|

Ons Oorlogsdagboek 1914-1919
door Jan De Belser
deel 15
Bl.106
De 17 j. zoon van den heer Cassiers is in Engeland, waar hij bij nabestaanden verbleef, door de overheid tot legerdienst opgeëischt. Waarom is hij niet naar Holland uitgeweken zooals zijn oudere broeder!!!
3. Onze leerling Jos Busschots toont ons brieven en een portret van zijn broeder Frans, vrijwilliger aan het front. Frans, alhoewel nog jong ziet er een flinke kerel uit, met open gelaat dat vastberadenheid verraadt. Kleeding: wel passend vest tot beneden de heupen, hoog aan den hals sluitend met smallen opstaanden kraag, 5 knoppen op een rij; broek ietwat op zijn kortste; klak met tamelijk groote vooruitspringende klep. Te midden der lenden lederen riem met 5 patroontasschen door een breeden riem over den nek, bij wijze van kruiriem, opgeheven. Geweer met bajonet aan de zijde. Waardige houding die een dapper gedrag voorspelt.
4. Van de pas aangekomen bezetting van Melcauwen, wederom grijzen, maar bejaarde mannen, die volgens sommigen met de Duitsche.krijgers van vroeger niet te vergelijken zijn, woonden heden 2 manschappen de vroegmis en 1 de hoogmis bij. - Frans Lens, kerkmeester, vertelt dat eenige van de aangekomen soldaten geroepen om tusschen te komen bij een relletje met hevige ruzie tusschen gebuurvrouwen, gisteren avond, na onderzoek daar gauw een eind aan gesteld hadden.
Naar Schriek Moeder is tevreden te huis te zijn; “nergens slaapt men zoo gerust als in eigen nest” zegt ze (na 10 maanden afwezigheid). Broeder Isid. verhaalt zijne reis; verblijf in Frankr., Engel. en Holland.
Nieuws van het front: Leon Meulemans (Heyst-Goor) zegt ons dat den zoon van Fr. De Haes, en de 2e zoon van hr. Jos. Bruyninckx (oud-onderw) onlangs aan de IJser gesneuveld zijn; de laatste, hulponderw. te Relegem (Brab.), werd, terwijl hij als brancardier eenen gewonde vermaakte door een shrapnel doodelijke gekwetst. De beide zoons van L. Meulemans stellen het nog goed. — Vrouw Louis Winkelmans vraagt ons of wij in Lier geen onderw. Dankaerts hebben gekend. Zij zegt in "Ons Lier", het eenig nieuwsblad dat in Lier verschijnt, te hebben gelezen, dat voornoemden onderw. bij 't wegbrengen van een gekwetste, door een bal die hem hals en keel doorboorde, is gevallen. - Te Beersel weet men van twee gesneuvelden, op Grashei van 6 of 7.
Heden Beersel-Kermis: In een café tegenover de brouwerij hooren wij dansmuziek, "en 3 broeders der bazin, zegt men ons, zijn in den slag ! - De schietoefeningen op den berg aldaar hebben maar 4 dagen: Vrij-, Zater-, Maand- en Dinsdag, geduurd. Het verkeer op de prov. baan was onder de oefening niet verboden, maar afgeraden. - Alles is er reeds verdwenen.
5. Dat er tot zelfs in 't plaatselijk steunkomiteit gekonkelfoesd wordt, blijkt uit het volgende: Terwijl wij de aangeplakte naamlijst van de werkloozen, steun A, Heikant, staan te overzien, komt Jef Van Hout ook eens zien en zegt al spotlachend: "Ha! dat zijn nu de bedeelden uit het zoutvat; zij hebben getrokken en wij en anderen hebben er mogen voor werken! Nu mogen zij ook eens marcheeren!" Leop. Winkelmans, onze gebuur, deelt ons mee, dat voornoemde 24 pers. in 't geheim onderstand hadden genoten, zonder daarvoor werk te leveren, ten gevolge eener klacht aan 't hoofdkomiteit moeten ze hunnen verworven onderstand nu gaan verdienen. Onze leerl. Jules Laureys: "Gisteren wilden “ze", op den Dries gaan "spel houden", omdat het Beersel-Kermis is, maar de Duitschers.waren er gauw bij om het te verbieden. "Naar de kramen gaan en suikergoed koopen wel, maar niet spelen en dansen", zegden zij.
6. Naar Heyst om een velopas. - Het "passen-bureau", is verplaatst naar de Bergstraat, 132. De bedienden deelen ons daar mee dat passen voor rijwiel, tram- en treinverkeer van morgen af te Mechelen afgeleverd worden.
Een en ander uit Heyst: Bij de not. Scheurmans hebben de barbaren ook sporen achtergelaten: Den neus van een groot borstbeeld des Konings afgeslagen, het blad van een bureau-ministre stuk gezaagd of gebroken, beeldwerk verbrijzeld, enz. — De heer Dokter Brems, lid van de Best. Deputatie, zegt dat 't Bestuur te Antw. zijn werk verricht als te voren, maar alles onder Duitsch toezicht en dat zulks onverdraaglijk is. - Van de zonen des Burgemeesters is niemand bij 't leger, van die des heeren Vrederechters zijn er 3 onder de wapens gegaan: Een is tot luitenant bevorderd, een ander in Holland geïnterneerd, is daar ontvlucht en naar het leger teruggekeerd. - De hr not. Scheurmans heeft vernomen, dat de Duitschers met een millioen mannen tegen Maubeuge zouden oprukken. - Sus Vetters (in 't baanwachtershuisje tegen de straat van Werft) zegt ons dat nabij zijn woning een 7 tal bommen uit Lier of Kessel zijn ontploft; twee ervan hebben op den spoorweg riggels en dwarshouten uitgeworpen. Deze projectielen werden zonder twijfel afgezonden op den vijand, die zijn kanons op 't weiland tusschen den buurtsteenweg van Werft en de hoeve van Jos. Vertommen (bewoners Stuyck) opgesteld had. Deze hoeve werd fel beschadigd door 't gedaver. - Verleden week en gisteren zijn treinen met soldaten en paarden in de richting van Aerschot gepasseerd. - Een reiziger uit Antw. zegt dat een zware slag aan gang is.
