heel veel Catalunya of Catalonië (en wat minder Spanje of España)

Zondag 6 mei 2012

RIJK VAN LÉON Y CASTILLA (eerste keer) (1037-1065) [geschiedenis en stamboom]

RIJK VAN LÉON Y CASTILLA (eerste keer) (1037-1065)

De naam van de heerser en eventueel de toenaam, de familieband met de voorganger en de regeerperiode worden vermeld. Wanneer het nodig is voor de verstaanbaarheid en wegens de complexiteit kunnen andere familiebanden vermeld worden.

-Fernando I el Magno, schoonbroer van Bermudo III, laatste heerser van het rijk van Léon (1037-1065)

Zaterdag 5 mei 2012

GUERRA CIVIL EN EEN GEDICHT (4) VAN RAFAEL ALBERTI [vertaalde poëzie]

NOCTURNO

Cuando tanto se sufre y por la sangre
se escucha que transita solamente la rabia,
que en los tuétanos tiembla despabilado el odio
y en las médulas arde continua la venganza,
las palabras entonces no sirven: son palabras.

Balas. Balas.

Manifestos, artículos, comentarios, discursos,
humaredas perdidas, neblinas estampadas,
!qué dolor de papeles que ha de barrer el viento,
qué tristeza de tinta que ha de borrar el agua!

Balas. Balas.

Ahora sufro lo pobre, lo mezquino, lo triste,
lo desgraciado y muerto que tiene una garganta
cuando desde el abismo de su idioma quisiera
gritar lo que no puede por imposible, y calla.

Balas. Balas.

Siento esta noche heridas de muerto la palabras.

-o-o-o-

NACHTELIJK

Wanneer men vaak zonder slaap afziet,
in zijn bloed alleen maar woede voelt,
in hart en nieren bijdehand haat trilt
en in het merg aanhoudend vergelding wroet,
dienen woorden tot niets: slechts woorden.

Kogels. Kogels!

Manifesten, artikelen, commentaren, redevoeringen,
verloren rookwolken, nevels met opdrukken.
Wat een papieren pijn moet wind niet wegblazen!
Wat een inkten verdriet moet water niet wegspoelen!

Kogels. Kogels!

Nu lijd ik aan armoede, benepenheid, triestheid,
ongeluk en dood dat een keel heeft wanneer het
vanuit de afgrond van zijn taal zou willen gillen wat
niet kan omdat het onmogelijk is, en daarom zwijgt.

Kogels.Kogels!

Ik voel deze nacht dodelijk gewonde woorden.

[vertaler: Rik WOUTERS]

Vrijdag 4 mei 2012

MAYONAISE [geschiedenis en gastronomie]

MAYONAISE

Mayonaise is een saus op basis van olie en ei. Er worden azijn, citroen en kruiden aan toegevoegd. De saus is wit van kleur en wordt koud opgediend. Ze kan gebruikt worden als basis voor andere, complexere sauzen.

De naam van mayonaise is ontleend aan Maó, Mahon in het Castiliaans, op het eiland Menorca dat deel uitmaakt van de Illes Balears of Balearen in de Middellandse zee.
De saus vindt haar oorsprong in de bezetting van het eiland in de achttiende en het begin van de negentiende eeuw door afwisselend Britten en Fransen. Het eiland heeft iets met bezettingen: Britten en Fransen zijn voorafgegaan door Feniciërs, Carthagers, Moren, Catalanen en Spanjaarden en opgevolgd door Spanjaarden.
Tijdens de Zevenjarige Oorlog van 1756 tot 1763 tussen Braunschweig, Groot-Brittannië, Hannover, Hessen-Kassel, Portugal en Pruisen enerzijds en Frankrijk, Napels, Oostenrijk, Rusland, Saksen, Sardinië, Spanje en Zweden anderzijds zond Lodewijk XV troepen naar Menorca om het eiland te bezetten. De leiding was in handen van maarschalk Louis Fernand Armand Duplessis, hertog van Richelieu en achterneef van de kardinaal met de gelijkaardige naam. De bezetting is begonnen met de Slag van Maó op 20 mei 1756. De stad werd verdedigd door het castell de Sant Felip of het fort van Saint Philip dat op 29 juni 1756 ingenomen werd. De Britten werden eruit verdreven dank zij de artillerie van kolonel Rochambeau die wegens zijn verdiensten generaal en hertog zou worden.
Richelieu vierde de overwinning met een buffet. Zijn kok maakte met wat voorhanden was een nieuw sausje dat het onmiddellijk 'deed'. Ze werd sauce mahonnaise of saus van Maó genoemd. De kok zou er zelfs look in verwerkt hebben. Al snel werd de naam verfranst tot sauce mayonnaise en later afgekort te mayonnaise.
De saus veroverde de wereld. In Spanje heeft men het over salsa mahonesa om de herkomst te benadrukken, ook wel mayonesa genoemd, terwijl de Catalanen het hebben over maionesa. In Vlaanderen en Nederland heeft men het over mayonaise, in tegenstelling met het Franse mayonnaise met één -n- geschreven.

