Archief

De Merienda.

We beëindigden het jaar 2010 met Spaanse herinneringen. We kunnen het nieuwe jaar 2011 net zo beginnen, met nog zo’n pareltje uit de latino-cultuur!

Als je in een Spaans woordenboek zoekt naar het woord Merienda zul je waarschijnlijk vinden: ‘Vieruurtje’.

Lees je meer over de Spaanse cultuur, dan stel je vast dat die Merienda eigenlijk veel meer is. Vooral dan op vrije dagen, als ze doorgaat in de daarvoor aangepaste ‘merenderos’. Maar als je het nooit meemaakte kun je er echt de volle betekenis niet van snappen. ‘Verbroedering’ zou misschien meer in de buurt komen.

Maar je mag honderd keer als toerist naar Spanje gaan, je mag Spanje per auto doorkruisen, je mag op zoek gaan naar die fameuze merenderos… je zult ze niet vinden.

Je moet echt wel in een Spaanse familie leven om het ‘begrip’ te snappen en de vele ‘merenderos’ (plaatsen waar je dat vieruurtje tenvolle kunt ‘ondergaan’) weten te vinden.

Gelukkig toch nog één Spaans gebruik dat zo goed verborgen bleef dat toeristen het nog niet konden komen industrialiseren en kapotmaken.

En zo waren wij eens enige tijd bij een Spaanse familie (in de provincie Asturias) te gast, en kon ik eindelijk mijn cultuurhonger stillen.

Het werd zondag. Het hele dorpje maakte zich op om dat met veel animo te vieren. De caballeros trokken hun smetteloos wit gewassen en gesteven overhemd aan. De Señoras haalden hun mooiste toiletten uit de kast, en druk palaberend en paraderend ging de hele familie ter kerke langs landwegeltjes en pittoreske bruggetjes.

Mannen voorop natuurlijk, vrouwen ‘gedwee’ volgend, de kinderen stoeiend en ruziënd.

De eredienst, en dat voelde je duidelijk aan, werd intens doorleefd. En hoewel ik niet gelovig ben, ik kwam echt wel onder de indruk: dat kleine kerkje, propvol dorpelingen. Eén gemeenschap. Iedereen was er. Ja, bijna één grote familie. Er voltrok zich bijna een complete fusie: die hele gemeenschap leek wel één te worden en iedereen werd iedereen’s vriend. Je zou wel in mirakels gaan geloven. Zelfs wij, Belgen, voelden ons totaal niet uitgesloten maar gewoon een deel van de gemeenschap. Wildvreemden begroetten ons met een warme knuffel of handdruk.

Na de mis bleven de mannen nog ergens plakken om van wat ciders te genieten en spoedden de dames zich naar huis om het middagmaal te bereiden. Die cider… de nationale drank in de provincie Asturias… dat is ook weer zoiets heel speciaals waaraan ik eens een column moet wijden. Morgen misschien?

Het heerlijke middagmaal in de familie sla ik maar over, want het was me om de merienda te doen.

Na de comida (eetmaal), trokken we op weg met een aantal gezinnen. Weer doorheen bossen en bergen waar de tijd was blijven stilstaan, naar een heerlijk plekje waar een riviertje doorheen stroomde: de uitgekozen merendero.

De vrouwen, had ik opgemerkt, sleurden hele tassen vol lekkers mee, thuis liefdevol voorbereid. En ik, ik was in blijde verwachting. Eindelijk zou ik weten wat een merienda echt is.

De merendero in kwestie bestond gewoon uit een vlak plekje tussen de bomen aan de oever van een rio. Er stonden een aantal lange betonnen tafels en banken, en een onooglijk gebouwtje even verderop bleek de bar te zijn.

Ons gezelschap, bestaande uit een twintigtal personen, nam onmiddellijk een grote tafel in beslag en het uitpakken begon. Weldra was het hele tafelblad gevuld met broodjes, tortillas de patatas, chorizo, jamòn de Jerez, tomaten, olijven, taartjes, wijn en nog veel meer.

Na de aperitivo ‘onder mannen’ in de bar, kon de schranspartij aan tafel beginnen. Niemand stond er bij stil wat van wie was: er werd gewoon van de tafel gegraaid wat binnen je bereik lag en lekker leek. Het werd een echt, bijna Breugeliaans, schransfestijn.

Als een dame je vroeg: “proef eens dààrvan”, kon je er donder op zeggen dat zij dat zelf gemaakt had, en hoe propvol je ook al zat, weigeren zou de grootste belediging zijn die je haar maar kon aandoen.

De tafel kwam leeg, de magen barstensvol… het sein voor de mannen om alles weer te gaan doorspoelen in de bar; het sein voor de kinderen om te gaan stoeien in het lekker koele water van de rio; het sein voor de dames om de tafel netjes af te ruimen, het overtollige in de ‘basuras’ (vuilbakken) te gaan deponeren, en napratend nog wat van de overgebleven taartjes te genieten.

Even had ik, gewoontegetrouw, de reactie om mee te helpen opruimen, maar in koor klonk wenkend het protest uit de groep mannen die zich naar de bar spoedde:

“Caramba Biedjie…ven aqui!!!”. (Verdorie Willy, kom hier!). Ja, Willy kunnen ze daar nu eenmaal niet uitspreken. De ‘W’ al zéker niet. Het moest dan maar Biedjie worden!!! Als je hen daar een opmerking over maakte klonk het opgewekt: “Biedjie? Claro! Como Biedjie the kid, no?”

