Berichten van 1 september 2009 tot 30 september 2009

De Dendermondse carnavalvereniging 'De Jimmyniekes' laat weten dat hun onderwerp voor de cavalcade
2010 betrekking heeft op de komende Ros Beiaardommegang.
Hierbij hun logo voor deelname aan de volgende cavalcade.



"Adorarum Bayardus - De veriërink van ons Pèirt"

Vooraan op de foto: Jeanne Van Damme, als verpleegster tijdens de overstromingen van 1928.



(Met dank aan J. De Palmeneire)

Beelden van een schoolfeest (1977-'78).
Koninklijk Atheneum Wijkschool Keur.

Stadszichten...

Jaren 70 - Petanque op schoolfeest K.A.

Onderwijzeres Annemarie De Ridder, actief in de Vlaamse Petanqueliga, organiseerde in de jaren 70 geregeld petanquewedstrijden ter gelegenheid van het schoolfeest.

V.l.n.r.: P. Caudron – G. Van Onsem – Theofiel De Cock – R. Waumans – M. De Smedt.

Krantenknipsel omtrent het gouden huwelijksjubileum van Louis Cloof en Romanie De Strooper
(jaartal onbekend).

Onderstaande klasfoto's  van het Koninklijk Atheneum uit een privéverzameling  werden ons toegestuurd ...

Voetbal - Koninklijk Atheneum...

18 februari 1960 – Voetballende leraars K.A.

Zittend uiterst L  R. Willemaers, de anderen?

Staand vlnr: F. Van Sande, X, Th. De Wiest, W. Alberty, W. Van Laere, X

Jaren 70 – Voetbalploeg K.A.

Zittend (v.l.n.r.): X, Ph. Heuvinck, E. D’Hondt, J. Borremans, F. Van Sande

Staand: A. Martens, L. Pincé, H. De Loose, F. Regniers, J. Hemelaer (?),
W. Van Den Dungen, G. Steenwegen

Diverse oude beelden van de kazerne...

Stand van zaken aan de Denderburg op 25 september 2009.
Wij vernamen van een werfverantwoordelijke dat de brug wordt geplaatst in de nacht van 12 op 13 oktober e.k.
We zijn benieuwd!

Deze wagen verschijnt meer en meer in het straatbeeld...

Mei 1955 – Turnfeest van de Rijksmiddelbare Scholen op het KAVD-terrein.

Op de voorgrond : schoolharmonie “Jeugd” onder leiding van C. BEECKMAN

Stadszichten...

Toevallig passeerden wij gisterenmorgen aan de achterzijde van het stadhuis, waar vaak politievoertuigen staan gestationeerd. Het viel ons op dat een politiewagen tegen de paal van een verkeersbord stond opgesteld...
Tja, iedereen kan dat tegenkomen...





Bij nader toezien bleek het toch wel een dienstvoertuig van de politie van Aalst te zijn, zeker! 't Zou toch weer niet moeten lukken!!!



En dan staat het nog voor een geschikt verkeersbord...

Uiterst rechts op de foto Herman De Palmeneire, oud-speler van KAVD.



(Met onze dank aan J. De Palmeneire).

Verlèje wéik moeste’k méi mè mâ schuëmbroer nô Brissel. Diën ouë d’r ieverst een antikke kas gekocht en ‘k mocht méi vèr die kas te gon oplouë en tèn dorachter bè-j-èm touis te losse… Ik uëre’t éir al pèize datter wèrral ’t iën of ’t ander zâ gebéirt zain, mor van déize kiër is’t nâ nikker ni woërte.

Wéir moeste in Loëke zain, daddis doër wordâ Kauningk Albèir zan ouëzeken éit nowô. Nâ kwampe wéir d’r in de gebiere en mâ schuëmbroer zèi: “We zèlle gon passéire on de Sjinéisen taure, daddis nikker schuën vèr te zien!”. Al mè nekiër zagge’k dië taure stoën in ik pèisdegen i man èige: “A mor daddis ginne Sjinéisen taure, daddis ne Zjapanéisen taure!”. Ik zwéig, want ik kan dâ nowô. Ge begintj te diskettéire en ’t schitj nimmer ouit! As me mè véil komplemènte die kas ingelouën ouën, begoste wéir on de rit nor Dèrremonde. Nâ passéirdege wéir d’r vedrom on die taure en ik kost mè nimmer inave nowô. Ik zèi: “Mor daddis giëne Sjinéisen taure, mor ne Zjapanéise!”. Mâ schuëmbroer, die véil slimmer is azze’k ik, zèi: “Mor allâ, wâ broebelde gèi nâ? Nâ-j-èmme’k ik nog ni-j-anders gewéite as dad’ alleman zegt dâ’t ne Sjinéisen tauren is, en gèi moet er ne Zjapanéise vâ moëke”. Alléi dâ was d’r een diskuusse in diën ottau dâ ’t ni schuën ’n was.

