De decaan van de Faculteit Letteren nodigt u vriendelijk uit op de lezing

Dayr al-Barsha 2007
en
Het Graf van Henu

door

Prof. Harco Willems

Dinsdag 19 juni 2007
om 20.00u in lokaal MSI 03.18

Mgr. Sencie Instituut—Erasmusplein 2—3000 Leuven
(achter de Centrale Bibliotheek van de KULeuven)

De toegang tot deze lezing is gratis.
Na afloop vindt een receptie plaats in de hal van het Erasmushuis.
De opbrengst van deze receptie gaat integraal naar het Dayr al-Barsha project.

Gelieve uw aanwezigheid, alsook het aantal personen, te bevestigen vóór 16 juni door een email te sturen naar Marleen De Meyer

 Geloof in het hiernamaals

De Egyptenaren geloven in het leven na de dood. Zij geloofden dat na hun dood een nieuw leven begon. In hun graftombe zouden ze leven, zoals ze op aarde hadden geleefd.
Ze zouden naar een andere wereld reizen om er te leven met de goden en de godinnen van de doden.

Zij geloofden dat iedereen een Ba en een Ka had. De Ba was de ziel, de Ka de onzichtbare tweeling van de mens.
 Wanneer iemand stierf geloofden ze dat de Ba en de Ka het lichaam verlieten en bleven leven in de graftombe.
De Ba bleef in verbinding met de nog levende familie en vrienden van de dode.
De Ka reisde heen en weer tussen het lichaam en de andere wereld.
 De Ba en de Ka moesten het lichaam kunnen herkennen, anders konden ze het niet terugvinden en dan kon de dode ook niet eeuwig blijven leven. Daarom moest het lichaam bewaard blijven en moest er een mummie van gemaakt worden.

Een mummie maken nam veel tijd in beslag. Het was een ingewikkeld en kostbaar werk. De manier waarop mensen werden gemummificeerd en begraven hing af van wat ze ervoor konden betalen.

 Arme mensen kregen een eenvoudige, edelen en hovelingen een uitvoerige en plechtige begrafenis.
De farao, waarvan men geloofde dat hij na zijn dood een god werd, werd het best gemummificeerd en met veel pracht en praal begraven.

Het duurde 70 dagen om een lichaam te balsemen.

Kunst in Egypte


Traditionalisme

De Egyptische samenleving is gekenmerkt door traditionalisme, dwz. er is uiterlijk weinig verandering waar te nemen. Men houdt vast aan oude beproefde waarden, gewoonten, systemen, procédés

Ook in de kunst is dit het geval, zoals de farao in 3000 v.C. wordt uitgebeeld, zo wordt hij ook nog in 30 v.C. uitgebeeld.





Kenmerken van de Egyptische bouwkunst

Het gebruik van natuursteen
Monumentaliteit: ze zijn bedoeld om te blijven. Ze zijn groots. De eeuwigheidswaarde is belangrijk.
Massaliteit: ze zijn groot. Men kiest voor immense afmetingen, zowel wat het gehele gebouw betreft als in zijn afzonderlijke bouwelementen.
Horizontaliteit: de vlakke lijnen overheersen.
 

Harmonie met de natuurlijke omgeving
Architraafbouw: De Egyptenaren kennen de gewelfbouw niet, waardoor de druk van zoldering en dak zijwaarts wordt afgeleid. Derhalve pasten ze moeizaam de architraafbouw toe, dwz. het plaatsen van zware horizontale dwarsbalken (= architraven) op stevige verticale steunpunten (= zuilen).

Op de architraven worden dan vlakke zolderingen gelegd. Om de neerwaartse druk van de zware bedekking op te vangen moet men de zuilen betrekkelijk dicht bij elkaar plaatsen. Hierdoor wordt de ruimte indruk sterk verminderd, de zuilen schijnen de ruimte te verkleinen en samen te dringen.
De Egyptische architecten realiseerden dus niet het ver doorgedreven en gewaagd evenwicht tussen last en steun (gotische kathedralen) en slagen er dus niet in echt ruimte te scheppen.


Beeldende kunst van Egypte

Net zoals de bouwkunst zijn de beeldende kunsten utilitair ingesteld. Ze moeten godsdienstige voorstellingen in een begrijpelijke vorm uitdrukken. Aangezien de dood een eeuwige verlenging van elke dag is, moet de kunstenaar het leven als iets onveranderlijks afbeelden.