En zo was er weer een gat in mijn cultuur letterlijk en figuurlijk propvol gevuld. Een dag om nooit meer te vergeten. Een dag die me weer een stukje nader bij de latino-cultuur bracht.

De onderliggende filosofie: de mensen waar wij te gast waren, waren hard werkende mensen. De hele week was er weinig plaats voor dromen, romantiek of andere aangename dingen. Sommigen waren mijnwerkers of spoorwegarbeiders, anderen school- of bankdirecteur. Maakte totaal geen verschil! Ze waren gewoon ‘vrienden ondereen’.

Want de zondag, en vooral dan de merienda, is heilig. Alle beslommeringen worden overboord gegooid. Niet denken aan maandag. Voor één keer in de week Don en Doña zijn. Wàt dat ook moge kosten. Mañana is weer een andere dag en dan zien we wel weer.

Biedjie.

Zo dit is Nieuwjaar,                
  Een heel nieuw begin.              
   Een dag om te dromen,             
Van zon en van wind.             

                                  Want dit is nu nieuwjaar,
                            Geen dag als de rest.
                                 Veel groetjes en kusjes,
                                 We doen weer ons best.

Voor wie het nog niet doorhad:
Geïnspireerd op ‘So this is Christmas’.

***** G E L U K K I G   N I E U W J A A R . *****

Willy.

*** De Piropo… of: ‘Vrouwen weten waarom’. ***

Ja sorry hoor! Alweer een tweede column op één dag! Maar iemand maakte me er opmerkzaam op dat het vandaag mijn laatste kans was om dit jaar nog iets ondeugends te doen. En daar schoot me die piropo door de geest… Alhoewel ik dat hier in België toch echt niet zou durven proberen! Enkel ‘dromen van…’

Scenario 1:

Een heer loopt langs Vlaamse wegen. Van de andere kant komt een bloedmooi meisje. Op enkele passen van haar vandaan houdt de heer zijn tred in, kijkt haar bewonderend aan en zegt: “Wat een mooie ogen heb jij toch!”

Wat zou het gevolg zijn van dit scenario? Een handtas tegen zijn gezicht? Snel een telefoontje naar de politie met haar GSM? Holderdebolder op de vlucht slaan?

De kans zit er dik in dat dit heerschap zichzelf even later geboeid in een politiewagen terugvindt. Aanklacht: Stalking!

Scenario 2:

Een heer loopt langs Spaanse wegen. Van de andere kant komt een bloedmooi meisje. Op enkele passen van haar vandaan vertraagt de heer zijn pas, kijkt haar bewonderend aan en zegt: “Qué bonitos ojos tienes”. Het meisje vertraagt ook even, kijkt hem lief aan en lispelt: “Muchas gracias señor”. En ze vervolgen elk hun weg, alsof er niets is gebeurd.

Welnu, in scenario 2 is er sprake van een ‘Piropo’. Een woord dat alleen maar in deze betekenis bestaat in de latino-cultuur. Je zou het als ‘compliment’ kunnen vertalen, maar dan zit je toch wel een heel stuk onder de juiste en onvergelijkbare waarde.

De piropo kan bestaan uit een woord, een zinnetje, een heel gedicht, of een paar gezongen toepasselijke regels uit een liedje. Ze kan soms pikant zijn, maar nooit vulgair.

Maar nu komt het: dat piropo-gebruik zit sinds mensenheugenis in de Spaanse cultuur ingebakken. De Spaanse señoritas vinden het hemels en voelen zich teleurgesteld en afgewezen als ze er niet dagelijks een paar krijgen. En of het nu van een adonis of van een schreeuwlelijkerd komt… van een ongehuwde of gehuwde man, maakt niet uit. Het streelt hun eigenwaarde en ze voelen zich weer begeerd.

MAAR… op een bepaald moment was het sprookje uit. Tijdens de laatste jaren van het Franco-regime begonnen vrouwenbewegingen op te komen voor de rechten van de vrouw. En die piropo vonden ze vernederend en antifeministisch. Ze kregen gehoor bij het regime en de piropo werd verboden.

Droevig einde van een mooi verhaal? Helemaal niet! Berg de zakdoekjes maar weer weg want er komt gelukkig nog een happy end.

Want uit heel Spanje kwam vrouwelijk protest tegen die absurde maatregel, bedacht door een stel ‘ouwe heksen’ die geen piropo’s meer kregen en hun afgunst er op die manier wisten door te drukken.

Maar het Franco-regime week niet. Gezichtsverlies lijden stond niet in hun woordenboek. En dus bleef het verbod van kracht. Tot Franco stierf en een democratie werd ingesteld in Spanje. Enkele jaren later werd het absurde piropoverbod terug ingetrokken. Tot grote vreugde van de meerderheid van de vrouwelijke bevolking.

Maar helaas, één jonge generatie had het toch zonder piropos moeten stellen. (snik).

Leuke anecdote, maar ze bevat ook een grote politieke waarheid:

De politiek mag en moet zwichten voor de wil van het volk. Als die wil werkelijk de wil is van de grote meerderheid, en niét die van een kleine minderheid die zo hard jankt dat het een meerderheid lijkt.

Latino-lover,
Willy.

Zou het kunnen dat het taalgebruik veel zegt over een volk? Soms sta ik stil bij bepaalde uitdrukkingen, en kom af en toe tot op zijn minst eigenaardige conclusies, tegenstellingen of gelijkenissen.

Ik heb gelijk… J’ai raison… I’m right.

