Jurramendi-Montejurra
+9 mei 1976

In Aiegi-Iratxe, op de mythische berg Jurramendi-Montejurra te Lizarra (Navarra) vieren de Carlisten hun jaarlijkse herdenking. Op  9 mei 1976 werden bij deze gelegenheid twee van hun sympathisanten, Ricardo García Pellejero en Aniano Jiménez, neergeschoten door Spaanse fascisten, die met naam en toenaam (en ééntje zelfs op foto-mét-revolver) gekend zijn. Het heeft echter tot 2001 geduurd eer de twee slachtoffers door het Hooggerechtshof erkend werden als “slachtoffers van het terrorisme”. Deze “slachtoffers” werden indertijd opgevoerd om het ETA-terrorisme aan te klagen en zeker niet het terrorisme dat aan de basis lag van alle problemen in Baskenland… Een gedenksteen naast het klooster van Iratxe, vlak in de buurt,  is opgericht voor de twee slachtoffers.

 Zoals elk jaar trekken de Carlisten samen naar de berg Montejurra, in Irache (Navarra) om de eed van trouw aan hun idealen te zweren. De Carlistenoorlogen  (1833-1840 en 1873-1876) ontstonden nadat koning Ferdinand de bestaande successieregeling (slechts mannelijke bloedverwanten als opvolging) wijzigde om zijn dochter Isabella op de troon te krijgen. De broer van Ferdinand, Don Carlos, (waaraan de latere aanhangers, de Carlisten hun naam danken) nam hier geen genoegen mee. Na de troonsbestijging van Isabella (1833) startten de Carlisten een militaire campagne met een federalistisch, klerikaal en conservatief karakter, die vooral steun van Basken kreeg. Op het einde van de eerste Carlistenoorlog diende Don Carlos de vlucht te nemen naar Frankrijk waar hij, geïnterneerd, in 1847 afstand deed van zijn rechten. Zijn kleinzoon, Don Carlos María de Los Dolores Juan, was kroonpretendent toen de tweede Carlistenoorlog uitbrak. Ook ditmaal kozen de Basken de kant van de Carlisten om op die manier hun autonomie-eisen kracht bij te zetten. De gevolgen waren catastrofaal voor de  Basken want in 1876 werden hun vrijheden, de Fueros van Navarra afgeschaft. De Carlistenoorlogen gingen soms gepaard met grote wreedheid. Tijdens de Spaanse Burgeroorlog streden de Carlisten als “Requetés” aan de kant van Franco.

 Op 9 mei 1976 voltrok zich op de Jurramendi-Montejurra een vooraf aangekondigde actie van uiterst rechts nadat in de kranten van die strekking (El Alcázar en El Pensamiento) wekenlang opgeroepen was tot een ‘reconquista’ van de Montejurra “voor het échte Carlisme” en om zich te ontdoen van het “heiligschennend Separatisme die de heilige berg onteerd had”. Bovendien had de Spaanse Minister van Buitenlandse Zaken, de “Bask” José María de Areilza, de Nederlandse Ambassadeur laten weten dat ze niet konden instaan voor hun veiligheid mocht de leider van de Carlistische Partij, Carlos Hugo de Borbón Parma, en zijn vrouw, de Nederlandse prinses Irene, naar de Montejurra komen. De Dictator was nog maar een half jaar dood, maar alles kón nog steeds, o.a. met de zegen van Manuel Fraga, minister tijdens de dictatuur (en, tot voor kort, president van de autonome regio, Galicië!) Er werd gevreesd voor een confrontatie die geen uitstaans had met het Carlisme.

Later bleek dat de Burgerlijke Regering van Navarra niet minder dan 20 kamers had gereserveerd in hotel Irache om haar kornuiten in onder te brengen: militairen en andere leden van de nationale veiligheidsdienst die ontevreden waren met de democratische hervormingen na de dood van Franco, gewelddadige activisten van Triple A, Batallón Vasco Español, Guerrillero's de Cristo Rey, Franse, Argentijnse en Italiaanse huurlingen en last but not least: Sixto, de broer van Carlos Hugo! Op het ogenblik dat de Carlisten de tocht naar de top van de berg aanvatten  marcheerden ook zij, met 250, in militaire pas naar de Montejurra, gewapend met gele matrakken, maar ook met pistolen. Bij het klooster van Irache kwam het tot een eerste botsing. Het bleef bij beledigingen, stenen en stokslagen tegen de Makilas (Baskische wandelstokken) van de Carlisten. Even later kwam het tot een woordenwisseling tussen enkele Carlisten en een man in gabardine gekleed en met een rode Baskenmuts (José Luis Marín García Verde) die plots een FN Browning bovenhaalde en de Carlist Aniano Jiménez Santos dodelijk trof. De aanwezige Guardia Civiles deden niets om aan het incident een einde te maken. Noch werd de agressor een strobreed in de weg gelegd! Toen de kruisweg naar de top van start ging en Carlos Hugo en prinses Irene zich bij de groep hadden gevoegd waren er honderd nationale politiemannen aanwezig. Boven, in de mist van de berg, bevonden zich een  twintigtal personen die er de nacht hadden doorgebracht. Tegen 11 uur arriveerde Sixto boven op de top bij de grot waar de mis wordt opgedragen en van waar men een overzicht heeft over de hele omgeving. Hij was vergezeld van duistere figuren gewapend met pistolen en één automatisch geweer. Er werd bevel gegeven te vuren en er viel een tweede Carlist met een kogel in het hart: Ricardo García Pellejero, 20 jaar. Later werd er munitie gevonden van een militaire wapenfabriek uit Sevilla. De rest van de 25.000 Carlisten die de tocht maakten, hadden amper weet van de tragedie die zich had voorgedaan. 

Verschillende aanvallers zouden later als betekenisvolle leden van BVE en GAL (doodseskaders van het staatsterrorisme) boven water komen. De aanstichter tot de moord, Juan María Araluce voorzitter van de Deputatie in Gipuzkoa, werd later op dat jaar door ETA geliquideerd.

Fernando Sebastián
Aartsbisschop

De aartsbisschop van Iruñea-Pamplona, Fernando Sebastián, kan het niet laten. Nadat hij eerder al de liefde bezong van de Guardia Civil, en hiervoor het carnavalesk hoofddeksel van de GC, een “tricornio”, tot geschenk kreeg, doet de nationaal-katholieke aartsbisschop weer stof opwaaien.

In een kerkelijk document: “Situación actual de la Iglesia, algunas orientaciones prácticas” (Actuele toestand van de Kerk, enkele praktische oriëntaties), bevestigt hij dat extreem-rechtse politieke groupuscules het waard zijn in overweging genomen te worden en het waard zijn op hen te stemmen. “Hun getuigenis omvat grote waarden, zodat stemmen op hen gerechtvaardigd is”. Hij heeft het hier wel over Comunión Tradicionalista Católica, Alternativa Española, Tercio Católico de Acción Política en Falange Española de las JONS, die zich allen baseren op de ideologie van Franco.

José María Aldaya
8 mei 1995
342 dagen gegijzeld

In de loop van haar geschiedenis heeft ETA heel wat personen ontvoerd. Dit was een veelgebruikte methode om geld los te krijgen, en het was ook een middel om druk en chantage uit te oefenen op de regering. Sommige gijzelaars werden bevrijd na betaling van het gevorderde losgeld, of via de interventie van de veiligheidstroepen. Andere hadden minder geluk en werden vermoord. De ontvoeringen zijn gestart op 1 december 1970 met de gijzeling van de Duitse consul Eugen Beihl, een paar dagen voor de start van het “Proces van Burgos”.

Bij de op één na langste gijzeling (342 dagen) was een ondernemer uit Gipuzkoa, José María Aldaya (zie foto), betrokken. (De langste gijzeling staat op naam van José A. Ortega Lara, 532 dagen).