7. Schier dag en nacht is hier verkeer op de baan: meestal lichte, maar zwaarbevrachte rijtuigen uit het Hageland, van Diest en omstreken naar Antwerpen toe, wij denken van boter- eieren en andere kooplieden.
Geburen deelen ons mee dat het kanon gisteren in Z.W. richting fel heeft gebulderd.
Naar Kon.-Hooickt ter raadpleging van de algem. lijst der leerplichtige kinderen. - De hr gemeentesecret. aldaar, die tijdens zijn vlucht ook in Brugge vertoefde, zegt ons, dat naar mededeeling van Duitsche overheden de stad Brugge aan het front ligt, dat 't etappengebied Brugge-Gent verplaatst is Gent-Antw.
Bl.107
dat Duitsche kanons te Roeselare opgesteld zijn; dat de Engelsche bladen onder strenge censuur staan als de onzen, en men daar, naar 't zeggen deze week uit Engeland weergekeerden Hoycktenaar, zoo weinig van den toestand kent als wij hier; dat, naar beweerd wordt, alle Belgische vluchtelingen Holland zouden moeten verlaten.
Het woonhuis desr onderwijzers is geweldig beschadigd; zes projectielen zijn er door heen gegaan; scherven en ballen van shrapen. steken in deuren, ramen en omlijsting.
Duitsche krijgers zijn heden bezig den koperen telefoondraad met toebehoorten weg te nemen. – Een Heystsche reisgezel bevestigt ons dat men over ongeveer 14 dagen op 't punt is geweest het fort van Lier op te blazen, dat slechts op 't laatste oogenblik, toen alles in gereedheid was, tegenbevel kwam.
8. Eerste dag sedert maandag, waarop wij volstrekt niets, nieuws, noch waarheid, noch leugen, hooren vertellen. Moge het spreekwoord "geen nieuws, goed nieuws" bewaarheid worden!
9. Gedurig aan komen stoffelijke bewijzen de plichtigheid van zekere lieden van "vroeg te huis" bevestigen; Zuster Ther. deelt ons mee dat de kinderen van Skv., ter schole komen met voorschooten vermaakt uit maagdekenskleederen uit de kleerkamer bij de Zusters. De vrouwen van Snmrg. Svdf. hebben daar ook hun aandeel gezocht. Bij hunne thuiskomst troffen de zusters op hunne koer Snmrg. aan, welke daar niets vergeten had.
Dezen nacht werden bij Jos. Lambrechts, die bij 't vernemen van ongewoon gerucht tot 2maal toe was opgestaan, een zeker aantal hoenders gestolen.
10. Bij Sus Mertens, zegt men, zijn gisternacht hespen en spek uit de schouw gaan vliegen: Morgen, 1e dag onzer jaarlijksche kermis zal aan zekere tafels goed gevierd worden; kiekens en hesp zullen wel bijval hebben.
Juul Nauwelaerts zegt, dat men te Mechelen (Groote markt) passen kan bekomen voor alle richtingen, ttz. verschillende steden of dorpen op eenzelfde blad(?) geldig van 1 tot 30 dagen tegen betaling van 1 M. – De heer Jos. Bouwen, gemeentesecr. te Kessel: "Gisteren werd aangeplakt, dat voor gespan, trein en tram geen pas meer geëischt wordt, en veloverkeer binnen de gemeente zonder pas toegelaten is." Te Lier in de nieuwe kazerne levert men ook passen af. – Te Putte maken de Duitschers jacht op de passen der velorijders.
2 Duitsche krijgers van Melcauwen komen aangewandeld, blikken nieuwsgierig in onzen tuin en blijven eindelijk staan, waar wij druivelaars aan 't innijpen zijn. Zij zeggen uit de Rijnstreek te zijn, waar veel druiven gekweekt worden. Er weldra loopt het gesprek over alle andere zaken. Wij voelen dat ze mededeelzaam zijn en schijnbaar openhartig – over de verwoesting van Leuven en Tienen, waar ze verbleven hebben; ze vragen of de pastorij in brand geschoten of aangestoken is, klagen fel over 't voortduren des oorlogs, denken dat zij bij gebeurlijken terugtocht elk stukje grond hardnekkig zullen moeten verdedigen, – deelen ons mee dat enkelen hunner makkers sedert het begin des oorlogs voor enkele dagen naar huis geweest zijn. Een hunner pas weergekeerd, zegde dit niet meer te doen, wijl het afscheid te droevig is; zijn oudste kind wilde hem te huis niet lossen; hij wendde daarop naar de stad te moeten gaan en beloofde weer te keeren, maar zal dat! Een onzer twee sprekers houdt winkel en is vrachtvoerder met 2 paarden, waarvan nog 1 op stal is gebleven.
