Interview met Gijs van Velthuizen -8-

Gijs en Mies met Harry, denk ik. Ongeveer 1946

Drama in de Onzalige bossen

Tijdens surveillance had van Velthuizen in de Onzalige bossen een grofwildstrik ontdekt waarin een roodwildhinde een marteldood was gestorven. Het bijbehorende kleine kalf lag nabij de hinde en was van honger ook omgekomen. Hiervan stelde van Velthuizen de voormalige jachtpachter de heer Hermes, eigenaar van
de Staalindustrie te Rheden in kennis. Die riep: ´Donnerwetter, wij gaan naar de Sicherheitsdienst in Arnhem´. Daar aangekomen bracht de heer Hermes de Hitlergroet en vertelde het relaas wat hij van Velthuizen had vernomen. Velthuizen hield zijn handen stijf in de zakken en mengde zich niet met het gesprek. Hij kon de conversatie toch niet volgen wegens het feit hij de Duitse taal niet machtig was. Hij begreep wel dat de Sicherheitsdienst dit voorval hoog opnamen. Ondanks dat men van Velthuizen met zijn handen nog steeds stijf in zijn zakken niet geheel vertrouwde, kwam men toch een afspraak overeen. De volgende dag diende van Velthuizen aan te treden om een hoge delegatie van de Sicherheitsdienst de plaats van het drama aan te wijzen. Toen zij de Schlinge (lus/wildstrik) en dode dieren zagen, knapte men van woede- en verontwaardiging zowat uit elkaar. Als vermoedelijke daders werden de te werk gestelde bosarbeiders in de Onzalige bossen aangemerkt. Zij konden rekenen -terstond- op algehele Haussuchung, zo werd ter plaatse werd besloten. Tot slot oordeelde de gehele delegatie unaniem dat hier sprake was van een schandalige zaak. Jachtopzichter Gijs van Velthuizen had aan vertrouwen bij de Sicherheitsdienst gewonnen en kon bij hen geen kwaad meer doen!

De officiële trouwfoto van Gijs en Mies 15-10-1943.

Gijs vertelt: Bij boswachter Brunsting, in dienst van De Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten, die in het jachthuis woonde aan de onverharde Eerbeekse weg in de Imbosch, was een Duitse officier ingekwartierd. Op een zekere dag stonden zij samen buiten te praten toen een Duitse patrouille over de stoffige statige Beukenzandlaan van de Eerbeekse weg marcheerde. Toen de manschappen Brunsting in vol ornaat zagen, keerde men en bloc de hoofden als blijk van groet in zijn richting. De begeleidend officier van de manschappen was kennelijk goed op de hoogte van officiële uniformen met bijbehorende rangen en standen. Dientengevolge schold hij zijn manschappen verrot om zomaar een willekeurig burger, weliswaar gekleed in vol ornaat, volgens model te groeten!

Fam. Ernst is op bezoek in Wassenaar. Links Gijs en rechts zijn broer Eep. Ton Heekelaar vroeg zich af wat de relatie met de fam. Ernst is, maar wie dat weet.... mag het zeggen.

Een attentie van den Opper.

“Den Opper”, zo sprak boswachter Meier van Natuurmonumenten zijn chef hoofdboswachter Brinksma van Natuurmonumenten steevast aan, toonde zijn sociale kant. Hij had vernomen dat zijn kantoorcollega’s bij Natuurmonumenten op het hoofdkantoor aan de toenmalige Herengracht te Amsterdam tijdens het verloop van de oorlog honger leden. Brinksma had daarentegen een schaap weten te bemachtigen. Het dier werd geslacht en met deze grote hoeveelheid hoogwaardig- eiwitrijk voedsel ging hij in vol ornaat -dus met zijn prachtige kakikleurige uniform- op de fiets richting Amsterdam. Onderweg werd hem uiteraard geen stro breed in de weg gelegd. Moe, doch voldaan bereikte hij de Herengracht. Dankbaar werd zijn attentie door de toenmalige directeur van Tienhoven in ontvangst genomen en verdeeld onder het kantoorpersoneel.
Reactie opsteller dezer: ´Thans valt deze geste bij de Vereniging onder het hoofdstuk: Ambassadeurschap´.

Opnieuw met dank aan Ton Heekelaar die dit interview met Gijs verzorgde.

