Archief

Opnieuw een stap naar links, in dit geval, in de familie. Opa Harwig mèt baard en hoed. Jammer dat ik hem niet beter gekend heb. Ik vraag me alleen af of hij deze reclame plakkaten bij z'n huis aan de Insulindelaan had hangen.
Als je achter in Linde woont heeft dat natuurlijk voordelen maar een nadeel is dat je ook veel mist. Ja ik wist wel dat hij een PvdA man, vroeger dus SDAP, was. Ook oom Jaap was een echte P vd A aanhanger. De kerk daar had hij niets mee. Ik heb begrepen dat bv ds Buskes ook de Pvd A toegedaan was, maar vroeger was het toch gewoon dat de Hervormden voor de CHU stemden, de Gereformeerden voor de AR en de RK leden waren vaak toch lid van de KVP. Hoewel de Christelijke partijen nu zijn samengegaan heeft dat allang niet meer te maken met een kerkgenootschap. Pa heeft één keer anders gestemd dan de CHU en dat was op de Boerenpartij, op Koekoek. Het bleef bij die éne keer.
Wanneer er weer een verjaardag op komst was verzuchtte mama wel eens:”Ik hoppe maor dat ze et niet aover de politiek gaot hemm’n vanaovend”. Oom Jaap verdedigde de opvattingen van deze partij vol vuur. “En ok niet aover de kerke”, kwam er achter aan. Opa Bijenhof kon daar met enthousiasme over hebben, maar dan meer over 'wat ‘r in de biebel steet'.
Toen we jonger waren en op tijd naar bed moesten lag ik wel eens mee te luisteren met het oor op de vloer waar je door het houten plafond mee kon luisteren. 't Ging d'r soms hen. Maar altijd in een goede sfeer.
Op zondag ging het bij ons op de Boomgaard 3 kanten op: opa ging trouw naar de “dienst”. Wij regelmatig naar de Hervormde kerk, aansluitend vaak koffiedrinken bij de Aartsens waar heel even, maar zeker niet te lang over de preek gepraat werd. En Riek Antink, ons meisje voor dag en nacht, ging elke zondag naar de Gereformeerde Kerk.
In later tijd sloten oom Wim en tante Janna zich aan bij een soort Pinkstergemeente bij Huib Visser aan huis in Warnsveld. En ook dat kwam nog wel eens aan de orde op zo’n avond. Het aardse slijk werd verfoeid door oom Wim.
Zo zie je maar weer. Geen mens is hetzelfde.

Hendrik Jan zal 20 of 21 geweest zijn toen hij Belijdenis van het Geloof aflegde in de NH kerk. Diny wist te vertellen dat deze foto bij die gelegenheid was genomen, in zien “annemmerspak”. Je werd immers aangenomen als officieel lidmaat van de kerk.
Ik weet dat ze meest naar Ruurlo naar de kerk gingen omdat daar ene ds Boschma predikant was, een goede vriend van opa. Ook de catechisatie die daaraan vooraf ging zal hij gehad hebben bij deze dominee. Hij was op geloofsgebied heel serieus. Toen hij na het ongeluk met die motor zo ernstig gewond in het ziekenhuis lag had hij toch met mama erover hoe ze de kinderen zou moeten opvoeden. Mama vertelde me dat hij, zo ziek als hij was, vond dat ze in elk geval moest proberen om ze bij de kerk te houden.
Opa Eggink had zich uit laten schrijven bij de NH kerk omdat hij het met veel dingen niet eens was. In de oorlog vond hij de houding van de kerk veel te laks. En van opoe en opa Bijenhof weten we dat die gegrepen waren door een christelijke groepering die ik voor het gemak maar de Zuid Afrikaanse Broeders zal noemen. Deze mensen reisden twee aan twee net als de apostelen vroeger van de ene gemeente naar de andere en leefden van giften en gaven. Ze hielden samenkomsten bij mensen thuis en als er geen voorganger was deden ze om de beurt zelf hun woordje. Eens per jaar hadden ze een conferentie in Ede waar opa trouw heen ging. Hij kocht er op z’n ouwe dag nog een slaapzak voor. In hun liederenbundel stonden mooie verzen, een beetje de stijl van Johannes de Heer. Als ik ze zou horen kan ik zo weer meezingen. Opa ging bij ons in Linde de buurt wel eens in en opoe Lettink zei eens: “Hee kan et nog better vertellen as ‘n dominee”.
Vader Hendrik Jan had hier genoeg van gezien en hield zich dus aan de gewone NH kerk. Ook Coba die eerst ook met opoe en opa mee ging net als Rika, Hermien en Wim, keerde terug en ging met Hendrik Jan mee. Ook Hermien volgde haar Sjoerd en Willem zijn Janna.
Later vertrouwde opa Bijenhof me toe:”Maor ze is wel edeupt, net as Rika”. Hij bedoelde de volwassen doop.