11. Naar St-Kath. Waver. Op 't veld achter den afgebrande steenen molen te Putte bemerken wij in een hoogen canada een "Kraaiennest" (zoo hooren wij dit noemen door het volk) van 3 verdiepingen; halverwege de takken, beneden en boven in het takgestel. – Op de "Zoetewei" liggen nabij het eind van den Kiezelweg, 2 huizen afgebrand en een gansch doorschoten; een zware eiken strunk is op 1 m. boven den grond door een projectiel overgeslaan. – Bij 't naderen van de puinen van 't Waver Klooster rijzen in onze verbeelding allerlei feiten op uit het verleden: lastige studie, kommervolle examen, blijde ontspanning, vreugdevolle bezoekdagen voor onze kinderen, .... hun verhaast vertrek en het schier onherstelbaar verlies van de vrucht van zooveel arbeid en moeite! – "Zoo zonk uw grootheid, ijdel.... nu God door oorlog sprak! ... uw paleis stoof... uw trotsche torens storten neer!", naar Rafk. woord: "de luxe, die pracht, die trotsheid is overdreven, dat zal niet blijven duren!" – Ter 6uremis in de crypte van de Kerk der ZZ. Ursulinen, – deze kerk, een juweeltje, is gespaard gebleven. – Onder dit reusachtig Kerkgebouw, gewelf in steen en ijzer, door zware arduinen zuilen gedragen, zit eene ingetogen menigte bidden tot... behoeding tegen verder onheil? Hier zaten ook eens onze kinderen. – Velen naderen ter H. Tafel. De mis wordt gezongen voor de geloovigen met begeleiding van harmoniumspel. De kerkel. diensten verricht door E.E.H.H.P. en Ond. der parochie. – Tusschen kale en afbrokkelende muren sierlijke bloemperken.
Bij hr. Frans Uiterhoeven te Kath. Waver vinden wij meerdere stukken voor onze verzameling. – Mej. Mar. Landmeters brengt bezoek (aan onze afwezige kinderen). Zij verhaalt van hare vlucht, haar verblijf te Kortrijk, haar terugkeer, en... een tafereeltje uit von Donops regeering te Heyst: "Zekeren dag passeerde zij eens voorbij de statie aldaar." Op het plein vóór het statiegebouw, zegt ze, zat een Duitsche trommelaar op de knieën eene marsch te slaan. Rond hem reed hr von Donop op zijn paard, dat naar zijn zin niet genoegzaam trippelend of trappelend op die muziek kon marcheeren, – want hij keerde en draaide, gromde en bromde, gebood zijnen trommelaar "vlugger",
Bl.108
en "trager" al trommelend hem te vergezellen, .... eindelijk al roffelend voor den kop des paards allerlei kunstige passen, aardige en guitige bokkensprongen te maken, opdat zijn ros dit zou kunnen zien en beter nadoen! Na eenige dagen nutteloos pogen werden trommelaar en draver door hun meester voor "lomperds en domooren" uitgescholden. (Toevallig en zonder te weten wat er op handen was geweest hebben wij 't eind van dit "scène" bijgewoond!)
Het eenige kermiskraam op ons dorp tiert goed.
12. Een heer uit Brussel, die bij de Zusters een altaar is komen plaatsen, wist te vertellen, dat de Verbondenen wachten om aanvallend op te treden, totdat de graanoogst uit het veld is. Zoo blijft het al duren, nu om een ditje, dan om een datje, en zien we geen eind aan onze slavernij.
Weinige lln. (leerlingen) in de klas.
13. 2e Kermisdag. Minder lln. in de klas dan gisteren, ingevolge verlof in de meisjesschool. Een trein van ongeveer 80 wagens, meest allen verbrand, passeert hier uit Antwerpen.
14. Jos. Truyts, schepene te Beersel: "Vandaag is een trein van 60 wagens, die er als verbrand uitzien naar Aerschot toe gerold; de meeste dezer wagens waren met kanons geladen, tot 4 per wagen.
15. Naar Lier om een rijwielpas. Pasbureel in groote bovenzaal der kazerne aan de Mechelsche poort. Een oude, kaalhoofdig Duitscher is bezig eene zeer groote kaart op schaal te brengen. - De overste van 't pasbureel ziet er een ernstig en gedienstig man uit. – Op onze vraag (en op vertoon van Mitt, pas te Maastricht door 't D. consulaat afgeleverd) zegt hij dat passen voor (terugkeer naar) Holland te Antw. afgeleverd worden. - Een pas, voor ons ter hand gesteld. Afschrift:
"Pas-Behörde Lier" bei dem Kaiserlichen Gouvernement Antwerpen
Innerhalb des Gebiets des General-Gouvernements. Lier, den 15 Juli 1915.
N° 16783 / Passierschein
für Herrn De Belser Jan
aus (Wohnort) Berlaer, Strasse und N° .
Staatsangehörigkeit: Belgien
Geboren am 4 Juli 1863 zu Schriek / Alter: 51 Jahr
an ?- oder als insasse im Fahrwerk - mit Fuhrwerk - Kleinbahn - Fahrrad - Eisenbahn
Zweck: beruflich.
von Lier, Berlaer, Bouchout, Antwerpen, Broechem, Santhoven, Halle, Duffel, Boom und Rumst
Gültig vom 15 Juli 1915 bis 30 Juli 1915 vorbehaltlich jederzeitigen Widerrufs.
Mark 1 erhalten Vermerk auf der Rückseite beachten Aanmerking op de keerzijde aandachtig te lezen
Pass.Behörde Lier A.B. / (get) Frey / ?. Leutnant.
(Keerzijde) Opmerkingen:
1-Dit pasp. is maar geldig indien het onderteekend is door een officier of een officier-plaatsvervanger en met den stempel van de overheid, die het uitvaardigt, voorzien is.
2-De drager van het pasport moet tegelijkertijd een van de burgerlijke overheid gestempeld personeel identiteitsbewijs hebben met duidellijk portret en door den drager persoonlijk geteekend. De stempel moet deels op 't portret en deels op 't bewijs staan.
3-…
4-Wie eigenmachtig het uitgegeleverde pasport verlengt of verandert, wie pasporten vervalscht of van vreemde paspoorten gebruik maakt, wordt volgens krijgswetten gestraft.
5-Brieven en dagbladen mogen niet medegenomen worden.
6-Dit pasp. moet aan den Pass-Bureel te Lier terug afgeleverd worden.
a) onmiddellijk na 't verstrijkenen van de geldigheidsduur als het voor heen en weerreis uitgesteld was. Is de reis vroeger afgeloopen, onmiddellijk na aankomst.
b) door de post binnen de 10 dagen na verstrijken van de geldigheidsduur indien hedt alleen voor de heenreis naar een andere plaats bestemd was.