Nâ kwampe wéir touis bè mâ schuëmbroer en as me die stomme kas ouit diën ottau gekréigen ouën begosten nog isj auver diën taure… Ik antwaurdege: “Awel, gèi mè-j-â uëpe komplemènte, zoek et mor isj op dad’ internet wordâ g’attait zu-j-auver on ’t stoeffe zait”. Noër véil vaiven en zèsse gingk ’n achter zanne kompjoeter zitte en â begost te zoeke… Wie-j-ouëd’ er gelaik??? Iere, ikke! D’r stoët d’r uëk e Sjinéis paveljoen neffest diën taure, mor ik wist goe genoeg dâ’k gelaik ouë. Ge goë mèi nâ toch ’t verschil ni liëre tissen Sjinéis en Zjapanéis nowô? ‘k Em ’t nondedzjuë geliërt van Eddy Wally!!!

      

Stadszichten...

De stad in beeld...

Auvertlèst liete’k mè-j-auveroële vèr isj te gon pétangke! Of dâ’k nâ zei dâ’k dâ nog nuët ni gedoën ouë of ni, d’r was gië Livven-Iëren oën, ik moest méidoen. Ik mocht de balle béizege vâ manne kammeroët. Diën ouë d’r nog in rézèiref. Alléi verouit, ik méi nor dâ spèl. Iëst en vèrral èmme ze mè d’r bekan een ier on e stik moeten ouitlègge oe dâ’t iniën zat, nowô! Dad’ iëste spèlleke dâ viel méi. In ’t twidde spèlleke voejldegeke mè-j-al pessies nen echte! Ik gingk uëk al bè dâ klèim balleke stoën vèr te kaike wie datter ’t dichtst lag. Mor dad’ éi vanèigest ni te langk gediert! Manne moët ouë zjust gesméite en ik gingk kaike of datten dichter lei as zannen téigemoët. Gelèk as dâ’k d’r gebikt stoën vèr te méite wie datter ’t kèrtst téige dâ klainsjte bolleke lag, sméit d’r iëne mè zannem bal. Of dâ ge’t nâ geluëfd’ of ni, mor dië stomme zwoëre pètangkbal vlaug recht op manne lingse voet! ‘k Ouë vanèigest mè dâ goe wéir man sjandallen oën nowô! Azuë-j-’n karamèlle! Derèkt ne puët zu dik as em blomkuël!

Sporte is gezont, zegge ze tèn! Alléi ‘k èm tèn wèrral kènne nor den doktaur trèkke nowô. Azze’k binnegingk in zâ kabbenèt, was ’t pessies datten èm ni kost inaave vâ lache… In alle geval, mèi zèlde nimmer zien pétangke, doër maugde giël gerist vâ zain! Ik èm dâ geklasséirt bè de gevoërlaike sporte!

Een zicht op 'De Rammelaar'...

Sint-Joris Turngilde op stap in de Kerkstraat (jaartal onbekend)...

Adolf Merckx, stichter en bezieler van Celbeton, overleed deze week op 82-jarige leeftijd.

Celbeton, opgericht in 1957, was jarenlang een bloeiend cultuurcentrum, waarvan de activiteiten doorgingen in “Het Zaaltje” op de Gentsesteenweg. Met Celbeton wou de ingeweken Merckx binnen het katholieke Dendermonde van de jaren 50 een progressieve wind laten waaien.

Dankzij hem groeide de culturele kring uit tot een ontmoetingsplaats van kunstenaars, onder wie Hugo Claus en Louis Paul Boon.

Hij was onder meer lid van de Belgische en Internationale vereniging van Kunstcritici.

