Aanslag

Margarita Robles
Magistrate 3de Kamer Hooggerechtshof
Ex-staatssecretaris Binnenlandse Zaken
onder F. González

In de ultrarechtse krant “Libertad Digital” van 20 april 2005, verscheen een uitzonderlijk bericht. De magistrate van de 3^de Kamer van het Hooggerechtshof, Margarita Robles, en ex-staatssecretaris voor Binnenlandse Zaken in de laatste regering Felipe González, zegt dat de Partijenwet, die ervoor zorgde dat Batasuna verboden werd, geen enkele zin had en dat nieuwe formules gezocht moeten worden die uitsluiting vermijden. Zij deed deze uitspraak in het juridische tijdschrift "Réplica y Dúplica", en voegt er aan toe: “De enige mogelijke manier om Batasuna legaal te verklaren, is de afschaffing van de Partijenwet, die er enkel en alleen gekomen is als vrucht van een welomlijnde politieke strategie”.

Robles zegt dat "burgers van een autonoom gebied gerespecteerd moeten worden als ze zich in verkiezingen uitspreken. Wat in Baskenland en Catalonië gebeurt, moet niet door Madrid gecorrigeerd worden."

Eustakio Mendizábal Benito
“Txikia”
+19 april 1973

Foto (ter beschikking gesteld door W. Hensgen): oude persfoto van de herdenkingsmis door Piarres Lárzabal in het witte kerkje van Sokoa.

Eustakio Mendizábal Benito “Txikia” was van zijn 10^de tot zijn 23^ste levensjaar woonachtig in het klooster van de Benedictijnen in Lazkao. Het klooster had faam omdat er in de jaren 60 een aantal samenkomsten van ETA plaatsvonden. Als seminarist leerde Txikia de Baskische taal onder de knie te krijgen omdat hij er alles kon lezen wat er in Baskenland voor handen was. Maar hij leerde er ook de bergen kennen die hem later vaak het leven zouden redden bij achtervolgingen. Toen de tijd aanbrak om het priesterkleed aan te trekken (1966), vroeg hij een jaar uitstel. Hij bleef zijn studies voortzetten, maar ging tevens werken in een fabriek in Beasain. In die periode weigerde hij een boete te betalen die hij had opgelopen wegens deelname aan een manifestatie en kwam daarom enige tijd in de gevangenis terecht. Na de arrestaties van een aantal jongeren nam hij de benen. Eerst vond hij een veilig onderkomen in de abdij van Belloc, maar al spoedig dook hij onder in Baiona waar hij twee keer gearresteerd werd en ten slotte “binnenlands” verbannen naar Poitiers. Hij keerde echter meteen terug om in het zuiden “liberado” (vrijgestelde en bij politie bekend) van ETA te worden voor Gipuzkoa en Nafarroa. Txikia klom op tot verantwoordelijke van de militaire vleugel van ETA. Het aantal acties steeg in deze periode tot een ongekende hoogte. De eerste ETA-actie onder zijn leiding was de ontvoering van de Duitse ereconsul Beihl, in Donostia. Vaak wist Txikia op spectaculaire wijze te ontkomen aan politieomsingelingen. Later werd de industrieel Huarte ontvoerd. Hij werd vrijgelaten nadat hij de arbeidsvoorwaarden in zijn bedrijf verbeterde.  