De ondernemer uit Gipuzkoa, José María Aldaya, werd op 8 mei 1995 door ETA ontvoerd toen hij met zijn wagen op weg was naar huis te Fuenterrabía (Gipuzkoa). Zijn wagen, met de sleutels nog in het contactslot, werd dichtbij een schroothandelaar te Jaizkibel teruggevonden, op een paar kilometers van zijn woonst. Aldaya was mede-eigenaar van de ondernemingen Alditrans, Ugaldetxu en Transportes Regueira. Hij was ook de oprichter van de Asociación de Empresarios del Transporte de Guipúzcoa (GUITRANS), werkgeversorganisatie van de transportsector.

Volgens de processen-verbaal had ETA beslist om Aldaya te ontvoeren om op die manier de organisatie te kunnen financieren. Er werd een lokaal gekocht in Gipuzkoa waar een “zulo”, een schuilkelder” werd ingericht. Die “zulo” moest dienst doen als 'cárcel de pueblo', een volksgevangenis. Op 13 april 1996, na het losgeld (waarschijnlijk 901.518 euro’s) te hebben ontvangen, kwam de opdracht om de ondernemer vrij te laten. Hij werd op de Alto de Azkarate achtergelaten. De gijzelnemers, Francisco José Ramada en Sagrario Yoldi, namen de benen naar Iparralde en later naar Mexico, waar ze in 2001 aan Spanje werden uitgeleverd.

La Audiencia Nacional veroordeelde Ramada (dader)  en Yoldi (medeplichtig) respectievelijk tot 17 en 8 jaar cel, en legde hen een boete op van 1.200.000 euro’s als schadevergoeding, te verdelen 90% voor Ramada en 10 % voor Yoldi.

A Euskal Herria,¿quién le pedirá perdón?

En wie zal vergiffenis vragen aan Euskal Herria?

Op zaterdag, 5 mei 2007, verscheen een bijdrage van Tasio Erkizia Almandoz, militant van Batasuna en ex-volksvertegenwoordiger van Herri Batasuna, in de krant Gara. Ziehier een vrije vertaling.

“De partij van  Josu Jon Imaz, de Partido Nacionalista Vasco, heeft een lange weg achter zich van ideologische ontaarding. De partij is er zelfs in geslaagd een hommage brengen aan de opvolger van Franco, Carrero Blanco, of aan de superfolteraar, inspecteur Melitón Manzanas.

De lijst van slachtoffers, voortvloeiend uit de verbitterde confrontatie tussen Euskal Herria en de staten Spanje en Frankrijk, is lang en gevarieerd. En het is zeker geoorloofd een zekere bezorgdheid te uiten ten aanzien van een verdiende hulde aan de vele slachtoffers. Maar de beste hulde die er zou kunnen gebracht worden, is te vermijden dat er nog meer lijden voortvloeit uit dit conflict, en terzelfder tijd kleine stappen gezet worden naar verzoening, gebaseerd op wederzijds respect.

Ik betuig mijn volste respect en medeleven aan de slachtoffers van deze geweldadige en bloedige confrontatie, maar verafschuw diegenen die misbruik maken van de toestand omwille van ideologische objectieven of omwille van electoraal gewin. De morele en schaamteloze recuperatie van hun lijden is verwerpelijk.

Wat op zondag, 22 april 2007, te beleven viel in het Palacio Euskalduna te Bilbo lijkt mij uitermate ernstig, omwille van het partijdig en exclusief karakter van de plechtigheid en omwille van het collectieve schuldbesef waarbij de ernstige toestand van een onderdrukt Euskal Herria magistraal verzwegen werd. Politici hebben in naam van het volk vergiffenis gevraagd, in naam van een volk dat gedwongen wordt te zwijgen, dat verstoken blijft van de meest elementaire rechten: het recht zelf de toekomt te bepalen. Ze hebben vergiffenis gevraagd voor een conflict met politieke wortels, door politici gecreëerd.

Het is ernstig omwille van het sectaire karakter van de plechtigheid, waarbij de slachtoffers van het staatsterrorisme gemarginaliseerd en geminacht worden, terwijl de slachtoffers van ETA verheerlijkt worden. Op die manier wordt een scenario geschapen van goeden en slechten. De goeden zijn de verdedigers van de sacrosancte eenheid van de Spaanse staat, de slechten zijn de vogelvrij verklaarden: Xanti Brouard, Gladys del Estal (1), de Carlisten op Montejurra (op 9 mei 2007 verschijnt een artikel hierover in mijn blog), Lasa en Zabala, de moorden in Alonsotegi (2), de arbeiders van 3 maart in Gasteiz, de doden van de slachtingen door GAL, Norma Mentxaka (3)...

(1)  Op 3 juni 1979,  tijdens de Internationale Dag tegen Nucleaire Energie, wordt Gladys del Estal Ferreño in Tudela (Navarra), neergeschoten tijdens een manifestatie

 (2) Op 19 januari 1980 plaatsen doodseskaders (BVE) een bom in de bar Aldana te Alonsotegi, omgeving Bilbao, waarbij 4 burgers het leven lieten: Manuel Santacoloma, Pacificio Fika, Mari Paz Armiño en Liborio Arana.

 (3) Op 9 juli 1976 wordt tijdens een volksfeest in Santurtzi, waarbij gemanifesteerd wordt, door de veiligheidsdiensten met scherp geschoten, met Mentxaka als dodelijk slachtoffer

De hommage  ging uit van een dichotomie (indeling in 2 klassen) tussen de verdedigers van de Staat en de rest, die kritiek had op het systeem, die arbeidsvoorwaarden eisten, die sociale rechten opeisten, die het Euskara als officiële taal promoten, die zelfbeschikkingsrecht eisten. Het doet herinneren aan de tijd dat de propagandamolen van Franco, de rode honden en de rode separatisten vogelvrij verklaarden. En op deze hommage waren verscheidene politieke partijen aanwezig, maar één partij draagt hier een verpletterende verantwoordelijkheid: de PNV van Josu Jon Imaz. Het uiterste waartoe zij zijn opgeschoven is zorgwekkend. Dit is geen nationalistische partij meer.

Bij de dood van Franco vertikte de PNV het om de verantwoordelijkheid voor de burgeroorlog en voor de 40 jaar dictatuur te laten onderzoeken. Zij opteerden om de bladzijde om te slaan en te “vergeten”, om de beestachtigheden tegen ons volk onder de mat te vegen. Geen uitzuivering van politionele of politieke machten, geen gerechtelijke aanklachten voor de brutaliteiten van het leger, geen aandacht voor de samenstelling van de rechterlijke macht die bemand was met franquisten…

De volgende stap was de criminalisering van de Izquierda Abertzale, onder het mom van het Pakt van Ajuria-Enea (*).

(*) Het Pact van Ajuria-Enea werd in 1988 ondertekend, waardoor de Baskische Autonome Regering aan de Spaanse staat de socio-politieke ruimte en bescherming bood die het nodig had om zijn tegenaanvallen te laten uitvoeren in Euskal Herria door politiecorpsen van de Spaanse staat. Ook in die periode begon de spreidingspolitiek van gevangenen, de heksenjacht op Herri Batasuna, van het apartheidsregime tegen HB in de media, de operatie in Bidart… Eender welke maatregel werd gedoogd, zolang het maar bijdroeg tot de vernietiging van de Baskische links-nationalistische beweging.

Als gevolg van een steeds sterker wordende Izquierda Abertzale (zeer hoog resultaat in de verkiezingen van 1987 en een obstakel om de status van neo-franquisme te handhaven), werd een politiek van pesterijen en onwettig verklaringen uitgetekend. De gevolgen van die heksenjacht was het opsluiten van het volledige politieke personeel van Izquierda Abertzale, het sluiten van kranten, het verbod op politieke partijen, fantasme-processen, de wederrechterlijke in bezitneming van burgerlijke en politieke rechten van 15.000 burgers…

Met behulp van een regimepers, die niet weet wat deontologie is, werd een nieuw syndroom in het leven geroepen: zij die zich geen Basken voelen, zijn slachtoffers van het nationalisme; de Basken zijn beulen omdat ze in het onderwijs het Euskara willen invoeren, omdat leraars (na meer dan voldoende kansen) geweerd worden als zij geen Euskara spreken. De Partido Popular heeft zelfs geen enkele scrupule om de slachtoffers te cultiveren en zo worden daarin bijgestaan door het grootste deel van de media, die dekking geven.

