Archief

“De koning is verantwoordelijk”
26 februari 2003

Op 26 februari 2003 worden de installaties van "Bahía de Bizkaia" (industrieterrein voor gas en elektriciteit), te Bilbao ingehuldigd. De inauguratie valt ten beurt aan de Spaanse koning Don Juan Carlos. Ter gelegenheid van dit evenement verklaarde Arnaldo Otegi op een persconferentie dat: "De koning is, als hoofd van de strijdkrachten, verantwoordelijk voor de folteringen". Hij formuleerde het als volgt: “Het lijkt mij betreurenswaardig en een gebrek aan politieke waardigheid dat de chef van de folteraars, samen met onze beroemde Lehendakari (Juan José Ibarretxe) deze installaties komt inhuldigen.” Hij alludeerde hiermee op de hachelijke toestand (zware folteringen) van de toenmalige opgesloten directeur van de krant Egunkaria, Martxelo Otamendi.

Otegi werd aangeklaagd voor een “delito de injurias”, (delict van belediging), maar het Baskische Hooggerechtshof sprak Otegi vrij op basis van het recht op vrije meningsuiting. Daarop schakelde de Openbare Aanklager dan maar het Spaanse Hooggerechtshof in. Volgens juridische bronnen is de voorziene straf hiervoor maximum 2 jaar cel (voor zware feiten) en minimum een boete (voor lichte feiten).

Batasuna gaf naderhand volgend communiqué: “Wat Otegi gezegd heeft, is geen politieke appreciatie, maar nog min nog meer een vaststelling van een objectief gegeven. In de Spaanse staat wordt systematisch gefolterd. Dat was al zo ten tijde van Franco, dat was zo ten tijde van “La Transición” (de zogenoemde overgang naar de zogezegde democratie) en dat is de dag van vandaag nog altijd zo, in een totale willekeur. De maximale en uiteindelijke verantwoordelijke voor wat hier straffeloos gebeurt, is de Spaanse koning. Deze uitspraak kan in geen enkele democratische staat voorwerp zijn van aanklacht, maar wel van een diepgaand onderzoek door de juridische instanties naar de beulen. Maar de belachelijke aanklacht van het Openbaar Ministerie sterkt ons geloof om komaf te maken met deze fascistische staat en onze eigen, vrije democratische normen op te eisen.”

Eugenio Gutiérrrez Salazar, “Tigre”
+25 februari 1984

Geboren in Leioa op 14 januari 1955, is “Tigre” in 1983 verplicht naar Iparralde te vluchten. Hij woonde er in Ziburu-Ciboure en Donibane Lohizune-Saint Jean de Luz. Tigre, die zijn bijnaam kreeg omwille van een tatoeage, trok naar het dorpje Mendi om een intense cursus Euskara te volgen. De eerste dagen van februari 1984 was het de assistenten van de cursus opgevallen dat er verdachte bewegingen van wagens op te merken viel. En op 25 februari 1984 toen “Tigre” de cursuslokalen verliet, werd hij neergeschoten door een staatsterrorist van GAL die, van op afstand met een geweer voorzien van een telescopisch vizier, het genadeschot afvuurde.

Na de Tejero-putsch
van 23 februari 1981.

Eén van de nieuwe repressiewetten was de "Ley de la Defensa de la Constitucion" (Wet ter verdediging van de grondwet), die een regelrechte aanfluiting van de vrije meningsuiting inhield. Het volstond om in een persorgaan op te komen voor de onafhankelijkheid van Baskenland om van onconstitutionele "apologie van het terrorisme" beschuldigd te kunnen worden. De wet werd nota bene mee door de socialistische oppositie goedgekeurd. Vooral de radicale pers, het dagblad "EGIN" en het weekblad "Punto y Hora" werden geviseerd en vanaf dan werden inbeslagnames, intimidatie van journalisten en persprocessen legio.