Op 19 april 1973 (Witte Donderdag) nam hij de trein Bilbao-Placensia, richting Algorta. Was de politie ingelicht? In elk station, hoe klein ook, stonden ze verdekt op wacht. Txikia had in het station van Algorta een afspraak met zijn strijdmakker, José Manuel Pagoaga, “Peixoto”. Meteen probeerden ze hun achtervolgers af te schudden. Hierop ontstond een vuurgevecht en omdat het paasvakantie is lopen er veel kinderen op straat. "Scheer je weg", roept Txikia, tussen de schoten door, “Ik word achtervolgd”. Het aantal politiemannen wordt steeds groter. Als Peixoto een andere richting kiest, laat de politie hém lopen. Na twee kilometer rennen, houdt Txikia een auto staande. Omdat de chauffeur slechts drie dagen een rijbewijs heeft (en wegens de schrik) krijgt hij zijn vehikel niet meer aan de praat. De eerste politieman die vóór de auto komt, heeft geen munitie meer! Van de tweede krijgt Txikia een kogel in de rechterslaap. Zonder nog een woord te zeggen, zal hij in een ziekenhuis in Bilbao sterven, met een pistool in de hand, één in de zak van zijn regenjas en met een patronengordel rond zijn middel. 28 jaar oud, vader van 2 zonen betaalde hij zijn idealisme met zijn leven, zoals anderen het betaalden met de cel of met verbanning. ETA zit zonder leider, maar een mythe is geboren. Op 21 april wordt hij in zijn geboortedorp, Itsasondo, begraven. Omdat de volgende dag Aberri Eguna (Dag van het Baskische Vaderland) gevierd zal worden en om manifestaties te vermijden wordt het overlijdensbericht niet uitgehangen. Daardoor zijn slechts 30 personen op de begrafenis aanwezig, politie en Guardia Civil inbegrepen! In het witte kerkje van Sokoa, in Noord-Baskenland, werd later een zieledienst gehouden. Piarres Lárzabal, “Zoro de Sokoa”, Pastoor van Sokoa en secretaris van Anai Artea (*) spreekt in zijn homilie vriendelijke woorden: “Eustakio was niet het model van een klassieke held. Hij was een poëet, een bertsolari. De afwezigheid van persoonlijke ambitie, z’n eenvoud, z’n oprechte en totale toewijding bezorgde hem vele vrienden waaronder niet weinig priesters. Maar … Mendizábal stierf met een pistool in de hand. Hij leidde aanslagen en ontvoeringen. Ze noemden hem een “Baskische Guerrillero”. We weten dat het Christendom geweld veroordeelt. Maar laten we “geweld” niet verwarren met “antwoorden op geweld.”

(*) Anai Artea (wij broeders) opgericht, een beweging die humanitaire steun verleende en nog steeds verleent aan Baskische politieke gevangenen en vluchtelingen

Meteen na de dood van Txikia werd de vraag gesteld of er verraad in het spel kon zijn. Een ETA-woordvoerder in Noord-Baskenland ontkende dit ten stelligste: “We kunnen wel eens een geschil hebben, een onenigheid, maar ons geschil met de politie is groter dan alle oceanen samen.” Betaalde Txikia zijn treinticket met “vuil geld”, afkomstig van ETA-acties en werd dit zijn dood?

Eustakio Mendizábal was boven alles een Baskische nationalist, een plattelandsrevolutionair. In hem konden zich zowel de fabrieksarbeider als de boerenjeugd terugvinden. “Om revolutionair te zijn moet je poëet wezen”, was één van zijn stellingen. De Baskische taal was een obsessie voor hem.
De politie-inspecteur die Txikia Mendizabal een kogel door het hoofd schoot, José Ramón Morán, verloor twee jaar later het leven. In een ETA-actie in … Algorta!!!

Txikia was, na Etxeberriata, de tweede dode die binnen de gewapende organisatie te betreuren viel.

Manuel María Garmendia Zubiarrain
“Korta”
+18 april 1976

“Korta” werd in Legorreta geboren op 6 juni 1945. Op 18-jarige leeftijd werkte hij in een onderneming in Arrasate. Omstreeks die tijd trad hij toe tot ETA, de culturele vleugel en later tot de militaire vleugel. In 1968 moest hij op de vlucht slaan. Nadat hij 9 maanden ondergedoken leefde, bereikte hij in 1969 Iparralde. Hij werkte er in het slachthuis van Baiona en na een hongerstaking in 1970 werd hij op straat gezet. Hij werd uitgewezen naar België.
Helemaal op zichzelf aangewezen, zonder werk, kreeg hij van de organisatie de verantwoordelijkheid over de Goierri, een streek in Gipuzkoa, waar hij Txikia en Argala leerde kennen.          
Zwijgzaam, verantwoordelijk, zelfverzekerd en getuige van een grote fysieke kracht, ontpopte hij zich als een mugalari (van muga) van de eerste orde. Hij hielp er de commando’s en de vluchtelingen de grens oversteken.                                                                                                                 
Op 18 april 1976, de dag van de Aberri Eguna, was hij in de weer om vier medestanders te helpen de muga over te steken in de streek rondom de berg Larrun (La Rhune). Ter hoogte van het kerkhof van Bera (Vera de Bidasoa) werden zij door de Guardia Civil ontdekt en beschoten. Korta, 31 jaar, overleed ter plekke.

Aanslag ETA
17 april 2008

Europa Press baseert zich op bronnen van de Ertzaintza die verklaren dat om 05:00u vanmorgen een patrouille van de Ertzaintza een verdacht pakje ontdekten aan een zetel van de PSE, de Baskische socialisten, in de wijk La Peña, Bilbao. De omgeving werd ontruimd en een half uur later kwam de telefonische verwittiging dat een bom zou ontploffen.