Op 22 april 2007 werd een hommage gehouden voor één bepaald soort slachtoffer: het slachtoffer dat ideologisch verwant is met “het systeem”. Dat betekent noch min, noch meer de rehabilitatie van een bepaalde staatsideologie en de veroordeling, op een impliciete manier, van de Baskische gemeenschap. Het valse beeld dat de Basken beulen zijn, wordt hierdoor gevoed.

Het is absoluut geoorloofd hulde te brengen aan de slachtoffers, maar Mr. Ibarretxe het is niet geoorloofd dit te doen zonder rekening te houden met de context, het is zelfs verwerpelijke de context te verzwijgen. En als er vergiffenis gevraagd wordt in naam van het volk, dan moet dat gebeuren voor alles wat dit volk heeft ondergaan, dus ook vergiffenis vragen voor de slachtoffers van het staatsterrorisme. Is het ene geweld aanvaardbaar en het andere niet? Die zondag heeft u een stap gezet in de richting van het criminaliseren van de Baskische Staat.

Wie en wanneer zal iemand vergiffenis vragen aan Euskal Herria voor de tientallen jaren van onderdrukking en onderwerping, voor de ontelbare slachtoffers van de doodseskaders, voor de 6.000 burgers die vreselijk gefolterd werden door staatsambtenaren, voor de historische minorisatie en achteruitstelling van het Euskara, voor de verkrachting van het democratisch recht om zelf te beslissen?

Onderwerping zal ons nooit vrij maken!

Sandra Barrenetxea getuigt
6 mei 2006

Sandra Barrenetxea, opgepakt op 24 april 2006 na een verklaring onder foltering van Ibon Menika, een woordvoerder van de Baskische jongerenorganisatie SEGI, werd 3 dagen lang gefolterd. Geblinddoekt werd ze doorlopend op haar hoofd geslagen, ze werd bedreigd met verkrachting en sterilisatie, ze kreeg de beruchte plastic zak over het hoofd, werd natgespoten en er werd gedreigd met stroomstoten. Maar op 4 mei wordt ze vrijgelaten. De rechter vindt opmerkelijk genoeg een verklaring aan de politie door een derde onvoldoende om Sandra Barrenetxea in de gevangenis te houden. Normaal gesproken was dit (verklaring van derden) de afgelopen jaren voor honderden gearresteerde Basken voldoende om tot lange gevangenisstraffen veroordeeld te worden, of simpelweg 4 jaar in voorarrest te blijven zitten. Velen zijn veroordeeld vanwege deze ‘zelfbeschuldiging’. Overigens wordt de in verband met de arrestatie van Menika doorzochte Herriko Taberna, een Baskische volkskroeg, voor 2 jaar gesloten na het verzoek van 2 mantelorganisaties van de Partido Popular, Slachtoffers van het Terrorisme en Waardigheid en Justitie.

Enkele dagen na haar vrijlating verklaart Sandra Barrenetxea hoe ze in een cafetaria in Bilbao door vijf mannen van de Guardia Civil werd overmeesterd en geblinddoekt in een auto werd meegevoerd. “Na een aantal uren werd ik geblinddoekt meegenomen naar mijn huis. Het geroep van vrienden en kennissen bracht me enigszins tot rust en verschafte me moed.  Nadat het huis doorzocht was en nog vóór de reis naar Madrid werd aangevat, werd ik onderzocht door een wetsdokter. Op dat ogenblik werd ik héél nerveus omdat ik wist wat me te wachten stond. Daar aangekomen zei één van de agenten ‘je moet niet denken dat we hier een Coca Cola gaan drinken en daarna gaan slapen, nu begint het goede.’ Ik kreeg weer een blinddoek om en iemand die commissaris leek te zijn stelde voortdurend vragen. Toen ik daarop niet antwoordde, zei hij dat we dan maar verder gingen waar de gekken zijn. Ik kwam bij een vijftal Guardias terecht. Als verwelkoming kreeg ik te horen: ‘Je bent hier in de riolen van de Staat en hier gaat de foltering zijn gang. We zullen je hier verbrijzelen’. Vanaf dat ogenblik zou ik drie dagen aan één stuk blijven wenen. Tussendoor kreeg ik zenuwaanvallen en begon ik te hyperventileren. Ze bleven aan één stuk tegen me schreeuwen, denigrerende beledigingen te uiten en ononderbroken op mijn hoofd te slaan. Ik kwam bij verschillende groepjes agenten terecht die elk hun eigen verschillende methodes van mishandelen gebruikten.  De ene dreigde met seksuele vernederingen en maakte aanstalten daartoe, de andere stelde enkel vragen terwijl een derde deed alsof hij me ging vermoorden. Helemaal naakt werd ik in een slaapzak gerold en kreeg ik opnieuw de plastic zak over het hoofd getrokken. Ik werd als een speelbal in de kring rondgeslingerd tot ik neerviel.  Dan dreigden ze de elektroden aan te sluiten. Ze gooiden water over me heen en gaven me een stroomkabel in de hand. Ik kon niet zien wat ze gingen doen en ze bleven schreeuwen. Ik werd hysterisch! Ze dreigden me te zullen verkrachten. Daarvoor zou een kerel van twee meter groot komen. Ze vroegen of ik nog ooit kinderen wilde krijgen  en ze lieten horen dat ze latexhandschoenen aantrokken. Dat was “omdat ze me gingen steriliseren”.  Ze wilden me breken en ik verloor elk benul van tijd.  Toen magistraat Ismael Moreno mijn opsluiting in de gevangenis van Soto del Real beval leek dat voor mij op een verlossing.  Ik kwam er tussen mensen die me moed inspraken en die alles voor me deden.”

Alea jacta est
De teerling is geworpen

Communiqué van 07:00 u, 6 mei 2007.

De Sala 61 van het Tribunal Supremo heeft unaniem besloten,

na een lange nacht van discussie en spanning, om 133 lijsten van het ANV-Acción Nacionalista Vasca te annuleren. Voordien al waren alle lijsten van Abertzale Sozialistak (AS) geannuleerd.

Motie over de "zwarte lijsten" vanwege de vereniging van Europese democratische advocaten

ANV-EAE
Acción Nacionalista Vasca - Eusko Abertzale Ekintza
Verontwaardigd

Antxon Gómez is gisteren, 4 mei 2007, samengekomen met de lijsttrekkers en de kandidaten van de lijsten die ingediend werden in Hego Euskal Herria (Spaans Baskenland). Hij had bijzonder scherpe kritiek voor de regering van Zapatero, die 70 jaar geleden aan de zijde van het ANV vocht in het Frente Popular tegen Franco. Vandaag zijn zij (PSOE) het die, net zoals Franco destijds, het ANV verbieden. Zij hebben het rode alarm op scherp gezet om een wettige partij uit te schakelen (een gedeelte van de lijsten). Dit is een precedent zonder voorgaande in Europa. Zij hebben 12.000 personen op een wansmakelijke manier laten doorlichten, gebaseerd op lijsten die de Guardia Civil en de Ertzaintza voor eigen gebruik en naar eigen goeddunken hebben opgesteld. Personen die er een andere opvatting op na houden en niet gediend zijn met de opgedrongen Spaanse eenheidsworst. De totalitaire staat van Georges Orwell is weer uit de as herrezen. ANV begrijpt niet dat een partij die met hen samen vocht tegen de dictatuur, nu zo maar de totalitaire stellingen van extreemrechts aanneemt. Dit is noch min noch meer een massale sabotage van en aanslag op het kiesrecht en het recht op propaganda van ideeën. Een recht dat duizenden abertzales en republikeinen, via de bloedige strijd tegen Franco, konden heroveren.