Het moet in ieder geval na kerst 1945 geweest zijn. Voor de kerst herinner ik me dat papa Hendrik Jan een konijn aan het villen was aan het plafond van het keukentje op De Haar. Hij trok het vel zo van boven naar beneden van het arme beest af. Ik vond het zo eng dat ik zittend op schoot bij opoe of mama, telkens de handen voor mijn ogen deed en er dan toch stiekem tussen de vingers door probeerde te kijken. Papa had opgerolde overhemdsmouwen en zo’n vestje aan met puntjes aan de onderkant. Hij had een strook lichter haar. Als ik m’n ogen dichtdoe zie ik het als een filmpje voor me. Het zijn de enige bewegende beelden die ik van hem heb. Ergens net voor nieuwjaar moest hij ’s avonds nog gauw even op en neer naar zijn zagerij op het Medler. Inderdaad in de haast. Er stond in het donker een legervoertuig onverlicht geparkeerd aan de kant en gedeeltelijk op de weg , een militair met zijn vriendinnetje hielden daar hun retraite. Het licht van zijn motor haperde ook wat. Zo ontstond de botsing die hem twee gebroken armen en een been, een hersenschudding en inwendige kneuzingen bezorgde. Net toen het de goede kant met hem op leek te gaan en oom Sjoerd voor het eerst wat zakelijke paperassen voor hem meebracht naar het ziekenhuis in Zutphen, overleed hij plotseling op 9 januari 1946 aan wat een trombose genoemd werd.
Ik herinner me allemaal ruggen met donkere jassen voor me die allemaal naar het kamertje van opoe en opa gingen en ik wilde ook mee… naar papa, maar ik werd vastgehouden …overstuur en verder weet ik alleen nog de woorden: Kom maar bij opoe… kom maar bij opoe.
De zagerij werd meen ik overgenomen door zijn eerste knecht en ik meen te weten dat dat Ribbers was, de vader van Arie, de man van o.a. de Achterhoekse Spreukenkalender en Marijke waar later neef Johan Aartsen mee trouwde.
Maar steeds heeft de zagerij de naam van zijn oprichter gedragen: H.J.Eggink

Pas had ik neef Joop aan de telefoon. Ze waren in Valthe en wilden even langs komen als we thuis waren geweest, maar ja.. we zaten toen net in Amsterdam. Volgende keer beter hoop ik. Hij klust nog steeds met oude vliegtuigen in Lelystad en ook oom Bram komt daar nog steeds, hoewel dat tegenwoordig wat minder voor het werk maar meer om de sfeer gaat. Mag toch… op zijn leeftijd?
Als jongste van de 10 kinderen is het de enige waarvan ik een foto tegenkwam in een jurk. Dat was vroeger handiger tot de kleintjes zindelijk waren. Het was nog de tijd van wasteil en wasbord en hooguit een wringer.
Ik herinner me dat opoe Bijenhof vertelde dat er vroeger tantes bij hen op bezoek kwamen met wijde zwarte rokken en knipmuts. Wanneer ze dan buiten waren en ze moesten heel nodig… lieten ze zich gewoon wat in het gras zakken en klaar was Kees, nou ja… Clara. Ze droegen voor het gemak toen geen onderbroeken.
En dit is em dan: Abraham Eggink. Voor ons oom Bram.

In september 1942 trouwden Coba en Hendrik Jan. En ze gingen op huwelijksreis. De beide families hadden veel kennissen en vrienden. Vooral de Egginks hadden mede door opa's interesses vrienden door het hele land. Dus de huwelijksreis ging o.a. naar Ophemert èn Hilversum. Samen op de motor! Ja gezellig. Ik heb geen idee wat mama aanhad op die motor. Vast geen leren pak!

Hendrik Jan trouwde er bij in zoals dat heette... bij de fam. Bijenhof. En vanuit Ophemert stuurden ze naar opa en opoe op De Haar de kaart met deze geruststellende boodschap.

Beste ouders,
Maandagavond 7 uur. We zijn sinds 3 uur hier bij de fam. Stap in Ophemert. We kregen opgebakken aardappelen en zoo meer. Tot op heden vol lof en dank voor de wijze die de menschen aan ons besteden.
Morgen gaan we naar Hilversum. Woensdag komen we weer thuis.
Alles gaat voorspoedig en we genieten volop. Gisteren een zéér zware preek gehoord. Met vergis heb ik de jas van Wim en Wim allicht de jas van mij te pakken. Hartelijke groeten
Uwe Coba en Hendrik Jan.