Drie keer wordt hetzelfde bedoeld. Drie keer in een andere taal. Drie keer heel verschillend geformuleerd, want:

De Engelsman zegt onomwonden dat hij ‘juist’ is (right). Niet voor twijfel vatbaar. Het is zo en niet anders.
Bespeuren we hier een vleugje grootheidswaanzin?
Vergelijk: Engeland was ooit meester in bijna de hele wereld.

De Fransman zegt nonchalant en wat bedachtzamer dat hij ‘reden’ heeft. (Reden om aan te nemen dat…?). Lijkt al wat meer voor eventuele alternatieven vatbaar.
Vergelijk: de Fransman is van nature uit een bon-vivant met een “Je m’en fou” levenswijze. Leven als god in Frankrijk…

Maar wij zeggen, zonder er echt bij stil te staan, dat onze mening ‘gelijk’ is. Gelijk aan wat? Aan de meerderheid? De media? De gazet? De baas?
Vergelijk: wij werden altijd wel al door een of ander vreemd volk onderdrukt.

Wij lijken dus wel hersenloze, monddode wezens, want we zeggen eigenlijk dat onze mening ‘gelijk’ is aan alle andere meningen. Geen hersenwerk dus, ons geen vragen stellen, niet nadenken, gewoon luisteren naar de anderen en dié mening als ‘gelijk’ verkondigen. Niet moeilijk dat we altijd al een gemakkelijk te onderwerpen volkje waren!

Tekenende beeldspraak voor ons volk? Misschien wel, want hoewel deze vaststellingen wel vergezocht lijken en we in werkelijk niet echt stilstaan bij die uitdrukkingen, is een taal toch wel érgens ontstaan. Ergens in een ver verleden met slechts een paar woordjes.

Maar talen hebben door de geschiedenis heen een enorme evolutie doorgemaakt en blijven evolueren. Er kwamen niet alleen maar woorden bij, maar ook uitdrukkingen. Uitdrukkingen doorspekt met de gevoelens van onze voorvaderen…

Waren die gevoelens dan (in ons geval) veelal gebaseerd op het slaafs overnemen van de mening van meneer pastoor? Meneer de baron? Meneer de notabele? Van ridders en jonkvrouwen? Hadden we geen, of mochten we geen eigen mening hebben?

Kon het arme, ongeletterde gepeupel dat door bovenvermelde lieden onder de duim werd gehouden, niets anders dan zeggen ‘ik heb gelijk’ (…omdat mijn mening gelijk is aan…), en daarmee het gelijk van zijn meerderen steunen?

Het lijkt er wel ergens op. Maar de volgende vraag is dan nog prangender: zitten die gevoelens nog steeds in onze genen?

En ook dàt lijkt wel het geval te zijn, want de algemeen ‘gangbare’ meningen zijn meestal deze die van anderen werden gehoord, en zelden ontstaan ze, althans bij ons eigen volkje, in de eigen hersenen door eigen denkwerk.

Kregen we dààrvoor hersenen? Of vinden we onze hersenen alleen maar overbodige ballast?

Wie dan wél eerst wat hersenwerk verricht alvorens zijn standpunt te bepalen, en tot andere conclusies komt, wordt dan weer als controvertieel aanzien.

Wat maken we het de media toch gemakkelijk!!!

Wat is het iedereen toch makkelijk om in Vlaanderen ‘gelijk’ te komen hebben!!!

Heb ik gelijk of heb ik gelijk?

Willy.

Iedereen komt er wel ooit eentje tegen: zo’n hachelijke situatie waarin je jezelf in mindere of meerdere mate voor schut zet. Zo’n ‘Moment’ waarin je niet vooruit durft, niet achteruit kunt, en blijven staan al helemààl geen optie is. Een regelrechte blooper dus. Zo ook ik!

Ooit ontving ik een uitnodiging voor een receptie, gevolgd door een concert van een Canadese band, aangeboden door de ambassadeur van Canada. Netjes en met sierlijke letters ingevuld op mijn naam.

Het was begin november, de periode waarin mijn geboortestad jaarlijks met veel luister de verjaardag van de bevrijding door de Canadezen vierde. Ik werkte altijd ijverig mee aan de organisatie en het vlekkeloos verloop van de feestelijkheden die zich op de openbare weg afspeelden. Vandaar die uitnodiging.

Jaarlijks waren dan een aantal Canadese militairen uitgenodigd, soms ook een piperband, of een andere Canadese legerband. Allemaal militairen die in Duitsland waren gekazerneerd.

En recepties waren er te kust en te kuur in die periode. Meestal gewoon een toffe en ongedwongen verbroedering tussen burgers, notabelen, en Canadese militairen. Het Belgisch bier spoelde dan ook rijkelijk door Vlaamse en Canadese kelen en er was al gauw geen sprake meer van nationaliteit- of taalverschillen, laat staan klasseverschillen.

Vandaar dat ik die uitnodiging niet echt goed had bestudeerd en hem maar ergens bij mijn agenda legde. Nog niet wetend of ik er al dan niet zou op ingaan. Ook het feit dat de uitnodiging rechtstreeks uitging van de Canadese Ambassade was me helemaal ontgaan.

En ja, die bewuste avond besloot ik maar te gaan. Het was wél in een poepchique instelling, maar daar was ik beroepshalve al dikwijls binnen en buiten gelopen, zodat mijn ‘frank’ nog altijd niet was gevallen.

Ik stapte dus vrolijk binnen door de grote draaideur, kwam in de monumentale ontvangsthall terecht… en bevroor! Ik bleek de allerlaatste en de receptie was al volop bezig.

De hall echter, rijkelijk bekleed met rood vasttapijt en hel verlicht door een monumentale luchter, was… leeg! En daar stond ik.