Er is grote schade aan het gebouw en 7 Ertzainas werden licht gewond.

Baskisch concert in Gent

Op vrijdag 2 mei 2008 komt de Baskische band "Inoren Ero Ni" (Niemands Nar, vrij vertaald) naar Vlaanderen, meer specifiek naar Gent.
 
Plaats: Kinky Star, Vlasmarkt 9, Gent
Uur: 21u
 
Toegang: gratis
 
Allen daarheen! Goazen denok hara!

Balans van de repressie
in Baskenland
 2004

Op 17 april 2005 wordt de balans van de repressie van 2004 bekendgemaakt. Tijdens het jaar 2004 verloren zeven mensen het leven. Angel Berrueta en Kontxi Sanchiz verloren het leven, onrechtstreeks ten gevolge van de aanslag door Islamterroristen in Madrid op 11 maart, die door de PP-regering in de schoenen van ETA geschoven werd. Berrueta werd in zijn winkel door een Guardia Civil doodgeschoten en Sanchiz stierf na een charge van de "Baskische" politie in een protestbetoging tegen de moord in Pamplona.

De behandeling van Baskische, radicale gevangenen kostte 3 levens. Oihane Errazkin uit Donostia stierf van eenzaamheid in een Parijse cel, waar ze zich verhing. Kepa Miner hield aan het jarenlange gevangenisleven een slepende ziekte over en Arantxa Otamendi stierf eveneens ver van huis in gelijkaardige omstandigheden. Karmele Solaguren verloor het leven in een verkeersongeval op weg naar haar gevangen zoon op 1.000 km afstand van huis. Leo Esteban overleed na jarenlang lijden.

In 2004 werden 135 personen opgepakt en hiervan kwam 97 % in isolatiedetentie terecht. 57 arrestanten verklaarden gefolterd te zijn. Op dit ogenblik zitten 700 radicale Basken achter de tralies. Parijs wees 2 Baskische burgers uit en droeg er 6 over aan de Spaanse justitie. Nederland leverde er één uit en in Mexico lopen zes burgers het risico uitgeleverd te worden.

Gevangenen die hun straf uitzaten, worden niet vrijgelaten terwijl men hiervoor intussen nieuwe beschuldigingen zoekt.

In vijfentwintig jaar tijd, sinds 1979, werden er 35.000 personen opgepakt, waarvan er 5.000 werden opgesloten. Er vielen 350 dodelijke slachtoffers.

De “Zaak Atutxa” afgesloten
16 april 2008

Bijna 3 maanden na het vonnis van 21 januari 2008, in de Zaak Atutxa, maakt het Hooggerechtshof op 16 april 2008 de strafmaat bekend:

Juan María Atutxa wordt veroordeeld tot 1 jaar en 8 maanden ontzetting uit openbare functies en 18.000 euro's boete

Kontxi Bilbao wordt veroordeeld tot 1 jaar ontzetting uit openbare functies en 12.000 euro's boete

Gorka Knörr wordt veroordeeld tot 1 jaar ontzetting uit openbare functies en 12.000 euro's boete

Txillardegi,
kandidaat bij
Aralar

Op 16 april 2003 wordt bekend gemaakt dat de "veteraan" José Luis Alvarez Enparantza, "Txillardegi" kandidaat wordt voor de lijst Aralar bij de volgende verkiezingen voor de gemeenteraad.
Txillardegi was één der stichters van ETA en woonde na zijn vlucht jarenlang in Brussel waar hij bij de firma Hanon werkte. Eerder stelde Iulen Madariaga, eveneens medestichter van de "Organisatie" en eveneens jarenlang "illegaal" in ons land, zich kandidaat op dezelfde lijst, Aralar. De zoon van Txillardegi, Joseba Alvarez, zit in de Mesa Nacional, het Hoofdbestuur van Herri Batasuna! (Ook hij verbleef een tijd in ons land…)

Aberri Eguna
15 april 1963

15 april 1963 viel op een zondag. Voor de eerste maal in vele jaren werd Aberri Eguna in vrijheid gevierd, en wel in de gastgemeente Itxassou, in Lapurdi-Labourd (waarvan Baiona-Bayonne de hoofdstad is). Er werd een twijg van de "Eik van Gernika" geplant door Ximun Haran, die Enbata vertegenwoordigde en door Iulen Madariaga, die de organisatie ETA vertegenwoordigde.                  
Bij die plechtigheid waren ook verscheidene vertegenwoordigers aanwezig van culturele organisaties van minderheidsvolkeren uit Europa. Die datum wordt algemeen aangenomen als de "dies natalis" van de politieke beweging Enbata, die al sinds de jaren 50 voor een eerste maal van zich liet horen. Op die zelfde dag werd ook het zogenoemde "Carta de Itxassou" of Charter van Itxassou bekendgemaakt, waarvan de tekst later in een grote steen werd gebeiteld.

