Archief

-8-

Precies om drie uur twee dagen later, was Jantje op de afspraak bij onze grootouders om in de groten hof te komen spelen. Hij had een zak ijskreemkoekjes en hoorntjes meegekregen. In hun bedrijfje bakten ze die namelijk zelf. Maar nu in de wintermaanden schakelden ze meer over op het bakken van wafels... Hey.., en hoe kon ze het passen mijn boma.., het was juist koffietijd! Dus waren die koekjes welgekomen! Bompa lag op dat moment te slapen op de sofa, of hij deed alsof... Maar na een kwartier stonden we al te poppelen om in de groten hof te gaan spelen. Het weer was nog verzacht vandaag. Het was nu zelfs rond de 8 graden en verleden week vroor het nog stenen uit de aarde! Terwijl we ons dik induffelden vroeg Jantje aan mij of de berg zand nog achter in de hof lag. Hij had namelijk nog een ander klein zakje bij zich en ik kon al raden wat er in zat... Tuurlijk.., het waren knikkers. 'Knikkers..?!' vroeg Nelly verbaast... Ja dat was zo ook niet mijn ding... Dat was meer iets voor jongetjes!? Maar toen Jantje zijn plan uitlegde waren we plots enthoesiast! 'Alé!' zei moeder: 'haast jullie nu maar buiten met die dikke kleren aan en wees wat voorzichtig!' Boma waarschuwde ons ook nog om zeker niet op het ijs van de gracht te gaan, want het was veel te dun aan het worden! Het ijs was nu trouwens al een paar dagen aan het smelten! 'Jaja tis goe, we zullen nie op het ijs gaan...' schaterden we popelend van ongeduld. Bompa werdt wakker en wij zweefden zowat naar buiten. De grote berg zand in de groten hof was maar een klein bergje meer... 'Waw....goe jong!' zei Janje. De schopjes wisten we staan. Gelukkig was de bovenste laag van de berg zand terug ontdooit en idiaal om Jantje's plan uit te voeren. Hij wou er een reuzegrote knikkerbaan van maken!! We gingen Rondeke Van Frankrijk spelen met de knikkers Waw, dit zou nu eens tof zijn schaterden we allemaal! Dus we gingen aan de slag en begonnen de gootjes te maken van boven naar beneden. Waar het zand nog wat bevroren was maakte Jantje een tunnel. Hij had dat duidelijk nog gedaan. Na ongeveer een half uur was de lange baan klaar.Amaai en onze piste had zowaar drie tunnels! IK weet zelfs nog dat ik de groene knikkers had, Nelly de blauwe en Jantje de rode. Elk hadden we zes knikkers. Deze deed Janje in een potje en zou ze bovenaan de toch nog hoge berg naar beneden laten rollen. Maar brrr, we gingen ons eerst nog eens warmen aan de stoof want onze handjes waren zowat bevroren van het koude zand. Boma heeft altijd warm water op de stoof staan en dat deed ze in een teiltje. Ziezo, nu konden we onze vieze handen wassen en warmen tegelijk! Wat was ze toch een schat en bewees ze telkens weer ook wel een kindervriend te zijn! Bompa was weeral nors... Moeder stond het ook al niet aan dat we al vuile zandplekken hadden op onze broekkousen. 'Maar Amanda toch...' zei ons boma tegen moeder: '...het zijn toch kinderen, laat ze nu toch eens hun hart ophalen!' Na een kwartierje stukjes ijskreemkoekjes eten konden we er terug weer tegen en mochten we beginnen aan ons Rondeken Van Frankrijk.., hihi, in de winter... Straks zou iedereen zelfs eens komen kijken naar onze grote piste! Daar terug aangekomen schudde Jantje nog even met het potje knikkers dat al gereed stond en liet ze van de berg rollen. Wie eerst beneden was kreeg de gele trui, dus dan werdt er een knikker omgewisseld voor een gele. En wie tweede was had de oragne trui. Wie drie keer laatste was, was zijn trui kwijt... Raar, maar ik weet het nog als gisteren..! Eigenlijk was er niet echt een winnaar maar een supperplezant spel dat tussen haakjes niets kostte! Bezeten van ons pistespel hadden helemaal niet in de gaten dat boma, bompa en moeder al een tijdje stonden mee te kijken. En zowaar bompa begon mee te spelen terwijl de rest al naar binnen ging. Hij had de witte knikkers geloof ik, want die waren er ook nog! Nog nooit had ik bompa samen met ons zo in zijn element gezien. Hij heeft echt wel een hele tijd meegespeeld maar dan hieldt hij het toch ook voor bekeken. 'Nog drie kwartiertjes en dan is het tijd om naar huis te gaan' zei hij nog en ging ook hij naar binnen. Plots bebeurde er een ramp! Er storte een tunnel in!!! Jantje maakte er voozichtig een goot van want we mochten onze handen nu niet meer zo vies maken. Wat was hij toch een krak! Ik denk dat ik in stilte wat verliefd was op hem... Ughh, ik moet gaan plassen zei Jantje onverwacht. 'IK zal gauw aan de gracht gaan pissen' zei hij. Dat was het dichtste bij. 'Voor jongetjes is dat toch gemakkelijk hé...' zei Nelly tegen mij, die eigenlijk een beetje begon te bibberen van de kou. Plots hoorde we een krak?! 'Help, hèèèèèèlp...!!!' hoorden we Jantje roepen. We sprongen recht van 't verschiet. Hij was door het ijs van de gracht gezakt! De gracht was behoorlijk diep en Jantje stond bijna tot aan zijn borst in het ijskoude water. We dachten niet na en schoten ter hulp. We zouden vanaf de kant ieder een hand geven. Zelf hielden we er maar kletsnatte voeten aan over maar gelukkig kregen we hem aan de kant terwijl hij werkelijk naar adem snakte van de kou! We gaven hem beiden een hand. Allemaal bibberden we vreselijk van de kou... Maar Jantje zag werkelijk bijna blauw! IK zal dat nooit vergeten! Als we uiteindelijk na een weg die eindeloos leek, dan toch binnen kwamen schrok iedereen (bompa was er even niet) zich een hoedje! Hmmm, het leek nu wel een sauna binnen, zo koud hadden we het! Om te beginnen kregen wij al een pak voor ons broek van moeder die razend was. 'Maar Amanda toch...' hoorde ik boma met verheven stem nog zeggen: '...nu sta je daar te slaan op die kinderen en voor hetzelfde geld was Jantje verdronken of had hij iets gekregen, je zou fier moeten zijn op ze..!' Ze gaf Jantje droge klederen die ze nog liggen had . Ze waren wel te groot maar soit... Wij kregen droge broekkousen. Terwijl we ons warmden aan de kolenstoof, was dit mijn laatste moment en herinnering samen met Jantje... Daarna heb ik hem van gans mijn leven niet meer weer gezien.... De zes groene knikkers van het spel, die ik toen gekregen heb van hem, heb ik steeds bewaard... Ze zitten in een porseleinen Duits mini-bierkruikje dat nog steeds op mijn kast staat... Zie je nu dat ik nog wist dat ikke bij het Rondeken Van Frankrijk-spel de groene knikkers had...