Veel tijd om na te denken had ik niet, want een hostesje schoot onmiddellijk op me af, nam mijn overjas aan en drukte me een nummertje van de vestiaire in de hand.

En daar stond ik. Mijn ‘moment’ ging van start! Mijn ogen speurden door de hall. Waar verdorie wàs die receptie?

Ha… daar zag ik, aan de overzijde van de hall, een kamerbrede trap met een vijftal treden naar omlaag. Er stonden wat mensen op te praten, en onderaan de trap wemelde een selecte massa genodigden… piekfijn uitgedost in de obligate… stadskledij!

Oh nee! Ik had zomaar wat aangetrokken… een blazer op een jeansbroek geloof ik…

Het liefste was ik stilletjes achteruit terug door die draaideur naar buiten geglipt, maar dat wicht was er vandoor met mijn overjas!!!

Wat nu? Koortsachtig zochten mijn hersenen naar een oplossing. Uiteindelijk besloot ik het enige te doen wat in dergelijke omstandigheden mogelijk is: met vaste pas op die trap afstevenen, maken dat ik als de bliksem beneden kwam, en me in de massa onzichtbaar proberen te maken.

Het leek me niet bepaald een goede strategie, maar een betere vond ik niet. Want mijn ‘moment’ was voorbij. Hoe lang dat moment duurde? Voor mij een eeuwigheid, maar in werkelijkheid waarschijnlijk maar een fractie van een seconde.

Een… twee… start. Nonchalant en met vaste tred doorkruiste ik de hall. Uiterlijk heel zelfbewust, maar innerlijk met kloppend hart. Als de bliksem de trap af zonder veel rondkijken… snel een glas champagne gegraaid van het dienblad van de toegeschoten kelner om me een houding te geven. En ja, het lukte me om min of meer onzichtbaar tussen de pratende groepjes door te laveren, op zoek naar een bekend gezicht.

Helaas! De paar bekende gezichten waren allemaal druk in gesprek, en de anderen kende ik niet. Toen trok iemand me aan de mouw. De persoon die voor de uitnodiging had gezorgd.

- Heb je de ambassadeur al gefeliciteerd?

- Hugh? Ambassadeur? Is die hier? Ik ken die man niet! Waar is ie?

Hij wees naar de trap. Tweede “Oh nee!” Bovenaan de trap bleek de ambassadeur te staan met zijn dame, en naar beneden afdalend een aantal Canadese prominenten. Ze vormden een rij om de ‘honneurs’ waar te nemen. Zij waren de mensen die ik als ‘pratend op de trap’ had aanzien en plompverloren voorbij was gelopen! Arme ik. Hoe red ik me hier weer uit?

Handjes schudden van beneden naar boven kon natuurlijk niet. Eerst naar boven lopen, iedereen voorbij, en dan na een halve draai de juiste volgorde kiezen leek me toch wel héél clownesk.

Ik deed dan maar het enige wat nog enigszins mijn gezicht kon redden: nonchalant de trap oplopen, een hostesje vragen waar de toiletten waren, daar even uitblazen tot mijn hart weer op normaal ritme klopte, en dan zelfbewust terug op de trap afstappen om een ‘tweede entree’ te maken.

Dit keer met heel beleefd handjes schudden en de obligate ‘Congratulations’, ‘How are you?’ en ‘Nice to see you’ ‘s. Oef!

Even later was de receptie voorbij en vertrok het selecte gezelschap naar de grote zaal voor het concert.

En op dat ogenblik zag ik mijn kans schoon, glipte met mijn nummertje en rode oortjes naar de vestiaire, kreeg mijn overjas terug, en blies stilletjes de aftocht. Het concert interesseerde me plots niet meer.

Of iemand iets in de gaten had? Op dàt moment dacht ik van niet. Als ik er nu aan terugdenk vrees ik: reken maar!

Willy.

Tweede column vandaag, en het is pas 10 uur!!!

Gek. De ene dag weet je van geen ophouden, de andere dag weet je echt niet wat schrijven.

Van zo’n andere dag maak ik dan maar gebruik om wat achterstallige mail te beantwoorden. Vooral Spaanse mail raakt soms achter vanwege de toch hogere moeilijkheidsgraad.

Want om die mooie taal te blijven onderhouden heb ik uitgekeken naar vooral Spaanssprekende correspondenten, en ben er soms heel boeiende correspondenties mee begonnen over heel uiteenlopende onderwerpen.

Niet enkel met Spanje. Ook met Zuid Amerika. Want hoewel iedereen zegt dat Engels de meest gesproken taal ter wereld is, ben ik daar nog niet zo zeker van. Feit is dat je met Spaans toch ook zo wat de wereld rond komt. Een heel boeiende wereld en cultuur trouwens.

Want of je nu met Spanjaarden, Chilenen, Mexicanen of Peruanen correspondeert, telkens weer stel je vast dat die ‘latino-cultuur’ wereldwijd dezelfde is, op een paar subtiele verschillen na.

En ik houd van die cultuur. Ze is warm-menselijk. Ze lijkt ook vooral ‘macho’. Al stopt die macho-cultuur meestal aan de voordeur. Buiten is de man de baas en zal zich in een bar nooit verwaardigen bij zijn vrouw te gaan zitten. Mannen hier… vrouwen dààr is het motto.

Maar thuis is la señora de ‘Alma de la casa’. De ziel van het huis… en ook… de baas in huis. En dat lijkt niet eens zo slecht te werken!

