2/10 Feest van de Beschermengelen


2/10 Feest van de Beschermengelen
Volgens de Catechismus van de Katholieke Kerk (paragraaf 328–336) zijn de treffendste zaken om te weten, en de manieren om hen het best voor ons te laten werken, als volgt samen te vatten:
De treffendste feiten over je beschermengel
* Ze zijn een persoonlijk geschenk van Gods aandacht: Zoals paus Benedictus XVI vaak benadrukte, is een beschermengel de concrete, persoonlijke aandacht van God voor ieder individueel mens. De Kerk leert—in navolging van de heilige Thomas van Aquino—dat iedere mens vanaf de geboorte tot de dood een eigen engel heeft die over hem waakt, ongeacht of iemand gedoopt is of niet.
* Het zijn pure, onsterfelijke geesten met een vrije wil: Engelen hebben geen fysiek lichaam. Het zijn door God geschapen, puur intellectuele wezens met een eigen verstand en een vrije wil. Ze zijn oneindig veel intelligenter dan de mens en staan in constante, directe verbinding met de glorie van God in de Hemel.
* Ze zijn er primair voor de redding van je ziel: Hoewel we in het dagelijks leven vaak hopen dat een engel ons behoedt voor een auto-ongeluk of fysiek onheil, is hun werkelijke kerntaak spiritueel. De kerkvader Basilius de Grote omschreef de engel als een "behoeder en herder" die de mens naar het eeuwige leven moet leiden. Hun grootste bekommernis is dat jij niet verloren gaat voor de eeuwigheid.
Hoe ze het best voor ons kunnen werken
Engelen respecteren onze menselijke vrije wil en dringen zichzelf nooit dwingend aan ons op. Om hun hulp maximaal te activeren, kun je de volgende katholieke spirituele praktijken toepassen:
* Spoor ze aan via het gebed (Vraag om hulp): Omdat ze gehoorzaam zijn aan Gods orde, wachten ze vaak op onze toestemming en onze hulpvraag. Het klassieke katholieke gebed tot de engelbewaarder is hier de basis voor:
* Luister naar je geweten: Beschermengelen communiceren niet met luide stemmen, maar werken in op ons verstand en onze wil. Ze doen dit door goede gedachten in te geven, ons geweten aan te scherpen bij morele keuzes en ons te waarschuwen voor spiritueel gevaar (zoals verleidingen tot zonde). Hoe stiller je vanbinnen wordt, hoe beter je hun stille influisteringen kunt horen.
* Stuur ze op "missie" naar anderen: Binnen de katholieke traditie (onder andere door de heilige Pater Pio) is het een bekend gebruik om je eigen beschermengel te vragen om naar de beschermengel van iemand anders te gaan. Als je een moeilijk gesprek hebt, of als iemand in nood verkeert, kun je jouw engel vragen om de engel van de ander voor te bereiden op vrede en verzoening.
* Betrek hen bij de Sacramenten: Je beschermengel is altijd bij je, dus ook wanneer je de mis bijwoont of gaat biechten. Vraag je engel om samen met jou God te aanbidden tijdens de Consecratie. Omdat engelen de liturgie in de Hemel onophoudelijk vieren, helpt dit om jouw aardse gebed te verbinden met het verticale, bovennatuurlijke leven.
Beschermengelen hebben een vrije wil en mensen hebben een vrije wil. Botst dat niet?
Nee, in de katholieke theologie botst dat niet, omdat de vrije wil van een engel op een fundamenteel andere manier werkt dan die van een mens. Bovendien respecteert een beschermengel de menselijke vrije wil altijd.
Het samenspel tussen beide vormen van vrije wil is als volgt te verklaren:
1. De engel heeft zijn keuze al definitief gemaakt
Volgens de leer van de Kerk (uitgebreid uitgewerkt door de heilige Thomas van Aquino) hebben engelen een vrije wil, maar werkt hun verstand onmiddellijk en perfect.
Mensen twijfelen, veranderen van gedachten, leren van hun fouten en kunnen op hun stappen terugkomen. Onze vrije wil is flexibel zolang we leven.
Engelen overzien de consequenties van hun keuzes in één flits. Bij hun schepping hebben alle engelen één keer een radicale, vrije keuze voor of tegen God gemaakt. De engelen die voor God kozen (waaronder de beschermengelen), hebben hun vrije wil dus voor eeuwig vastgezet in de wil van God.
Omdat Gods wil altijd het absolute goede voor de mens is, wil een beschermengel door zijn eigen vrije keuze niets anders dan jou helpen om de Hemel te bereiken. Hun vrije wil is daardoor perfect in harmonie met Gods plan.