-9-

Het was kerstfeest vandaag in mijn kleuterschool! Het begon om twee uur. De familieleden mochten ook meekomen. Volgend schooljaar moest ik trouwens naar de grote school dus was dit hier mijn laatste feestje. Mijn zus Nelly kon er niet bij zijn omdat ze naar een andere ging waar ik haar volgend jaar ging vervoegen. Vader kreeg je daar niet mee naartoe dus was ik alleen met moeder. Ze had haar mooi gemaakt! We waren te vroeg. De familieleden kregen iets aangeboden, dus mochten ze al binnen in het grote lokaal terwijl wij allemaal tot halfdrie mochten buitenspelen. En dat was supperleuk want het had gisteren gesneeuwd! Onder het afdak konden we nog touwtje springen. Hihi, natuurlijk werden we daar met sneeuwballen bekogeld door de jongens. Behalve die éne zwarte krullebol. Die had een boon voor mij. Ja het was best een toffe vriend... Later werdt hij de baas van een grote garage, dus ik heb daar iets laten schieten... Ja ik had daar best wat vriendjes en vriendinnetjes. Volgend jaar zou de grote school niet gemengd zijn. Het voordeel was dan wel dat ik van een paar lastpakken verlost zou zijn... Ondertussen zal het reeds na halfdrie geweest zijn en we moesten allemaal naar binnen. We hadden al bijna twee maanden gerepeteerd om een toneelstukje op te voeren. Maar eerst was er nu een stoelenspel waaraan voor de drie eersten een prijs verbonden was. Hihi, het wordt zelfs nu nog gespeeld zo eenvoudig is het... Er stonden (zo'n) dertig stoelen rug aan rug op twee rijen. Maar er waren ééndertig spelers die eerst geloott werden.! Er werdt een liedje gezongen dat plots ergens stopte terwijl wij in een cirkel rond de stoelen huppelden. Dan moesten we vliegensvlug gaan zitten. Wie geen stoel meer had viel af. De laatste drie moesten dus knokken want de eerste (degene die als allerlaatste op een stoel zat) had natuurlijk de mooiste prijs. Hoe ik dat allemaal nog zo goed weet? Ik viel als eerste af... 'Ge zijt gij vuel te troag héé!' zei moeder spottend toen ik beteuterd afdruipte... Hèwel da was nie leuk nèèèéj... Hihi, maar eigenlijk was het ook grappig om het spel als toeschouwer(ke) gade te slaan... Wie er uiteindelijk gewonnen had weet ik niet meer, maar het was o, zo leuk! Ook van onze toneelopvoering heb ik geen herinneringen meer, behalve dat we een zelfgemaakt hoedje droegen dat ik fier aan vader en Nelly liet zien toen we later thuis kwamen... Moeder had al op voorhand het eten klaargemaakt. Al een geluk want ik had honger! In die tijd kreeg je namelijk niet veel te eten op dergelijke feestjes... Terwijl we met zijn viertjes aten aan tafel, luisterden we naar onze moderne radio waar o.a. Elvis Presley furore maakte. Praten gedurende de maaltijd dat mocht eigenlijk niet, want moeder vondt dat dat niet samenging. Maar de enige die die regel doorbrak was zij...