De tekst gaat als volgt (vrije vertaling):

Op deze Aberri Eguna, 15 april 1963,

verklaren de Basken gegroepeerd
rondom de geplante scheut van de 'Eik van Guernica'.

"Wij Basken zijn:
een volk  gevormd door de aarde, het ras, de taal en de instellingen,
een natie gegroeid uit de wil van het verleden en het heden,
een democratie van nature als verlengstuk van onze geschiedenis,
zowel als Volk, als Natie en als Democratie bevestigen wij ons recht op eendracht en op individuele en gemeenschappelijke zelfbeschikking.

Gesterkt door deze werkelijkheid, bewust van deze rechten en van het algemeen aanvaarde recht op zelfbeschikking van de volkeren, proclameren wij onze vastberadenheid om de continuïteit van het verenigd Baskisch Volk te bewerkstelligen:
door middel van de organisatie van het volk en haar erkenning,
door middel van een praktiserende democratisch model"

Aberri Eguna
14 april 1968

Bij de Aberri Eguna van 14 april 1968 werd meer aandacht besteed aan het aantal van de bezettende macht (Guardia Civil, oproerpolitie), dan aan het aantal aanwezige manifestanten. Nog nooit was een dergelijke machtontplooiing te zien geweest. Verscheidene bronnen spraken 15.000 politieagenten, 500 Guardia Civiles te paard, ondersteund door 4 helikopters. Voor de duizenden nationalisten die kwamen opdagen, zat er niets anders op dan dekking te zoeken tegen de brutale interventies van matrak en traangas. Honderden arrestanten mochten de nacht doorbrengen in de akelige politiecellen. De viering van 1 mei 1968 toonde een gelijkaardig verloop, maar de manifestaties waren nu verspreid over diverse lokaliteiten.

Strategie?

13 april 2007

De politieke actiegroep Eusko Abertzale Ekintza-Acción Nacionalista Vasca, in Baskenland gekend onder de afkorting "ANV" besloot op 13 april 2007 plots aan de komende verkiezingen van 27 mei deel te nemen. Is dit een strategische zet? Wilden ze anticiperen op een verbod van de nieuwe partij ASB (Abertzale Sozialisten Batasuna)?

ANV splitste zich af van de PNV in het jaar … 1930. Ze wilden af van de PNV-kreten als "speciale bloedgroepen", "ras" of Baskische familienamen. Volgens de radicale nationalisten was je Bask "door persoonlijke beslissing", "sentiment" en "zin om te werken voor de vrijheid van het vaderland". Het was voor hen niet belangrijk waar je vandaan kwam, maar wél waar je naartoe wilde. Tegenover het PNV-katholicisme stelden zij het aconfessionalisme. Het kapitalisme moest afgezworen worden omdat het zorgde voor alle bestaande ongelijkheden. Zij noemden zichzelf "niet-Marxistische Socialisten". Bij het uitbreken van de Burgeroorlog vormden hun "ekintzales" (ANV-militanten) front in Irún, Peñas de Aia, Oiartzun, … Albertia aan de zijde van anarchistische, Socialistische en Marxistische milities tegen Requetés met als enig doel de democratie en de vrijheid van Euskal Herria te verdedigen.

In 1978 ging ANV in kartel met Herri Batasuna. Elk jaar herdenken ze de Slag op de berg Albertia in Araba, op het einde van de Burgeroorlog, waar er veel van hun gudaris sneuvelden. ANV herdacht bij hun bijeenkomsten steeds "de soldaten van vroeger en die van nu." Verder bleven ze altijd een politieke partij.

Meteen na de bekendmaking van hun deelname werd vanuit Madrid een onderzoek gelast. In Spanje worden zulke belangrijke zaken gedaan door arme boerenjongens uit het Zuiden: de Guardia Civil!