2. De engel dwingt nooit (Geen schending van jouw wil)
Een beschermengel zal jouw vrije wil nooit uitschakelen of overnemen, zelfs niet als je op het punt staat een zware fout of zonde te begaan. God respecteert de menselijke vrijheid zozeer dat de engelen dat ook moeten doen.
Een engel werkt niet via dwang, maar via influistering en verlichting. Hij plaatst goede gedachten, heilzame herinneringen of een waarschuwend gevoel in je verstand en je geweten.
De uiteindelijke beslissing om daar wel of niet naar te luisteren, ligt volledig bij jou. Als jij besluit een slechte weg in te slaan, zal je engel bedroefd zijn, maar hij zal je niet fysiek of mentaal dwingen om te stoppen.
3. Het is een samenwerking, geen machtsstrijd
De relatie tussen jou en je beschermengel is het best te vergelijken met die tussen een wijze gids en een reiziger.
De gids (de engel) weet de weg naar de top van de berg (de Hemel) perfect en wil daar uit vrije wil dolgraag met jou naartoe.
De reiziger (de mens) mag zelf bepalen of hij de gids volgt, of besluit een gevaarlijk zijpad in te slaan.
Er is pas sprake van een botsing als twee partijen de macht over hetzelfde willen hebben. Omdat de beschermengel de leiding over jouw wil volledig aan jou overlaat en slechts adviseert, blijft jouw menselijke autonomie intact. De engel 'werkt' pas optimaal wanneer jij jouw vrije wil vrijwillig afstemt op zijn hemelse raad.
Wanneer de mens slechte keuzes blijft maken
Wanneer een mens hardnekkig slechte keuzes blijft maken of in zware zonde leeft, verlaat of straft de beschermengel die persoon nooit. De katholieke theologie leert dat de trouw van een engelbewaarder onvoorwaardelijk is, omdat zijn opdracht rechtstreeks van God komt.
Wel verandert de dynamiek van de relatie ingrijpend. Dit gebeurt er achter de schermen in de spirituele wereld:
* De engel ervaart "bovennatuurlijke droefheid": Omdat engelen in de Hemel de volmaakte gelukzaligheid aanschouwen, kunnen zij niet lijden of depressief worden zoals mensen. De heilige Thomas van Aquino legt echter uit dat zij wel een vorm van spirituele droefheid of misnoegen ervaren. Dit is niet omdat zij gekrenkt zijn in hun ego, maar omdat zij zien dat de ziel die aan hen is toevertrouwd zichzelf spirituele schade toebrengt en zich verwijdert van God.
* Hij trekt zich terug als gids, maar blijft als beschermer: Als iemand de influisteringen van de engel bewust negeert, respecteert de engel die vrije wil. Hij stopt op dat moment met het effectief leiden van de persoon (omdat de persoon de oren sluit), maar hij blijft wel actief beschermen. Hij blijft bidden voor de ziel en probeert erger te voorkomen.
* Zijn gebed verschuift naar bekering: De primaire focus van de engel verschuift op zo'n moment volledig naar het verkrijgen van de genade van bekering en berouw. Hij zal onophoudelijk voor de troon van God pleiten om de zondaar een moment van inzicht te schenken—vaak door toe te staan dat de persoon de pijnlijke seculiere of emotionele gevolgen van zijn slechte keuzes ervaart, in de hoop dat dit de ogen opent.
* Hij blijft een getuige: Aan het einde van het aardse leven, tijdens het persoonlijk oordeel van de ziel voor God, treedt de beschermengel op als getuige. Hij zal niet de rol van aanklager op zich nemen (dat doet de duivel), maar hij zal de waarheid getuigen: de offers die hij heeft gebracht, de genaden die hij heeft aangeboden en hoe de mens daar met zijn vrije wil op heeft gereageerd.
Zelfs in de diepste duisternis of bij de meest radicale afwijzing van God, blijft de beschermengel aan de zijde van de mens staan, wachtend op het kleinste sprankje berouw om de ziel onmiddellijk weer te hulp te schieten.
Het is dus een ondankbare job
Dat kun je vanuit menselijk oogpunt absoluut zo bekijken. Als een menselijke gids constant wordt genegeerd, beledigd of weggeduwd door de persoon die hij probeert te redden, zouden we dat inderdaad een ondankbare en frustrerende job noemen.
