De Dender...

Op 2 januari 1837 is het druk in de stad, zelfs Koning Leopold I is aanwezig! Om 15 u stoomt ‘Le Bayard’ vanuit Mechelen binnen onder het gedaver van saluutschoten als eerste trein op de nieuwe spoorlijn Mechelen-Dendermonde-Gent. Ons land is er vlug bij wat het aanleggen van een spoorwegnet betreft. In 1835 reed de eerste trein van Brussel naar Mechelen en een jaar later was het stuk Mechelen-Antwerpen klaar. Nederland moest wachten tot september 1839 voordat een verbinding officieel werd ingereden.

Waar thans het spoorwegviaduct ligt, was in 1837 nog een gewone overweg met vlak daarbij een eerste eenvoudig houten station en een kleine goederenloods. Aan de overzijde, op het grondgebied van de toen nog zelfstandige gemeente Sint-Gillis, stond een locomotievenloods. In die tijd is het goederenvervoer per spoor een van de belangrijkste bestaansredenen van de spoorweg, het gaat merkelijk sneller dan per paard en kar.

In 1837 is er nog geen sprake van treinen die diep in de stad doordringen, zij blijven keurig aan de buitenkant. Net als de meeste andere steden is Dendermonde omgeven met versterkingen, waar aan de veldzijde brede grachten voor liggen. Die gordel wordt enkel doorbroken door een handvol hoofdwegen, die pal voor de stadspoorten in hoekige bochten over kleine eilandjes in de grachten lopen, zodat de vijand niet stormenderhand door de poorten kan. Dergelijke scherpe bochten zijn voor treinen niet haalbaar, daarom is het doorbreken van de wallengordel uitgesloten. Dit zou een bres in de verdediging betekenen. Los daarvan is de grond buiten de stad goedkoper en hoeft er omzeggens niets gesloopt te worden, waardoor het aanleggen van spoorlijnen snel opschiet.

In 1849 krijgen we een eerste station en nog wel van baksteen! Er zijn nog tekenen merkbaar van (links van de parking). Het gebouw diende later als woning van de stationschef en zijn gezin en nog later als magazijn voor diverse spoorwegdiensten.

In 1881 komt er opnieuw een houten stationsgebouw. Er is namelijk een decreet uit 1791 dat de oprichting van stenen gebouwen in een straal van 380 meter rond stadsvesten verbiedt. De reden is dat de vijand zich hierin makkelijk kan verschansen, terwijl een houten gebouw snel gesloopt of in brand gestoken is… Toen men in 1849 het stenen stationsgebouw oprichtte, legde men duidelijk dat decreet naast zich neer. Het houten station bleef bestaan tot 1940. De toenmalige stationschef stak het gebouw in brand om  de oprukkende Duitsers een hak te zetten.

Wanneer in de tweede helft van de 19^e eeuw de industriële revolutie doordringt, komt er een grote behoefte aan arbeiders die in de omliggende dorpen worden gerecruteerd en zo ontstaat de pendelaar. Ook zakenlui en handelsvertegenwoordigers beginnen met de trein te reizen, met als gevolg het ontstaan van stationswijken waar cafés voor de reizigers en hotels voor de zakenlui verrijzen. Ook voor de horeca geldt de wet van het bouwen in hout.

Enkele beelden van het Heilige-Maagdcollege uit het verleden...



Het college toen het nog was gevestigd aan de Beestenmarkt.



Het college aan de Kerkstraat.







De ingang van de externen aan het Kerkplein.

Wij konden enkele beelden schieten van een peilboot (Het Schrijverke) die op 6 mei jl. werd ingezet op de Dender in de binnenstad. Was dit toevallig bij de start van de werken aan de Bogaerdbrug of ter gelegenheid van het bezoek van Vlaams minister Hilde Crevits bij de inhuldiging van het vernieuwde Sas?

Twee zichten op de Koningin Astridlaan van een aantal jaren geleden...

Het Cultureel Centrum Belgica is genoemd naar de luchtballon waarmee Dumortier in de twintiger jaren een eind-19e eeuwse traditie voortzet van het opstijgen met zo een 'montgolfière' tijdens de Dendermondse kermis.
Vanaf 1928 huisde in het gebouw 'De Burgerskring', een katholieke club, die aanvankelijk Vlaamse kermissen en filmvoorstellingen organiseerde. Als tijdens WOI de gebouwen worden vernietigd, weten de katholieken de hand te leggen op het terrein. Ze zetten architect Fernand De Ruddere aan het werk om daar tussen 1925 en 1927 een royale herberg te bouwen, met boven vergaderlokalen en achteraan een schouwburg met plaats voor zo'n 500 toeschouwers.
Op 15 september 1928 wordt Cinema Belgica geopend.
In de negentiger jaren wordt dit gebouw omgevormd tot Cultureel Centrum.