Jachtopzichter Minnen, mevr. Minnen en Gijs.
Een foto uit later tijd, 1960, voor de woning van Minnen aan de Lange - Juffer op de Imbosch.
De warme band tussen de beide jachtopzichters is er nog steeds.

Bron: de oude doos van Mies en Gijs, nu bij Ton Heekelaar

Onzalige bossen- Sperrgebiet...

Tijdens de oorlogjaren waren de Onzalige bossen door de Duitsers tot spergebied verklaard, hetgeen voor een ieder middels duidelijk leesbare borden, aangebracht bij alle toegangen tot die gronden, kenbaar werd gemaakt. Dat betekende dat niemand zonder ausweis die gronden mocht betreden. Daan Modderman, wonende in de Haverkist, had samen met Gijs van Velthuizen tijdelijk domicilie gekozen in het boerderijtje langs de Lange Juffer in de Imbosch. De Haverkist was door de Duitsers gevorderd. Jachtopzichter Driekus Minne woonde in de voormalige jachtopzichters woning van Klaas ter Velde in de Imbosch.. Thans bekend onder ´Lamgroen´. Tijdens surveillance zagen van Velthuizen en Minne diverse keren Duitsers met geweren wachtlopen.
De koddebeiers waren echter een andere mening toegedaan en hadden een redelijk vermoeden dat men zich aldaar ophield in verband met mogelijke wildstroperij.
Ondanks dat beide koddebeiers ongewapend waren, sprongen zij diverse keren onverhoeds in vol ornaat van achter een dikke beuk tevoorschijn en sommeerden in gebrekkig Duits op luide toon: ´Halt, dit is het jachtgebied van´ -noemde dan de naam van een bekende hoge SS-er (bekend bij Velthuizen via de heer Hermes) ´zu fort, aus´.... Onder indruk van zoveel kennis en macht verlieten die Duitsers terstond hardlopend het terrein. Nadien communiceerden beide koddebeiers bij ontdekking van voornoemde situaties als volgt: ´Wat denk jij, die moffen daar, zouden die ook hard kunnen lopen?´
Zij hadden al voorpret en nadien de grootste schik wanneer hun missie weer het gewenste resultaat bewerkstelligde.

Deze foto is gemaakt op 15-10-1943, waarschijnlijk bij het huwelijk van Gijs en Mies.
Links Koos en Heintje, een voor mij onbekende Bep en Ton en de rechtse vrouw is Leida die met Gijs' broer Eep is getrouwd. De kinderen waren niet bekend bij Ton Heekelaar maar ik meen er de oudste vier van Koos en Heintje in te herkennen: Jozien, Diny, Coby en Johan.
Ton geeft nog wel een 'nabrander' bij de trouwdatum: 15 oktober is het begin van het jachtseizoen en voor Gijs een goede datum voor een dagje vrijaf.

Oorlogsanekdote.

Tot 1942 had de heer Hermes, toenmalig eigenaar van de fabriek ´Staalindustrie´ te Rheden, het genot van de jacht in de Onzalige bossen gepacht. De heer Hermes was van oorsprong een Duitser en sprak derhalve vloeiend Duits. Hij kon goed overweg met de bezetters van ons land en dat had zo zijn voordeel. Hij regelde niet alleen voor jachtopzichters Gijs van Velthuizen (Onzalige bosch) en Driekus Minne (Imbosch), doch ook voor personeel van Natuurmonumenten zoals 'onze Opper' chef-boswachter Brinksma (De-Steeg) en boswachter Brunsting (Imbosch) een ausweis en een prachtig kaki-kleurig uniform met bijpassende zogenaamde berg jagerspet. Zo´n prachtig uniform zonder wapen stelde in feite niet veel voor.. Derhalve versierden zij een koppel en pistoolholster. Omdat zij in die tijd geen wapens mochten dragen, werd het pistoolholster om echt te lijken, opgevuld met poetsdoeken.
De broer van jachtopzichter Minne uit de Imbosch zat gevangen voor een of ander gering vergrijp in de cel op het toenmalige politiebureau te Velp. Minne ging in vol ornaat op bezoek bij zijn broer. De Duitse bewakers legden hem geen strobreed in de weg en hij werd met alle egards ontvangen. Vanzelfsprekend toch, met zo´n uniform!
Edoch, toen Minne na verloop van tijd het politiebureau weer wilde verlaten waren de Duitsers toch kennelijk enigszins wantrouwend geworden. Een der bewakers sommeerde Minne zijn dienstpistool te tonen. Met een mond vol tanden en oplopende rode wangen opende hij zijn pistoolholster en toonde zijn poetsdoekenpistool! Een illusie armer en met de staart tussen de benen verliet Minne haastig het politiebureau.
Toch had Minne niet altijd pech. Op een zekere dag fietste hij goed gehumeurd en lurkend aan zijn kromme pijp in vol ornaat door De Steeg. Toevallig hielden de Duitsers een fietscontrole, in de volksmond beter bekend als Fahrrad-razzia! Een ieder die op het verkeerde tijdstip en op de verkeerde plaats met zijn rijwiel aldaar vertoefde kon deze onder dwang aan de Duitsers afstaan. Toen Minne echter in de fuik reed, raakten de controleurs zo onder de indruk van zijn imposante uniform dat zij terstond in de houding sprongen, beleefd salueerden en alleen hem met zijn rijwiel vrije doorgang verschaften.