De Rondsculptuur

Het overgrote deel van de beelden zijn koningsbeelden. De farao is geïdealiseerd weergegeven, dwz. hij wordt uitsluitend jong en krachtig voorgesteld. Door zijn naam op het beeld te plaatsen wilde men hem het eeuwig leven schenken.
De rechtopstaande beelden zijn in rusttoestand, de benen samen of de linkervoet lichtjes vooruit.

De zittende beelden hebben de benen naast en bij elkaar. De armen zijn tegen het lichaam gedrukt, de handen op de knieën, ofwel de armen gekruist voor het lichaam met in de handen de koninklijke waardigheidstekenen.
 
De farao zat vaak op een troon, versierd met afbeeldingen van de belangrijkste planten uit de twee gebieden die hij regeerde: de lotusbloem (Opper-Egypte) en de papyrusplant (Neder-Egypte). In zijn linkerhand hield hij een herdersstaf (=veeteelt) en in zijn rechterhand een lijmzweep (=landbouw) waarmee de lijm uit rietstengels werd geslagen.

Zijn kroon bestond uit een bolle witte muts (Opper-Egypte) en een puntige rode muts (Neder-Egypte). Hij droeg een kunstbaard (=waardigheid).
De beelden zijn onderworpen aan de wet der frontaliteit en zijn dus bedoeld om vooraan bekeken te worden.
De beelden zijn uitgevoerd in natuursteen, metaal of hout.
Daarnaast zijn er een aantal "private" beelden. Bij deze beelden geldt minder de wet der traditie (gehurkte schrijver). Het gewone volk wordt veel realistischer weergegeven.


De reliëfs en de schilderingen

Er dient een onderscheid gemaakt te worden tussen hetgeen zich in de graven en hetgeen zich buiten de graven bevindt.

In de graven:
 Hier komen naast de vele schilderingen gewoonlijk vlakreliëfs voor (ook bas-reliëf = waarbij de figuren voor minder dan de helft buiten het vlak uitsteken).
 De afgebeelde scènes hebben meestal betrekking op het dagelijks leven en vertonen vaak landbouwactiviteiten (om de dode blijvend van voedsel te voorzien), ambachtslieden aan het werk, banketscènes begeleid met muziek en dans (om iets vertrouwd gezelligs in de graven te brengen en om het heimwee van de dode te verzachten).
 
In andere taferelen is de overledene afgebeeld in het gezelschap van een godheid die hem zal verdedigen bij het "laatste oordeel" in de onderwereld. Kortom de reliëfs hadden tot doel de eigenaar van het graf te dienen. De schilderingen hebben dezelfde functie en kenmerken als de reliëfs, doch hier wordt iets vrijer omgesprongen met de canon. In vergelijking met de reliëfs is het verhalende karakter groter.

Buiten de graven:
 Hier komen de holreliëfs voor = (verzonken reliëf,  in het vlak worden de omtreklijnen in de diepte uitgehakt) omdat ze blootgesteld zijn aan regen en wind. Ze worden aangebracht op de tempelmuur of op de processiedoorgangen van de valleitempels naar de graftempels. In deze taferelen is de koning steeds actief aanwezig: hij doodt zijn vijanden, jaagt op wilde dieren, eert de goden, maait het koren of ploegt. Vanzelfsprekend hadden dergelijke reliëfs een grote propagandistische waarde. Naast deze koningstaferelen komen hier ook veel godentaferelen voor.



Volkse schilderkunst: op papyrus en potscherven. Vertonen een grote levendigheid en gevoel voor humor.

Algemene kenmerken
Het ontbreken van perspectief: bij de Egyptenaren wordt het perspectief uitgedrukt door horizontale rijen onder elkaar te plaatsen. De onderste rij is de meest dichtbije, de bovenste de verste. Bovendien verkleinen de figuren niet naargelang ze verder van de toeschouwer verwijderd zijn. De kunstenaar deed dit bewust. In zijn ogen vervormt het perspectief de werkelijkheid en daar had hij een vreemde afkeer voor. Zo komt hij tot onnatuurlijke gehelen.

De mens wordt in een fysiek onmogelijke houding weergegeven: hoofd in profiel; oog frontaal, gerekt en ovaal (anders indruk van incompleet orgaan); schouders frontaal (symbool van kracht); de borst niet naar voor; de armen zijn onnatuurlijk aan het lichaam gezet en de voeten bevinden zich plat op de grond en voor elkaar geplaatst.
 