De Gruëte Mèrt...



Dit stukje Dendermonde behoorde oorspronkelijk bij de burcht, die zoals we reeds enkele malen lieten weten, op een eilandje in de Dender lag. Het was een soort neerhof van de Heren van Dendermonde, waarrond een gracht liep. Dat kan men in feite nog zien aan de fraaie boog die de huizenrij van links naar rechts maakt tot bij het Vleeshuis.





De huizenrij tussen het Vleeshuis en het Stadhuis (aan de rechterkant wanneer je met de rug naar het Stadhuis staat) werd door de Duitsers in brand gestoken. Ze werd volledig herbouwd in de twintiger jaren.



Alexis Sterck en Fernand De Ruddere, beiden stadsarchitecten, zorgden ervoor dat een neo-barokstijl werd gebruikt om de huizen ouder te doen lijken.




Aan de andere kant van de Grote Markt zijn een aantal gebouwen gespaard gebleven.



Sommige Dendermondenaren zijn van mening dat het marktplein voor de heraanleg meer 'cachet' vertoonde. Velen vinden het moderne uitzicht maar niets... Ieder zijn mening.

Nog maar eens een veeg uit de pan voor de Ajuinen!

Nostalgie Termondoise...

Dendermonde op doek...



Schilderij 'Begijnhof' van Leo Spanoghe



Detail uit een drieluik van Adolf Willaert.

“Touched”…

De kleurrijke portretten tegen de gevel van de vroegere polykliniek aan de Zwarte Zusterstraat, thans het Parket van de Procureur des Konings, zijn een weerspiegeling van onze maatschappij en kregen als titel ‘Touched’. Je ziet zowel mannen als vrouwen van allerlei leeftijden, religies en subculturen, kortom een kleurrijke multiculturele mix. Er worden geen specifieke personen afgebeeld, die een of andere bijzondere plaats in ons dagelijks bestaan innemen. Het is in feite een soort puzzel, opgebouwd uit portretten, die verwijst naar het Openbaar Ministerie, waarvan het Parket als taak heeft het zoeken naar feiten, en achteraf de flarden aan informatie ineen te puzzelen tot een duidelijk beeld voor het beoordelen van strafzaken. De portretten zijn van de hand van kunstenares Inge Rosschaert. Zij wil het werk van het gerecht in een positief daglicht stellen omdat het vaak negatief wordt bekeken. De Zwarte Zusterstraat is niet loodrecht, maar wel schuin gesitueerd op de Emiel Van Winckellaan, en daarom lijkt de gevel van het gebouw naar achteren weg te lopen. Het kunstwerk ‘corrigeert’ dat idee optisch, doordat het ten opzichte van de gevel aan de rechterzijde naar voren komt. ‘Touched’ dateert van juni 2004.

Op onderstaande foto sta ikzelf uiterst links. Anne-Marie en Marianne De Ridder (dochters van Hendrik De Ridder - Riddershoe) staan eveneens op de foto.

Jaren 70 – Jaarlijkse statutaire vergadering van D.D.S. op het stadhuis.





Op de receptie na het jaarverslag.

Een nostalgisch beeld op de haven...

Knaap met vis.

We hadden het al eens over ‘mènneke vis’ en publiceerden er ook al enkele foto’s van…

Knaap met vis.

Aan de oprichting van dit beeld is een voorgeschiedenis verbonden. De voorloper van dit fonteinbeeld werd door Jos De Decker in 1942 ontworpen. Deze 'Fontein' bestond uit een zacht gemodelleerd meisje, dat met beide handen een grote schelp naast het hoofd vasthoudt. Dit beeld kende zoveel succes, dat ook het Dendermondse stadsbestuur ernstig overwoog het van haar talentvolle stadsgenoot te verwerven. Men richtte een aanvraag naar het Ministerie van Openbaar Onderwijs, "met het oog op het plaatsen van een bronzen beeldje in het hofje achter het stadhuis". De oorlogsomstandigheden waren er echter de oorzaak van dat deze zaak bleef aanslepen tot in 1945.