Een ander gevolg van de staatsgreep was de aanvaarding van de organieke "Loapa"-wetgeving (Ley Orgánica de Armonización del Proceso Autonómico). Die kwam neer op een ver doorgedreven ontkrachting en uitholling van de minimale autonomie die in het "Statuut van Guernica" besloten lag. Alle beslissingen van het regionale bestuur moesten voortaan goedgekeurd worden door een grondwettelijk tribunaal te Madrid. De dotaties werden drastisch teruggeschroefd. De PNV, die het Statuut van Guernica altijd te vuur en te zwaard had verdedigd, voelde zich na de devaluatie ervan zwaar beledigd en protesteerde met een voor haar ongewone felheid tegen dit misbruik van vertrouwen. De Baskische autonomie werd gekortwiekt, de wetgevende bevoegdheid van de Raad herleid tot een interpretatie en de uitwerking van de centrale wetgeving. Begin juli 1981 gaf Xavier Arzallus, PNV-woordvoerder, in het partijblad "Euskadi" onomwonden toe dat het zo niet verder kon.

Bomaanslag
23 februari 2008

Omstreeks het middaguur is een bom ontploft aan een ontvangstmast van de TV, gelegen op de Monte de Arnotegi, in Bizkaia. Zo verklaarde de Ertzaintza.

In naam van ETA werd om 08.50u een telefonische waarschuwing gegeven. Er zijn geen gewonden omdat de politie, in tegenstelling tot vroeger, tijdig de omgeving kon afbakenen.

8 Guardia Civiles
voor de rechter
22 februari 2008

Torturatzaileak alde hemendik! Aski da!

Folteraars, weg van hier! Het is nu genoeg!

Acht Guardia Civiles moesten gisteren, 22 februari 2008, voor de rechter verschijnen. Zij waren betrokken bij de arrestatie, het overbrengen naar de “ondervragingskelder” en het “bewaken” van Igor Portu en Mattin Sarasola, afkomstig uit Lesaka en gearresteerd op 6 januari 2008 in Arrasate-Mondragón. De acht staan terecht voor foltering.

De rechter is in het bezit van foto’s afkomstig van de gerechtsdokter (trucage is dus uitgesloten) en van de registratie van de verklaringen van Portu aan de onderzoeksrechter (trucage is dus uitgesloten).  

Die verklaringen gaan op een choquerende manier lijnrecht in tegen de officiële versie van zowel de Guardia Civil ’s, als van binnenlandminister Rubalcaba. De onderzoekrechter kon ook vergelijken met de verklaringen van Mattin Sarasola, die vrijwel gelijklopend waren.

Rond de middag werden manifestanten die kwamen betogen tegen de folteringen, onder het motto: “Torturatzaileak alde hemendik! Aski da!” (Folteraars, weg van hier! Het is nu genoeg!), door de Ertzaintza uiteengedreven (zie foto's).

De acht ontkenden natuurlijk elke vorm van foltering, en verscholen zich achter de valse uitspraken van binnenlandminister Rubalcaba.

De zitting werd beëindigd zonder dat de rechter verdere stappen aankondigde of dat er voor de acht bewarende maatregelen werden opgelegd. Basken worden in dergelijke gevallen preventief opgesloten in afwachting van het proces te gronde. Hier kan men zich afvragen of er nog een proces komt.

Foto 's

De staatsgreep
23 februari 1981
23-F

Tijdens de lange nacht van 22 op 23 februari 1981 zag het er naar uit dat over het Spaanse liberaliseringproces voorgoed een kruis kon worden gemaakt. Een groep opstandige generaals en officieren, o.l.v. de "teniente-coronel" van de Guardia Civil Antonio Molina Tejero, bestormde het parlement en gijzelde de voltallige Cortes. De poging tot staatsgreep werd gesteund door de generaals Armada en Millans del Bosch. Alleen het opportunisme van andere topofficieren en een optreden van koning Juan Carlos (?) kon de staatsgreep in de kiem smoren.