Klassiek en jazz waren zijn geliefde muziekgenres.

Beroepsmatig was Adolf Merckx verbonden aan het Koninklijk Atheneum Dendermonde, waar hij eerst onderwijzer en later hoofdonderwijzer a.i. werd.

Oud-leerlingen herinneren hem als een erg goede leerkracht, die de carrière van zijn ex-leerlingen op afstand bleef volgen. “Ik ken ze nog allemaal,” hoorden we hem nog zeggen n.a.v. de tentoonstelling “125 jaar Rijksonderwijs te Dendermonde”.

Na zijn opruststelling kon men de rijzige meester Merckx vaak in Dendermonde zien wandelen, kaarsrecht alsof de tijd op hem geen vat leek te hebben. Helaas…

Zijn uitvaart heeft plaats aanstaande zaterdag, om 14 uur, in het crematorium Heimolen, Waasmunsterse Steenweg, 13, Sint-Niklaas.

Samenkomst vanaf 13.45 u in de inkomhall van het crematorium.

Wij bieden onze oprechte deelneming aan zijn echtgenote Frieda, zijn kinderen en kleinkinderen.

“Pater Paul” (1950, levensschets van Eerwaarde Pater Paulus Luyckx, benedictijn te Dendermonde).

Pater Paulus, ook gekend als Pater Paulus van Mol, werd geboren (1824 te Mol) als Frans Luyckx. Hij stierf in Dendermonde (1896) en ligt begraven in de abdijkerk op de Vlasmarkt. Het graf is een drukbezocht bedevaartsoord.

Het boek werd achteraf opnieuw uitgegeven.

‘k Uëre’k ik attait mô miër en miër babbele auver die jachtoëve ier in ’t stat en daddis azzuë-j-em bitsje i man uëre blaiven ange… ‘k Em al e poër kiëre langst den Dèjnner gon wandele in ’t stat en tèn begin ne mènsj te druëme nowô. Boeitsjes op den Dèjnner… ‘k Zien ekik dâ wèl zitte.



Faitelaik moe dâ wel pleziereg zain nowô vèr ront te vèire. Ge kènd’ â vislain nikker ouitmsaite en â d’r ne kèirpel of twië vange as’t ewwâ méigoët… Nâ zatte’k d’r vandewéik bè kammeroëte en ’t kwamp er d’r nog isj auver te pas. ‘k Ouë nâ wel em bitsje sjans… Die va mèi waster ni bei en ik èm va manne kammeroët em boeitsje gekocht in okkozje… ’t Is ni te gruët, mor vèr mèi-j-alliën is dâ miër as genoeg. En ‘k èm er nog e véirdiël méi. Ze moete vèr mèi-j-allènsj den Dèjnner ni vedrom aupedoen! Azze’k mannem buët ouit ’t woëter pak, kanne’k er derèkt méi nor ’t Schèlle en doër voersj vèire!

Rie Verhelst (L) en Herman De Palmeneire (R) poseren...

Aan deze mat kan je letterlijk je voeten vegen aan de stad...

Het Rond Punt op het kruispunt van de Brusselse Poort heeft een vrijliggend fietspad (gescheiden van de rijbaan van de rotonde en volgt die rijbaan niet). Het kruist de weg van of naar de rotonde. De fietsers moeten voorrang verlenen aan de autobestuurders. Ze kunnen dit zien aan de omgekeerde driehoek ('voorrang verlenen') die aan de rechterkant van het fietspad staat, en de witte haaientanden die op de grond geschilderd zijn.
 Op voornoemde plaats lijkt er een 'geest' aan het werk die regelmatig de 'omgekeerde driehoeken' in een andere richting draait. Wellicht wil 'hij' of 'zij' hiermede de voorrangsregel in het voordeel van de fietsers, de alom uitgeroepen 'zwakke weggebruikers'...
Telkens wanneer wij dit vaststellen, laten wij dit via mail weten aan de verkeersdienst en telkens wordt onze oproep beantwoord.
Ik stel mij de vraag wat er gaat gebeuren, als er zich een ongeval zal voordoen op die plaats, waarbij een fietser is betrokken. Wellicht wordt het een langdurige discussie tussen de verzekeringsmaatschappijen.



Afgelopen weekend stelden wij opnieuw vast dat een verkeersteken (B1) werd verdraaid.