Later zette het stadsbestuur het licht op groen om een bronzen uitvoering van het beeld te realiseren. Tot een echte oprichting van deze 'Fontein' kwam het echter niet, omdat enkele preutse zielen vreesden dat het beeldje 'aanstoot' zou kunnen geven bij een deel van de bevolking. Het kwam uiteindelijk tot een stemming in het schepencollege. Het beeld werd wel aangekocht, doch belandde uiteindelijk in een hoekje van de gemeenteraadszaal.

Op 1 januari 1948 voltooide stadsarchitect Fernand De Ruddere zijn plan voor het aanleggen van een parkje achter het stadhuis. Langs de kant van de Dender werden er in februari groene heesters en rododendrons aangeplant. Langs de kant van het Justitiepaleis kwam er een vijvertje met een sokkel van breuksteen voor een fonteinbeeld. In de gemeenteraad van 29 juni 1948 kwam de plaatsing van het beeldje opnieuw ter sprake. Burgemeester Portmans wenste de discussie echter niet meer te hervatten. Het stadsbestuur contacteerde daarop opnieuw Jos De Decker, die enkele maanden later een nieuw ontwerp presenteerde. Het werd uiteindelijk een bronzen 'Knaap met vis' (95 x 33 x 34 cm), een naakt jongetje, met een vissersnet zedig vóór het lichaam en op de arm gedrapeerd, een grote vis in de armen knelt. Uit de mond van de vis spuit een nevelige waterstraal in de vijver. In afwachting van de onthulling plaatsten, in de nacht van zaterdag 5 op zondag 6 juni 1948, enkele grappenmakers een Manneken-Pis op de sokkel. 's Zondagsmorgens waren honderden kerkgangers getuige van deze geslaagde stunt.

Begin 1993 bleek dit fonteinbeeld verdwenen. Dreggingswerken in de Dender leverden niets op, zodat werd aangenomen dat het beeld gestolen was. Later werd het toevallig ontdekt in een parktuin in Wespelaar. De ‘nieuwe eigenaar’ bleek het beeld te hebben gekocht van een Antwerpse antiquair en kon daarom zomaar niet verplicht worden het beeld af te staan.

Op 5 mei 1993 gaf het schepencollege de kunstenaar de opdracht een nieuw exemplaar naar het oorspronkelijke model te laten gieten en het beeld op een veiliger manier te verankeren.

Dit beeld werd begin 1994 op zijn gerestaureerde sokkel herplaatst. Het draagt op de rechterkant van de basis de signatuur: Jos De Decker 1949.

Zicht op het Rond Punt aan de Brusselse Poort.

Een tekening van Herman Verbaere.



De Onze-Lieve-Vrouwekerk.

Jaren 70 – Jaarlijkse statutaire vergadering van D.D.S. op het stadhuis

Op de foto het dagelijks bestuur, vlnr: Jozef De Geyter, Marcel Van Driessche, directeur Herman Rupus, voorzitter Mark Vereecken, Valère Onselaere, Gilbert Lemmens (?)

Vlnr: Jozef De Geyter, Marcel Van Driessche, directeur Herman Rupus, voorzitter Mark Vereecken, Valère Onselaere.

Vlnr. X, Jozef De Geyter en Marcel Van Driessche.

Standbeeld van Prudens Van Duyse.

Prudens Van Duyse werd in Dendermonde in 1804 geboren. Hij was dichter, letterkundige en actief voorvechter van de Vlaamse ontvoogding. Van Duyse was ook korte tijd stadsarchivaris.

Zijn geboortehuis staat op de hoek van de Vlasmarkt en de Brusselsestraat en is aangeduid met een naamplaat.

Zijn standbeeld op de Vlasmarkt is 2,5 meter hoog en bestaat uit brons. Het beeld werd gemaakt door Godfried Devreese. Het is geplaatst op een art deco-sokkel van architect Victor Horta. Van het voetstuk leer je dat ‘Prudens Van Duyse zijn ganse leven een lied was, hijzelf de ‘roem van Vlaanderens’ kunstgebied en hij zijn vaderland bezong. Het beeld werd op de Vlasmarkt (in de onmiddellijke omgeving van zijn geboortehuis) geplaatst op 27 augustus 1893. In 1927 werd de Vlasmarkt heraangelegd en verhuisde ‘Predang’ bezijden het gerechtsgebouw aan de Franz Courtensstraat. Vanaf 16 april 1994 staat hij opnieuw op zijn vertrouwde plaats aan de Vlasmarkt.

Foto genomen bij de inhuldiging van het nieuwe justitiepaleis op 4 april 1927.
Poseren o.m. minister P. Hymans (centraal), burgemeester Van Stappen (onderaan 2e van links).