(?) Het vraagteken naast koning Juan Carlos wijst op het volgende:

Op de weblog van Iñaki Anasagasti is er een artikel te lezen over de staatsgreep van 23-F en dit naar aanleiding van een boek dat verschenen is in februari 2006, op de 25^ste verjaardag van de staatsgreep.   
Artilleriekolonel Juan Ignacio San Martín, chef-staf van de División Acorazada, was naast o.a. "teniente-coronel" Tejero ook één van de hoofdrolspelers. Hij publiceerde het boek: “Apuntes de un condenado por el 23-F”. In dat boek staat letterlijk te lezen:
"Tarradellas dijo: “Yo creo que el Rey tenía información suficiente de lo que los militares pretendían. Y sabía que, si hacían algo, a la Monarquía no la tocarían. Soy zorro viejo y pienso que el Rey sabía muy bien por donde podrían ir los tiros... Por eso pudo evitarlo aquella noche tremenda." (Página 367)”.

Kort samengevat:
“Tarradellas zei: "Ik ben er van overtuigd dat de koning voldoende informatie had over wat de militairen van plan waren. En hij wist dat, als ze iets zouden ondernemen, er niet aan de monarch zou geraakt worden. Ik ben een oude vos en ik denk dat de koning heel goed wist waarvoor de kogels bestemd waren…”

In deze krampachtige atmosfeer kwamen nieuwe bijzonder repressieve uitzonderingswetten tot stand, in eerste instantie gericht tegen het radicale Baskische nationalisme, dat algemeen werd voorgesteld als de rechtstreekse aanleiding tot de staatsgreep van Tejero. Een gevolg van de februariputsch was de verhoging van de repressiemacht: 2000 extra soldaten werden naar de drie provincies gestuurd, en nog eens 1.500 naar Navarra, waar Herri Batasuna de grootste nationalistische partij was. Door de staatsgreep werd het flauwe Baskische autonomiestatuut helemaal uitgehold en daarna werd van het geen overbleef ongeveer niets toegepast...

Oproep van “Egunero”
massaal beantwoord
22 februari 2003

Zaterdag, 22 februari 2003. Achter de slagzin "Vooruit Egunkaria. Ja aan de Baskische Taal" werd verzamelen geblazen in Donostia. Vanuit de wijk El Antiguo start een massa zoals San Sebastián die mogelijk nooit eerder zag. Méér dan een uur na de start was nog niet iedereen kunnen vertrekken. Vlug zou blijken dat er te weinig plaats zou zijn in de Calle San Martín. De massa moest zich noodgedwongen opsplitsen en door parallelle straten richting Boulevard lopen. Eerder op de dag was er trouwens al filevorming aan de betaalpost in Zarautz en op de andere invalswegen naar de stad… Een grote dag voor Baskenland. Er gingen 100.000 exemplaren van de nieuwe krant "EGUNERO" van de hand!

Behalve de mensen die er "verwacht" werden stapten ook Gemma Zabaleta, de toppolitica van de PSE, Ramón Sudupe, PNV-député van Gipuzkoa, Ramón Etxezarreta, PSE-schepen van Donostia, en vertegenwoordigers van alle Baskische vakbonden. Maar ook kopstukken van de PNV, zoals Joseba Egibar en Jose Juan González de Txabarri en de Baskische ministers van Justitie (Joseba Azkarraga) Onderwijs (Anjeles Iztueta) en Cultuur (Miren Azkarate). Verder Patxi Zabaleta van Aralar, de schrijver Bernardo Atxaga, de stenentiller en de soapster uit Goencalle, Iñaki Perurena, de "singersongwriter" Mikel Laboa, de ex-president van voetbalclub Atlétic Bilbao, José Mari Arrate, de woordvoerster van de Regering van Navarra, Koruko Aizarna en vele anderen.

Na afloop werd de uitspraak van minister Acebes op de korrel genomen. Hij verklaarde dat de sluiting van Egunkaria er gekomen was om ervoor te zorgen dat de Baskische taal zich in vrede kon ontwikkelen. "Acebes, wij hebben je hulp niet nodig!", werd onthaald op applaus en op de leuze "Zuek faxistak, zarete terroristak" – "Jullie fascisten, zijn de terroristen".

De dag na de sluiting
21 februari 2003

In de kiosk ligt geen Egunkaria meer. In de plaats daarvan ligt er wel Egunero, 'Dagelijks' in het Nederlands. Zwart-wit, amper 16 bladzijden "dik". Op de voorpagina staat in grote letters “itxia, baina ez isildua”. We zouden dat kunnen vertalen naar “Gesloten maar niet het zwijgen opgelegd”. In de krant staan de namen van de gearresteerden, plus een korte biografie.