Overtreders worden gestraft en hebben te verwachten elk verzoek om een nieuw pasport te zien weigeren.
16. Een schrijver van 't Hoofdkomiteit te Antw. (te Heyst verblijvend) deelde mee, dat Engeland van gevoelens is, dat alle oogst alhier door de Duitschers zal opgeëischt worden en dat het derhalve waarschijnlijk is niet veel jonge dieren op te zetten.
(Heden 3-4 u. vindt Leop. Van Rompaey - een lediglooper best gekend onder naam van "Pol Bats" - in het schaarboschje achter het "Slotje" in de Smidstraat, aan een boom opgehangen het lijk van Jan Aloïs Stuyck van Werft (Heyst).
17. Er wordt in het omliggende veel gerept over een nieuw IJzerdrama, waarbij de vijand nogmaals erg zou toegetakeld zijn, - waarin ook de onzen vooral het 5e linie veel zou hebben geleden. Op raad van den heer Prov. Bouwmeester zal met het heropbouwen der pastorij weldra aangevangen worden.
18. Allerlei berichten, bekendmakingen en verordeningen hangen aangeplakt (zie schb. 4, bl. 541 en volg.)
19. Volgens dagbladbericht zijn de Duitschers al ver in Rusland binnengedrongen; anderen beweren dat een aanzienlijke Duitsche legermacht door de Rusland omsingeld is. Wat gelooven?
Aan 't Kapelleken, op den hoek der Smidstr. en prov. baan, hangt aangeplakt:
Zaak van Jan Aloïs Stuyck.
Een goede belooning wordt verzekerd aan degenen die ons inlichtingen zouden kunnen geven over het verdwijnen van den ongelukkigen en bijzonder zijn verblijf. Woensdag en Donderdag laatst eene door met papieren geld die hij op zich droeg, alsmede de herkomst van een zeeltje.
Berlaer, den 18 Juli 1915.—De dd. Burgemeester (get) René Lambrechts
Een 80 tal Duitschers passeren hier op marsch onder het zingen der "Wacht am Rhein", in de richting van Heyst, aangeleid door een verken van 130 kg.
20. De baanwachter aan de trekschuif in de Smidstraat deelde ons mee dat heden eenige wagens met paarden in O. richting zijn voorbijgerold; – dat een der laatste dagen een trein is gepasseerd waaraan twee wagens Belg. krijgsgevangenen – aan 't portel een Duitsch wacht met bajonet op ’t geweer,
Bl.109
op weg naar Duitschland; dat Duitsche artillerie uit Lier deels in N. deels in Z. richting; over Koningshoyckt en Putte is getrokken; dat de electr. signaaltoestellen aan de overwegen op het spoor geplaatst uit de Antwerpsche omgeving naar hier zijn overgebracht, maar nog niet werken.
Aangaande den ongelukkigen Stuyck vernemen wij, dat hij verleden woensdag met ongeveer 19800 fr. papieren geld in eene doos was verdwenen. - Donderdag was gezien met een zeeltje om de lenden, en vrijdag in vermeld boschje, werd ontdekt door Leop. Van Rompaey, die fel ontsteld en al bevende pikkers op het naburig korenveld daarvan verwittigde. Opzoekingen naar de waarden leidden op 100 - 200 m. van de plaats des onheils tot de ontdekking van stuk gescheurde bankbrieven, die ineen gewrongen, in kleine stukjes verscheurd en in den grond gestopt werden in die door samenvoeging slechts 8 br. van 1000 fr. vormden. Heeft de oorlog schuld aan dit wanhopig besluit?
21. Nationale feestdag. En alle feestvieren is verboden: Aan 't gemeentehuis te Berlaer is eene verordening aangeplakt die alle betoog en uitlating, vlaggen, dragen van nationale kleur, enz., enz. verbiedt, - in winkels en magazijnen, die ten teeken van rouw zouden sluiten, bij noodige bevoorrading van burger of leger, met openbreken bedreigt. ‘t Is dus klas. Maar onze dd. Burgemeester denkt er anders over en wil dat men dezen dag toch niet teenemaal ongemerkt mag laten voorbijgaan. Om 10.30 u. brengt een bijzondere bode ons toelating tot verlof heden namiddag. Bravo, Burgemeester!
Leop. Van Rompaey-Van Hees, Sollevelden, Berlaer, vertelt ons: "Bij den inval des vijands heeft zich, hier (Berlaer) in het gasthuis een overste met eenige manschappen aangeboden. Deze overste om zijne strengheid algemeen gekend en gevreesd door zijne ondergeschikten, verscheen met de overigen niet meer in het gesticht. Op de vraag waar hun overste was, kregen de zusters ten antwoord: "Die was veel te streng, en is ... weg”. Men voegt erbij, dat hij zijne ondergeschikten beval het dorp in asch te leggen, maar op hunne aandringen, tot den volgenden morgen daartoe uitstel verleende; dat hij echter door hen 's nachts naar de andere wereld werd gezonden en op het kerkhof ten ruste gelegd, doordien zijne mannen er gaarne van af, en bovendien meer op uit waren te verorberen en te pakken dan te verbranden. Dat het stoffelijk overschot diens dwingelands onlangs naar het Duitsch kerkhof te Lier werd overgevoerd."
Zoodat Berlaer-dorp op 't punt geweest is in vlammen op te gaan.
Ook te Wiekevorst werd verlof gegeven tegen het verbod in der Duitschers.
22. Twee grijs geschilderde Duitsche wagens ieder met een koppel paarden bespannen, vergezeld van een overste te paard, passeeren vandaag voor de 3e maal binst de week. Men zegt ons dat deze proviand vervoeren tusschen Heyst en Berlaer. Volgens opschrift der plaatsen behooren de wagens in Neuss te huis.