La batalla de Elgeta

Op 14 april 2007 werd het monument “Itxortako atea” (de poort van Itxorta) ingehuldigd als nagedachtenis aan de gudaris (Baskische soldaten) die gesneuveld waren in de Spaanse Burgeroorlog, toen zij de wettige republiek verdedigden. Het gaat hier om “de slag van Elgeta”.

Op 12 april 2008 wordt de monoliet door “españolistas” met verf beklad en gedeeltelijk beschadigd.

De slag van Elgeta of Intxortas had plaats van 20 tot 24 april 1937 en is in Baskenland bijzonder goed gekend, omdat de gudaris er gedurende 7 maanden in slaagden de troepen van generaal Mola tot staan te brengen. Het bombarderen van de loopgraven door de troepen van Franco kostte het leven aan minstens 400 gudaris. Het overwicht was te groot te geworden en wat er met de overlevenden gebeurde, kan u zich heel goed inbeelden.

Jon Salaberria Sansinenea
12 april 2002

Commotie in het Baskisch parlement in Vitoria-Gasteiz, tijdens de zitting van 12 april 2002, als de jonge volksvertegenwoordiger van Batasuna, Jon Salaberria Sansinenea, erg nerveus lijkt te zijn en bijzonder veel naar zijn papier kijkt als hij vanaf het spreekgestoelte zegt: "De gewapende strijd van ETA beantwoordt aan de verdediging van de gerechtvaardigde rechten van het Baskische Volk. ETA zal zijn activiteiten stopzetten, zoals het IRA dat deed, op het ogenblik dat de Britse Regering het zelfbeschikkingsrecht van het Ierse Volk erkende." Batasuna had voordien opgeroepen tot burgerlijke ongehoorzaamheid en tot demilitarisering van Baskenland.

 Het “Tribunal Superior de Justicia del País Vasco” zal op 5 september 2003 de verklaringen afgelegd door Jon Salaberria, lid van de politieke groep Sozialista Abertzaleak (Batasuna), tijdens de parlementaire debatten van 12 april 2002 beschouwen als “delict”, meer gespecificeerd: verheerlijking van terroristische acties. De strafmaat wordt vastgelegd op 1 jaar gevangenisstraf en 7 jaar ontzetting uit zijn rechten. Dit is een precedent dat kan beschouwd worden als een agressie tegen de vrije meningsuiting van een lid van het parlement, dat precies borg moet staan voor de vrije meningsuiting. Artikel 71 van de Grondwet erkent “de onschendbaarheid van een Député en een Senator bij het uiten van opinies uitgesproken in die functie” (inviolabilidad por las opiniones manifestadas en el ejercicio de sus funciones). Dit principe werd ook door artikel 26 van het “Estatuto de Autonomía para el País Vasco” erkent. Dit recht werd trouwens verder ontwikkeld in de “Ley autonómica 2/1981”, waarbij onderstreept wordt dat de leden van het parlement niet mogen beschuldigd, noch gerechterlijk vervolgd worden, zonder voorafgaande autorisatie van het Baskische Parlement.

De Openbare Aanklager van de TSJPV (Tribunal Superior de Justicia del País Vasco) baseert de aanklacht “verheerlijking van het terrorisme” en de vervolging ervan op het feit dat de woorden die uitgesproken werden, buiten de onschendbaarheid vallen. “Ze houden een identificatie in die de acties en het doel ondersteunen. De acties van ETA zijn intrinsiek anti-juridisch en bijgevolg zijn ze niet bespreekbaar en mogen ze niet in de openbaarheid behandeld worden (los actos de ETA son intrínsecamente antijurídicos y en consecuencia inopinables). Dus is een voorafgaande autorisatie van het Baskische Parlement overbodig”. Commentaar overbodig!

Kandidaat voor
Nobelprijs voor de Vrede!
11 april 2002

In Spanje wordt op 11 april 2002 de mediageile magistraat Baltasar Garzón voorgesteld als de kandidaat voor Nobelprijs voor de Vrede!

Zijn verdiensten zijn: "Zijn strijd tegen de straffeloosheid en zijn strijd voor de verdediging van de mensenrechten." Wij leven in een wereld waarin sommigen het gezonde verstand verloren hebben, en dat maar niet kunnen weervinden.