ANV doet dan ook een dringende oproep aan alle burgers van Hego Euskal Herria om op 12 mei 2007 massaal te manifesteren in Bilbao tegen de wansmakelijke machinatie van de laatste dagen.

Batasuna en ETA is niet hetzelfde
5 mei 2002
Interview in GARA

Javier Elzo (zie foto), professor sociologie aan de Universiteit van Deusto (Bilbao) en afgestudeerd in Leuven, bestudeert reeds tientallen jaren het  gedrag van de Baskische gemeenschap. Dit resulteerde in een twintigtal boeken. In een interview met Gara op 5 mei 2002 toont hij zich erg pessimistisch.

Hij beweert in het interview dat het illegaliseren van Batasuna de kans op botsingen in het Baskisch sociaal weefsel gevoelig verhoogt, net zoals dat in Noord Ierland gebeurde. Leden van Batasuna zullen zich plots niet meer mogen “outen” en kunnen bijkomende problemen krijgen met hun omgeving, in hun vriendenkring, zelfs in hun familie. Hoewel Batasuna nooit afstand nam van ETA, zich nooit tegen ETA uitsprak, betekent dit nog niet dat Batasuna en ETA hetzelfde is. Uit opiniepeilingen bleek dat een meerderheid van de Batasuna-kiezers de acties van ETA nooit goedkeurde, maar dit nooit uitdrukkelijk zei.

Volgens Elzo moeten we bij Batasuna met drie categorieën rekening houden:

1. Tussen 30.000 en 50.000 personen keuren de acties van ETA goed en een kleine minderheid hiervan werkte zelfs al mee.
2. De rest, een meerderheid van  +100.000 personen,  is duidelijk tegen de acties
3. Een 25.000-tal personen verandert van mening naargelang de actie.

Een bananenrepubliek houdt nog een beetje de schijn hoog        
Het “democratische” Spanje niet!

Als de Sala 61 van het Tribunal Supremo de betwisting van bepaalde lijsten van ANV aanvaardt, heeft dat tot gevolg dat in de gemeenten Elduain en Lizartza (Tolosaldea: gebied rondom Tolosa in Gipuzkoa) er slechts 1 lijst kan opkomen, de Partido Popular. Alleen PP en ANV hadden lijsten ingediend en ANV staat op de betwiste lijst.

Als de betwisting aanvaard wordt heeft de PP genoeg aan 1 stem om alle zetels te veroveren.

De taal is gans het volk

De zender Antxeta Irratia en de  associatie Berttoli de Urruña organiseren vandaag, 4 mei 2007, voor de derde opeenvolgende maal het feest Bidasoa Euskaraz , een feest ten voordele van de Baskische taal “Euskara”.

Basken noemen zich niet naar het land dat ze bewonen, maar naar de taal die ze spreken. Euskaldunak, 'zij die Euskara spreken'. Ooit spraken zij hun taal van Santander tot Toulouse en van Bordeaux tot Zaragoza, nu spreken nog zo'n zes- tot zevenhonderdduizend mensen in een smalle strook aan weerszijden van de westelijke Pyreneeën de in alle opzichten uitzonderlijke taal. Ze doen, zoals bekend, uit alle macht hun best dat zo te houden.

Het Baskisch is letterlijk een uitzondering. Het is de enige taal in West-Europa die niet Indo-Europees is en er al geweest moet zijn voordat de Kelten en later de Romeinen het gebied bezetten. Het is de enige taal in de wereld die geen relatie lijkt te hebben tot andere talen terwijl werkelijk alle verbanden, ook de meest onwaarschijnlijke, zijn onderzocht. Oud-Iberisch? Nee. Berber? Nee. Georgisch? Nee. Het Baskisch is een echte 'loner'.

De grammatica van het Baskisch is duidelijk anders dan die van de Romaanse buurtalen, het Spaans, Vascoons en Frans. Linguisten noemen het een 'ergatieve' taal, een taal waarbij het onderwerp van onovergankelijke werkwoorden net zo wordt aangeduid als het lijdend voorwerp bij overgankelijke werkwoorden. Dus niet 'zij viel van de trap' maar 'haar viel van de trap'. Woorden worden gevormd door 'agglutinatie', door woorden steeds langer te maken (met steeds maar toevoeging van suffixen): 'voor de man van de vrouw' is 'vrouw-de-van-man-de-voor'. Vooral bij werkwoorden is dat uiterst ondoorzichtig omdat daarin niet alleen het onderwerp, maar ook het lijdend en meewerkend voorwerp worden ondergebracht. 'Je hebt me het boek gegeven' is 'je mij-aan boek-het gegeven het-hebt-mij-je'.    
Euskara heeft zich in een grote aandacht van taalgeleerden mogen verheugen sinds Von Humboldt in 1821 een artikel over de grammatica ervan schreef. Hij was erdoor gefascineerd maar meende te kunnen voorspellen dat de taal van de Basken het niet langer dan een eeuw zou uithouden. Dus tot 1921. Maar Euskara leeft 86 jaar na het verstrijken van die termijn nog volop. Het aantal Euskaldunak is kort geleden voor het eerst toegenomen, althans voor zover de geschiedenis van de taal bekend is. Na de val van Franco hebben de Euskaldunak weer onderwijs, televisie, radio, een krant en een zeer productieve literatuur in het Euskara.

© fred dijs, “In beeld, tekst en uitleg”, 1996

Bernat Etxepare

De priester Bernat Etxepare was de auteur van het eerste gedrukte boek in het Euskara in 1545. Hij werd geboren in  Eiheralarre, een dorpje dicht bij Donibane Garazi (Saint Jean de Pied de Port), maar er is weinig over zijn leven gekend. Wel is geweten dat hij een tijdje in de gevangenis verbleef, waarschijnlijk beschuldigd van politieke inmenging ten tijde van de strijd tussen Castilië en Frankrijk over de heerschappij van het oude Koninkrijk Navarra (de bakermat en het soevereine land van de Basken).

Bernardo Atxaga

Bernardo Atxaga schreef “De zoon van de accordeonist” (Oorspronkelijke titel: “El hijo del acordeonista”), en kan ik ten zeerste aanbevelen.
Te verkrijgen bij:  Nijgh & van Ditmar, ISBN  90 388 00233 

Rafael Goikoetxea Errazkin
+3 mei 1984

Rafa werd in de wijk Zikuñaga te Hernani geboren op 19 januari 1954. Gedurende de burgeroorlog 1936-1939 was zijn thuis een plaats van komen en gaan van veel vluchtelingen voor het Francoregime. Rafa was geen uitblinker op school en voor de Franse taal behaalde hij keer op keer een 0. Later, als hij zich genoodzaakt voelde, zal hij de taal volledig beheersen.    
Op 18-jarige leeftijd begon hij te werken in de haven van Pasaia. Zijn dienstplicht moest hij vervullen in El Ferrol (Galicië). In  die jaren was er in Hernani een belangrijke politieke beweging, maar het leek alsof Rafa zich daar niet voor interesseerde, in zoverre dat bepaalde personen hem weigerden te begroeten. Dat was evenwel schijn, want Rafa was vrijwilliger voor ETA geworden. In februari 1981 moest hij de vlucht nemen naar Iparralde, waar hij, gedurende 7 maanden werk vond als mecanicien op een Frans Marineschip. Later vervoegde hij de coöperatieve “Muebles denek” te Arrosa.

Op 3 mei 1984 begaf hij zich met zijn wagen naar Baigorri, toen een huurling op een moto voorbijstak en hem met één schot neerschoot. Hij was pas 30 geworden.