23. Reizende passanten, uit Antwerpen gekomen, vertellen dat, ondanks verbod van onze nieuwe meesters eenige Sinjoren op eigen hand en wijze onzen nationalen feestdag hebben gevierd: Heeren met hoed versierd met zwarte, gele en roode pluim naast elkander defileerden langs de straat. Sinjorinnen in dergelijke kleur gekleed doorkruisen in deftige houding de stad.
24. Nu de banen en wegen in regel gebracht zijn, gaat men aan 't ruimen der waterloopen beginnen. Eene ploeg werkloozen is alzoo bezig den loop die het water van de dorpskom van B. Heikant naar de Hellegatbeek voert, goed open te maken, voldoende breedte, diepte en helling te geven, van aan zijnen oorsprong laagte gelegen tusschen de woningen Karel Nagels, Jos. Van Houtvinck en Leon. Aerts [onleesbaar] langs heen de hoven der woningen Z waarts van de prov. baan, de Gildezaal, N waarts van die baan tusschen de tuinen van de Kind. Verelst en de Zusters Maricollen, verder over den Heikant tot aan den steenweg naar Melcauwen. Van aan dat punt zal men de toekomende week het werk voortzetten.
25. De schoonzoon van smid Boons, bakker te Bouchout, deelt ons mede dat het "Te Deum" verleden Woensdag ter gelegenheid der verjaring onzer onafhankelijkheid in de hoofdkerk van Antwerpen nog nooit zoo talrijk en zoo ingetogen werd bijgewoond, - dat de Duitschers aan de IJzer zoo 't schijnt weer eene zware klopping hebben gekregen.
26. Wij hooren in de richting van Duffel en van Beerzel geweerschoten knallen. Men zegt ons dat schietoefeningen gehouden worden op forten, en door onlangs te Heyst aangekomen krijgers op Beerzelberg.
27. Naar Wiekevorst. Op den steenweg van Heesten tegen de Kapellestraat (Kiezelweg) staat een staak met plank van vorm en kleur als de nieuwe wegaanwijzers, met het opschrift : "(Verboden te rooken in de dennenbosschen en dezer omgeving)" . De electr. klok op den spoorweg is verdwenen. De stukken die buurtspoorbrug te Itegem zijn uit de Laak opgehaald en terug in herstel.
Schoonbroeder Karel, die als komiteitslid gisteren naar Mechelen was geweest, vertelt:
"Op 21 dezer, Nat. Feestdag, stond voor een deur, in een straatje te Mechelen, eene kindervoituur met 2 kindjes van 1 en 3 j. oud. Eene vrouw uit de buurt gaf - met opzet - aan de kleinen een zeer klein driekleurig vlagje voor speelgoed. Nauwelijks was dat door Duitschers bemerkt of deze stormden de woning binnen; de moeder werd verwezen tot 1000 M. boet of 4 weken opsluiting. Na uitleg van de toedracht der zaak werd de straf tot 2 weken verminderd, en door bemiddeling eener medelijdende Duitsche dame tot 2 dagen. 's Morgens vroeg kwamen 2 Duitschers moeder aanhouden. Zij vroeg en kreeg toelating zich en hare kindjes
Bl.110
te wasschen, en te kleeden en hare kindjes bij zich te houden. Na 2 dagen opsluiting kreeg het 3 tal de vrijheid weer. – Een Duitsch soldaat, gemeentesecretaris van zijn dorp, heeft verteld, dat het er in streek droevig begint uit te zien. Op zijn dorp is niemand meer, bekwaam zijn ambt te vervullen. -"
Bij gebuur Lemmens getuigde deze week een andere Duitsche soldaat (stedeling): "Bij ons ziet men niet dat het oorlog is: Het volk leeft, gaat naar den schouwburg of elders, als naar gewoonte. Doch wenschte ik dat de strijd, die in België heeft plaats gehad, ook eens in ons land kwam. Dan zou men weten wat oorlog is! Dan zou men weten dat het in het belang der rijke lieden is, dat arme vroeters zich moeten laten dooden!"
28. Frans Uiterhoeven van St. Kath. Waver kwam ons bezoeken en zegt: “De boeren hebben gisteren tot 3 u. in de statie van Duffel moeten wachten eer ze hunne aardappelen konden laden. Verscheidene treinen van het Rode Kruis meesten eerst uit Antw. passeeren, allen met gekwetsten. Van op hun kar zagen de boeren, mannen met omwonden hoofd, met opgehangen arm, enz. zitten. Alle weken rijden daar zulke treinen voorbij. Verleden week kwamen er treinen waarvan de voorste en achterste wagens gekwetsten, – de middelste doordien de portels gesloten en dicht gemaakt waren, vermoedelijk doden of zwaar gewonden vervoerden, meermaals zag men er bloed uit lekken.
29. Edmond Wuyts: "Dezen voormiddag zijn bij mij en bij andere geburen 2 Duitschers komen zien naar de duiven hokken en naar de kaarten, om te weten of alles nog in regel is. Want, gelijk ik gehoord heb, dat de Duitschers zelven bij middel van duiven depechen uit de IJzerstreek aankrijgen, zoo zijn zij ervan verzekerd dat men in België bij middel van duiven spionneert."