De onderlinge grootte wordt niet gedicteerd door het perspectief. Sociaal belangrijker figuren zijn groter afgebeeld dan minder belangrijke. Vb.: goden en farao altijd groter dan zijn onderdanen, priesters groter dan het gewone volk. Het is dus een kwestie van sociale hiërarchie.
Een natuurgetrouwe weergave: de kunstenaar tekent niet wat hij ziet, maar wel wat er is! Vb. een koe zal altijd vier poten hebben ook al kan je er normaal gezien slechts twee zien.

De reliëfs en de schilderingen worden gekleurd. Het zijn gekleurde schaduwen: de schilder tekent een silhouet en kleurt het met slechts één tint (= monotonaliteit). De kleuren zijn zuiver conventioneel en symbolisch. Het kleurenpalet is vrij beperkt met overwicht van okertonen. Wit wordt vooral gebruikt voor de kleding.
Vrouwen = okergeel; mannen = steenrood; negers = donkerbruin.
Techniek: de verf werd aangebracht op een droge pleisterlaag. Het zijn dus geen echte fresco's.

We weten niet precies hoe de piramiden gebouwd zijn.

Hieronder volgt een logische en door de meeste geleerden aanvaarde uitleg.

De aanloopperiode voor de bouw moet een behoorlijke tijd geduurd hebben. Eerst moest de koning een geschikte plaats vinden. Die moest aan enkele belangrijke voorwaarden voldoen:

Alleen de westelijke oever van de Nijl kwam in aanmerking de ligplaats mocht niet te ver van de Nijl verwijderd zijn (transportproblemen)
men moest rekening houden met de stand van het grondwater (i.v.m. de ondergrondse kamers) het moest in de omgeving van de hoofdplaats van het rijk zijn, dicht bij het koninklijk paleis en er moest een goede steen bodem voorhanden zijn.
Als de plaats was gekozen werd het terrein geëffend door het wegnemen van puin, zand en stenen, zodat de rotsbodem vrij kwam. De zorg die nodig was om van het grondvlak een perfect vierkant te maken, benevens de ligging, die met de vier zijden op de punten van het kompas gericht moest zijn, was het werk van ervaren landmeters, die hun kennis hadden opgedaan bij de jaarlijkse verdeling van de akkers (tengevolge van de Nijl overstromingen).

Een piramide was het werk van duizenden geschoolde arbeiders, ingenieurs en astronomen en dus niet van slaven! Steenhouwers, metselaars, sjouwers werkten het hele jaar door.
Ze werden tijdens de jaarlijkse Nijl overstromingen bijgestaan door nog eens duizenden werkloze boeren. De arbeiders verrichtten een soort dienstplicht voor de farao die hen met voedsel betaalde.

Het onderbrengen en voeden van die duizenden mensen was een probleem op zich. Water en voedsel werden aangevoerd vanuit de Nijlvallei. Gereedschap en werkkledij kwamen uit de koninklijke voorraadkamers. De arbeiders waren ondergebracht in primitieve barakken.
 Ze waren verdeeld in groepen van tien man met een opzichter, die één vertrek deelden. Voor het corvee waren er speciale mensen. Een uitgebreide administratie verzorgde dit geheel.

De hulpmiddelen waren simpel. Voor het uithakken van de steenblokken had men koperen beitels en grote hamers van harde natuursteen. Hiermee hakte men perfecte stenen tot op de millimeter nauwkeurig. Om de stenen op hun plaats te krijgen beschikte men over houten sleden en houten koevoeten .

Eerst werd de grafkamer aangelegd. Enkele meter diep in de rotsbodem werden verschillende kamers uitgehakt die verbonden waren door een tunnel. Deze kamers werden afgesloten met stenen valdeuren en bekleed met graniet. Hun dak kwam tot in het binnenste van de piramide. Dan begon men met de bouw van de eigenlijke piramide.
 
Er bestaan verschillende theorieën over de manier waarop de stenen op welkaar werden geplaatst.

De theorie van Dunham:
vier uit modder en puin gemaakte opgangen beginnen op de vier hoeken van het monument. Drie zijn er voor de aanvoer van stenen en één voor de afvoer van mensen en sleden. Bij een dergelijke werkwijze zou men hebben kunnen volstaan met slechts 2500 arbeiders voor de bouw. Maar nooit is er een spoor gevonden van een dergelijke soort opgangen bij een onafgewerkte piramide.