Er wordt ook wel beweerd dat de naam zou ontleend zijn aan het Franse werkwoord manier dat handelen betekent en verwijst naar het inspannende klopwerk, het Franse moyeu dat eierdooier betekent, Franse steden Mayenne en Bayonne of het Ierse Count Mayo. Daarop wens ik niet in te gaan.

Donderdag 3 mei 2012

RIJK VAN LÉON (eerste keer) (901-1037) [geschiedenis en stamboom]

RIJK VAN LÉON (eerste keer) (910-1037)

De naam van de heerser en eventueel de toenaam, de familieband met de voorganger en de regeerperiode worden vermeld.

-Garcia I, zoon van Alfonso III, laatste heerser van het rijk van Asturias (910-914);
-Ordoño II, broer (910-924);
-Fruela II, broer (924-925);
-Alfonso IV el Monje, neef, zoon van Ordoño II (925-930);
-Ramiro II, broer (930-950);
-Ordoño III, zoon (950-955);
-Sancho I el Gordo, neef, zoon van Ramiro II (955-967);
-Ramiro III, broer (967-984);
-Bermudo II el Gotoso, achterneef, zoon van Ordoño III (984-999);
-Alfonso V el Noble, zoon (999-1027);
-Bermudo III, zoon (1027-1037).

Woensdag 2 mei 2012

BACALLÁ AMB POMA I ALIOLI DE MEL [gastronomie]

BACALLÁ AMB POMA I ALIOLI DE MEL (kabeljauw met appel en honingalioli)

1. Ingrediënten en hulpmiddelen:
1. 1. Ingrediënten:
1. 1. 1. Bacallá:
-vis: 800 gram geweekte bacallá
-kruiden:
     -1,50 theelepel verse tijm
     -10 witte peperbolletjes
     -1 laurierblad
-allerlei:
     -visfumet
     -4 eetlepels boter
1. 1. 2. Poma:
-groenten: 3 grote sjalotten
-kruiden:
   -mespunt kaneel
     -zout
     -fijngehakte bladpeterselie
-allerlei:
     -3 appelen golden delicious
     -10 eetlepels kookvocht van de bacallá
     -1 eetlepel boter
     -10 centiliter
     -volle melk
1. 1. 3. Alioli de mel:
-ingrediënten:
     -zie bereiding van alioli (looksaus), elders op de site
     -3 eetlepels honing
1. 2. Hulpmiddelen voor de aliolo de mel:
-mortier
-vijzel