foto: uit dezelfde oude doos bij Ton Heekelaar.

10 oktober 1943. Gijs heeft z'n vaste baan, ontdekt Mies bij Koos en Heintje en een jaar later zijn ze getrouwd. De buurt zal hier, zoals de gewoonte is, wel voor de versierde boog gezorgd hebben bij de boerderij waar Mies geboren en getogen is: De Boskamp.

Aanvang werkzaamheden.

Tijdens de oorlogswinter in 1942 lag er een dik pak sneeuw dat bleef liggen tot ver in de tweede helft van maart. Bij aanvang kende Gijs heg nog steg. De hele wereld zag wit en van enige oriëntatie was nauwelijks sprake. Om niet te verdwalen liep Gijs de eerste week in de Onzalige bossen het bosvak de Lus rond in zijn eigen voetstappen. Hij speurde heel weinig wild. Uiteindelijk spotte hij drie stuks edelherten. Geleidelijk verkende hij het terrein en ging regelmatig naar de Elsberg vanwege het geweldig fraaie landschappelijke uitzicht. Hij genoot met volle teugen en voelde zich weldra als een vis in het water. Nabij de Elsberg zag hij die winter zijn eerste wildzwijn, een zeug. Uit belangstelling speurde hij het zwijn terug van waar het dier gekomen was. Uiteindelijk zag hij dat een oud bijenstalletje als hotel dienst had gedaan. In die tijd was het gebruikelijk dat imkers i.v.m. klimatologische omstandigheden een eenvoudig stalletje met dak bouwden. Daarin werden jaarlijks de bijenkorven in augustus op de bloeiende grote heidevelden gestald. In die tijd kende men overwegend gevlochten bijenkorven van pijpenstrootje. Houten bijenkasten waren pas na de tweede wereldoorlog in opkomst.
Volledigheidshalve: de naam van het landgoed “De Imbosch” is voortgekomen uit “Immenbosch/Bijenbosch”. Ander woord voor Bij is Im(Imme).

foto: afkomstig uit de oude doos van Gijs en Mies die nu beheerd wordt door Ton Heekelaar. Deze mocht Gijs interviewen over zijn leven als jachtopzichter. Hier volgt een eerste stuk.

Aanstelling als jachtopzichter.

Gijsbert van Velthuizen werd geboren op 28 oktober 1911 te Ede. Hij werd op 14 februari 1942 door de heer Jochems, wonende op het landgoed Duindigt te Wassenaar, als jachtopzichter in de Onzalige bossen aangesteld.
Jachtopzichter van Velthuizen, voor vrienden Gijs genaamd, was reeds in dienst bij de heer Jochems. Hij hield toezicht op het vele kleinwild op diens landgoed Duindigt (thans paarden draf- en renbaan) en omliggende polders te Wassenaar. Als geboren Veluwnaar, lag echter zijn hart bij het grofwild op de Veluwse dreven.
Toen de heer Jochems in 1942 de jacht in de Onzalige bossen had gepacht werd in goed overleg besloten dat Gijs daar het grofwild zou gaan beheren. Hij ging in de kost bij boer Koos van Middelkoop in de Steeg. De vrouw van Middelkoop had ook nog een ongetrouwde zuster -genaamd Mies- waar Gijs kort nadien mee is getrouwd. Zij kregen twee kinderen, beide jongens.