De theorie van de opgaande wegen:
 dit lijkt de meest waarschijnlijke manier waarop er gebouwd werd. In Sakkara heeft men bij een onafgewerkte piramide deze wegen gevonden. De opgaande wegen waren zo immens dat ze vaak evenveel werk eisten als voor de hele piramide. Wanneer de piramide afgewerkt was werden deze wegen afgebroken.

De eerste lagen van de buitenkant van de piramide waren in graniet (een zeer hard gesteente) ter bescherming tegen de schurende werking van wind en zand. Het binnenste werd opgevuld met kernblokken en afgedekt met mantelblokken. De bovenzijde van elke laag werd steeds vlak gemaakt. Bovenop de mantelstenen kwam dan de gepolijste bekledingsteen uit kalksteen. De bouw van een piramide werd altijd bekroond met het aanbrengen van de reusachtige topsteen die precies op de top past.

Dat de bouw van een piramide als die van Cheops vroeg om een perfect arbeidssysteem spreekt vanzelf als we zien wat er allemaal bij kwam kijken. De steen voor de kern werd ter plaatse gehouwen, de buitenblokken zijn van fijnere kalksteen en komen uit de Toerasteengroeven aan de overkant van de Nijl.
De grafkamers en de grote gang zijn verstevigd met reusachtige granietblokken uit Aswan in Zuid-Egypte. Het bouwen was een gevaarlijk werk en regelmatig gebeurden er dodelijke ongevallen. Maar de arbeiders morden niet omdat de farao in hun ogen een god was en zij het niet als slavenarbeid aanvoelden voor hem te mogen werken. houten leirollen. Verder over glijmiddelen als melk of water waarmee de door mensenhanden getrokken sleden vrij gemakkelijk werden verplaatst. Sommige stenen werden per schip

Enige aandachtspunten inzake ‘trouwen in Egypte’ (rechtsgevolgen)

1. Het verdient aanbeveling alvorens te trouwen deskundig rechtsadvies in te winnen. Namen en adressen van Egyptische advocaten kunt u vinden op www.mohaami.com
2. Aangezien de huwelijksvoltrekking geheel in het arabisch geschiedt, is het aan te bevelen een tolk mee te nemen.
3. Als getuigen bij het huwelijk kunnen optreden twee mannen OF twee vrouwen en één man, allen van Egyptische nationaliteit.
4. Volgens de Egyptische wet kan een moslim man met een vrouw trouwen die OF moslim, OF joods, OF christen is. Een moslim vrouw daarentegen mag alleen met een man trouwen die moslim is.
5. Bij de huwelijkssluiting wordt de financiële gift van de bruidegom aan de bruid vastgelegd, evenals het bedrag dat hij haar zal betalen in geval in scheiding of overlijden.
6. Een moslim man mag volgens de Egyptische wet met meerdere vrouwen tegelijk gehuwd zijn.
7. Een huwelijk gesloten voor de burgerlijke stand in Egypte is een wettig huwelijk volgens de Nederlandse wet.
8. Een Orfi-huwelijk is GEEN erkende huwelijksvorm in Nederland.
9. Een kerkelijk huwelijk of een huwelijk gesloten in een moskee is GEEN erkende huwelijksvorm in Nederland. Beide huwelijken dienen wettelijk geregistreerd te worden.
10. Een Egyptische man kan zijn vrouw en kinderen beletten Egypte uit te reizen door een reisverbod te laten uitvaardigen.
11. Een moslim man kan volgens de Egyptische wet zeer eenvoudig en met onmiddellijke ingang van zijn vrouw scheiden. Daarentegen dient de vrouw, die gehuwd is met een Egyptische man, zich in Egypte altijd tot de rechtbank wenden. Sedert 2000 is er een nieuwe wet op het familierecht gekomen die vrouwen het recht geeft zonder toestemming van de echtgenoot een scheiding aan te vragen. Deze vorm van scheiding wordt ‘khul’ genoemd. In ruil voor een ‘khul-scheiding’ moet de vrouw wel de bruidsprijs terugbetalen en afstand doen van haar recht op alimentatie.
12. Kinderen geboren uit een Nederlands – Egyptisch echtpaar (zelfs al heeft de Egyptische partij de Nederlandse nationaliteit), worden in Egypte als zijnde Egyptenaren beschouwd.
13. De praktijk wijst uit dat voogdijzaken in Egypte vaak langdurige slepende zaken zijn. Zeker wanneer de moeder buitenlandse en geen moslim is.
14. Een niet-moslim kan volgens de Egyptische wet niet van zijn/haar moslim partner erven. E.e.a. kan gedeeltelijk worden veiliggesteld door het opmaken van een testament.
15. Er kan GEEN ongehuwdverklaring afgegeven worden als de hierboven genoemde documenten niet compleet en in orde zijn.