Kan iemand de Nobelprijs voor de Vrede krijgen als zijn hele werk gebaseerd is op wraak wegens het mislopen van een ministerportefeuille? Kan iemand de Nobelprijs voor de vrede krijgen als hij tot op heden steeds elke Baskische gevangenen negeerde die de "slechte behandeling" (lees: "foltering") aanklaagde, en hem daarbij vaak geen blik gunde? Misschien kon hij er wel niet tegen als die slachtoffers door de vele slagen en het gebruik van elektroden onherkenbaar waren. Kan iemand de Nobelprijs voor de vrede krijgen als hij regelmatig, bij nacht, naar Baskenland reist om aanwezig te zijn bij het demonteren van organisaties, kranten sluit, personen oppakt die een openbare functie vervullen etc… terwijl hij ze een half jaar later moet vrijlaten omdat er geen bewijzen konden uitgeslagen worden?

Javier María Larreategui Cuadra
"Atxulo"
+9 april 2008

Javier María Larreategui Cuadra “Atxulo” is geboren in Bilbao, studeerde er en woonde in de Licenciado Poza, nr. 24, 4^de verdieping. Als vrijgezel vervoegde hij de rangen van ETA bij de militaire vleugel. Als gevolg van een reeks aanhoudingen in april 1969 vluchtte hij in 1970 naar Iparralde. In 1971 stak hij clandestien de grens over om deel te nemen aan acties van de militaire vleugel in de Baskische provincies (1971-1972). Hij was het die in Madrid de kelderverdieping kocht gelegen in de Calle Claudio Coello, nr. 104, om er een beeldhouweratelier in te richten. Wij weten uit de aanslag op Carrero Blanco (⁺20 december 1973) dat die kelder diende om een tunnel te graven en vol te stouwen met explosieven.

Javier Larreategi (57 jaar), beter bekend onder zijn militantennaam “Atxulo”, overleed op 9 april 2008, in zijn geboortestad Bilbao, na een lange ziekte.

Zij die hem gekend hebben, verklaren dat hij, de laatste jaren, een teruggetrokken leven leidde, net alsof hij dezelfde clandestiniteit die hij aan de dag legde tijdens zijn strijd voor de vrijheid en de onafhankelijkheid wilde verder zetten.

Een lezersbrief
10 april 2002

"In dit land, zoals in elke andere democratie, is elke burger vrij te denken en te zeggen wat hij wil. Zeker op politiek gebied. Daarom heb ik zin om dit te zeggen en zeg ik het nu: "Gora Euskadi Ta Askatasuna" (Leve Baskenland en de Vrijheid). Dit schrijft in een lezersbrief Amadeo Martínez Inglés, auteur van de brief en ... kolonel in het Spaanse Leger! Op 23 februari 2002, 21 jaar na de mislukte staatsgreep schreef diezelfde kolonel in "Gara" een artikel over de koning die achter deze staatsgreep zou gestaan hebben. Hij noemt Juan Carlos "Un Rey golpista".

Un Rey golpista

Zovele jaren na de dood van dictator Franco wordt koning Juan Carlos door de Spaanse gemeenschap nog altijd beschouwd als de garantie voor de instituten en de verdediger van de democratie. Hij is bijna onaantastbaar geworden. Zijn prestige als monarch is aanzienlijk gegroeid sinds 23 februari 1981, toen luitenant-kolonel Antonio Tejero van de Guardia Civil en de generaals Milans del Bosch en Alfonso Armada een staatsgreep pleegden. De mislukking wordt toegeschreven aan Juan Carlos die manifest zijn afwijzing voor de onbezonnen poging liet blijken.

Twintig jaar na de mislukte staatsgreep rezen twijfels over wie werkelijk achter de staatsgreep zat. Kolonel Amadeo Martínez Inglés (*), auteur van het boek: “23-F. El golpe que nunca existió” (Editorial Foca), houdt ons de volgende thesis voor: “Het gaat hier om een politiek-militaire operatie van de Borbons, geleid door koning Juan Carlos, die op de hoogte was over het feit dat een groep ultrarechtse militairen een beweging aan het voorbereiden waren om hem (de koning) af te zetten.”

(*) Kolonel Martínez Inglés was professor Militaire Geschiedenis en Strategie aan de Militaire School van de Generale Staf, en directe getuige van de duistere kanten van het leger tijdens de periode van de “La Transición”. Hij was toen chef Mobilisatie van de Generale Staf en chef van de Infanteriebrigade in Zaragoza.    