De Onzalige bossen zijn in 1933 in eigendom en beheer verworven door de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten, toen kantoorhoudend aan de Herengracht 540 te Amsterdam. De aankoopsom van f100.000,- gulden aan de familie Spaen, werd door Natuurmonumenten bijeengebracht door giften en renteloze leningen. De Vereniging zat dringend om inkomsten verlegen en derhalve was het in die tijd gebruikelijk dat overeenkomstig de JACHTWET ´het genot van de jacht´ door de toenmalige directeur van Tienhoven aan derden werd verpacht.

Gijs met- ik denk- Harry.

Ik wil jullie toch eerst de anekdote laten lezen die Ton Heekelaar opstuurde.

Toen jachtopzichter Gijs van Velthuizen op zijn verzoek in 1942 werd overgeplaatst van Wassenaar naar de Onzalige bossen e.o. ging hij in de kost bij Koos en Heintje van Middelkoop te De Steeg. Zoals te doen gebruikelijk moest op een bepaald moment hoognodig de schoorsteen van de boerderij worden geveegd (geschuumd). Anders loop je immers de kans op schoorsteenbrand! De handige jonge kostganger -Gijs van Velthuizen- wist er wel raad op. Hij gaf Koos in overweging om geen halsbrekende toeren uit te halen met een gammele ladder tegen het rieten dak.” Dat is niet goed voor het dekriet en daarbij levensgevaarlijk”, aldus Gijs. Hij wist wel een techniek om het varkentje snel en doeltreffend te wassen! “En waaruit mag die techniek dan bestaan”, vroeg Koos nieuwsgierig? Gijs was kort van stof en liet vervolgens weten:”Dat zal je wel zien!”
Terstond haalde de jonge jachtopzichter zijn jachtgeweer voor de dag en zette er twee proppen fijne hagel op. Hierna sommeerde hij Koos een emmer bij de hand te houden om de roetaanslag in op te vangen. Vervolgens knielde Gijs onder de schouw en schoot zijn hagelgeweer leeg in de schoorsteen. De loden hagelkorrels caramboleerden zich met geweld een weg door de schoorsteen naar boven. Uiteraard was Koos niet in staat om de massaal neerdalende roetdeeltjes in de emmer op te vangen. Gevolg: dat in no time de keuken zich vulde met één grote zwarte stofwolk. Men kon geen hand voor de ogen zien. Als het Sinterklaastijd was geweest kon Koos zo doorgaan voor Zwarte Piet!!! Heintje, de vrouw van Koos, was hier uiteraard niet blij mee. Het moreel van deze anekdote: Een schot hagel door de schoorsteen jagen blijkt een probaat middel -edoch- Gijs werd nimmer meer gevraagd!
Ik, Ton Heekelaar oud 67 jaar, kan mij nog goed herinneren wanneer Gijs dit voorval diverse keren gememoreerde.

Nabrander: Wij, bosmensen zijn bij voorkeur houtstokers. Ook toen ik trouwde en bijna 20 jaar, van 1971-1989, de jachtopzichterwoning in de Imbosch aan de Lange Juffer heb bewoond, bleef dat zo. Gevolg: ook regelmatig schoorsteen schumen. Indien Gijs hiervan lucht kreeg volgde steevast de geijkte kwinkslag met glimmende pretoogjes: “Moet ik soms even langs komen met het hagelgeweer!!!

Velp, 26-april-2011

Met dank aan Ton Heekelaar

De Bonekamp.