Binnen de spirituele realiteit van de engelen ligt dat echter heel anders. Een beschermengel ervaart zijn taak nooit als een last, en wel om de volgende drie redenen:
1. Hun geluk hangt niet af van onze reactie
Het geluk van een engel is niet gebaseerd op het succes van zijn missie op aarde of op de dankbaarheid die hij van ons krijgt. Hun geluk is volmaakt omdat zij voortdurend in de aanwezigheid van God zijn en Zijn glorie aanschouwen. Niets wat wij op aarde doen—hoe slecht of ondankbaar ook—kan hun hemelse vreugde verminderen of hen van hun stuk brengen.
2. Het is een daad van pure, onbaatzuchtige liefde
Engelen hebben geen ego dat gekrenkt kan worden. Hun liefde voor ons is een directe weerspiegeling van Gods liefde: ze is onvoorwaardelijk. Een beschermengel helpt ons niet om er zelf beter van te worden, maar puur omdat hij vurig verlangt naar ons eeuwige welzijn. De voldoening van de engel zit in het volbrengen van Gods wil, niet in de applaus of de erkenning van de mens.
3. De vreugde bij één succes is oneindig groot
In het Evangelie van Lucas (15:10) zegt Jezus: "Er is vreugde bij de engelen van God over één zondaar die tot inkeer komt." Al luistert een mens zijn hele leven niet, en keert hij zich pas op zijn sterfbed in een laatste flits van berouw tot God; voor de beschermengel is dat ene moment het absolute hoogtepunt van zijn eeuwenlange bewaking. De redding van die ene ziel maakt voor hen elke seconde van 'ondankbaar' wachten méér dan waard.
Het is juist deze onvermoeibare, stille trouw die de beschermengel tot een van de mooiste geschenken van het bovennatuurlijke leven maakt.
Zijn beschermengelen mannelijk of vrouwelijk
Engelen hebben geen geslacht; ze zijn noch mannelijk, noch vrouwelijk.
In de katholieke leer zijn engelen zuivere geesten zonder fysiek lichaam. Omdat geslachtelijkheid (man of vrouw zijn) biologisch is en hoort bij de materiële, menselijke natuur, is dat op engelen niet van toepassing. Ze planten zich ook niet voort
Wanneer engelen in de Bijbel of de kerkgeschiedenis aan mensen verschijnen, nemen ze wel vaak een menselijke gedaante aan om met ons te kunnen communiceren. In de Schrift worden ze dan meestal in mannelijke grammaticale vormen beschreven (zoals de aartsengelen Michaël, Gabriël en Rafaël), omdat zij optreden als boodschappers, strijders of beschermers—rollen die in de oudheid met mannen werden geassocieerd. In de latere christelijke kunst zie je ze daarentegen ook vaak met heel zachte, vrouwelijke of androgyne (geslachtloze) gelaatstrekken afgebeeld om hun hemelse zuiverheid te benadrukken.
Je beschermengel overstijgt dus het man-zijn of vrouw-zijn; het is een uniek, bovennatuurlijk wezen dat puur uit geest, verstand en liefde bestaat.
Hebben ze vleugels
Nee, engelen hebben in werkelijkheid geen materiële vleugels. Omdat ze zuivere geesten zijn zonder fysiek lichaam, hebben ze ook geen ledematen of veren nodig om zich te verplaatsen. Ze kunnen zich onmiddellijk van de ene plek naar de andere verplaatsen door de kracht van hun pure wil en intellect.
De vleugels die we in schilderijen, beelden en in sommige bijbelse visioenen zien, zijn symbolisch bedoeld. De christelijke kunst en de Schrift gebruiken vleugels om drie belangrijke spirituele realiteiten uit te drukken:
* Snelheid en transcendentie: Vleugels symboliseren dat engelen niet gebonden zijn aan de wetten van de zwaartekracht of de materiële tijd. Ze kunnen de kloof tussen de Hemel en de aarde in een flits overbruggen om Gods wil uit te voeren.
* Goddelijke bescherming: In de psalmen wordt vaak gesproken over schuilen "onder de schaduw van Gods vleugels". De vleugels van een beschermengel drukken visueel uit dat ze ons spiritueel omarmen, beschermen en beschutting bieden tegen het kwaad.
* Hemelse boodschappers: Vleugels herinneren ons eraan dat deze wezens niet van de aarde komen, maar behoren tot de hemelse sferen. Het onderscheidt hen in de kunst direct van gewone mensen.
Wanneer engelen aan heiligen verschenen, pasten ze hun gedaante aan aan wat de menselijke geest kon begrijpen. Soms verschenen ze als stralend licht, soms als vleugelloze jonge mannen (zoals bij het lege graf van Jezus), en soms met vleugels om hun hemelse status te benadrukken. Je beschermengel heeft dus geen veren, maar wel een oneindig grotere kracht om jou te beschermen en te dragen.