Euskadi is een prachtig land en een absolute aanrader om er te vertoeven, maar nog meer om het land te doorkruisen. Je wordt er voortdurend aan herinnerd dat je in “frontgebied” zit. Op de kaaimuur van Orio staat de slogan “Euskal Presoak, Euskal Herrira” geschilderd, op de rotswand van Zarautz zie je de geschilderde versie ervan. Bezoek eens een kerkhof en op de grafzerken waar een Ikurriña wappert, mag je er van uit gaan dat hier een “Gudari” begraven ligt.

Eén van de vele uitstappen die je kan maken, wordt hieronder ter beschikking gesteld door een vriend.

Start vanuit Donostia-San Sebastián. Je neemt de regionale weg Donostia-Bilbao. Beterkoop dan de snelweg wegens geen “struikrovers” die je staande houden om tol te betalen en bovendien proef je ook de sfeer van het Baskische land. Deze bochtige kustweg is een snoepje voor autoliefhebbers, behalve in de zomer als het vol toeristen zit.

Als jij bijna door Zarautz heen bent zie je hoog op de rotswand recht vóór je een geschilderde versie van de eis om de krankzinnige gevangenenspreiding te stoppen. Toen de Baskische vlag, de Ikurriña, nog verboden was, hadden de bergbeklimmers op deze plaats een exemplaar geschilderd en de verf heeft lang stand gehouden! De schilders van het huidige kunstwerk werden gepakt en beboet. Niet tijdens de dictatuur, maar enkele jaren geleden. Niet door de Guardia Civil, maar door de “Baskische” politie, de Ertzaintza!

In de Herriko Taberna (de volkskroeg van de radicale Basken) op het marktplein van Zarautz kon je de boete mee helpen betalen.

Voorbij Deba tref je meteen een beetje hedendaagse geschiedenis aan. Links van de weg ligt een draak van een  flatgebouw. Na de Dictatuur meende Spanje Euskal Herria onder de knoet te krijgen door het vol te stoppen met Guardia Civiles, bijgenaamd “Txakurrak”-“Honden”. Deze ‘flat’ was één van de “juweeltjes” van huisvesting van de bezettende troepen. Toen ze vanaf de overkant van de rivier met “artisanale” granaatwerpers bestookt werden, kregen de “helden uit het zuiden” en hun respectievelijke vrouwen schrik en wilden ze niet meer als doelwit dienen voor Baskische vrijheidsstrijders. De kazerne bleef jaren lang leeg liggen.   Daarna werd het gebouw opgekalefaterd en de flats verkocht aan privépersonen. 

De eerste stop vindt plaats in Saturrarán, een dorpje voorbij Mutriku en vóór Ondarroa. De afslag ligt vlak achter een bocht. Je komt op een strand uit en de bezoeker weet niet dat het hier ooit véél minder idyllisch uitzag. Heb je dorst, ga dan een bar binnen of zet je op een terrasje en bestel een  “kafe esneak” (koffie verkeerd), een “ebaki”  (koffie met een beetje melk) of, als het te warm wordt, de Baskische variant van de “Ice thee”, “kafe izotzarekin” (koffie met ijs). Wil je er één (enkel voor jezelf) dan vraag je ‘ebaki bat” of ‘kafe esneak bat’. Ben je met z’n tweeën dan wordt het ‘bi ebaki’ of ‘bi kafe esneak’.

Het strand loopt dood op een plek waar voorheen een klooster lag. Op het einde van de Burgeroorlog werd het klooster  een  gevangenis waarin tussen 1937 en 1944 tweeduizend vrouwen terecht kwamen. Onder hen overleden er 120 aan ontbering (meestal aan tyfus of tuberculose). De gevangenen werden beschouwd als “uitermate gevaarlijke republikeinen” hoewel ze vaak niet méér dan echtgenote, moeder of zus van een bekende republikein waren! Ook zaten er vrouwen die hadden meegevochten met de Internationale Brigades. Velen zagen er ook hun kinderen sterven (57) of afgenomen worden om ze daarna nooit meer terug te zien. De kinderen werden, in een “heropvoedingproject”, volledig afgesneden van de familie en “toegekend” aan rijke kinderloze Spanjaarden van fascistische signatuur. De gevangenen kwamen niet enkel uit Baskenland, maar meer nog uit Asturië.

De gevangenis werd bestuurd door “nonnen”!  Waarschijnlijk van dat soort dat snorren draagt.  Ze verkochten het grootste deel van de levensmiddelen die mensen uit Ondarroa, Mutriku of Deba  lieten toekomen!!

Het kot werd in 1968 gesloten en in 1983 afgebroken. Onlangs werd een sculptuur van de beroemde Baskische kunstenaar Nestor Basterretxea ingehuldigd. De tekst is, natuurlijk, tweetalig. (De toenmalige daders zouden de Baskische tekst niet begrijpen…) 

De tekst

Levende Herinnering.

De Baskische Regering (…) brengt eer aan alle vrouwen die tussen 1938 en 1944 in de gevangenis van Saturrarán zaten en aan alle vrouwen die eveneens het slachtoffer waren van de fascistische repressie wegens hun loyaliteit aan de Republiek en aan de verdediging van de vrijheid en de democratie.

Januari 2007

Er komen veel sportieve stappers voorbij vanuit Ondarroa. Het visserstadje Ondarroa kreeg het na de dictatuur hard te verduren. Er lag een kazerne van de Guardia Civil en dat zorgde (zoals overal in Bakenland) regelmatig voor harde confrontaties.

Als je vanuit de kerkdeur de steile beklimming aandurft, kom je op het kerkhof uit. (Vraag voor de zekerheid toch maar eerst naar “el cementerio” of, beter nog naar “Antiguako Ama Eliza”, een kerkje waar het kerkhof tegenaan ligt). Er zijn minstens vier graven waarop een Baskische vlag wappert. Zo het graf van Anjel Etxaniz. De tekst liegt er niet om: “Vermoord door Txakurrak” (honden, Guardia Civil). Fran Aldanondo werd in de buurt van Tolosa door de Guardia Civil doodgeschoten. (17.10.1979). Volgens de officiële versie zou hij eerst gevuurd hebben en daarna zelfs een granaat gegooid hebben. Bewijzen hiervoor werden nooit aangedragen.

Verder het binnenland in naar Markina. Deze stad werd tijdens de Burgeroorlog, net als Gernika, gebombardeerd. Gelukkig bleef het kerkje van San Miguel de Arretxinaga in het gehucht Xemein er niet in. Het gebouw is voor een groot deel gevuld met drie enorme rotsen die een soort “kapel” vormen voor het beeld van San Miguel. Lang werd gedacht dat het om meteorieten handelde, maar het zouden drie rotsblokken in ontbinding zijn. (Wie er drie keer onderdoor loopt, zou binnen het jaar getrouwd zijn!)  

Iets verder ligt het piepkleine dorp Bolibar-Bolivar naar wie Bolivia genoemd werd. Simon Bolibar heeft er een monument en een museum. Hij zou zich vader des vaderlands van Venezuela, Equator, Panama en Colombia  mogen noemen. De ouders van Bolibar weken vanuit dit dorpje uit naar Zuid-Amerika.

Veel interessanter is de “collegiale” kerk en het klooster van Ziortza-Zenarruza, gesticht in 968, gotisch-renaissance, hoewel er een heleboel later werd bijgebouwd. (Een “colegiata” is een titel die een kerk krijgt als er kanunniken voorgaan.) De architect die het recent bijgebouwde deel tekende, mag rustig geschorst worden.  Hoewel dit klooster op één der zijwegen naar Santiago de Compostela ligt is er van de heilige niets te bespeuren (op enkele St.-Jacobschelpen na.)

Via het Balkon van Bizkaia, met een prachtig panorama (als het weer meezit), gaat de reis ver naar Durango.  Niet enkel “Gernika” en Markina maar ook Durango werd tijdens de Burgeroorlog platgebombardeerd !