In Barchem waar opa en opoe Eggink op de Boskamp woonden leek het redelijk rustig gedurende de oorlog ’40- ’45. Veel onderduikers vonden er een schuilplaats maar ook in Linde was dat het geval. In Linde in de Draaimölle vertelt een van de samenstellers over zijn ervaringen als kind in deze buurtschap. Hoe moeder op 10 mei 1940 in zijn slaapkamer kwam:”Kinder, de oorlog is begonnen. Ze laot de bruggen in de lucht vliegen. Voor hun huis lag een brug over de Hissinkbeek en ze vroegen moeder:”Wanneer geet onze brugge dan de lucht in?” De mensen uit de buurt stonden in groepjes bij elkaar en tuurden de lucht in naar de twee- motorige vliegtuigen die laag over kwamen vliegen. Als ze goed keken zagen ze de zwarte kruisen op de romp en onder de vleugels. Mensen uit de buurt gingen nog gauw even naar Vorden om boodschappen te doen. Nederlandse militairen kwamen haastig aangefietst vanuit Ruurlo om achter de IJssellinie te komen. “Ze komt d’r an”, werd er geroepen.
Toch merkten ze in Linde, verstopt in de Achterhoek de eerste jaren weinig van het oorlogsgeweld.. ja de voorschriften, het kabelwachtlopen ’s nachts, de luchtwachtdienst en de distributiebonnen.
Maar dat veranderde en ze moesten steeds vaker ’s nachts hun bed uit en naar de kelder van moeder. De R.A.F. voerde bombardementen uit op het Roergebied en ze hoorden de vliegtuigen overdaveren, een indringend en angstig geluid. Als de laatste aanvalsgolf voorbij was zagen ze over de enk het rossig oplichten en soms een lichtflits van een neerstortend brandend vliegtuig. Terug naar Engeland kozen Engelsen een andere route. Alleen de aangeschoten vliegtuigen die nog met één draaiende propellor probeerden thuis te komen kwamen terug over de Achterhoek en werden opgewacht door de Duitse nachtjagers en meestal neergehaald.
Zo ook op zondag 31 mei 1942, een maanverlichte nacht, werden ze wakker van geknetter in de lucht en een hevig geraas. Ze vlogen het bed uit en zien nog net richting Bonekamp iets groots en donkers voor de maan schuiven. Direct erop een zware klap en een enorme steekvlam. We vlogen de trap af, hadden danig de schrik te pakken. Je hoorde mensen naar elkaar roepen, het vee in de weide loeide angstig.
De Wellington machine was vlakbij Ruiterkamp in de enk neergekomen en het werd een enorme vuurzee.. Ze waren daar echt door het oog van de naald gekropen. De verkoolde resten van de zes bemanningleden zijn op het Vordense kerkhof begraven.
Toen ikzelf in de 6e klas zat van de School met den Bijbel mochten we op 4 mei mee, precies 10 jaar na de bevrijding, om rondom de graven van de omgekomen Engelsen en Canadezen te zingen en te herdenken.

Kaartje van Linde en omgeving. De groene lijn is de Ruurloseweg. Links onderaan is ook De Boomgaard te vinden en de route er naar toe.

Terwijl ome Jan op het moment zelf de tijd rondom de bevrijding van Vorden en omgeving beschreef als toch al volwassen man vanuit Barchem en de Wiersse, vertelt hier iemand zijn ervaringen als opgroeiende jongen in Linde net ten zuiden van de weg Vorden –Ruurlo.