De ‘zogenaamde’ flitsscheiding wordt NIET door de Egyptische autoriteiten geaccepteerd.

Een huwelijk tussen partners van dezelfde sexe is NIET mogelijk in Egypte.

Aan het opstellen van een ongehuwdverklaring zijn kosten verbonden. De procedure neemt minimaal één werkdag in beslag.

Veiligheid


Het eerste dat opvalt in Egypte, zeker als je naar Luxor gaat of een Nijlcruise maakt, zijn de vele politieagenten en militairen (met een kalasjnikov of ander machinegeweer).

Cruiseschepen worden bewaakt, alle monumenten worden bewaakt, de hotels worden bewaakt, jij wordt bewaakt. Bij de entree van monumenten en musea moet je tas open of zelfs door de scanner.
Je ziet gemeentepolitie, verkeerspolitie, toeristenpolitie en de centrale veiligheidspolitie (en in oktober j.l. zagen we in Gezira, Luxor-westoever, zelfs oproerpolitie). In de badplaatsen aan de Rode Zee is dit veel en veel minder.

De Egyptische overheid is er alles aan gelegen dat de westerse toerist zich veilig voelt.
Van Luxor naar Aswan mogen auto's en bussen alleen in convooi rijden, hetzelfde voor de rit van Luxor naar Hurghada of van Aswan naar Abu Simbel. Het convooi vertrekt op vaste tijden.

Wie opvallen in bezienswaardigheden zoals tempels, zijn keurig geklede heren in een pak. Immers, de meeste Egyptische mannen dragen een galabaya. Het gaat hier om agenten van de veiligheidspolitie.

Lezen over Egypte deel 2

Het oude Egypte
Het is onbegonnen werk om een lijstje te maken met boeken over het oude Egypte. Wat kies je dan, er is zo veel. Daarom een kleine selectie:

• Kent R. Weeks e.a.: De schatten van Luxor en de Vallei der Koningen
  Zeer gedetailleerde beschrijvingen en veel foto's van de tempels, graven en musea in en rond Luxor. Met dit boek in de hand "zie" je meer. Ook aandacht voor de tempels in de omgeving. Kosmos, 2005. 563 blz.
• Matthias Seidel e.a.: Egypte, kunst & architectuur
  Beschrijvingen, afgewisseld met korte artikelen, van de vele Egyptische kunstschatten, ook islamitische. Handzaam formaat, wel dik, veel foto's. Könemann, 2005; 608 blz.
• Kent R. Weeks: Het Dal der Koningen, de graven en graftempels van West-Thebe
  Schitterend, groot formaat boek met sublieme foto's, sommige zelfs uitklapbaar, en een heldere tekst. Zuid Boekprodukties, 2004; 434 blz.
• Joann Fletcher: Het oude Egypte; leven, mythen en kunst
  Niet al te ingewikkelde, leesbare introductie in woord en beeld tot de Egyptische cultuur. Librero, 2004; 144 blz.
• John Ray: De weg naar Osiris; leven in het oude Egypte
  Ray probeert de levens van twaalf personen te reconstrueren binnen de context van hun tijd, tussen ongeveer 2600 en 150 v.Chr. Enkele grote figuren horen daarbij, zoals Imhotep en Hatsjepsoet maar ook een tempeldanseres en een boer. Het Spectrum, 2003; 189 blz.
• Alberto Siliotti: Egypte; tempels, mensen en goden
  Groot formaat boek met schitterende kleurenfoto's. Zuid Boekproducties, 1994; 290 blz.
• Lorna Oakes e.a.: Heilige plaatsen in het oude Egypte; geïllustreerde gids voor de tempels en graven van de farao;s.
  Ingegaan wordt op de religie, de dodencultus en het dagelijks leven van de oude Egyptenaren. Veltman Uitgevers, 2003; 256 blz.
• Richard H. Wilkinson: Tempels van het oude Egypte: ontwikkeling, bouw, functie, riten en symboliek
  De eerste helft van het boek gaat in op de tempelbouw en de religieuze handelingen terwijl de tweede helft meer een reisgids is waarin van noord naar zuid alle bekende tempels beschreven worden. Bosch & Keuning, 2001; 256 blz.
• Siliotti, Alberto: De piramiden van Egypte
  Overzicht van de geschiedenis van en het onderzoek naar de Egyptische piramiden en mastaba's, graven van rijke burgers. Veltman, 2003; 167 blz.
• Bridget MacDermott: Egyptische hiërogliefen; het ontcijferen van de mysterieuze taal van de farao's
  Rijk geïllustreerd. Leuk als kennismaking. Librero, 2004; 171 blz.      enzovoort enzovoort enzovoort...