Op 23 maart 2007 werd een documentaire film vertoond worden over het tragische bombardement dat deze stad Durango (Bizkaia) op 31 maart 1937 te verduren kreeg. Ditmaal was het niet het Legión Condor, dat in Gernika het vuile werk deed maar la “Avionaze Legionaria” uit Italië. (De opdrachtgever was wel degelijk dezelfde!) Zelfs buiten de regio is amper bekend dat er, behalve Gernika (26 april 1937), nog andere bombardementen plaatsvonden want gedurende 30 jaren waren het “de Rooien die Durango in brand staken.”

De DVD is gebaseerd op de getuigenissen van 8 personen die op het ogenblik van de feiten 9, 10 of 16 jaar waren en in de mis zaten, speelden of bij hun familie de onbeschrijfelijke gebeurtenissen meemaakten. Tachtig personen hielpen de scène herscheppen van de mis in de Santa Mariakerk kort voor dit gebouw platgebombardeerd werd.

Er bleven 350 inwoners dood terwijl 71 huizen totaal en 234 gedeeltelijk verwoest werden.

Tegen een pijler van de luifel (die, zoals overal in Bizkaia, aan de kerk werd gebouwd toen die te klein werd) staat een gedenksteen. Maar op het kerkhof, op loopafstand, werd onlangs een muur onthuld waarin alle namen gegrift staan van de slachtoffers van het bombardement en de mensen die voor en na het bombardement gefusilleerd werden. De 62 niet-geïdentificeerde lichamen worden er eveneens herdacht.

Werd ons ter beschikking gesteld door W. Hensgen.

Autodeterminaziorako Bilgunea
Ook in 2003 was er een nieuwe politieke partij

Er is inderdaad nog niets veranderd. Wij moeten nu nog wachten tot 16 mei 2007, in volle verkiezingsstrijd, om met zekerheid te weten dat ASB-Abertzale Sozialisten Batasuna, de nieuwe partij, zal verboden worden. Want dit staat mijns inziens buiten kijf. Daarom werd door Arnaldo Otegi op 30 april 2007 opgeroepen tot mobilisatie op 3 en 9 mei 2007. Otegi klaagt aan dat tegenover de verschillende stappen door de Izquierda Abertzale gezet, zowel de PSOE als de PNV blijven sudderen in hun negatieve houding en zich niet de minste moeite getroosten om iets aan het vredesproces te doen. De mobilisaties op 3 en 9 mei gaat door onder het ordewoord “Por un proceso y unas elecciones democráticas: no a las ilegalizaciones”, “Voor een vredesproces en voor democratische verkiezingen: neen aan het buiten de wet stellen van politieke partijen”.

Vier jaar geleden konden wij hetzelfde ondemocratisch spektakel meemaken.

Op 1 mei 2003 werd door het Openbaar Ministerie en de Advocaat-generaal van de Staat een procedure bij het Tribunal Supremo ingeleid om AuB (*) onwettig te verklaren en te verbieden. He argument was dat op de lijst van AuB kandidaten stonden die vroeger op de lijsten HB, EH en Batasuna hadden gestaan.

(*) Sozialista Abertzaleak presenteerde het Platform Autodeterminaziorako Bilgunea (AuB) op 15 februari 2003 met als doel deel te nemen aan de verkiezingen van 25 mei 2003. Het objectief was impulsen geven voor een nieuwe politieke strategie, gebaseerd op het recht van zelfbeschikking (in hun naam voorzien) voor alle Basken. Zoals de wet “Ley de Partidos” uitvaardigde, hadden zij het minimale aantal van 48.000 handtekeningen verzameld en konden dus aan de verkiezingen deelnamen.       

Drie dagen later deed het Tribunal Supremo al een uitspraak: 241 van de 249 kandidaten werden gewraakt en moesten van de kieslijsten verwijderd worden. Vertegenwoordigers van AuB gingen in hoger beroep bij het Grondwettelijk Hof, dat op 9 mei 2003 de annulatie van de 241 bekrachtigde. AuB voerde toch verder campagne en riep op om een stem uit te brengen op één van de 241. Dat zou dan een ongeldige stem zijn. In 12 lokaliteiten van Gipuzkoa en nog 5 lokaliteiten in Navarra was het aantal ongeldige stemmen hoger dan de kandidaat die daar de meeste stemmen behaalde.

ANV-EAE

Op 28 april 2007 werd door magistraat Baltasar Garzón aangekondigd dat de historische partij ANV-EAE (Acción Nacionalista Vasca - Eusko Abertzale Ekintza), niettegenstaande de mediahetze, niet verboden wordt, omdat er geen banden konden aangetoond worden noch met ETA, noch met Batasuna. De PP eist nu dat de regering tegen ANV optreedt. Die lui houden er merkwaardige democratische principes op na.

Wat zijn de reacties van de andere partijen hierop?

Markel Olano (PNV), verklaart dat het onaanvaardbaar is dat een rechter beslist over al dan niet deelname van een politieke partij aan de verkiezingen. Hij schrijft de hetze tegen izquierda Abertzale toe aan politieke belangen.

EA-Eusko Alkartasuna heeft zich nog niet uitgesproken.

Jon Abril (Aralar), toonde zijn tevredenheid en beschouwt het niet verbieden als een goede zaak voor de democratie.

Mikel Arana, EB-Ezker Batua, heeft nogmaals de afschaffing van Ley de Partidos gevraagd, omdat die wet de oorzaak is van een politiek-mediatiek circus t.a.v izquierda Abertzale.

José María Michavila, (niet Machiavelli) PP,  ex-minister van Justitie, beschuldigt de regering ervan niet genoeg bewijzen te hebben gezocht (waarschijnlijk desnoods onder foltering) om ANV te verbieden.

De PSOE gebruikt de dooddoener dat zij de gerechtelijke uitspraak respecteren.

De Asociación de Víctimas del Terrorismo (AVT) heeft aangekondigd om in de komende dagen protestacties te organiseren tegen de uitspraak.

Deze week wordt een belangrijke week

Het openbaar Ministerie en de Advocaat-generaal van de Staat zullen deze week verzet aantekenen tegen alle kieslijsten met de naam “…Abertzale Sozialistak” en zelfs tegen 30 % van de lijsten ingediend door ANV. Voor 6 mei 2007 moet de Sala 61 van het Tribunal Supremo dan een uitspraak doen.

Gu gaurko euskaldunok gure aitasuen illezkurren uruipenean,

bildu gera emen gure legea gorde nai degula erakusteko

Hier staan wij verzameld, de Euskaldunak van vandaag, uit respect voor en als herinnering aan onze voorouders, omdat wij onze wet willen behouden

Nog voordat de Basken hun naam Vascones kregen van de Romeinen probeerden vele volkeren Baskenland binnen te dringen, steeds echter stuitten zij op veel tegenstand. Vaak waren de indringers helemaal niet van zins om de Basken aan zich te onderwerpen, maar gebruikten zij de diensten van de Basken, of trainden zij Baskische soldaten om mee te laten vechten in hun oorlogen. De Basken streden bijvoorbeeld met de Carthagers tegen de Romeinen in 240 BC, een slag die uitviel in het voordeel van Rome. Uiteindelijk werd heel Iberia inclusief het Baskenland ingelijfd door de Romeinen. Zij waren uit op de vruchtbare gebieden van Iberia en kwamen met de Basken tot een bijzondere overeenkomst. De Basken werden niet bezet en waren ook niet schatplichtig. Ook mochten ze hun eigen ‘gewoonterecht’, later Fueros genoemd, blijven gebruiken. Op deze manier probeerden de Romeinen de Basken te pacificeren en een doorgang te bemachtigen tussen ‘Zuid-Frankrijk’ en de gebieden achter de rivier de Ebro, achter Baskenland. Waar in Iberia de Latijnse taal gesproken werd, sprak men in ‘Vasconia’ het ‘Euskara’, de Baskische taal.                   
Terwijl Iberia in hoog tempo gekerstend werd, vereerden de Basken de zon en de maan en een pantheon van geesten uit de natuur. Omringd door christelijke erediensten hadden de Basken Baxajaun (de behaarde heer van het woud), Eguzki (de god van de dag), Ilazki (de godin van de nacht), Urtzi (de god van het universum), Olentzero en Mari (dit was de Baskische godin bij uitstek. Zij zou in de grotten van Aketegi, Txindoki of Anboto geleefd hebben.).