En de señor is thuis gewoon, net als bij ons, de sloef. Maar zodra het koppel de voordeur voorbij is stel je een complete metamorfose vast en is hij voor het oog van de wereld weer de grote caballero. Borst vooruit en zo van die dingen… en mevrouw wordt de gedweeë, volgzame echtgenote.

Op de ‘nieuwe man’ zitten de dames daar echt niet te wachten. Die hébben ze al: thuis. En op straat hebben ze dan weer de door hen zo begeerde super-macho! Lijkt me echt toch wel een samenleving die de eigenschap ‘ideaal’ heel dicht benadert.

Leuk toch? Een diepere studie waard. Voer voor psychologen? Moeten we daar niet een voorbeeld aan nemen? Het is vooral dié eigenschap die me altijd al heeft aangetrokken in de latino-cultuur.

Er worden geen maskers opgezet. Die hebben ze trouwens niet. Als vrienden op bezoek komen blijft mevrouw haar man als sloef behandelen. Dat stoort hem niet en de vrienden nemen er geen aanstoot aan want bij hen gaat het net zo. Hoogstens wordt er al eens (en heel graag) een grapje over gemaakt.

In de bar zitten de vrouwen dan weer gezellig samen te roddelen aan een tafeltje en voelen zich totaal niet gediscrimineerd als manlief, aan de toog, totaal geen oog heeft voor hen. Ze gewoon negeert alsof ze er niet waren. Zo is het, zo was het, en niemand voelt behoefte daar iets aan te veranderen.

Iedereen kent zijn welbepaalde en duidelijk afgebakende grens. Die grens is gewoon: de voordeur. Een doodgewoon, tastbaar ding. Voor iedereen duidelijk zichtbaar. Geen spirituele machtsstrijd… geen competitie… geen frustraties… Gewoon je plaats kennen. Niet proberen je grenzen te verleggen, tenzij je je huis verbouwt en de voordeur verplaatst.

Jawel, van sommige vreemde culturen zouden we toch wel veel kunnen leren. Vermenging met culturen die min of meer gelijke tred met de onze hielden kan alleen maar verrijkend werken voor beiden.

Vermenging met andere, meer achtergebleven culturen, werkt dan weer sterk verarmend.

Vandaar dat ik het woord racist (trouwens niét door ons uitgevonden), altijd met een grote korrel zout neem. Want in beginsel geloof ik niet dat racisten bestaan. Er bestaan enkel, en gelukkig maar, mensen die uitkijken wie ze in huis halen.

Wat die anderen op hún territorium doen, dat zal ze worst wezen, zo lang ze maar van het eigen territorium afblijven. (Kun je dat écht racisme noemen?)

Willy.

In mijn vorig column is het hoge woord al gevallen: conservatief ! Wat een mooi woord met welke rijke inhoud!

Behoudsgezind… behouden én verdedigen wat je hebt. Waar je voor gewerkt hebt. Waar je ouders en grootouders voor vochten. Behoud van je waarden. Van je cultuur. Van ’s lands lieflijke eigenheid.

Behoud van dat vreedzame landje waar je je eigen materiële dingen rustig kon achterlaten en niet hoefde te vrezen dat iemand ze zou komen jatten. Als dàt niet mooi is. En nochtans, het zou gewoon een recht moeten zijn in een landje als het onze. We zouden daar niet eens mogen bij stilstaan!

Niet moeten denken aan hoeveel sloten op je deur moeten… hoeveel stuursloten en wielklemmen op je auto om hem niet te laten stelen. Niét angstvallig je brieventas moeten vasthouden als iemand je om een vuurtje vraagt. Opnieuw die gulle, onbevreesde lach van ons integere volkje mogen zien stralen. Zo was het in de sixtees. En we dachten dat het alleen nog maar kon verbeteren. Dat de beschavingen alleen maar vooruit konden gaan. Helaas, dat was zonder de waard gerekend.

Zo was het vroeger.

Zo zal het nooit meer zijn.

Nooit hadden we kunnen voorzien dat er ook een weg terug is. Dat beschavingen kunnen verloederen… in een neerwaartse spiraal kunnen worden gezogen… door vreemde invloeden, aangemoedigd door eigen volk en bestuur.

Hoe dat zo gekomen is? Oei! Niets zeggen! Mondje dicht. Ik zou alleen maar tien miljoen wijsvingertjes naar die bepaalde straat in Brussel willen zien wijzen. De andere wijsvinger zachtjes tegen de lippen aangedrukt. Want zwijgen moéten we dan wel, wijzen mag nog. (Voorlopig toch).

Maar ach, ik zie geen tien miljoen wijzende vingertjes. Want een aantal wijde, nog maagdelijk witte mondjes, is nu al luid aan het protesteren tegen mijn nostalgische flauwekul.

Mondjes die het nog niet door hebben. Mondjes die nog in Sinterklaas geloven. Mondjes die vinden dat het allemaal niet zo’n vaart zal lopen. Maar dat komt nog wel… als het te laat zal zijn!

Tja… om een beetje behoudsgezind te kunnen zijn moet je ook een beetje kunnen nadenken. En niet éérst jouwen en daarna gaan overpeinzen hoe stom je wel was.

Dan maar voor een ‘conservatieve’ partij kiezen? Wat graag… maar oei… waar zit er zo eentje? Zéker niet op de kiezerslijsten te vinden. Tenminste, toch niet ‘bewezen-conservatief’. Beloven kunnen ze wel allemaal hoor! De hemel op aarde als we dat willen en als we maar voor hen stemmen.

Maar de eerste die doet wat hij belooft moet ik nog door de poort van het parlement zien stappen.

Komt er ooit zo eentje? En laten de anderen hem de ruimte voor zijn conservatieve ideeën?