Tijdens een interview (2003) verklaart hij dat er de laatste 20 jaar geen staatsgrepen waren in Spanje. Militaire staatsgrepen richten zich altijd in de eerste plaatst op de hoogste machtskoepel, in dit geval de koning. Maar op 23-F werd er niet aan de koning geraakt. De Guardia Civiles die, onder leiding van Tejero, binnendrongen in het parlement ageerden niet tegen de koning. Integendeel, zoals op TV te zien was, riepen zij slagzinnen ten gunste van de monarch. De staatsgreep, tussen haakjes, richtte zich ook niet tegen het politieke systeem, want generaal Armada had in zijn binnenzak een document met de namen van een nieuwe regering, onder zijn voorzitterschap. Namen met “democraten” uit de voornaamste politieke partijen. Het was opgezet spel, een politiek, militair en institutioneel manoeuvre, geleid vanuit de Kroon om de echte staatsgreep, voorzien voor 2 mei 1981, te dwarsbomen. Die staatsgreep (pseudo-staatsgreep) was gepland door de meest radicale krachten van het extreemrechtse Spanje en uitgedokterd in kringen van extreemrechtse militairen, om de koning af te zetten en de terugkeer naar een totalitair regime à la Franco voor te bereiden.

Jorge Oteiza Embil

+09.04.2003

Jorge Oteiza Embil overleed op 9 april 2003 op 94-jarige leeftijd in zijn woonplaats San Sebastian. Hij werd geboren op op 21 oktober 1908 geboren te Orio, Gipuzkoa.

Oteiza kon als niemand anders (sommige) mensen tegen de haren inwrijven. Bij de bouw van het heiligdom van Arantzazu waren hem de apostelen op voorgevel toevertrouwd. En Oteiza plaatste er …veertien in getal. Dit zorgde voor een langdurige strijd met de Francodictatuur en met het Vaticaan zélf! Er werden theo- en andere logen bijgehaald en er volgden diepgaande gesprekken. Maar uiteindelijk staan er …14 apostelen! Nestor Basterretxea was de man die zich meer met het “binnenwerk” van Arantzazu bezighield. Hij is bij de massa o.a. bekend voor zijn vredesduif in Donostia die later ook gebruikt werd als symbool voor de actie “Bai Euskarari”. Jaren later kwam Basterretxea met de échte verklaring van Oteiza. En die was ontroerend eenvoudig. Had Oteiza gezegd:         

“Ik had 17 meter lengte om op te vullen. Als ik daarop 12 apostelen had gezet zouden ze te dik, té barok zijn geweest. Zette ik er twaalf, aangevuld met de vier evangelisten, zouden ze te mager, té gotisch zijn uitgevallen! Trouwens, wie weet met hoeveel ze daar precies in dat bootje op dat meer zaten?”  

Toen de Baskische krant Egin, op last van de mediageile magistraat Baltasar Garzón (en op “bevel” van het regime Aznar), gesloten werd, was ook Oteiza boos. “We moeten iets doen.” Hij tekende het logo dat vanaf het eerste exemplaar naast de naam van de krant “Gara” staat en hij schreef erbij: “… galburu berriak tai gabe ari dira hazten…” “… het  graan blijft groeien…”

Opinietekst in "De Tijd"
8 april 2004.

Kort na de goedkeuring door de Belgische Kamer (op 12 december 2003) van het “Europees aanhoudingsmandaat” probeerde de Spaanse justitie (op basis van inbeschuldigingstelling) opnieuw de uitlevering te verkrijgen (hoewel er voldoende argumenten tegen zijn) van het Baskisch echtpaar Moreno-García, dat al twaalf jaar in ons land verblijft. De onderzoeksrechter en het Hof van Beroep wezen het Spaanse verzoek af, omdat het eigenlijk om een 'oud' dossier gaat. Toch tekende het Openbaar Ministerie Cassatieberoep aan. Het gaat hier nochtans om een zeer zwak dossier: de aantijgingen tegen Moreno-García zijn gebaseerd op verklaringen die door foltering zijn verkregen. De Spaanse autoriteiten moesten in 1996 al toegeven dat ze de Bijzondere Verslaggever van de Verenigde Naties, de heer Kooijmans, daarover hadden voorgelogen. Bekentenissen afgelegd na foltering zijn volgens internationale rechtsnormen van geen enkele waarde. Ook los van de beslissing betreffende het lot van Moreno-García zijn ondergetekenden van mening dat het Europese aanhoudingsbevel een onwenselijke maatregel is waardoor totalitaire praktijken uit landen die het niet te nauw nemen met de mensenrechten bij ons geïmporteerd worden. Ook Belgische staatsburgers kunnen hiervan het slachtoffer worden. Het is nodig om de situatie in Spanje onder de loep te nemen. Het Baskenlandbeleid van Madrid roept herinneringen op aan de praktijken van Inquisitie en Bloedraad, die ons ook hier te lande zijn vertrouwd.