Rode Zee

• Tyrid Engstler e.a.: Rode Zee, Zuid-Egypte; duikgids
  Met een 70-tal duikplaatsen over ca. 1/10 van de kustlijn van de Rode Zee is dit de meest gedetailleerde gids voor het gebied rond Marsa Alam en Berenice. Uitgave in samenwerking met het tijdschrift Duiken. Vipmedia, 1998; 151 blz.
• Jean-Bernard Carillet e.a.: Diving & Snorkling Red Sea
  Lonely Planet gids met 18 kaarten; 2e dr, 2001; 208 blz.
• Andrea Ghisotti e.a.: Duikgids voor de Rode Zee
  En selectie van 42 duikplaatsen rond diverse locaties in de Rode Zee. Zuid Boekprodukties, 1996; 167 blz.

Persoonlijke verhalen

• Joris Luyendijk: Een goede man slaat soms zijn vrouw
  Luyendijk, journalist, woonde als student Arabisch een jaar in Cairo en verhaalt van zijn belevenissen daar. Prima boek. Podium, 1998 (oorspr.); 235 blz.
• Harm Botje: In de ban van de Nijl
  Vlot en met veel humor verhaalt Botje over zijn ervaringen in Cairo. Prometheus, 1993; 241 blz.
• Arita Baaijens: Een regen van vuur
  De Nederlandse houdt van kamelen en van de woestijn. Ze heeft diverse boeken op haar naam staan over haar lange tochten door de woestijn in Egypte en Soedan, alleen met haar kamelen. In "Oase Farafra" gaat het over het veranderende leven in dit woestijndorp nadat er op grote diepte water was gevonden.
• Hannie Halma: Sporen in woestijnzand; een fascinerende zoektocht naar het oude Egypte
  Ervaringen van een Nederlandse vrouw tijdens een rondreis door het Egypte van de Bedoeïnen. Kosmos, 2003; 207 blz.
• Jacky Trevane: Fatwa, leven in de schaduw van de angst.
  De Engelse Jacky is getrouwd met een Egyptenaar. Na 6 vreselijke jaren lukt het haar om met haar twee dochtertjes via Israel te ontsnappen naar Engeland. House of Books, 2004. 256 blz.
• Heike Wagner: Gevangen in het land van mijn geliefde: een westerse vrouw verstrikt in een uitzichtsloos huwelijk in Egypte
  Zelfde thema als het voorgaande boek. Tirion, 2002; 320 blz.
• Colette Rossant: Abrikozen langs de Nijl; culinaire herinneringen aan Egypte.
  Jeugdherinneringen van de nu in New York wonende schrijfster die tussen 1937 en 1950 afwisselend in Parijs en in Cairo opgroeide. Met recepten. Sirene, 2003; 189 blz.

Behalve deze titels zijn er nog vele romans, detectives en thrillers die in Egypte spelen.

Diversen

• Joris Luyendijk: Het zijn net mensen; beelden uit het Midden-Oosten
  De journalist Luyendijk was 5 jaar correspondent voor het Midden-Oosten. In dit boek laat hij zien hoe de media ons een gefilterd, vervormd en gemanipuleerd beeld van dit gebied geven. Leest als een trein. Podium, 2006; 220 blz.
• Eva Ludemann: Let op je schoenzool; etiquette van het Midden-Oosten.
  Heel informatief en leuk geschreven boekje over de omgangsvormen in Islamitische landen. Podium, 2004; 125 blz.
• Michelle Berriedale Johnson: Aan tafel met de farao's
  Smakelijke recepten uit het Oude Egypte om zelf te bereiden. Tirion, 2000; 64 blz.
• Claudia Roden: De keuken van het Midden-Oosten.
  Behalve historie, gebruiken rond de maaltijd en typische ingrediënten natuurlijk veel recepten. Bzztôh, 1995; 495 blz.

