)

Er wordt naarstig gewerkt aan de nieuwe lijn Gent-Zuid - Heuvelpoort - Sint-Pieters langs de Dierentuinlaan (* thans Rooseveltlaan), de Tentoonstellingslaan en de Terplatenbrug.
De sporen zijn van een nieuw type, 20 meter lang en ongeveer 1100 kilogram in gewicht. De oude waren maar 9 tot 12 meter lang. Ze worden bevestigd op houten dwarsliggers en aan elkaar gelast, zodat het rijden met minder schokken zal geschieden.
De trammaatschappij maakt ook gewag van een nieuwe werkmethode, die toelaat tot honderd meter spoor per dag te leggen. Op de Frère-Orbanlaan zullen de sporen door het nieuwe type vervangen worden.

Geschreven door edk_tram om 11:36 Reageer op dit bericht

Dinsdag 27 november 2007

Op. vervoer Gent (194)

Twee werklieden van de trammaatschappij sleutelen op het Frankrijkplein aan de bovenleiding. Ze staan op een ladder die voorzien is van twee wielen en met de hand dient te worden verplaatst. (prentkaart uit 1913)

De lijst van het dienstmaterieel van de trammaatschappij is er één zonder einde, toch kunnen er wel enkele belangrijke en typische rijtuigen weerhouden worden.
We beperken ons eerst tot de rijtuigen getrokken door paarden of door mankracht voortbewogen.

- twee "torenwagens", voorzien van houten wielen, besteld op 4 april 1901 voor de aanleg van een trolleylijn boven het spoor van de buurttram Gent - Merelbeke, waarvan de ETG de vergunninghoudster was (* op die wijze in werking vanaf 1 december 1901);
- een wagen om draad af te rollen, besteld op 17 april 1901;
- een ladderwagen met draaibaar platform, te trekken door een paard, besteld op 2 februari 1903;
- een ladder op twee wielen, getrokken met de hand (besteld begin 1900).

29 januari 1920   (Gazette van Gent)

Werklieden van de trammaatschapij zijn aan de Parkplaats begonnen met het plaatsen van de kabels voor de tramlijn naar De Sterre (* men bedoelt hier de heraanleg na de onderbreking vanaf 1 november 1918 wegens het opblazen van de viaduct aan de Kortrijksesteenweg door de zich terugtrekkende Duitse bezettingstroepen).
Een platte wagon waarop een reusachtige bobijn rust, rijdt op het tramspoor, waardoor de kabel afrolt. Deze wagon wordt onmiddellijk gevolgd door de ladderwagen en de platform-autowagen. Zeer vaardige elektriciens bevestigen onmiddellijk de luchtkabel aan de bestaande spandraden.

3 maart 1920   (Gazette van Gent)

De trammaatschappij legt nieuwe sporen in de Statiestraat. Reeds twee werkstakingen zijn er losgebarsten. In het begin van de afgelopen week waren het de spoorleggers die het werk neerlegden om een verschil van loon en op het einde staakten de kasseileggers, eveneens om een loonkwestie.
De stakingen kenden echter geen lange duur. Thans gaat alles regelmatig en wordt er zelfs meer spoed achter de werkzaamheden gezet om de schade in te halen. Een teken des tijds !...

26 maart 1920   (Het Volk)

De trammaatschappij voert belangrijke werken uit nabij de Zuidstatie. De sporen worden er op houten bielzen gelegd en aaneen gesloten.
Een belangrijke verbetering is aangebracht aan de wisselnaalden. Op de plaats van de naald is de onderscheen van de riggel wat dieper uitgehaald, zodat de scheen van het wiel geen steun heeft.
De naald past zeer goed in de riggel van welke zij afwijkt. Aangezien de scheen van de wielen daar nergens op rust, gaat het rijtuig gemakkelijk rechts of links. Enkele centimeter verder verhoogt de onderscheen van de riggel geleidelijk, totdat de groef haar normale diepte heeft. Die schikking maakt het misrijden aan de wissel zo goed als onmogelijk.

Geschreven door edk_tram om 11:37 Reageer op dit bericht

Dinsdag 27 november 2007

O. vervoer Gent (194a)

Personeel van de luchtlijndienst in actie op de buurtlijn Gent-Zuid Merelbeke, ter hoogte van de wijk "Plataan". In beeld de eerste "automobiel", uitgerust met een houten toren, bekroond met een draaiend platform. (prentkaart uit de jaren twintig)

Een hele reeks vrachtwagens, auto's en bestelwagens maakten deel uit van de baanrijtuigen waarover de maatschappij in de loop der jaren beschikte. Alleen de ladderwagens waren echt typisch voor het trambedrijf.
Een hulp bij het weergeven van een inventaris is onderstaand document uit het archief van de toenmalige ETG, daterend van 14 juni 1940:

"...De uitbatingsdirecteur heeft ingevolge het bericht nopens het autoverkeer in het bezette Belgisch gebied, het schepencollege van Gent verzocht, toelating te verlenen om van de volgende negen autorijtuigen gebruik te mogen maken, die voor de uitbating onmisbaar zijn en tevens de nodige benzine te verschaffen, gezien het hier gaat om een openbare dienst van de stad en voor het publiek in 't algemeen:

- auto Buick, persoonlijk rijtuig van afgevaardigde-beheerder Robert Haerens;
- auto Dodge, persoonlijk rijtuig van ingenieur-directeur ETG Willy Courtens;
- auto Buick van de bestuursdienst;
- auto Ford van de wegenhulpdienst;
- auto Miesse, ladderwagen van de luchtlijndienst;
- auto Pipe, idem;
- auto-soldeermachine 1 van de wegendienst;
- auto-soldeermachine 2, idem;
- auto Fiat, persoonlijk rijtuig van ingenieur Jean Dauby..."

Geschreven door edk_tram om 11:38 Reageer op dit bericht

Dinsdag 27 november 2007

Op. vervoer Gent (195)

Accumulatorentram 105 op het terrein van de stelplaats te Gentbrugge. Tegelijk een demonstratie met het kleine takelwagentje waarmee een spoorrijtuig kon worden opgelicht. (archief ETG, 1899)

Het oudste, thans nog bestaande wagentje van de spoordienst is zonder twijfel de kleine, twee-assige lorrie waarmee een tramrijtuig bij een mechanisch defect zoals een asbreuk kon worden opgelicht en naar de stelplaats worden overgebracht.

Geschreven door edk_tram om 11:39 Reageer op dit bericht

Dinsdag 27 november 2007

O. vervoer Gent (195a)

Boven: drie-asser 348 heeft een asbreuk opgelopen en rijdt in de Cataloniëstraat op eigen kracht naar de stelplaats, dank zij de hulp van de kleine lorrie die het rijtuig gedeeltelijk heeft opgelicht.
Twee-asser 216 van de spoordienst houdt op afstand een oogje in het zeil.
(foto: R. Temmerman - 16 juli 1963)
Onder: de lorrie in kwestie, zoals hij aangetroffen werd op een terrein achteraan de stelplaats te Gentbrugge. Het spoorvoertuigje bevindt zich thans in het VlaTam (Vlaams Tram- en Autobusmuseum) te Berchem-Antwerpen.
(eigen foto - 19 september 1986)

Geschreven door edk_tram om 11:39 Reageer op dit bericht

Dinsdag 27 november 2007

Op. vervoer Gent (196)

Twee-asser 173 van de spoordienst op het terrein van de stelplaats te Gentbrugge. Let op de gedeeltelijke open verbouwing langs beide zijden.
(foto: F. Coussens - 1968)

Zo zijn we dan uiteindelijk aanbeland bij de drie tramrijtuigen die op het Gentse net deel hebben uitgemaakt van de spoordienst. Laten we het eerst hebben over de 173.
Het is weinig bekend dat in de loop der jaren twee rijtuigen met het nummer 173 elkaar hebben opgevolgd. Over de herkomst en de verdere geschiedenis van de eerste versie is zeer weinig te vinden in de archieven van de ETG. Wel zijn er onderhoudsgegevens van bekend tussen 1908 en 1936, alsook een nota van het hoofdbestuur die dateert van 7 oktober 1937 en handelt over de plannen om het te verschroten.
In 1905 werden 17 nieuwe trolleyrijtuigen op in dienst gesteld, die genummerd werden van 156 tot 172.
Anderzijds werden in april 1911 zes trams voor de nieuwe lijn naar Melle besteld en volgens de factuur geleverd op 12 februari 1912. Ze kregen de nummers 174 tot en met 179.
Theoretisch moet er dus tussen 1905 en 1911 een nummer 173 zijn intrede hebben gedaan. De vragen aangaande dit rijtuig zijn echter veelvuldig. Kwam het eerst in reizigersdienst of direct in spoordienst? Bovendien ontbreken zowel de bestelbon als de factuur van levering. Anderzijds is het onwaarschijnlijk dat de ETG één tram afzonderlijk liet bouwen. Andere bronnen verwijzen dan weer naar een proefrijtuig uit 1897 dat na een korte carrière in het Brusselse naar Gent zou zijn overgebracht...
Het nummer 173 werd in augustus 1937 doorgegeven aan de ex-zomertram 219, die een verbouwing onderging, waarbij de helft van het houten koetswerk een open, doch overdekte ruimte werd.
Het rijtuig was met zijn grijze kleur en zijn twee platte wagens gedurende 36 jaar een vertrouwd beeld voor de Gentenaars een vertrouwd beeld. Na nog een laatste herschildering in november 1969 werd het rijtuig op 15 maart 1974 gedeeltelijk ontmanteld in de stelplaats en daarna afgevoerd naar het slopersbedrijf Chimefer in Adegem.
(*naar de gegevens via Pierre de Meyer)

Geschreven door edk_tram om 11:40 Reageer op dit bericht

Berichten van 1 januari 2007 tot 31 december 2007

Meer van Openbaar vervoer in Gent