Naar Lier om vernieuwing van velopas. "We ontmoeten op de brug aan de Leuvensche poort nicht Marie van Lisp, vol verdriet en achterdenken over haren zoon Paul, te la Rochelle gereformeerd. Op 't Passenbureel, bij 't nazicht van onzen ingeleverde pas zegt men om geen pas meer te kunnen afleveren tot Halle en Boom. Op vertoon onzer identiteitskaart en onze aanmerking dat het schoolkanton zich tot die plaats uitstrekt, geraken wij klaar, – en ditmaal wel voor eene maand. (inhoud als op 15/6/15)
30. J. B. Bellekens : "Ik heb hooren zeggen dat bij den inval van den vijand eene Duitsche patrouille zich verstoken had in de J...-brouwerij te W. Een binnenkomende Belgische patrouille vroeg aan den brouwer of hij geene Duitscher gezien had. Op dezen ontkennend antwoord trok deze patrouille verder. Doch nauwelijks voorbij, werd zij in den rug aangevallen door den vijand; 3 of 4 der onzen vielen. Ter bevestiging dier laffe handelwijze, spreekt J.B. vernomen: dat zoo niet al, dan toch een groot deel der klanten van J.- te en rond Scherpenheuvel, uit welke streek 1 of 2 der gevallenen afkomstig waren, zoo verbitterd zijn, dat ze den naam van J. - niet meer willen hooren, – en dat men hem (J. B. Bellekens) zelfs te Bouchout inlichting vroeg nopens de echtheid van die verklikking."
31. Volgens Nederl. dagbladen zijn sedert het begin van den oorlog van de kant der vijands reeds 7-8 millioen strijders buiten gevecht gesteld.
Juul Nauwelaerts van Lier komend, zegt dat de nood daar bij sommige armen begint te nijpen en het lijden veel erger is dan men zich voorstelt: "Verleden Woensdag, zegt hij, was ik naar Lier om eene kar kalk geweest. Twee armoedig geklede kinderen, een 10-11 jarig meisje en een jongentje van 2-3 jaar, volgden mij op over dezen kant van de stad. Het meisje dat dikwijls bevreesd had opgekeken, vroeg me eindelijk: "Is dat bloem, die van uw kar valt?". Ik zegde: "Neen, dat is kalk. Hebt gijlie te huis bloem?". Neen, zegde het kind, wij krijgen geen bloem, wij mogen brood halen.”– "Hoeveel brooden moogt gij halen?" – "Zes op een week." – "En met hoeveel zijt gijlie om te eten?", – "Met elven..." – "Komt gij dan met 6 brooden toe?..." – "Neen, want het zijn van die kleine, die voor den oorlog maar 12 en half kosten, maar nu kosten ze 22 en half en zijn nog dun." – "Hebt gijlie dan nog ander eten?" – "Ja wij gaan bij den boer patatten vragen, wij hebben er gisteren maar luttel gekregen, wij hadden er ieder maar 4 van." – "Hadt gij toen nog honger?" "Ja, maar wij hadden toch niets meer, wij hebben maar eenige keren niet genoeg kunnen eten." – "En wat brijt gijlie op uw brood?" "Wel van den schoenmaker naast ons krijgen wij soms wat kaas, dat is zulke goeie mensch, en siroop als al eens, wij hebben geen geld voor boter en een beetje margarine kost ook 32 centen." – "Wint ulie vader dan geen geld?" – "Dat is onze stiefvader, en hij is kwaad op ons." – "En ulie moeder is toch niet kwaad?" – "Moeder die is in oorlog siek geworden, en ligt altijd in 't bed." – "Komt de doktoor niet bij uw moeder?" "Ja, die komt dikwijls" “En wat zegt hij dan?" – "Dat moeder misschien niet meer zal genezen." – "Waar woont gijlie?" – "Ons huis is afgebrand, wij hielden snoepwinkel, en nu wonen wij hier" Vol medelijden met die onnoozele lijders, gaf ik aan het meisje het brood, dat ik voor mijn paard gekocht had. Het meisje was toch zoo blij en het jongensken begon vriendelijk te lachen. En toen ik er den laatsten kleinen munt, dien ik op zak had, 25 centiemen bijvoegde met de woorden: "Dat is voor te brijen te koopen.", liep de kleine overblij naar huis, en toen ze aan de klink stonden, knikten ze nog gedurig."
Augustus.1. "'t Is al een jaar, dat de oorlog in gang is, hooren wij uit zovele monden, en nog geene beternis, wat zal het gaan worden?" En onwillekeurig komen de tafereelen der gebeurtenissen ons voor den geest; Dreigend oorlogsgevaar nog al ver van hier, ras gevolgd van oorlogsverklaringen door schier heel Europa, binnenroepen van klassen, opeischingen van paarden en gespan, beweging van troepen; algemene angst, noedeloosheid; donder des kanons, strijd, wreedheden, vlucht.
Bl.111
Gisteravond rond 20–21 u. en later in den nacht tusschen 23 en 1 u. heeft men hevig en zwaar kanongebulder gehoord. – Heden namiddag komt de hr. dd. Burgemeester van Berlaer alhier ter schoole eenige inlichtingen geven aan de opgeroepen landbouwers over de opeisching van den oogst. Tot op heden wordt op last van het Nationaal Comiteit slechts gevraagd, dat de landbouwers die eene ha. of meer land bebouwen, eene schriftelijke opgave doen van de hoeveelheid graan, die zij komen in te oogsten, daarbij dienen opgegeven te worden het aantal personen en stuks vee die gevoed moeten worden. De N.R.C. deelt heden mee, zegt de hr. Burgemeester, dat Waarschau reeds is prijs gegeven door de Russen. Ons min goed vooruitzicht.
2. De 3e Amer. nota aan Duitschland, in dagbladen openbaar gemaakt, toont dat Amerika geen vrede heeft met Duitschlands antwoord van 8 Juli en de betrekking tusschen die staten minder goed moet worden. – Joz. Nagels (timmerman-schrijnwerker) aan het werk aan de woningen van Joz. Vermeulen tegen den spoorweg op Melcauwen, zegt dat hij meerdere treinen, enkel met Rijnzand geladen naar Aerschot heeft zien voorbijrollen, een trein met rollen zwaren prikkeldraad naar Antwerpen, en verscheidene wagens met oude en kleine kanons, zooals de antieke kanons van 't Steen, te Antwerpen, en met munitie naar Aerschot. – Sedert 2 dagen zijn er Duitsche wachten en 2 “gucriten” op 't Kruispunt geplaatst, eenigen denken om een oog te houden op de wielrijders, wijl de lange baan Lier-Aerschot zonder kontrol was, – anderen meenen op autos, doordien een auto met burgers was gepasseerd.