Zal hij al zwichten voor ‘Non’, of het nog uithouden tot ‘Nom de dieu’?

Je weet nooit, maar het zal verdorie een zwaargewicht boeman moeten zijn om de stok in dat kleurrijke kippenrennetje te gooien!

Het schrille gekakel zal zéker niet voor de poes zijn. We zullen, tot in de uithoeken van het land, voor oordopjes moeten zorgen. Maar daarna zou het toch moeten doordringen in die hersentjes, kan het weer rustig worden, en kunnen de hennetjes eindelijk weer doen wat ze altijd al deden: heel productief eikens gaan leggen.

Zachtgekookt voor mij alstublieft.

Ach ja… hoop doet leven zeggen ze dan. Maar dromen zijn dan weer bedrog. Rare, tegengestelde conclusies, nietwaar? Maar ik wil verdorie hopen én dromen van betere tijden voor ons zo verweesde volkje.

Willy.

Zakdoekjes klaar? Daar gaan we dan:

Wezenloos staart een wit musje naar omhoog vanaf zijn lage plekje op de sociale ladder. Hoopvol zoekend naar de plaats waar een troon zou moeten staan, of toch iets wat er op lijkt. Waarop een vader en een moeder zouden moeten zitten, en een hele hofhouding die zijn belangen zou moeten verdedigen.

Waar hij loon naar werken zou mogen ontvangen, gerechtigheid waar nodig, en een tik op de vingers voor eventuele fouten of luiheid.

Waar pientere volwassenen de zo moeizaam opgebouwde welvaartstaat zouden moeten beschermen en verdedigen. En straffen wie daar een poot durft naar uit te steken.

Maar helaas… er is niets van dit alles. Alleen maar een goed besloten clubje van lieden die zich tegoed doen aan de grabbelton van de Wetstraat, en zich niet verwaardigen een blik naar omlaag te werpen. De belangen van eigen soort? Daar dienen de riolen toch voor?

En het witte musje denkt weemoedig:

“Wat een verweesd volkje zijn we toch geworden: wezenloos en hopeloos verweesd. Geen papa en geen mama meer. Niemand die voor ons opkomt. Niemand die zorg draagt voor onze verworvenheden. Niemand die ons de normen van het vaderland en van onze voorouders nog voorhoudt. Niemand die het budget zo beheert dat de eigen vogeltjes eerst komen. Niemand ook die nog probeert om naarstige en betere vogels te maken van ons, arme musjes! Niemand meer om ons nog te leren vliegen!”

Een land is toch een beetje te vergelijken met een gezin hé? Want:

In de eerste plaats is er een papa en een mama. In België wonen die op het paleizenplein te Brussel. Maar hun ouderlijk gezag werd grotendeels overgedragen naar de andere kant van het groene park vóór hun bescheiden optrekje. En daar vinden we dan de Wetstraat. En daar zitten dan weer een heleboel surrogaatpapa’s en -mama’s die, in plaats van de echte papa en mama, verondersteld worden voor het land (gezin) te zorgen. Pleegouders dus.

Whaauw! Hoe kunnen we ons dan verweesd voelen? Met zoveel pleegpapa’s… en pleegmama’s? Waar is het spaak gelopen?

Wel, het probleem is eigenlijk dat we bij die lui in de wetstraat niet langer op natuurlijke moeder- of vadergevoelens, laat staan op vaderlandslievende gevoelens moeten rekenen.

Neen hoor! De beste brokjes worden heel liefdevol in vreemde bekjes gestopt en wij… wij staan er een beetje wezenloos en verweesd bij te kijken. Als wij iets willen moeten we cash betalen. Vandaag wat minder dan morgen, maar veel meer dan gisteren. Alleen bij die vreemde bekjes lijkt dat omgekeerd te werken.

Nou ja, die vreemde bekjes staan immers ook heel wijd opengesperd. Ons arme witte musje zou dat ook wel willen doen, maar het mag niet van de stiefouders. Alleen maar als het ‘koekoek’ kan roepen! En dat kan dat arme vogeltje natuurlijk niet.

Tja, het is net zoals in een gezin hé? Het is niet voldoende om de rol van papa en mama op te eisen, je moet ze ook nog kunnen waarmaken en je daar 100% voor kunnen inzetten. En het is overduidelijk dat de Wetstraat daar niet in slaagt.

Wat zal de toekomst ons, arme Belgjes, brengen? Aankloppen bij een weeshuis? Huize Nederland bijvoorbeeld? Nou ja… als het echt niet anders kan moeten we dààr dan maar heen om ons stiefmoederlijk te laten behandelen. Deden we al eens en dat bekwam ons niet zo goed. Nou ja, veel slechter dan bij ons kan wel niet zeker? Hier hebben we toch ook enkel maar stiefmoeders en -vaders!

Zouden ze daar in Nederland ook eerst de vreemde bekjes voeden? Hopelijk wel, want daar zouden wijzelf nu juist de vreemde bekjes zijn, en dus lijkt dat helemaal nog niet zo’n slecht idee. Een heel goed idee zelfs, in een wereld waarin de papa’s en de mama’s de eigen jongen laten verwezen ten voordele van de vele koekoeksjongen in eigen nest.

Het ‘koekoeksprincipe’ dus! Na de struisvogelpolitiek heeft het koekoeksprincipe nu zijn intrede in de politiek gemaakt als teken des tijds. Ze blijven het toch wél in de ornithologie zoeken! Maar dat is dan ook het enige dat nog min of meer conservatief te noemen is.