Lezen over Egypte

Reisgidsen (met veel aandacht voor cultuur):

• Katrien Meuleman: Egypte (Trotter)
  Veel praktische informatie (reizen, eten, logeren en bezichtingen), geen foto's, wel handige plattegronden, leuk geschreven; geactualiseerde, herziene druk. Lannoo, 2006; 364 blz.
• Lucie Milledrogues: Egypte (Geogids)
  Het groene boekje voor Egypte; uitgebreide gids met gedetailleerde plaatsbeschrijvingen, veel praktische informatie,plattegronden en kaartjes; weinig foto's, dun papier, plezierig om te lezen. ANWB, 2004; 576 blz.
  
• Capitool Reisgidsen: Egypte
  Uitgebreide plaatsbeschrijvingen, foto's, overzichtstekeningen; nadruk op monumenten uit het Oude Egypte. Prettig geschreven, aantrekkelijke lay-out. Unieboek/Van Reemst, 2005; 354 blz.
• Andrew Humphreys: National Geoghraphic Reisgids Egypte
  Te zwaar om mee te nemen (vind ik), bij uitstek geschikt voor de voorpret en het nagenieten.
  Ruim 300 prachtige foto´s, uitgebreide beschrijvingen, plattegronden. Kosmos Reisgidsen, 2003; 400 blz.
• Karel Innemée, Dik van der Meulen: Egypte
  De bekende Dominicus-reeks; prettig leesbare, uitgebreide reisgids. Gottmer/Becht, 2004; 299 blz.
• F.G.Rozendaal, Jeanet Liebeek: Egypte (Insight Guide)
  Informatief en mooi geïlustreerd boek over alle aspecten van Egypte. Cambium, 2002; 370 blz.

Beknopt en handzaam:

• Lamya Rauch-Rateb: Egypte (ANWB-Extra)
  Superbeknopt, leuk geschreven, veel praktische info, uitklapbare kaart.
  ANWB, 2000; 96 blz.
• Robert Radnick e.a.: Egypte (Marco Polo)
  Handig gidsje, vergelijkbaar met de ANWB-Extra. Van Reemst, 2004; 95 blz.

Egypte algemeen

• Marcello Bertinetti: Luchtfoto;s Egypte
  Prachtig fotoboek, beslaat heel Egypte. (Een aantal foto's herkennen we want we zaten samen met Marcello in de mand van een luchtballon). Veltman Uitgevers, 2006; 640 blz.
• Robert Solé: Mijn Egypte
  Alfabetische beschrijving van een groot aantal facetten van het oude en huidige Egypte. De auteur is Egyptenaar maar heeft lang in Frankrijk gewoond. Leuk lezenswaardig boek.
  Atlas, 2004; 392 blz.
• Harm Botje: Egypte
  Beknopt overzicht van aspecten van het leven in het moderne Egypte. De schrijver heeft jarenlang in Egypte gewoond, als correspondent van de NRC. Koninklijk Instituut voor de Tropen/Novib, 1999; 86 blz.
• Te gast in Egypte
  Uitgave van de IVR, Informatie Verre Reizen, 2004; 48 blz. Verhalen over (en belevenissen in) Egypte met in het middenkatern actuele, praktische informatie.
• Max Rodenbeck: Cairo; biografie van een stad
  Rodenbeck beschrijft de geschiedenis van Cairo. Boeiend. Atlas, 2000; 431 blz.

Weet waar je aan begint

Boek over vrouwen en hun Arabisch-islamitische huwelijk

Door Marijke van den Berg

Echte liefde kent geen grenzen, maar over de grens blijkt de invulling van die liefde wel aan andere regels gebonden te zijn. Dat merken westerse vrouwen die in Egypte hun grote liefde vonden. Hanneke Rozema tekende de verhalen van enkele van die vrouwen op in haar boek Grenzeloze Liefde. Wat blijkt? Goed opgeleide, westerse vrouwen die vallen voor een Arabische man blijken maar al te roekeloos het huwelijksbootje in te stappen.