De op 4 februari 1854 in Dendermonde geboren Franz Courtens is bekend geworden als medestichter van de Dendermondse School, een groep schilders die impressionistisch werken en vooral hun inspiratie opdoen aan de boorden van de Dender en de Schelde of het platteland van de Denderstreek. Courtens is zowel landschap-, marine- als genreschilder en zet krachtig geborstelde composities uitvoerig op doek. Herfstig groen en bruin en morsig licht komen veelvuldig aan bod.

Franz heeft in zijn geboortestad vanaf 1874 de kunstacademie gevolgd, waar hij les kreeg van Isidore Meyers. Daarna is hij zich via vrije ateliers in Brussel gaan bekwamen in de schilderkunst, waar Jacob Rosseels hem het nodige bijbrengt. Vanuit Dendermonde verhuist Courtens naar Sint-Joost-ten-Node, een van de gemeenten van Groot-Brussel. Hij zal zelf les geven aan schilder Floris Jespers en George Van Raemdonck, die vooral als cartoonist bekendheid zal verwerven in Nederland. In 1922 wordt Courtens' verdienste als voorman van de Dendermondse School beloond met de titel van baron, hem verleend door koning Albert I.

Buiten zijn geboortestreek heeft hij ook inspiratie opgedaan in Genk, Ukkel, Laken en de Nederlandse stad Haarlem. Franz Courtens wordt internationaal gewaardeerd. Naast het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten van België te Brussel ('Laag hout', 1891), bezitten ook het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten van Antwerpen ('Zonnige dreef', 1894) en het Szêpmüvêszeti Mûzeum in het Hongaarse Boedapest ('Gouden regen', 1889) werk van hem.

Zijn zoon, beeldhouwer Alfred Courtens, heeft gezorgd voor een borstbeeld van zijn vader aan de oever van de Dender in Dendermonde na diens overlijden in Brussel op 13 januari 1943.



   

Renovatiewerken aan de huizen van de Dendermondse Volkswoningen in de Ommegancklaan (wijk Keur).

Detailfoto van de brug (Brusselse Poort) in het stadspark.

De Ros Beiaardpin is vanaf heden ook te verkrijgen op volgende verkooppunten:



'Den Ooievaar', Grote Markt - 'Belfort', Grote Markt - 'Art Deco', Dijkstraat - Parochiaal Centrum 't Klokske, Pijnderslaan.
Ook kan u deze bestellen op volgende telefoonnummers:
0475/93.27.74 (Albert De Bock)
0477/42.80.73 (Jempi Verhofstadt)
0477/44.61.51 (Gontran De Groodt)
Prijs: 3 €

We besluiten met deze woorden...

V

vagger: vagebond, leegloper, flierefluiter

verdèstrewéire: vernielen, vernietigen

vernèngelezjéire: verwaarlozen

vertoesje: verkwanselen, verspelen, verwisselen, omwisselen

vindiël: vierendeel, vierde deel, kwart

vizantéire: visiteren, doorzoeken, onderzoeken

W

wiewouin: bengelen, heen en weer waaien

woëterklèdde: wie graag in water speelt

Z

zauke: zootje, chaos

zjiëkebèzze: nietdeug, verachtelijk persoon, onhandelbaar iemand

zjol: een meegaande vrouw, goedhartig vrouwmens

zwik: lange man

zwozje: zwoerd van het spek

De Lazy City Jazzband op een Honky Tonk-jazzfestival...




We herkennen onder meer Peter Verhas, Dany Peelman, Henk De Loose, Jempi Verhofstadt en Cesar Van Driessche...

Pijnders aan het werk op de Schel(de)straat...

Afgelopen zaterdag was het stralend weer... De vissers hadden er zin in.



Op de visput aan café 'De Blauwe Steen'.



Aan de put onder de spoorwegbrug - Keur.

We vervolgen onze lijst met woorden die niet worden gebruikt of gehoord...

S

schappéire: ontkomen, ontvluchten, ontsnappen.

schaproui: etenskast, schapraai

schroek: schrok, veelvraat, gulzigaard

sèrtefetiete: dienstbaarheid, zakelijke lasten, formaliteiten.
Ook: ïmmant mè sèrtefetiete: iemand die veel misbaar maakt

sjiëze: snellen, rennen. Ook: stom wijf, sul van een vrouw

slèkkestéiker: sabel, degen, bajonet

staufblèdde: kacheldeksel

stèssele: hard lopen, zich reppen. Wordt ook in andere context gebruikt - stèssele: met tegenzin ergens naartoe gaan, met hangende pootjes...