Draait het dààr om in Europa? Om het koekoeksprincipe? Wel, als het zo zit, laten we dan zélf maar koekoeksjong spelen en aansluiten bij een ander land! We kunnen maar van de regen in de drop terechtkomen. Spijtig voor het zweet, het bloed en de tranen van onze voorvaderen die zo’n mooi landje hadden geschapen waar het zo goed WAS om te leven.

Tja, hadden die maar zo stom niet moeten zijn en hadden ook maar op hun luie kont moeten blijven zitten op een hoop woestijnzand. Uitkijkend naar waar ze het beste konden immigreren en waar het meeste in te pikken viel.

Ze hadden ook mo slim genoeg moeten zijn om uit te vissen waar ze het best van de resultaten van andermans zweet en bloed konden gaan genieten!

Ergens in de wereld een gouden poortje weten te vinden… Een onbewaakt poortje dat naar het Eldorado leidt. Een Eldorado, opgebouwd door een hard werkend volkje waarvan de leiders nu uitverkoop houden van de vergaarde schatten.

Dàt alles hadden onze voorouders moeten doen! Ze zouden veel langer en veel gelukkiger hebben geleefd. Maar ze deden het voor ons! Wisten zij veel dat onze leiders ooit landverraders zouden worden die hun zweet en bloed te grabbel gooiden aan wie er maar wil naar graaien?

En wat heeft dat alles ons gebracht? Een sterk verwaterde politieke soep, een hoop opportunisten, een hoop criminaliteit, en een hoop hoogbeschermde allochtonen...

Maar voor ons zelf? Niets!

Willy.

Ongezouten mijmeringen.

De winter is pas begonnen, en we zitten al zowat doorheen onze zoutvoorraad voor de hele winter. Niemands schuld natuurlijk. Een lelijke gril van de natuur. Maar hoe moet het nu verder? Zoutloos dieet voor het verkeer?

Ik herinner me de winter van 1962/63: tot na Nieuwjaar leek het een zachte winter ‘geweest’ te zijn, en we begonnen al aan de zomer te denken. Maar halfweg januari begon het: sneeuwen, vriezen, en gladde wegen gedurende maanden! Bijna tot Pasen!!! Zelfs als het wekenlang niet sneeuwde bleven de temperaturen lager dan -10 en de sneeuw bleef gewoon… sneeuw. Want zout strooien zat er toen nog niet in. Hier en daar werd wat zand of as gestrooid en dat was het dan.

Maar het was beter dan niets. De sneeuw bleef wel liggen, maar het zand gaf toch een beetje grip. Ik vrees dat, als moeder natuur op die manier verder gaat, we weer op zand zullen moeten overschakelen. En gelukkig… daarvan zal de voorraad nog niet zo gauw uitgeput raken. De riolering? Dat is weer een ander verhaal!

En zo worden we nog maar eens met de neus op de feiten gedrukt. Ondanks al onze moderne technologie kunnen we het toch niet halen van moedertje natuur als ze haar maag eens laat oprispen.

Het vrachtverkeer staat stil, goederen raken niet op hun bestemming, werknemers geraken niet op de werkplek… reizigers stranden in de luchthavens… kortom, onze hele moeizaam opgebouwde economie gaat zondermeer platliggen bij dergelijke capriolen van de natuur. En dan spreken we nog niet van ingestorte daken en kerken! Wat als dit, net als in 1963, nog maandenlang doorgaat?

Destijds was er nog het voordeel dat internationaal wegtransport zo goed als niet bestaande was. Dat ging per schip of per trein. Bovendien stond de consumptiemaatschappij nog in haar kinderschoenen en consumeerden we niet half zo veel als nu.

In de wegcode was ook een lachwekkend verkeersteken opgenomen: een rode ronde rand, met binnenin een zwarte letter D op witte achtergrond. Het betekende: ‘dooibarelen gesloten’ en moest de wegen in de dooiperiode beschermen. Ik heb me altijd afgevraagd wat een dooibareel was. Nooit eentje gezien. Nooit kon iemand me daarop antwoorden.

Maar de betekenis van het teken was niet mis te verstaan: vrachtwagens moesten, zodra ze dit teken zagen, stoppen en bij de plaatselijke burgemeester gaan vragen hoe het verder moest!!!

Of die burgemeester dat zélf wist? Heb ik ook nooit een antwoord op geweten. Maar het tekent toch het tijdsbeeld: een vrachtwagen was een heel sporadisch voorkomend verschijnsel dat van A naar B reed, en waarbij de afstand tussen A en B zelden meer dan een tiental kilometer was.

De veel zachtere winters die nadien ontstonden, zijn er mede verantwoordelijk voor dat we niet meer achterom keken en dachten dat het nooit meer zo zou zijn.

Vervoer en tewerkstelling evolueerden dan ook in functie van het zachte klimaat… en dan gebeurt dit! Als dit een uitzondering is, komen we er nog zonder al te veel kleerscheuren onderuit. Maar stel dat het de nieuwe regel wordt?

Tja, dan zal een groot stuk van onze samenleving moeten hertekend worden in functie van de nieuwsoortige winters. Back to the future?

Zullen misschien andere middelen moeten worden bedacht om de wegen sneeuwvrij te houden? Zeewater sproeien bevoorbeeld? Zou dat helpen? Je weet nooit. Het proberen waard. Goedkoop is het in elk geval, tenzij ook hier de vraag de prijs doet stijgen!

Eigenlijk, als we eventjes goed stilstaan met wat we aan het doen zijn, hebben we ons toch wel heel erg afhankelijk gemaakt van allerlei hulpbronnen. Hulpbronnen die bij een vingerknip zouden kunnen verdwijnen!