Ook de eerste reacties op het gebeuren staan erin. Naast de voorspelbare reacties van PNV, EA, Batasuna en allerhande Baskische basisbewegingen zijn er twee zeer opmerkelijke bij van Angel Acebes (PP) en van Ramon Jauregi (PS van Euskadi). Volgens Acebes is “de operatie uitgevoerd ter verdediging van de Baskische cultuur en taal”. Jauregi, echter, reageert bijzonder verrast, want volgens hem “verbindt niemand Egunkaria met terrorisme”.

Met de sluiting van de krant is ook de webstek van Egunkaria geblokkeerd, alsook de provider ervan, Plazaguna. En dat heeft als gevolg dat tienduizenden e-postadressen niet meer beschikbaar zijn. In de krant staat een oproep om op zaterdag 22 februari 2003 te betogen in Donostia.

De dag na de sluiting (21 februari 2003) legden duizenden mensen rond het middaguur het werk neer om zich te verzamelen voor het hoofdkantoor van Egunkaria in Andoain. Zaterdag zag Donostia een van de grootste demonstraties ooit in deze stad. Amper twee dagen na de sluiting gingen tienduizenden, wellicht honderdduizenden de straat op om te protesteren tegen de sluiting. Vertegenwoordigers van de politieke partijen PNV, EA, Batasuna, en Aralar liepen mee, evenals vertegenwoordigers van de grootste vakbonden ELA en LAB. Ook veel vertegenwoordigers van de Baskische afdeling van de sociaaldemocratische partij PSOE liepen mee, zij het "ten persoonlijke titel". De Baskische regering liet zich vertegenwoordigen door drie van haar ministers. In de dagen daarna vinden er tientallen lokale demonstraties plaats in de steden en dorpen van Baskenland.

Overigens zit Baskenland geen dag zonder Baskischtalige krant. De dag na de sluiting van Egunkaria verschijnt Egunero, gemaakt door de arbeiders van Egunkaria. De oplage stijgt binnen enkele dagen tot maar liefst honderdduizend exemplaren.

Maandag, 24 februari 2003, blijkt dat de één van de gearresteerden, Zubiria sinds zaterdag in het ziekenhuis ligt, volgens de Spaanse media in verband te brengen met maagklachten. Maar in het ziekenhuis zou Zubiria geprobeerd hebben zelfmoord te plegen. De vrouw van Zubiria mag haar man niet bezoeken omdat hij nog steeds in incomunicado-detentie wordt gehouden. Het enige wat zij te horen krijgt over de toestand van haar man, is dat hij nog leeft. De angstige voorgevoelens van velen worden een dag later bewaarheid als vijf van de tien gearresteerden op borgtocht worden vrijgelaten. De directeur van Egunkaria, Matxelo Otamendi verklaart direct na zijn vrijlating te zijn gemarteld door de Guardia Civil. Hij werd verstikt door middel van een plastic zak (een martelmethode die bekend staat als "la Bolsa") en moest naakt tot uitputting toe oefeningen doen, waarbij hij werd geslagen en geschopt. Ook werd hem verteld dat de erepresident van Egunkaria, Ugalde, zou zijn omgekomen tijdens de huiszoeking. Als later de vijf mensen die niet zijn vrijgelaten met hun advocaat mogen spreken, blijkt dat zij op vergelijkbare wijze gemarteld zijn.