3. Juff. Ad. Van Gaver, schoonzuster van broeder Victor, op weg om naar Lier om eenige van Victors meubelen terug te halen, deelde ons mee, dat haar vader in het etappengebied in Frankrijk dienst doet, – dat volgens verklaring der ministers, Victor niet gehouden is weer te keeren voor het eind des oorlogs, – dat Mère Ignace van Waver op reis naar of van Engeland aangehouden en opgesloten is door de Duitschers.
De eerw. heren Past. en Onderp. teekenen de stukken der oologsschade aan kerk, pastorij en inboedel.
4. De wachten die thans op Melkcauen verblijven, zijn op een enkel uitzondering na, allen goede lieden, zij vreezen kortelings naar het Russisch front gezonden te worden.
Er begint hier zwaarder geladen gapan te passeeren dan wij tot heden zagen, meest geladen met gesloten wijnen manden ; zij denken fruit dat naar Antw. gevoerd wordt.
5. Schoonzuster Fien van Wiekevorst aangekomen, deelt mede dat eene dochter van oud-veldwachter Meroy vandaag 100 M. boet heeft betaald aan Duitsche overheid ten gevolge van onvoorzichtigheid en medeplichtigheid in 't smokkelen van brieven ; – dat Duitsche soldaten naar 2 wielrijders, die bij 't vallen van den avond zonder licht dorpwaarts reden, hebben geschoten, omdat dezen in plaats van op ontvangen bevel te stoppen, ijlings de vlucht namen. – Vrouw Fr. V.d. Broeck (Melcauwen) heeft van de Duitschers vernomen, dat hun voedsel veel verslecht, en hunne soldij tot 60 cent. daags verminderd is.
6. Onze veldwachter van Leuven terugkeerend, heeft aldaar vernomen dat het slachthuis dier stad ten dienste der Duitschers moet gesteld worden. Onze brengen hunne slachterij, thans te Gent gevestigd, derwaarts over.
7. Aardappelen deze laatste dagen te Heyst geladen, zijn niet verzonden, men veronderstelt ten gevolge van vervoer van oorlogsmateriaal. – Deze week passeerden hier 2 omnibussen – vandaag nog eene – met een koppel paarden bespannen en geladen met heeren en dames, – wat ons het verkeer per Diligence of postwagen, van over 35-40 j. voor den geest brengt. – We vernemen niets meer van den strijd.
8. Onze veldwachter Edm. Bautmans heden morgen ter rechtbank te Mechelen geroepen voor de zitting, vernam aldaar dat de hulpcommissaris van police van spionneering verdacht door de Duitschers in hechtenis was genomen, (en na de zitting) dat de aangehoudene bij zijn overbrengen naar elders, in de stad, aan de waakzaamheid zijner geleiders ontsnapt, ontvlucht en spoorloos verdwenen was. – Later in den dag vernemen wij dat de aangehoudene zijne les goed kende; uit inschikkelijkheid van zijne geleiders de toelating gekregen hebbend hen op eenige passen te volgen, liet hij op eene geschikte plaats zijne regenscherm vallen, zijn bewakers ziende dat hij dien wilde oprapen, vervolgden hunnen weg. Ras koos de aangehoudene het hazenpad, aldra gevolgd door zijne verschalkte geleiders, vluchtte een huis binnen en verstak zich achter de geopende deur, terwijl zijn achtervolgers binnen en den trap opstormden naar het verdiep, vluchtte onze gast de deur uit, een andere straat en huis in, en bleef onvindbaar.
9. Van in den vroegen morgen buitengewoon hevig en zwaar kanongebulder ; vermoedelijk wordt de Belg. Kust (Oostende en Zeebrugge) door de Eng. vloot gebombardeerd.
(Heer Allaeys, voorzitter der Jury gelast met het afnemen der ingangsexamen in de norm. school van Lier, zegt ons dat het beluik dier school -de gebouwen liggen in puin – alleen te danken is aan de krachtige werking van den Hr Hoofdopziener Heinz. Er bestaan of bestonden in den gemeenteraad van Lier twee stroomingen: Eenigen wilden de norm. school, als broeinest van liberalisme, uit de stad zien verdwijnen, anderen verkoozen het behoud van de 20000 fr. toelage. Eindelijk besloot de hr. Laveley... dd. Minister, een bloedvolle Waal, dat de norm. school van Lier met die van Gent zou versmolten worden. Maar dan heeft de hr Heinz zich de zaak aangetrokken en zijne krachtige werking heeft gezegepraald.)
Men zegt dat een millioen Duitschers van het O. front aan de IJzer gaan doorbreken. Zeer veel krijgers…
Bl.112
zijn in Mechelen aangekomen en er gepasseerd ; Schepene Truyts van Beersel heeft van getuigen vernomen, dat gisteren meer dan 20 (twintig) treinen militairen door Mechelen zijn gerold, – dat heden morgen eene vrouw uit Moerbeke te Antwerpen aangekomen, wist te vertellen, dat het kanongebulder boven Gent weg zoo hevig werd dat wel lieden uit de streek tot vertrekken gereed stonden, en eenigen, als zij reeds gevlucht waren. – Bij laag water in den vijver onzes tuins ontdekken wij daarin tusschen lischdodde een oud soldatengeweer, vermoedelijk uit vrees voor de Duitschers, na de inlevering der wapens daarin geworpen. Onze werkman JB. Bellekens, erkend in dit wapen het geweer waarmede zijn schoonvader, gewezen jachtwachter als gewezen bezitter aan.