Pas na de ondergang van de Visigoten, en tijdens gevechten tegen de muzelmannen bekeerden de Basken zich (althans in naam) tot het Christendom. Stel daar niet teveel van voor, als het hen uitkwam, waren ze christen, maar in vele gevallen bleven ze heidenen. Het bleken geen betrouwbare christenen te zijn: de Basken trokken slechts ten strijde voor zichzelf en hun land en kozen partij voor één of twee van de op het grensgebied van de Pyreneeën strijdende partijen. Het Baskische volk vocht tegen christenen en muzelmannen en slaagde er misschien hierdoor in te overleven en hun land te behouden. Het christendom kende dus een heel langzame evolutie in Baskenland. Nu zijn ze het meest katholieke volk van het Iberische schiereiland. In de 9^de eeuw zijn de monarchen van Pamplona begonnen met een zendingspolitiek, een politiek van missionering, waarbij ze overal kloosters en diocesen lieten oprichten. Ook de Camino de Santiago "El Jacobeo" liet zijn sporen na. Toen in de 11^de eeuw de uitbreiding van kleine kloosters in Bizkaia en Gipuzkoa toenam, kon men spreken van een definitieve overgang naar het christendom (zij het nog langzaam)

De voortdurende staat van oorlog verbond het volk dat eerst voornamelijk uit aparte bergstammen (de Vardulli, de Caristi en de Autrigones) bestond. Zelfs na de unificatie van Spanje door de katholieke vorsten Ferdinand en Isabella behielden de Basken hun identiteit: hun eigen wetten (Fueros) en taal (Euskara).      

De Basken hadden een rijke industrie, variërend van handel,  de staalindustrie en de visserij. Zij bouwden boten van superieure kwaliteit waarmee ze de wereldzeeën beheersten, handel dreven en op walvisjacht gingen. De latere staalindustrie had van Baskenland een rijk gebied gemaakt. Toen echter in Engeland een procédé werd ontdekt om op nog goedkopere wijze staal te produceren met behulp van hematiet, een erts dat in Baskenland rijkelijk voorradig was, versnelde de economische groei aanzienlijk.

Dit had tot gevolg dat vele mensen van buiten Baskenland zich kwamen vestigen in de hoop werk te vinden. De steden werden steeds kosmopolitischer en de verschillen tussen de diverse klassen steeds schrijnender. De onderklasse, die ontstond door de vele mensen die werkzaam waren in de Baskische industrieën, sprak Spaans en geen Euskara. De Baskische cultuur kwam door de grote instroom van ‘buitenlanders’ onder grote druk te staan. Dat was al het geval in 1876, na de Tweede Carlistische Oorlog, toen de Basken hun laatste rechten van de Fueros, het lokale gewoonterecht, verloren en dit werd dus alleen maar versterkt door de toestroom van arbeidskrachten, die beschimpt werden door de lokale Baskische bevolking en ‘maketos’ (buitenstaanders) werden genoemd.                                        

Deze toestanden in combinatie met de inkrimping (verovering) van de Spaanse overzeese gebiedsdelen door de Amerikanen (‘El Desastre’) waren de voornaamste voedingsbodem voor het moderne Baskische nationalisme, dat bij wijze van spreken min of meer toevallig ontstond in 1865, met de geboorte van Sabino Arana y Goiri.

‘El Desastre’ ontlokte een brede zoektocht naar de herbevestiging van het in verval geraakte Spanje, aangevoerd door o.a. de ‘filosoof’ (en Bask!) Miguel de Unamuno. Men zocht naar het werkelijke, innerlijke Spanje met de vraag wat nu eigenlijk het bestaansrecht van Spanje was. Basken en Catalanen maakten handig gebruik van de nederlaag van Spanje en het verlies van koloniën. Zij zagen een eigen staat in het verzwakte Spanje wel heel dichtbij komen.

Maar het verliep enigszins anders. Het ultranationalisme van de staat nam de bovenhand, met alle gevolgen van dien.           

Gedeelte uit het artikel, “Over de geschiedenis van Baskenland en het nationalisme”, geschreven door Erwin van der Leij, Universiteit Leiden, Faculteit der Letteren

Verschillende Baskische geneesheren, in samenwerking met Deense experts in zake foltering, stellen op 29 april 2002 verregaande onnauwkeurigheden vast bij het gerechtelijk, medisch onderzoek van Baskische gevangenen tijdens hun periode van afzondering. En dit door het Hoog Gerechtshof! Tevens stellen ze vast dat de garantie ontbreekt  voor de bescherming van de rechten van deze arrestanten. Ze baseren zich op de analyse van 318 documenten in verband met 100 arrestaties van personen die tussen 1991 en 1994 in Madrid “verbleven”. Dit rapport verscheen in het gezaghebbende Amerikaanse tijdschrift “Journal of Forensic Sciences”.

Het resultaat was verbluffend:

- 85 % kreeg slagen.

- 34 % kreeg de plastic zak over het hoofd getrokken.

- 8 % kreeg elektroden aangebracht.

- 4 % werd ondergedompeld in het bad (vol uitwerpselen) 

Er wordt voorgesteld het medisch onderzoek in de toekomst zonder politietoezicht te verrichten in een andere ruimte dan het “ondervragingslokaal”. Het onderzoek moet verder gebeuren door neutrale, competente beroepsmensen en volgens internationaal bepaalde regels en methodes.

0p 16 april 2002 presenteerde de Speciale Uno-rapporteur voor de Folteringen, de vermaarde Nederlandse jurist Theo van Boven, voor de Commissie Mensenrechten in Genève de jaarbalans voor 2000. (Van Boven was eerder directeur van de afdeling Mensenrechten bij de UNO.)

Wat Spanje betreft zijn er beschuldigingen aan het adres van de Guardia Civil, de Nationale Politie en de Baskische Autonome politie, Ertzaintza.

Er worden 58 gevallen van foltering en mishandeling van Baskische burgers aangeklaagd op een totaal  van 77 aanklachten van mishandeling van arrestanten.

In het rapport, dat overgemaakt werd aan de Spaanse autoriteiten, staat dat een groot aantal personen wordt gearresteerd op verdenking van medewerking of lidmaatschap van een gewapende bende en op secreet wordt geplaatst, in overeenstemming met de antiterroristenwetten. Ze worden mishandeld  tijdens hun arrestatie, tijdens de overbrenging en het verblijf op het politiecommissariaat en tijdens de overbrenging naar het Hooggerechtshof. Volgens het rapport wordt een groot aantal arrestanten daarbij met de dood bedreigd en seksueel gemolesteerd en misbruikt. De daarbij gebruikte politietechnieken hebben tot doel de fysieke uitputting van de arrestant na te streven. De heer van Boven wijst op de lange duur van de afzondering die tot 5 dagen kan oplopen. Alvorens voorgeleid te worden voor een magistraat heeft de arrestant tijdens deze periode enkel contact met de politiemannen, met een officieel geneesheer, aangesteld  door Binnenlandse Zaken, een pro deo-advocaat en als laatste een bewaker.   

Van de 58 aangeklaagde gevallen betrof het 5 personen die aangepakt werden door de politie nadat ze door Mexico of door Frankrijk waren uitgeleverd. Dit is in strijd met artikel 3 van de UNO-conventie van 10 december 1984 i.v.m. foltering en andere onmenselijke behandeling. Daarin wordt gesteld dat niemand mag uitgeleverd worden aan een andere Staat waar ernstige vermoedens van folterpraktijken bestaan.