De toestand van Zubiria en de verklaring van Otamendi, beiden alom gerespecteerd voor hun werk voor de Baskische taal, doen een golf van verontwaardiging door Baskenland gaan. Partijen als de PNV, EA, Batasuna en IU eisen onmiddellijke opheldering. De Spaanse minister van justitie, Acebes, blijkt minder geschokt. Hij laat onmiddellijk onderzoeken of degenen die klagen over de martelingen, vervolgd kunnen worden wegens leugens. Acebes komt met het oude verhaal op de proppen dat het aangifte doen van martelingen een ETA-tactiek is die ook in het ETA-handboek vermeld staat. Dit ETA-handboek is eigenlijk een folder van de mensenrechtenorganisatie Gestoras Pro-Amnistia waarin mensen wordt gevraagd aangifte te doen als ze gemarteld zijn. Otamendi verklaart enige dagen later tegen Gara dat de Guardia Civil hem bedreigd had om niets te verklaren over zijn behandeling: "De Guardia Civil zei tegen me dat we elkaar nog wel tegen zullen komen, dat het leven lang is. Maar ik zei tegen mezelf, als ik dit niet aanklaag, ga ik weg uit mijn land." Uiteindelijk roept ook de Baskische president, Ibarretxe, op tot heropening van Egunkaria en de onmiddellijke vrijlating van Zubiria. Ook kondigt de Baskische regering aan dat ze in de toekomst subsidie zullen blijven geven aan Egunkaria en dat ze zullen adverteren in Egunero. Ook de grootste partij van Catalonia, CiU, geeft aan in de toekomst in Egunero te zullen adverteren. De PP eist een strafrechtelijk onderzoek tegen de instanties die in het "ETA-pamflet" adverteren.

In een verklaring verklaart de woordvoerder van Batasuna, Arnaldo Otegi, dat de enige motor van de totalitaire en neofascistische staat Spanje, de haat tegen Baskenland is. En hij stelt de Spaanse koning als eindverantwoordelijke van de martelpraktijken. Dit komt hem prompt op een strafrechtelijk onderzoek te staan. Volgens het Spaanse OM kan Otegi voor zijn uitlatingen twee jaar gevangenisstraf krijgen. Otegi reageert daarop met de mededeling dat hij alleen maar hardop zegt wat de meeste Basken denken.

Euskaldunon Egunkaria gesloten!
20 februari 2003

In de nacht van 20 februari 2003, werd op last van magistraat Juan del Olmo de Baskische krant “Euskaldunon Egunkaria”, de enige die enkel in het Euskara schrijft, door de Guardia Civil gesloten! Er was niet eens een directe aanleiding en Del Olmo wachtte niet eens op het resultaat van de huiszoeking. Hij sloot meteen de kantoren, want de krant verspreidde het terroristische ideeëngoed met de hulp van de taal “Euskara”!

Driehonderd leden van de Guardia Civil deden een inval in de zetels van Andoain, Iruñea, Bilbao en Gasteiz, maar er werden ook nog bijna 20 privé-woningen doorzocht. Opvallend is dat hierbij vooral de relatie met de Baskische taal de rode draad is. Zelfs de federatie van Baskische scholen, Ikastolas, kreeg bezoek.

Tien directieleden, met als meest bekende de directeur Martxelo Otamendi, werden meegenomen en in isolement geplaatst. De website van de krant werd meteen afgesloten. In de loop van de middag verspreidde de Minister van Binnenlandse Zaken een nota waarin hij één van de arrestanten als “tussenpersoon tussen de krant en ETA” noemde. De terroristische organisatie ETA stond aan de wieg van “Egunkaria”, volgens de minister, en ze stelden zelf de directie aan.

Nooit waren er geruchten in verband met terroristische “activiteiten”. Egunkaria werd zelfs veel gematigder dan Gara genoemd. In hun krant kwamen ook de “tegenstanders” aan het woord. De hoofdredacteur werd ooit, samen met de hoofdredacteur van Gara, door Garzón opgepakt en in Madrid ondervraagd maar toen ging het enkel om een interview met een ETA-leider in Noord-Baskenland dat nooit werd gepubliceerd… en dat niet publiceren was verdacht.

In Spanje konden ze het Baskisch van de krant niet lezen. Werd Egunkaria gestraft wegens het spreken van de Baskische taal? Zo was het onder de Francodictatuur en zo lijkt het nu opnieuw, onder het regime Aznar. Wie zich buiten het vanuit Madrid gedecreteerde “eenheidsdenken” begeeft kan zich in Spanje aan en schaamteloze vrijheidsberoving verwachten.

Daarom kregen in dezelfde nacht ook het tijdschrift “Jakin” en de Federatie van Ikastolas bezoek van de ‘giganten’.