-10-

April 1955. Stel je voor! Vanaf nu mocht ik alleen van de school naar huis stappen! Binnen enkele maanden werdt ik tenslotte al zeven jaar! Eigenlijk was het niet zo heel ver, zo' n vier à vijfhonderd meter. 's Avonds waren er drie groepen die begeleid werden vanaf de school naar huis toe. Dus stapten er drie lange rijen in een verschillende richting huiswaarst. Toen mijn rij aan de hoek van mijn straat aankwam moest ik nog amper vijftig meter stappen tot ik thuis was. Alleen moest ik nog die grote hond van de buren paseren die me altijd buiten leek op te wachten... Dank zij m'n moeder had ik een panische angst voor dat beest. Dus ging ik telkens aan de overkant van de straat. Mijn hart bonsde in mijn keel toen hij me daar op een avond als ik van de school kwam weer eens stond op te wachten... Ikke liep al lang aan de overkant en plots doet dat soort Duitse Scheper iets wat hij nog nooit eerder gedaan had. Hij liep over de straat naar mij toe. Dus zette ik het op een lopen! Natuurlijk zag die hond dat als een spel... (iets wat ik in die tijd nog niet wist) ..nog twintig meter voor m'n kleine beentjes en ik was aan ons voordeur, die meestal gewoon niet op slot was... Oeff, deze keer ook niet! Ik vloog zowat naar binnen en wou de deur dichtdoen. Dat lukte niet helemaal. De kop van dat beest zat ertussen! Uit alle kracht probeerde ik de voordeur dicht te duwden. Dat lukte natuurlijk niet en die hond begon te kermen en hevig te grommen. Ocharme dat beest, als ik er nu aan denk.., die moet wel pijn gehad hebben... Hoelang ik uit pure schrik aan die deur staan duwen heb, weet ik niet meer... Ook was ik al verwonderd dat er van mijn moeder geen enkele reactie kwam?? Normaal was ze thuis... Tenslotte raapte ik dan toch al mijn moed bij elkaar als kleine peuter, want ik deed gewoon bijna in mijn broek van de schrik, om de deur een beetje te lossen. Kermend trok de hond zijn kop terug en ik lapte vlug de deur toe. Oefffffff!!! Ikke kon ineens niet meer op mijn beentjes staan. Hoelang ik daar nog voor die deur gezeten heb weet ik niet meer.., tot het grote gebons van mijn hart begon over te gaan denk ik... Tot ik eigenlijk zowat wakker schoot uit mijn versufdheid door die zeer bange belevenis... Het spookte nog in mijn hoofd... Weer realiseerde ik me plots dat moeder nog niet gereageerd had op dit voorval en dat was echt haar gewoonte niet. Misschien was ze net nu niet thuis..? En vermits we geen gang hadden stond ik nu toch dirrect in de voorplaats... Raar... Toen ik nog wat verder bekomen van de schrik, ging ik op mijn beentjes staan en stapte richting keuken... Wederom sloeg het hart me naar de keel!!! Daar lag ze mijn moeder, op de vloer!!! Naast haar lag een stoel... Ze bloedde een beetje uit haar hoofd, had op die plaats een joekel van een buil en zag lijkbleek! Gekukkig zag ik direct dat ze nog ademde. Telefoon hadden we nog niet in die tijd en voor geen geld durfde ik langs de voordeur naar buiten! Die kwade hond..! Nelly was ook nog niet terug uit school. Wat was ik nu toch ineens in een nog grotere paniek!!! Ben dan wenend langs achter naar de buren gelopen. Naast den Door was er nog een buurvrouw, waar ons moeder ook af en toe ginder op haar koer een klapke ging doen. Simone noemde ze, zo'n vijfendertig jaar in die tijd... Instinctief en volledig in paniek liep ik gewoon naar haar toe. Ik bleef daar maar vreselijk bibberend staan wenen en kon geen woord meer uitbrengen! Ze zag dirrect dat het ernstig was. 