In de zestiende eeuw kenden de Lage Landen een bewogen geschiedenis. Door de economische crisis en door onrechtvaardige misstanden in de kerk, die onder meer in Erasmus' Lof der Zotheid aangeklaagd werden, groeide een klimaat waarin nieuwe opvattingen over religieuze kwesties en politieke verhoudingen ontstonden. Mede door de opkomende boekdrukkunst vond het protestantisme een breed publiek. Plaatselijke vorsten (zoals de graven van Egmont en Hoorn) bleven de katholieke leer getrouw, maar toonden zich tolerant ten opzichte van de andersdenkenden. Zij drongen aan op matiging van de Inquisitie die Karel V in 1529 nog had verscherpt (In de Zuidelijke Nederlanden zouden bijna 3.000 mensen voor godsdienstzaken ter dood gebracht worden). Het brak hen zuur op want de Spaanse koning Filips II liet hen ter dood brengen wegens 'hoogverraad'. Daarvoor werd een speciale rechtbank opgericht, de 'Raad van Beroerten', in de volksmond de 'Bloedraad' geheten (Hij zou 18.000 mensen ter dood brengen). Op 5 juni 1568 werden Egmont en Hoorn op de Brusselse Grote Markt onthoofd.

Ongelofelijk maar waar: in het hedendaagse Spanje zijn foltering, ideologische en politieke vervolging, eens het waarmerk van de Spaanse Inquisitie en de Bloedraad van Filips II, nog steeds aan de orde. Dat blijkt nog uit het zeer recente rapport (6 februari) van de Bijzondere Verslaggever van de Verenigde Naties, Theo van Boven. De Spaanse autoriteiten legitimeren hun beleid door te verwijzen naar de 'strijd tegen het terrorisme'. Nochtans stelt Van Boven dat het verbod op foltering "absoluut en dwingend is, en onder geen enkele omstandigheid mag wijken of ondergeschikt gemaakt worden aan andere belangen, beleidsdoelen of praktijken, met inbegrip van de legitieme nood om terroristische aanslagen te voorkomen en zij die dergelijke aanslagen financierden, planden, steunden of pleegden voor het gerecht te brengen."

Geconfronteerd met veelvuldige getuigenissen van "geloofwaardige gesprekspartners uit de gerechtelijke en academische wereld en uit het middenveld" in Baskenland noteert de Bijzondere Verslaggever de mening dat "veiligheidsmensen en politieagenten, in het bijzonder bij hun antiterrorismeactiviteiten, meer dan sporadisch folterpraktijken en andere onmenselijke of vernederende behandeling aanwenden. Deze mening werd gedeeld door een aanzienlijk aantal niet-gouvernementele organisaties en werd bevestigd door getuigenissen van personen die gearresteerd werden en ondervraagd door de staatsveiligheid en politiemacht. Deze verklaringen gingen over behandeling als slagen, gedwongen uitputtende fysieke arbeid, verstikking met een plasticzak, en vernederende seksuele intimidatie. Gezien de interne consistentie van de informatie en de nauwgezetheid van de feitelijke details, is het de overtuiging van de Bijzondere Verslaggever dat het niet kan gaan om valse verklaringen", aldus het rapport.

Joxepa Ernaga

 
Joxepa Ernaga zat op 7 april 2003 al 10 jaar in isolement, eerst in Puerto-II en nu in Jaén. In 2002 had ze er al ¾ van haar straf opzitten, maar toch bleef ze opgesloten.  
Al maanden mag ze tegen niemand praten. Al maanden mag ze geen trap op gaan. Al maanden mag ze niet naar de gymzaal. Al maanden mag ze  niet naar de bibliotheek. Al maanden mag ze niet naar het winkeltje. Het is al jaren geleden dat ze haar oude moeder nog eens zag. Ze moet 22 uur per dag in haar cel blijven en de patio waarin ze in haar eentje moet lopen is vijftien op vijf stappen groot. In haar afdeling komen enkel af en toe gevangenen van "gemeen recht" een sanctie uitzitten. Per week krijgt ze 40 minuten bezoek. En dit in "één van de meest geavanceerde landen ter wereld",  dixit "Napoleon" Aznar.

Joxepa Ernaga werd in 1987 gearresteerd, en op de 20^ste verjaardag van haar opsluiting, in 2007, werd een hommage aan haar gebracht (zie foto).