Het inwonertal in Linde was sinds oktober 1944 flink uitgebreid. Bijna ieder gezin had evacués uit de Betuwe of Groesbeek in huis. Ook heel wat onderduikers en mee-eters zaten er in Linde mee aan tafel. Eind maart was het bijna zover. De geallieerde artillerie bestookte het Reichswald, het gebied Hoog Elten. We hoorden en zagen de één- motoriek Spitfires en Typhoons al wel. Bijna alles wat op de weg bewoog werd voor Duits aangezien en in duikvlucht onder vuur genomen.
En dan onverwacht die 1e april, Paasmorgen, tikte een broer van moeder op het keukenraam en riep:”De Tommies bunt bie de Bonekamp”. “Dat zal wel”, zei vader, “’t is 1 april”. Zou het dan toch waar zijn. We mochten mee lijken. “Kiek maor uut”, riep moeder ons nog na. Bij de Bonekamp was niets meer te zien, maar bij de Kranenburg stonden een groepje mensen om twee kleine pantserwagens met lange antennes op het dak. Dat waren ze dus: onze bevrijders, de Tommies zoals we ze noemden. Het bleken trouwens Canadezen te zijn. Gulzig namen we alles tot in de details in ons op. Één had een koptelefoon en praatte over de boordradio, terwijl de ander een stafkaart bestudeerde. Wat zagen ze er bruinig uit in hun groenachtige pak en bruine jekker. Ze lachten breed, hapten in spierwit brood en deelden sigaretten uit. Dan keerden ze om richting Ruurlo. De lange antennes zwiepten heen en weer. Opgetogen liepen we naar huis.
Later op de middag had een Canadese pantserwagen een paar ingegraven Duitsers ontdekt en opende het vuur. Het huis van Hent houtman dat in het schootsveld lag, raakte in brand. Lang hebben we gezwaaid naar de voorbijtrekkende bevrijders in hun grote, vierwielige pantserwagens. Achterop hadden ze een fel gekleurde vierkante lap, zodat ze herkenbaar waren voor hun eigen luchtmacht. Ze waren op hun hoede. Ze reden niet mannetje aan mannetje, maar op flinke afstand van elkaar. Het was bijna donker toen we door de Eikenlaan terug naar huis liepen. Rechts van ons brandde nog het huis van Hent Houtman en links hoorden we het zware grommen van een Canadese pantsercolonne op de Ruurlose weg.
De bevrijding begon. De dagen erna leefden we in een roes. We kwamen ogen en oren tekort. Diepe indruk maakte het op ons, al die honderden voertuigen, rijen pantserwagens, geschutsopstellingen en veldkeukens. Overal konden we vrij rondlopen. Bij het kasteel Vorden, Kieftskamp, Onstein, Medler en de Wiersse, overal stonden we er met onze neus bovenop. We kropen in een Churchilltank en mochten op de bestuurdersplaats gaan zitten.
Bij de Bonekamp in het driehoekige bosje stond een veldkeuken. Het gebied rond Vorden was in die eerste aprildagen herschapen in één groot legerkamp. De 2e april stonden de weilanden rond Tjoonk van ’t Garmel al vol militaire voertuigen. Beduusd liepen we rond, probeerden te tellen. We vergaapten ons aan de zware banden die door de modder wrongen. Er stond een noodhospitaal opgesteld. Motorordonnancen reden af en aan en MP’s regelden het verkeer.
Door de felle tegenstand van de Duitsers bij Zutphen en het Twentekanaal was de Canadese opmars tot staan gekomen en moesten pas op de plaats maken. Op de 2e april werd de zware artillerie bij o.a. Waggelink en Steenkamp, de enk bij Vorden en het zwembad, in stelling gebracht en werd met knallende donders het vuur op Zutphen geopend.
’s Avonds was de hemel rood gekleurd van de vele branden in en rond Zutphen en richting Harfsen. Ondanks alle leed stonden we op de drempel van de naoorlogse tijd.

Met dank aan de tekstschrijver van dit stuk uit Linde in de Draaimölle

Naar aanleiding van die herinnering maakte ik dit schilderij: Bij vader op de bok.

In de tied da’k op De Boomgaard wonen bun ik verscheidene keren met pa met ewes naor de Lindese mölle, een mooi ritjen aover de zandwaege, eerst oaver de Berkendiek, bie-j de Kruusdiek rechtsaf en dan bie-j Groote Haar weer links. Antink leet ie dan rechts liggen. Dan kwam ie-j langs Spekop en Jansen op de verharde Lindese weg. Rechts ha-j dan de gebroeders Baank achter zon mooie beukenhegge en links was de Kapellebult waor onze Henk al es te passe is ekommen met zien Zundapp toen e d’r effen aoverhen wol crossen. Anne van de Smid brach ‘em thuus, helemaole af’eschaafd, en Wim kon d’r zo met naor de dokter.
Langs de smid en van Asselt kwam ie dan bie-j de mölle. A-j geluk hadden waarn d’r nog andere kinder met ekommen en ha-j wat te spöll’n.
As kinder werde wie- altied Hetty en Diny van Hein en Coba van de Boomgaard enuumd. Dan ha-j ok de jonges van Spekop. Zo werden d’r meer naor hun boerderieje enuumd: Bertus van de Pegge, Aaltje van de Bievanck, kinder van de Klompenmaker, Jimmink,'t Waorle, Helderboom, Maolderink, de Leopoldhoeve, de Bonekamp. Maor ik hebbe nooit eheurd van de kinder van Lieferink. Dat bleef toch Lettink net als Koning en Breukink. Jao... zo was dat vrogger.
De Berkendiek heet noe Lieferinkweg. De olde menskes van Groote Haar bunt allange dood. Op Spekop woont ok gien Lenselink meer en wieterop ok gien Jansen. En vanzelf bunt de smid en van Asselt d’r al heel lange niet meer. Maor de mölle is t ’er nog, al wodt d’r gien rogge meer hen ebrach of eier en gien kunstmes of mengvoer meer ehaald, toch wodt 't Lindese feest daor nog altied ehollen in september.
De Lindese mölle is noe een Stichting ewodden en wodt veur lezingen en gezellige middagen gebruukt. Mot ik toch ok es hen.