De hr. Gilles, schrijver bij 't Hoofdcomiteit te Antwerpen, deelde bij gebuur Lemmens mee, dat Engeland geen veevoeder zal blijven afzenden, wijl 't vee onvermijdelijk door den vijand zal opgeëischt worden. Integendeel zou Engeland vleesch, boter en andere voedingsstoffen zenden.
Te Mechelen en te Hoboken zouden honderden spoorwagens gereed staan tot snelle troepenverplaatsing.
20.30 u. Het kanongebulder houdt nog immer aan.
10. Karel Van den Broeck (Vogeltje) heeft gisternamiddag twee treinen vol soldaten naar Antwerpen toe zien voorbijrollen. Men schat dat door Leuven 60.000 krijgers zijn gepasseerd, in die stad heeft men ook zeer veel runders naar het slachthuis zien leiden. – Nu zegt men weer dat maar een half millioen manschappen in overtocht zijn van het Russisch front naar onze streken.
Frans Aerts-Gijsemans deelt ons mee, dat zijne 2 broeders nog in goede gezondheid verkeeren: Medard geïnterneerd in Holland en Leonard onafgebroken aan het front. Zijn kozijn Flor (zoon van Medard Aerts) is niet erg gekwetst geweest en reeds aan 't front terug, volgens een schrijven uit Steenkerke.
11. Broed. Omaar van Hamont, tweemaal in Roermond geweest, zegt dat het met onze kinderen daar goed gaat. Rafken door heimwee, denkelijk door Mitt. vertrek, ziek gewonden, is gansch hersteld.
't Schijnt, zegt Br. Ov. dat in Duitschland financiële moeilijkheden oprijzen. Verschillende banken weigeren leeningen aan te gaan ingevolge het geringe succes bij de krijgsbedrijven, -zelfs schijnen enkelen van de voornaamste financiers spoorloos verdwenen.
Een reiziger vertelt bij gebuur Lemmens dat de Eng. kanonade van Maandag te Zeebrugge ontzaglijke hoeveelheden munitie heeft vernield. Ons vermoeden is dus werkelijkheid geweest.
12. In Hemelshoek, dat wij als een rustig en vreedzaam plekje aanzagen is ook "oorlog" uitgebarsten en zoo het deze nacht fel "gestoven" hebben- Swl, Sv.a. en anderen hebben daar elkander allerlei in zware "pakkerij" verweten. En dat zijn dan rijke en welstellende boeren!
Op Beerselberg is men weer aan 't graven, men denkt om er kanons te plaatsen.
13. Naar Herenthout.-Nicht Anna Dieltjes (religieuze) is uit Roeselare nog niet weg geweest en bericht dat de Duitschers ten opzichte der religieuzen zeer inschikkelijk en zelfs dienstveerdig zijn. Men toont ons ook in tallooze foto's het leven in "Mogolië", waar haar broeder Ernest als missionaris verblijft.
14. We vernemen van Ededvr dat ook Sgb.l. van rtb.hoeve in Oktober '14 zijne best zou gedaan hebben, de kinderen dragen kleederen van kostelijke stof, die men denkt van 'vinden' voort te komen.
15. Van Vrijdag middag tot gisterenavond heeft men hier 30 ledige treinen geteld, uit Antwerpen, naar Leuven terug, die manschappen en munitie naar 't front hadden gevoerd.
Frans Liekens-Beullens, heeft vandaag te Baal en in omstreken vernomen, dat sedert eergisteren al de bruggen over Dijle en Demer door D. wachten bewaakt worden; de bewoners dier streek weten niet wat dit te beteekenen heeft. - Met Frans Busschots (Kuilenburg) over legertucht sprekend, deelt deze ons mede welke droeve gevolgen plichtverzuim in onze buurt heeft veroorzaakt 1°: Bij de nadering der vijandelijke voorposten legden zich nabij de Kruisbaan, onder Putte, twee of drie grenadiers ter rust in plaats van te patrouilleeren, en werden door eene Duitsche patrouille verrast, met bajonetsteken afgemaakt; hunne lijken werden te Konings Hoyckt begraven. – 2. Eenige patrouilleerende lansiers stalden hunne paarden ter afspanning "Hellebrug" onder Itegem ; een van hen werd bij 't onbedachtzaam in- of uitgaan van den stal door een vijandelijken bal neergeveld; de anderen ontsnapten door de vlucht. – Daar wij eraan twijfelen of alles zoo wel is toegegaan, besluiten wij, bij gelegenheid hierover ter plaatse inlichtingen te gaan inwinnen.
In Lier verblijven heden zeer veel jonge Beiers, die eerstdaags naar 't front zullen gezonden worden. Jozef Vermeulen, maalder, Melcauwen, vertelt: "Reeds 2 of 3 maal hadden wij bemerkt dat er ajuin in onzen hof was gestolen; sporen van groote mansschoenen deden ons vermoeden op de Duitsche wachten vallen. Donderdag morgen rond half drie hoorde onze August gerucht als van met nagelen beslagen schoenen op de steenen der koer en sprong uit zijn bed. Daar stond hij voor eenen Duitscher die gebaarde van niets te weten op de vraag van August! Na aanklacht daarvan bij den overste, werd ik verzocht naar hunne provitiekamer te komen zien, maar van de soort geroofde ajuin was er niets te zien, en bleef het bij een schijnverhoor."
16. Van alle zijden komen berichten dat eene ontzaglijke legermassa in aantocht is om aan de IJzer door te breken, of... We mogen dus kortelings eene menschenslachting verwachten, zoals er nog nooit eene heeft plaats gehad.
17. Verhalen van ongeloofbare feiten aan 't front, door de ronde; De Duitschers zouden vrijwillig-loopgraven ontruimd hebben die met gift- en verstikkende stoffen gevuld hebben, die bij 't betreden door
wordt vervolgd
|