Meteen klagen de PNV, bij monde van Markel Olano, en EA, via Galdos, de “democratische kwaliteiten van de Spaanse justitie” aan. Ook de PNV-krant “Deia” noemt de aanval “arbitrair”. Ook “Irutxulo”, een wijkblaadje dat wordt uitgegeven door de stad Donostia, protesteert, samen met vele andere persorganen die het voorval “alarmerend” noemen. Zelfs de PSOE is “verrast”. Een aantal andere kranten, maar ook de Baskische Universiteit bieden meteen hun drukpersen aan en de Baskische Regering neemt openlijk de verdediging op.

De Baskische Minister van Cultuur, Miren Azkarate zegt dat “de sluiting van een communicatiemedium een uitzonderingsmaatregel is in elk democratisch systeem.” De executieve “zal het proces diepgaand volgen” en vraagt aan het Hooggerechtshof “een dringende en duidelijke verklaring”

Blijkbaar heeft de Baskische regering intussen ontdekt waar de échte vijanden van Baskenland zitten.

Ook de zetel van het culturele tijdschrift “Jakin” werd doorzocht en de verantwoordelijke, Joan Mari Torrealdai, werd geboeid en met een jas over het hoofd als een gangster afgevoerd!

Binnen een aantal jaren zal deze zaak geklasseerd worden bij gebrek aan bewijzen, maar dan is de krant wel verdwenen (dit is intussen op het macroproces 18/98 ook zo uitgekomen). Zie de krant “Egin”. Die werd op 15 juli 1998 gesloten. Enkele jaren later bleken er onvoldoende bewijzen voorhanden te zijn. Maar de krant was verdwenen en het aangeslagen geld kwam “voorlopig” ook niet terug…

José Maria Etxaniz
19 februari 1980
Gearresteerd

José Maria Etxaniz verbleef 21 jaar en 4 maanden in de cel. Hij werd gearresteerd op 19 februari 1980 en na 10 dagen “incomunicado” (totaal afgezonderd van iedereen, ook advocaat) bij de Spaanse politie, heeft hij bijzonder ernstige folteringen aangeklaagd. Zonder resultaat natuurlijk. Hij bracht zijn bijzonder strenge gevangenisregime door in 10 verschillende gevangenissen, waarvan de meerderheid op meer dan 1000 km van zijn woonplaats. De Audiencia Nacional had hem tot 25 jaar veroordeeld, en met in acht name van de voorziene strafverminderingen, moest hij normaal gezien vrijkomen in 1998. Het heeft langer geduurd. Hij kwam pas vrij op 17 juni 2001.   
    
Op 17 juni 2001, de dag dat hij vrij kwam, had de Baskische gevangene, José Mari Etxaniz uit Bergara, er de meeste dienstjaren op zitten van alle gevangenen. Hij werd nog extra zwaar gestraft door van gevangenis naar gevangenis gesleept te worden. Zo kwam hij terecht in zowat alle Spaanse gevangenissen die hiervoor in aanmerking komen. Bovendien zat hij meestal in isolatie. Daarbij kwamen nog de dagelijkse vernederingen van de functionarissen.

“Gedurende 9 maanden mocht ik de cel niet uit, zelfs niet om te luchten. Er was geen licht in mijn cel. Als ik wat wilde lezen, moest ik dit doen met behulp van een aansteker. Gedurende 13 jaar moest ik alleen eten, totaal geïsoleerd. Soms lukt het de beulen om op die manier iemand moreel stuk te krijgen, maar meestal reageren de gevangenen met waardigheid. Je weet dat er mensen en actiegroepen achter je staan en dat houdt je recht. De gevangenenspreiding heeft gefaald. We staan sterker dan ooit. Ik wil je dit staaltje van menselijke wreedheid niet onthouden. Op een bepaalde dag, 9 juni 1986, opende een cipier mijn cel en droeg mij op een massage aan mijn vriend te geven. Ik rook onraad en vroeg wat er gaande was. Ik kreeg geen antwoord en werd naar de cel van Joseba Asensio Artaraz “Kirruli” gebracht. Hij lag dood voor mijn voeten. Ze hadden niets, maar dan ook niets ondernomen om hem bij te staan toen hij ernstig ziek was.”