'Is er iets met je moeder?' vroeg ze. Maar ik kreeg geen woord uit mijn keel. 'Komaan' zei ze: 'we gaan kijken.' Bij ons binnen gekomen schrok ze ook duidelijk! 'Oei oei.., oei oei...' ik hoor het haar nog zeggen... Ze nam vlug een washandje dat ze even onder het stromend water van de kraan hield en legde het op mijn moeder haar voorhoofd. 'Amanda, Amanda.., wakker worden' riep ze paniekerig. Moeder reageerde en kwam stillaan bij... Ze bleef nog een hele tijd op de grond met de rug tegen de muur zitten. Ze kreunde van de pijn. Plots stond Nelly tussen ons. We hadden haar niet eens horen binnen komen . Die verschoot zich natuurlijk ook een bult... 'Nelly en Lu...' gebood Simone: '...blijf bij jullie moeder ik neem gauw mijn fiets en ga naar de dokter!' Gelukkig wist Nelly de naam van onze huisdokter. Beiden waren ze zeer snel terug. De dokter was ook met de fiets. Als de zware hoofdpijn van moeder morgen niet beterde moest ze voor onderzoek naar de kliniek. Morgenmiddag zou de dokter langs komen met zijn automobiel... We stonden er maar beteuterd bij... Hoe en wat er nu eigenlijk gebeurd was met moeder?? Wel ze was gewoon de ruiten aan het kuisen... In de voorplaats was er een hoge venster. Moeder had voor dat venster de tafel gezet met een stoel erop om aan de bovenkant te kunnen. Op de één of andere manier was ze daar afgesukkeld en net op haar hoofd gevallen. Ze moet daar toch al drie kwartier bewusteloos op de grond gelegen hebben! Moeder had daarvoor al gekookt voor 's avonds, maar dan wou nog ze die éne laatste hoge vensterruit kuisen en hopla.., het was gebeurd voor ze het wist.., de stoel was omgeslagen!'s Avonds moest vader die er ook door verschoten was het eten opwarmen en het maal dan maar zelf uitscheppen, en die was daar niet zo handig in. De radio bleef uit want moeder kon daar nu niet tegen... Het was maar stilletjes aan tafel. Veel heb ik toen ook niet gegeten. Eigenlijk had ik nog altijd wat de bibber.., ik had tenslotte ook twee traumatishe ervaringen achter de rug..! Geen mens die daar naar gevraagd had toen. In die tijd gebeurde dat blijkbaar niet. Naar kinderen werdt niet geluisterd. En ik zei niets.., dus bleef ik er gewoon mee zitten. Hoe klein ik ook nog was, moeder had nu voorrang want ze zag er echt niet goed uit...

De dag daarna kwam 's namiddags de dokter nog eens langs. Nelly en ik waren dan ook reeds thuis van de school. Moeder lag nog in bed... De dokter deed een paar testen met haar maar het was al vlug duidelijk dat ze voor verder onderzoek een paar dagen naar de kliniek moest. De dokter nam haar onmiddelijk mee met zijn automobiel. Gelukkig was er nog de buurvrouw Simone die toen voor ons meekookte. En Marie had speciaal voor ons een lekkere appeltaart gebakken! Na een paar dagen werdt moeder ontslagen uit de kliniek. Vader ging haar ophalen met de taxi want in die tijd hadden we nog geen auto. Ze zou nooit meer dezelfde lieve blik in haar ogen hebben... Hoe dat kwam weet ik niet. Nelly die ouder was heeft me altijd gezegd dat er van toen af iets veranderd was met moeder... Mischien had ze in die tijd niet de juiste behandeling gekregen.., we zullen het nooit weten...