De Lindese molen anno 2010.

Dit moet wel de Lindese molen zijn, gezien de foto's die hierna komen. Samen met van Asselt de bakker en Toon Wichers de smid was dit het centrum van Linde. Hier werd ook ieder jaar in september het Lindese feest gehouden. Vogel schieten, doeltrappen voor dames, ringrijden en heel veel andere spelen meer. Wie uiteindelijk het laatste stuk van de houten vogel van de paal schoot was tijdens dit Lindese feest de Koning en had samen met zijn koningin een bijzondere positie tijdens dit feest.
In het boek 'Linde in de draaimölle' dat ter gelegenheid van het 125 jaar vieren van dit Lindese feest samengesteld en gedrukt is in 1991, is heel veel te vinden over heden en verleden van de buurtschap Linde.

De Lindese enk met het koren an de gaste. In de verte zie je zelfs de toren van Vorden nog.
Hier in Drente hebben ze het over de es. Op de es tussen Emmen en Westenesch komt nu zelfs de hele dierentuin.

De Lindese weg die door de Lindese enk richting molen en van Asselt- tegenwoordig het Praothuus- loopt.
Deze vrij oude molen is waarschijnlijk volgens H. van Dorsten in het boekje 'Langs Achterhoekse molens' in 1856 gebouwd op een hoge bult. Het benodigde zand zou door de omwonende boeren kruiwagen na kruiwagen bijeengebracht zijn. De reden voor zo'n bult zou zijn dat de wieken van de molen dan meer wind zouden vangen. De gebroeders Kelderman waren de eerste eigenaren van de Lindese molen die met windkracht en stoomkracht aangedreven werd.
Toen dhr Wonnink de molen met gasmotor, woonhuis, schuren erf, tuin en bouwland in 1905 overnam voor ƒ8000 was er een bepaling bij de verkoopakte dat de verkoper niet binnen een afstand van driekwart uur gaans een andere molen mocht oprichten. Hengelo G was blijkbaar net iets verder dan drie kwartier gaans want daar werd wel een korenmolen gebouwd, maar nu niet met windkracht.
In 1924 verkocht de fam. Wonnink de molen aan de
Coöp. Landbouwvereniging Ons Belang Medler voor ƒ 11.500.
Ruim 50 jaar bleef Ons Belang eigenaar van de Lindese molen, die omstreeks 1930 ook door elektriciteit kon draaien.
Later kwam er een stichting De Lindese Molen.

bron: Linde in de Draaimölle

En dan is er ook in 1938 de Stoomhoutzagerij èn meubelfabriek Groot Bramel in Vorden.
Het zal de tijd zijn dat vader Hendrik Jan de boer al opging met zijn motor waarmee hij ook ter plekke hout kon zagen. Later zal hij de houtzagerij op het Medler beginnen.

B.H Groot- Bramel.... In Hattem is het nog een slagje mooier. Toen ik in 1962 in Hattem kwam wonen was er een kleding- en tevens lingeriezaak die B.H. Borst op de winkeldeur had staan. Ook zwager Ben heet voluit Berend Hendrik en vroeg zijn moeder ooit hoe ze hem zo had kunnen noemen. Hij was er mooi klaar mee. "Ach...", relativeerde die meteen, "in dee tied ha-j die dinger nog niet!"

Bomen en nog eens bomen, in alle soorten.

Vorden heeft nogal wat bos rondom. Zou dit in het Galgengoor zijn?

Het lijkt er toch op dat hier met de hand gezaagd wordt.

Misschien de heer Groot Bramel zelf op de achtergrond?

Ook deze jongeman op de loonlijst van Groot Bramel staat op de Lamitofilm van 1938. Zou hij nog in leven zijn?

De stukken hout worden steeds kleiner. Ik was eigenlijk wel benieuwd naar de meubels die ze er ook zouden maken, maar dat onderdeel is niet gefilmd.