T

tainink: tijding, bericht krijgen

tèffere: timmeren

toekke: tikken, klinken met glazen. Ook: pakken, roven, stelen

toetekwakker: eeuwige babbelaar, onnozele hals

toezoetele: verwennen, voordelen toekennen, zoet houden

tréim: treem van kar of kruiwagen. Ook: been (lichaamsdeel)

U

uëverdèi: hovaardij

upt en geknupt: met al zijn kleren aan, integraal, gans, volledig

In het boek "Het Kwintet der Girondijnen" of "'t Geloëzen Euske" van Georges Dierickx, vinden we enkele tekeningen (van de hand van Hugo D'Haen en Mathé).

Het boek gaat over een aantal doodgewone stervelingen die regelmatig samenkomen in hun stamcafé.



Een interpretatie van het Gulden Hoofd.



Het café 'Het Geloëzen Euske'...

Kijken in de richting van de stad...



vanuit Sint-Gillis...



vanuit Grembergen...

Nog een aantal woorden die niet meer gehoord worden...

O

oejlle: (Frans: houille) hoelie, steenkool

oëlebéis: aalbes

oënlouë: aanladen, aanbakken

oeppen en toeppe: voortsukkelen, verder knoeien. Ook: met iets bezig zijn (nadenken)

oërzak: bedrieger in het kaartspel

ommerst: immers

ontroësse: ontroering, ontsteltenis, schrik

optoeppe: opdirken, optooien

P

pajnsjenéi: (Frans: pince-nez) soort bril

palille : vodden, afgedragen kleren, rommel

pasjakroet : nietdeug, bedrieger, onbetrouwbaar iemand, leegloper

pèirdekaj: paardevijg

péizelinkske: een heel klein beetje

piasters: geld, centen

pinnekeduët: aartsgierigaard

plekkop: kaalkop, kletskop, kaalhoofd

pommeléi: schimmel, gevlekt paard

posjonkele: drentelen, doelloos rondlopen, slenteren

prezompsje: vermoeden, argwaan

R

ramoejlte: drukte, tumult, herrie

raske de maa: slecht volk, vulgaire lieden

rautekawèg: achtereenvolgens, de een na de ander

rèinest: wie niet kan thuisblijven, wie steeds op de loop is

rèttetètte: ruttelen, spreken, babbelen

ridder of mèirsman: kop of letter, kruis of munt

rittelbèzze: zonder geldmiddelen, blut, platzak

roekkesjoere: kibbelen, zeuren, op een vervelende manier praten

Goliath en Mars op uitstap buiten Dendermonde... Indiaan is wellicht net gepasseerd.
(datum en plaats onbekend)

Zicht op de Dender in de binnenstad.
(jaartal onbekend)
We bemerken alvast nog de oude Bogaerdbrug en de Passerelle.

We gingen ons opnieuw vergewissen van de toestand van de werken aan de Denderbrug...





(Foto's genomen op 18.09.2009).

Enkele opnames van en aan de Onze-Lieve-Vrouwekerk, in de volksmond 'de gruëte kèirek'...

Een opname tijdens de aanleg van het kruispunt aan de Mechelse Poort - jaartal onbekend.

Woorden uit ons dialect die in feite weinig gehoord werden (en thans zelfs niet meer!), met daarbij hun betekenis.
We doen verder...

L 

laber: dronkaard, nietdeug, rustverstoorder

lappedezwier: zonderling, leegloper, lanterfanter, flierefluiter, dronkenlap

loemborsj: grof, groot, lomp

lorredorre: wat niets waard is, minderwaardig, waardeloos

M

maboejl: niet goed wijs, zot, gek

mammekot: bustehouder
mansjong: korfje voor gaslicht, ook mof of moffel

mauzegat: afvoergat, opening in een muur om afvalwater naar buiten te vegen

mèrmelontsjes: soort pruimen, mirabellen

minnebrant: minnebrand, puberteitspuistjes, jeugdpuistjes

miskadèir: pronker, praalhans, modegek

mistelouin: brood uit mengsel van half rogge en half tarwe

N

nachtklèdde: late feestganger, wie graag ’s nachts uitgaat (ook ‘nachtkoetsj’)

néir: uier, edder

nouir: ader, bloedvat

We publiceerden enkele weken geleden een aantal woorden uit ons dialect, die in feite weinig gehoord werden (en thans zelfs niet meer!), met daarbij hun betekenis. We eindigden toen bij de letter F.