2. Werkwijze:
2. 1. 1. Alioli de mel:
-bereid de alioli: zie bereiding van alioli (looksaus), elders op de site
-voeg honing toe
2. 1. 2. Bacallá:
-vul een diepe pan met 3 centimeter visfumet
-voeg boter, peperkorrels en laurier toe
-laat 10 minuten zachtjes koken
-leg de bacallá in de pan
-laat 15 minuten zachtjes koken
-neem de bacallá uit de pan
-houd de bacallá warm
-houd 10 eetlepels kookvocht bij
2. 1. 3. Poma:
-stoof fijngehakte sjalotten in boter in een pan
-voeg 3 fijngehakte appelen toe. Kruid met kaneel. Laat 10 minuten zacht koken met deksel op pan
-voeg visfumet toe. Laat 10 minuten zachtjes koken zonder deksel
-voeg melk toe en kruid met zout. Laat inkoken
2.1.4. Schikken en grillen:
-schik de appelen in een ondiepe vuurvaste ovenschotel. Bestrooi met peterselie
-schik de bacallá op puree. Leg flinterdunne schijfjes van een appel op de bacallá
-bedek bacallá en schijfjes appel met honingalioli
-zet onder grill tot de honingalioli bruin kleurt

Dinsdag 1 mei 2012

GEEN SPAANSE PESETA ZONDER CATALUNYA; MEER ZELFS, GEEN SPANJE ZONDER CATALUNYA [geschiedenis en muntwezen]

GEEN SPAANSE PESETA ZONDER CATALUNYA; MEER ZELFS, GEEN SPANJE ZONDER CATALUNYA

Van 19 oktober 1868 tot 1 januari 2002 was de peseta de officiële munt van Spanje. Daarna werd hij vervangen door de euro: De koers van 1 euro bedroeg 166,386 pesetas.

Toch was dit niet de eerste keer dat de peseta in (een deel van) Spanje gebruikt werd. Tijdens de Franse of Napoleontische Overheersing in het begin van de negentiende eeuw werden in Barcelona pesetas geslagen. 2 stukkeen: een stuk van 2,50 pesetas in 1808 en een stuk van 1,00 peseta in 1809.
Zelfs die munten waren niet de eerste pesetas in Spanje. In de achttiende eeuw werd een stuk van 2 ral, real in het Castiliaans, peseta genoemd. Men kan nog verder in de tijd teruggaan. Tijdens de Guerra Civil Catalana, een oorlog tijdens de tweede helft van de vijftiende eeuw, tussen de Generalitat of het Catalaanse parlement en Joan sense Fe, graaf van Catalunya en koning van Aragón en Valencia en vader van Fernando el Católico, grootvader van Carlos V, waren er munten die peseta genoemd werden.

Peseta is afgeleid van het Catalaanse peceta, verkleinwoord van peça of stuk, muntstuk bij uitbreiding. Munten werden geslagen in een seca. Het woord is afgeleid van het Arabische sekka of sikka, huis waar munt geslagen wordt.
De Seca van Barcelona bevond zich niet ver van de kerk van Santa Maria del Mar. Het gebouw stond waar nu een huizenblok dat begrensd wordt door de Carrer dels Flassaders, de Carrer de les Mosques, de Carrer de la Seca en Carrer de la Cirera, is. Nu nog kunnen 2 overblijfselen waargenomen worden. Vanuit de Carrer de la Seca is men een negentiende-eeuwse schoorsteen te zien. In de Carrer dels Flassaders valt een wapenschild van de Bourbóns uit het begin van de achttiende eeuw op.
Barcelona had een Seca van de dertiende eeuw tot 1715 toen ze na de Guerra de Succesió of opvolgingsoorlog tussen Catalunya én de Oostenrijkse Habsburgers en de Spaanse Borbóns opgedoekt werd. Van 1808 tot 1879 was de Seca opnieuw in gebruik.

Het invoeren van de peseta als Spaanse eenheidsmunt gebeurde onder de dictatuur van generaal Serrano Domínguez, een eerste militaire 'interludium' in de geschiedenis van Spanje. Initiatiefnemer was Laureà Figuerola, minister van Financiën. Het zal wel geen toeval geweest zijn dat hij Catalaan was.
Vaak, meestal wordt beweerd dat Spanje ontstaan is toen door het huwelijk van de Reyes Católicos Castilla en Groot-Catalunya onder de leiding van één persoon, lees één echtpaar gekomen zijn; Vreemd. Éen van de redenen om van een land te kunnen spreken, is een eenheidsmunt. Die kwam er pas met de eerste Spaanse peseta in 1869.