"Maak je geen zorgen, als mij wat overkomt zal mijn familie voor jou zorgen." Dat is wat veel van de vrouwen te horen krijgen voordat ze gaan trouwen. Het is oprecht en goed bedoeld, maar niet voor alle vrouwen pakt het even goed uit. Vandaar dat Hanneke Rozema, die een aantal jaar in Egypte heeft gewoond, voor de titel Grenzeloze Liefde heeft gekozen. Het slaat niet alleen op het feit dat liefde grenzeloos kan zijn, maar het refereert ook aan een grenzeloos vertrouwen in de geliefde.

Huwelijkscontract
Vaak zijn de vrouwen op het moment van het huwelijk de Arabisch taal nog niet machtig, maar ondertekenen ze wèl een huwelijkscontract. "Ik ben ervan overtuigd dat er heel veel vrouwen zijn die het huwelijkscontract ondertekenen en niet de essentie begrijpen van wat ze eigenlijk ondertekenen", vertelt de schrijfster. "Het enige dat die vrouwen op dat moment weten is dat ze getrouwd zijn. Wat ze dan vaak niet weten is dat ze allerlei bedingen hadden kunnen opnemen in dat contract, zoals een bedrag aan alimentatie bij een eventuele scheiding, het recht om echtscheiding aan te vragen, het recht om buitenshuis te gaan werken en dat soort zaken meer. Dat moet in Egypte al in het huwelijkscontract worden vastgelegd. Het klinkt niet erg romantisch, maar als ze het niet doen laten ze een kans voorbij gaan."
 

21/05 Egyptologen K.U.L. ontdekken 4.000 jaar oud graf

Archeologen van de K.U.Leuven onder leiding van professor Harco Willems hebben in Egypte, dichtbij Dayr al-Barsha, een volledig intacte graftombe gevonden uit 2.050 voor Christus met daarin onder meer een perfect bewaarde mummie en zeldzame beeldhouwwerken.

Het is voor het eerst sinds twintig jaar dat er nog een perfect bewaarde en rijkelijk versierde graftombe gevonden werd uit de Eerste Tussenperiode tussen het Oude en Middenrijk.

De Leuvense archeologen voeren al sinds 1988 opgravingen uit rond Dayr al-Barsha.
Op de zuidelijke heuvel van de site werd vorige winter de tombe van Uky ontdekt, bestaande uit twee opeenvolgende kamers. Een vierkante schacht in de achterste kamer bleek gevuld met brokken kalksteen. Toen in maart de brokstukken weggenomen werden, ontdekten de onderzoekers een kleine, maar prachtig bewaarde grafkamer.

In de kamer stond een houten kist met een perfect bewaarde mummie. Uit hiërogliefen op de kist en op de neksteun van de mummie bleek dat de overledene Henu heette.
Boven de kist bevonden zich een paar houten sandalen en rond de kist werden diverse beschilderde beeldhouwwerkjes aangetroffen. Deze stellen de overledene voor, vrouwen die malen, bier en brood maken evenals mannen die bakstenen maken (een heel zeldzaam tafereel).

Het beeldhouwwerk is verfijnd en naar Egyptische normen ongewoon realistisch. De kunstenaar heeft de steenbakkers zelfs vuile handen gegeven. De kleuren van de verf waren niet verbleekt en nauwelijks bedekt door stof. Sommige figuurtjes waren aangekleed met linnen kleertjes, die wel grotendeels vergaan waren.

Dat dit graf al niet geplunderd werd, schrijven de onderzoekers toe aan het feit dat het verborgen lag onder een dikke laag puin uit een nabijgelegen steengroeve.

'Graf van Henu'
 

 


Het hele team dat zorgde voor de ontdekking van het graf van Henu !!

 
Enkele foto's uit de graftombe van "Henu"

 
                              
>

  

Foto's gemaakt door het Belgisch team dat de graftombe van "henu" heeft


                                          

De oudste kunst van Egypte gevonden

di 15/05/07 - In het zuiden van Egypte heeft een Belgische expeditie de oudste rotstekeningen van Egypte ontdekt. Het gaat om ruim 160 tekeningen van dieren en mensen die in zachte zandsteen uitgekrast zijn.

(KMKG)

(KMKG)

kindersterfte met 68 procent gedaald

In Egypte is de kindersterfte met 68 procent gedaald, voornamelijk door betere zorg bij zwangerschap, geboorte en gezinsplanning.

Sinds 1994 zijn de investeringen in de Egyptische gezondheidszorg dan ook met ruim 200 procent gestegen.