Behalve Baskische politieke gevangenen zijn ook immigranten vaak het slachtoffer van onmenselijke behandelingen. Tussen 1995 en 2002 kwamen er bij Amnesty International 321 klachten van foltering in Spanje binnen. Zes mensen werden seksueel lastiggevallen of zelfs verkracht terwijl er vijf overleden.

Het rapport van Theo van Boven vond geen weerklank in de Spaanse pers. Of om het in het Spaans te zeggen: “un silencio elocuento”, een veelzeggende stilte.

Eskubideak
Associatie van Baskische Advocaten

Verbod voor 15.000 burgers om op een kieslijst te staan!

Gisteren, 27 april 2007, verscheen op de on-line krant van EiTB volgend bericht.

Eskubideak, de Associatie van Baskische Advocaten, klaagt in een persconferentie het bestaan van zwarte lijsten aan. Op die zwarte lijsten staan 15.000 Baskische burgers die van om het even welke kieslijst moeten geschrapt worden. De reden is dat zij ofwel vroeger op een verboden lijst stonden, ofwel vertegenwoordigers zijn van Izquierda Abertzale, ofwel deelgenomen hebben aan manifestaties, ofwel Baskische politieke gevangenen hebben bezocht.

Advocaat Iñigo Santxo verklaarde dat dit geen geheim is, het zijn technische fiches, politieke en clandestiene lijsten waarop mensen terechtkomen louter om hun politieke opinie.
Santxo poneerde dat dit een grove schending is van de mensenrechten: recht op kiesrecht, recht op privacy en recht op vertrouwelijkheid. Drie rechten die door de Europese wetgeving worden erkend.

Tijdens de persconferentie werd een brief voorgelezen van de Europese Associatie van Advocaten die hun steun betuigen aan Eskubideak en de aanklacht ondersteunen. Ook zij vinden de lijsten een brutale agressie op de drie mensenrechten.

Zonder commentaar!!!

El Cabra

In april 2004 kwam er in Baskenland een merkwaardig boek op de markt met als titel “Mi lucha clandestina en ETA” (Mijn clandestiene Strijd binnen ETA). Het werd geschreven door Xabier Zumalde, “El Cabra” (De Geit). Hij beschrijft er zijn activiteiten binnen de militaire bevrijdingsorganisatie “Euskadi Ta Askatasuna”, ETA, in de beginperiode 1965-1968 onder de Franco-dictatuur. Om de uitgave van zijn boek te promoten, richt hij een museum over ETA op in Artea (Bizkaia), waarvan zijn vrouw de verantwoordelijke is. Op de foto hiernaast kan u Xabier Zumalde zien in een gedeelte van zijn museum. Er werd een “zulo” nagebouwd (een “geheime plek” om ontvoerde personen, wapens, etc. in onder te brengen.) Verder waren er replicawapens, affiches en pamfletten te zien. Een storm van protest barstte los en zowel de PP, de PSE en de PNV, waarvoor Zumalde nochtans later werkte, vroegen meteen de sluiting. Het museum ging dicht op 27 april 2004 en werd verzegeld. Maar Zumalde verbrak de zegels. Daarop volgend boden zich vier bezoekers aan die van de politie bleken te zijn en die de tentoongestelde replicawapens meenamen. Op 2 mei 2004 verhindert de Ertzaintza dat het museum opnieuw de deuren opent.

 Op 1 mei 1966, in volle Francoperiode, kwam om 7 uur ’s morgens een groepje van 10 militairen, 9 mannen en een vrouw, het dorpje Garai, in de buurt van Durango binnen gemarcheerd. In plaats van de Spaanse insignes droegen ze een Ikurriña op hun uniform. Hun eerste daad was het doorsnijden van de telefoonlijn. Daarop klommen er enkelen naar de top van de kerktoren en brachten er een Baskische vlag aan.  Tijdens  de ochtendmis brachten ze een muurschildering aan op het fronton en na de mis deelden ze pamfletten uit aan de gelovigen. Daarna verwijderden ze zich uit het dorp. Om 1 uur ’s middags verscheen de Guardia Civil. Enkele uren te laat... De “Cabras”, met Zumalde aan het hoofd, haalden door deze uiterst merkwaardige militaire actie “de pers”. Hoewel hij twee jaar militaire dienst in het Spaanse leger achter de rug had was hij Baskisch nationalist: “Mijn God, mijn vaderland en mijn ideologie is Euskadi”, was zijn leuze. Reeds in 1965 trad hij toe tot ETA en een jaar later zat hij al in het Uitvoerend Comité van de organisatie en werd hij verantwoordelijke voor het militaire front van de organisatie. Zodoende kreeg hij het volledige arsenaal tot zijn beschikking: een half dozijn pistolen en enkele grammen dynamiet. Zumalde ging aan het werk. Maar in plaats van zijn opdracht uit te voeren,  het aanbrengen van Baskische vlaggen, verkoos hij Garai in te nemen.  Later specialiseerde zijn groep er zich in vlaggen aan te brengen op plaatsen waar het risico bij het verwijderen groot was: aan hoogspanningsdraden. Enkele weken nadat de eerste ETA-dode, Txabi Etxebarrieta onder de kogels van de Guardia Civil viel, op 31 juli 1968, organiseerden ze een spectaculaire hommage in Urbia.  

Heeft een persoon het individuele recht om zich op een lijst van een nieuwe politieke partij te presenteren, zelfs als die persoon bindingen heeft of gehad heeft met Batasuna?

Verscheidene juristen die door Radio Euskadi werden geconsulteerd, verklaren dat de wet hieromtrent onduidelijk is en dat er geen bescherming is van de rechten van deze personen. Bovendien bestaan er precedenten waarbij leden op lijsten gestaan hebben en er werd hen niets ten laste gelegd.

Professor Miguel Castells (zie foto) verzekerde dat het verbieden van een lijst met een “gecontamineerde” persoon er op, een aanslag is op een fundamenteel recht: “Deze persoon blijft verstoken van het recht om deel te nemen aan een nieuwe verkiezingskandidatuur. Waarom? Deze weigering van een fundamenteel recht zou strafrechterlijke gevolgen moeten kennen, en dit gebeurt niet. Deze persoon wordt immers tot sociale uitsluiting veroordeeld. Dat is verschrikkelijk. En op basis waarvan? Deze weigering op basis van banden met… staat zelfs niet in de Código Penal (strafwetboek). Dus mag een “gecontamineerde” persoon wel degelijk en wettelijk op een nieuwe lijst staan.

Het zal de superdemocraten worst wezen wat de wet zegt. Hun wil is de echte wet.

Waartoe hun waanzin kan leiden, konden we meemaken bij de verkiezingen van 2003. In het dorpje Arama, Gipuzkoa, kwam alleen de PP van Aznar op, omdat de andere partij “Arama” (gecontamineerd) verboden werd. In Etxarri-Aranatz, Bera, Anue, Donamaria, Goitzueta, en nog in een drietal andere dorpen in Navarra kwam als gevolg van die waanzin geen enkele partij op! Alle lijsten werden verboden wegens “gecontamineerde” kandidaturen.

ANV- Acción Nacionalista Vasca

Op 26 april 2007 werd bekend gemaakt dat het Openbaar Ministerie de politieke partij ANV- Acción Nacionalista Vasca, in zijn geheel, niet onwettig zal verklaren, omdat er geen enkele aanwijzing daartoe bestaat. Wel zullen afzonderlijke kandidaten, die banden zouden hebben met Batasuna, geweerd worden.

Momenteel worden minutieus de 252 kandidaten op de lijst van ANV onderzocht. Bovenop dit aantal worden nog eens 225 kandidaten van de kieslijsten Abertzale Sozialistak en nog eens 300 onafhankelijken onder de loep genomen.

Het weze duidelijk dat hiermee de democratische principes met de voeten getreden worden. Men doet er alles aan om de linkse abertzales buiten de verkiezingen te houden.