We doen verder…

G

gaffele: gaffelen, snel eten. Ook snel lopen.

garla: gebruikt in de uitdrukking ‘ouit manna garla’ = maak dat je wegkomt.

genodddert: geholpen, baat hebben, opgeschoten zijn met iets.

grattemaan: volledig, geheel (-maan uitspreken zoals ‘-ment’ in het Frans)

guëze: gurzelen, gusselen, gutsen, sproeien, besproeien.

I

iëgolleg: gestadig, onafgebroken, altijd, voortdurend.

inkepuët: mankepoot

ippelingk: huppeling, onderkussen (niet verwarren met ‘flawain’ = kussensloop)

J

jéje: treiteren, plagen, de duivel aandoen (van jennen?). Klemtoon op de 1^e lettergreep.

K

kabréi: schenkblad.

kafzakke: roddelen, van iemand kwaad spreken

kajlle: kinkel, dwaas, domoor

kalauredie: hoe laat is het? (van Frans: “Quelle heure est-il?) = pseudo-Frans

kalpèng : nota- of zakboekje (Frans = calepin)

kappesjong: kledingstuk, hoofddeksel (Frans: capuchon)

kaviet: verdacht café, bordeel, slecht befaamd estaminet.

knèrrewèrre: taai vlees.

korie: deftige vorm om ‘achterwerk’, ‘kont’ of ‘gat’ aan te duiden

krawawozje: jeuk ('iksel')

Bovenlichten...

Een bovenlicht is het raam boven de (voor)deur, dat ervoor zorgt dat er licht in de gang valt. Pas in de loop van de 17e eeuw kwamen de eerste huizen met een gang. Voor die tijd viel je meteen met de deur in huis, in de woonkamer wel te verstaan.

De huizen in de 17e eeuw hadden ramen die veelal bestonden uit glas-in-lood-ramen, bestaande uit kleine ruitjes, aangezien men nog niet in staat was om groter vlakglas te maken. In de loop van de 17e eeuw kwamen de eerste houten sponningen in gebruik. Dat was goedkoper dan lood. Maar de ruitjes bleven nog steeds vrij klein.



Bovenlicht met rococo-omlijsting (maalkruis-ornament).

19e eeuwse neo-stijl.
Op foto's zien we bovenlichten (veelal bestaande uit een 'snijraam') boven de voordeur van woningen aan de Kerkstraat en op de Grote Markt.




Op deze foto zien we een voorbeeld in de kerk van Sint-Gillis-Binnen.

Ik goën van de wéik een annonske in de gazèt loëte zette… Ik goën man ènsekloppedies verkuëpe. De Winkler-Prinsj… ’t Is gin avans dâ’k ze nog aaf. Man internet goëne’k uëk opzègge. Dor kanne’k uëk niks nimmer méi doen. De die vâ mèi wètj toch attait alles béiter! Wad’avans dâ’k nog iet goën opzoeke?

’t Is gin avans dâ g’er téige diskettéirt! Ge lup gestoëdeg mè-j-â kop téige de mier. Ik bèn effenaf benaat téige dâ’k vazzeléive im pensjoen moet goën. Ik pèis dâ’k gon wéireke tot man tachteg joër… Ik zien dâ van dem balange ni zitte van d’r alle doëge méi touis te zain…

Ik pèis dâ’k toch nikker miër op manne puët zâ moete beginne spéile zènne, dad’is nimmer ouit t’ave mè dâ mènsj! Ze drouid’ en kiert gelèk as de wintsj en gelèk as’t de leste doëge gewouid’ éit…

Een winterbeeld...
De Dender aan de Papiermolenstraat.

Afbeelding van een bijzonder stuk...

Een hoefnagel met een muntstuk van 50 rossen.
Kan gedragen worden als pin. Er zijn slechts twee exemplaren in omloop...