Neem nu elektriciteit: stel dat onze centrales om welke reden ook voor lange tijd uitvallen. En je woont ergens in een stad op de dertigste verdieping… geen lift meer. Ik mag er niet aan denken.

Of onze watervoorziening: we zagen het nog onlangs op relatief kleine schaal. Maar ooit zou dit kunnen gebeuren op grote schaal… nationaal of Europees… En erg ondenkbeeldig is dat niet echt. Een terrorist die een hardnekkig virusje dumpt op een cruciale plaats in het systeem… en lap!

I don’t like it but I guess things happen this way… ( song van Johny Cash).

Enfin, ik wil geen doemdenker zijn, maar vind het toch de moeite lonen om er even bij stil te staan dat, hoe hedendaags en modern we ook leven, onze samenleving toch ook uiterst kwetsbaar is en aan elkaar hangt met een zijden draadje. En zijden draadjes heb ik nooit 100% vertrouwd.

Willy.

Mystiek… altijd al een mooi woord gevonden. Geheimzinnig… magisch… bovennatuurlijk sprookjesachtig. En vooral: o n b e g r i j p e l i j k ! Maar zodra het begrepen wordt is alle mystiek er af…

Want zoals ik vroeger mijn speelgoed autootjes altijd opengooide om te snappen hoe ze werkten… zo doe ik dat ook met veel mystieke dingen. En helaas… meestal weet ik de mystiek wel te ontmantelen (of te ontmaskeren), en teleurgesteld moet ik dan vaststellen dat er eigenlijk helemaal geen mystiek mee gemoeid is! Dat de naakte waarheid die er achter steekt eigenlijk poepsimpel is! Wég sprookje, wég sinterklaas of het kerstmannetje.

Zielig voor mij, want ik hou écht wel van mystiek.

Neem nou je eigen pc. Voor veel mensen een hopeloos ingewikkeld ding… en ingewikkelde dingen gaan we maar al te vlug bijna als ‘mystiek’ ervaren. Geen spek voor onze bek? Niks van. Gewoon door mensen gemaakt. Uitgevonden door logisch denken. Niets om bang van te zijn. Niets om zomaar direct te catalogeren onder ‘te ingewikkeld’.

Ik had het geluk om een beetje mee te groeien met de voortschrijdende digitale technologie. En dat prille begin… dat was écht zo simpel als wat. En dat is het eigenlijk nog altijd. Het basisprincipe is onveranderd gebleven.

Hoe intelligent een computer ook lijkt: zijn verstand bestaat in wezen maar uit… schakelaars! Een hele resem schakelaars. En die schakelaars kunnen niet méér dan de schakelaar van het licht in je slaapkamer: aan of uit. Maar in je pc zien ze dat als 0 of 1, of eenvoudiger gezegd, ze ‘kennen’ het verschil tussen 0 en 1. Noch min, noch meer. Dat kan je lichtschakelaar ook!

Maar slimmerds gingen daarover nadenken en vonden dat je met nullen en enen toch wel een en ander kon aanvangen. En ze ontwikkelden de ‘Asci code’: Daarin wordt een reeks van 10 cijfers gebruikt ( 1 byte genoemd), uit alleen maar nullen en enen bestaande, om één écht cijfer weer te geven. Zo zou het cijfer 7 eventueel kunnen worden weergegeven met 0000111000. De letter A kan dan bevoorbeeld 1110001000 zijn (klopt niet hoor! Die Asci-code ben ik vergeten. Het gaat maar over het principe). Er zijn dus 10 schakelaars nodig die aan of uit staan, om één cijfertje of lettertje voor te stellen. (Vergelijk met ons tiendelig rekenstelsel: wij moeten na het cijfer 9 al een hulpcijfer gebruiken om ervoor te zetten als we verder willen rekenen. De pc moet dit al na de 1 !!!)

Maar toen was het hek van de dam: reuzengrote kasten met duizenden schakelaars (och arme: nu steken we er miljoenen in een chip ter grootte van een lucifer) vormden de eerste computers.

De verdere vooruitgang bestond enkel maar uit alles steeds kleiner én razend snel maken, én ‘programma’s’ maken die het ons makkelijker moesten maken. We moeten immers niet meer honderden nullen en enen typen om ‘hallo’ te zeggen, maar gewoon de juiste letters aanslaan. Het programma laat de computer zélf, en pijlsnel, de vertaling naar machinetaal doen.

Voilà! Dààr gaat de hele mystiek rond de digitale wereld. Niets mysterieus aan!

Mijn conclusie: mystiek bestaat niet van nature uit. Mystiek maken we zélf van zodra we iets niet kunnen of willen begrijpen... of het juist onbegrijpelijk willen doen overkomen!

Met religies gaat het net zo, maar daar zorgen de ‘bedenkers’ er dan weer voor dat wat ze uitkramen gewoon niet te begrijpen valt, en dan is het voor hen niet moeilijk meer.

Instant-mystiek dus: makkelijk te maken door wie er zijn voordeel kan mee doen.

Makkelijk te verteren voor wie het lust… en niet kieskeurig is.

En ocharme, zo zijn er velen. Zoekend naar mystiek. Zoekend naar wat ze niet begrijpen, om daarin dan de poort naar een ‘betere wereld’ te vinden. En vooral: zoekend naar iets dat hen verhindert in zichzelf te kijken en het heft in eigen hand te nemen.

Jammer voor hen, maar op die manier zullen ze nooit vinden wat ze zoeken.

Willy.