Op weg met de brugklassen naar ons brugklaskamp in Borger maakten we altijd een stop om de kinderen te vertellen over wat hier gebeurd is. Nadat de Duitsers bij een razzia net het laatste kippenhok, waar Joodse mensen verborgen waren, bij boer Albertus Zefat vergaten te controleren werd er toch een andere schuilplaats gezocht. Het werd een hol in de bossen bij Valthe
Wanneer je op de titel klikt kom op de site van het OPDC een school voor speciaal onderwijs en als je naar beneden scrollt naar febr 2005 vertelt een leerlinge over een excursie naar dit onderduikershol.

Het is misschien vreemd, maar de laatste weken komen toevallig allerlei verhalen over de 2e WO boven. Ik sprak iemand van de vrouwengroep Passage van Zuidbarge en die blijkt zich als Joodse de hele oorlog te hebben moeten verstoppen… onderduiken. Haar moeder overleed zelfs in die tijd. Ze waren op een gegeven moment in de buurt van Gorssel bij een boer en ze hoorden deze boer aan iemand vertellen dat hij Joden in huis had. Vader nam z’n kinderen ogenblikkelijk mee en groef een hol ergens in het bos en sinds die tijd leefden ze van wat er voor het grijpen lag… alles wat groeide… brandnetels, gras, bladeren, bessen.. Ziek werden ze en kregen van die bolle hongerbuikjes die je nu alleen op tv ziet als er een hongersnood in Afrika is.
Aan het eind van de oorlog kwamen ze bij vrienden van de moeder terecht in de buurt van Hattem. Die liet ze de onderduikplekken zien van zijn eigen onderduikers, ergens tussen het hooi. Daar hebben ze weer echt gewoon voedsel kunnen eten. Vader en kinderen hebben overleefd, maar vraag niet hoe! Zoiets slaat diepe wonden.
Vandaag vertelde ik een goede vriendin over ons plan om met Rick een dag of 10 naar Normandië te gaan omdat hij zo bezig is met D-day en alles wat met 1940- ’45 te maken heeft. Rick heeft net zaterdag het Dagboek van Anne Frank gekocht en wil ook binnenkort het Achterhuis gaan zien in Amsterdam.
Zij wilde dat nu ook wel eens gaan doen samen met haar man….. naar Normandië. Tot nu toe was dat te moeilijk vanwege de herinnering aan haar vader die samen met een hele groep anderen gefusilleerd is. Dat was een soort represaille als reactie op de landing in Normandië. Afschuwelijk!
De verhalen van Jan Harwig kwamen ook deze week boven tafel. Een week waarin je gaat beseffen dat we geluk hebben om in een vrij land te leven.

De Haar 1948 of '49. Opa en opoe Bijenhof zijn 40 jaar getrouwd.
Van l. naar r, boven: Johan Harwig, opa en opoe Bijenhof met Hennie Harwig op schoot, en Gé en Jan Harwig.
onder: Diny en Hetty Eggink, Lia Nieuwenhuis- vriendinnetje van Gerke-, Hannie, Heintje en Gerrie Bijenhof, Carin en Gerke Aartsen. Je ziet het... het is de tijd van de strikken in het haar.
En valt het jullie ook op dat soldaat of korporaal Jan in uniform is zoals dat indertijd verplicht was voor de soldaten in militaire dienst?

Jan was 17 jaar aan het eind van de oorlog in 1945. Hij was nooit bang vertelde hij me. Eén keer was het even wat minder. Aan het eind van de oorlog rukten de geallieerden op en de Duitsers in Hengelo Gld werden al wat zenuwachtig. Er was al een barricade opgericht in de Hoofdstraat. Er kon net een paard en wagen door. Veel paarden waren al gevorderd door de Duitsers. Terwijl een wagen er zich met moeite doorheen worstelde en zag Jan dat het paard gewond was geraakt aan één been. Die moest uitgespannen en vervangen. Jan pakte het gewonde paard bij de teugel om weg te brengen. Terwijl hij dat deed, richtte een Duitser zijn revolver op hem en dreigde hen allebei neer te schieten. Het is goed afgelopen, maar had heel anders kunnen gaan.
Toen de Duitsers zich uiteindelijk terugtrokken kwamen de BS ers ( Binnenlandse Strijdkrachten) in actie. Alle NSB-ers werden opgepakt en in de kelder van het gemeentehuis van Hengelo opgesloten. De BS ers droegen een schildje op hun mouw met BS er op. Het bleek uiteindelijk nog een aantal dagen te duren voor de Canadezen Hengelo bereikten. Ze bleven nog lang achter Doetinchem. Wanneer de Duitsers terug waren gekomen had het er voor de groep BS ers slecht uitgezien, omdat ze nu herkend waren.

In Hengelo Gld is een interessant Achterhoeks Museum 1940- '45. Door veel vrijwilligers is allerlei materiaal bijeen gebracht. Klik op  www.achterhoeksmuseum1940-1945.nl  en je vindt al heel veel interessante informatie.