quizvraag 245 (deel 3)

"Mens sana omnia vincit".  Alhoewel ik geen Latijn gestudeerd heb kan ik deze tekst makkelijk vertalen.  Mens is mens, natuurlijk.  Sana, daar herkennen we het Franse 'sain', gezond in.  Het oude gezegde van Julius Caesar indachtig 'veni, vidi, vincit' is dat laatste woord een vervoeging van het werkwoord overwinnen.  En dat omnia doet bij mij ook een belletje rinkelen. 
De conclusie: hier staat een tekst dat in gewoon Nederlands "Een gezond mens overwint alles" betekent.  Geen mens die dat zal tegenspreken.  Deze spreuk valt af te lezen in een van die prachtige gangen die het huis oud Ingelandt rijk is.
Aanvulling: dankzij een tip van Marc Willems heb ik toch maar eens een vertaalwoordenboek Latijn-Nederlands opgeslagen.  En wat las is daarin?  'Mens' is Latijn voor geest, verstand, denken, wilskracht, geestvermogens, gedachte, herinnering, mening, inzicht, bezinning, bewustzijn, geweten, bedoeling, plan, denkwijze, karakter, stemming, gezindheid, moed, hartstocht, ...  Het betekent dus alles behalve mens.  Correctie dus voor deze spreuk:
'Mens sana omnia vincit' betekent in het Nederlands: 'Een gezonde geest overwint alles'.

  Iets voor de Tweede Wereldoorlog werd dit huis gebruikt, en later (in 1967) daadwerkelijk ook door het Ministerie voor Volksgezondheid aangekocht van de toenmalige eigenaar, onderzoeksrechter Octave Verbeke.  Op deze plek, Sint-Jansstraat 15, gebeurden onder impuls van dat Ministerie voor Volksgezondheid bijvoorbeeld de inentingen ter preventie van tropische ziekten.  Pas in 1998 kwam het gebouw opnieuw in privé-handen, en niemand zal daar rouwig om zijn want gedurende de 5O voorgaande jaren dat het Ministerie hier gehuisvest was, werd er nooit iets onderhouden, laat staan gerestaureerd.  Pas met de nieuwe eigenaars gebeurde dat wel.  Men trof tijdens recente restauraties bijvoorbeeld een soort van geheime ruimte aan en langs de wanden daarvan trof men krantenpagina's aan uit de vroege jaren '40.  De verleiding bestaat om te bedenken dat hier in dit huis tijdens WO II mensen ondergedoken zaten, dat dit misschien wel een soort van Brugs Anne Frankhuis is.  Concrete en correcte bewijzen hiervoor bestaan er helaas niet.

Vandaag breng ik deel twee van de quizvraag, heel speciaal voor SPQB, omdat ik weet dat hij niet kan slapen en het vanavond niet zal kunnen laten om nog eens te surfen naar Bruggeblog om te zien of er al een bijkomende tip geplaatst werd.  En, jawel hoor: die tip komt er zoals gewoonlijk met een nieuwe foto die de plek in Brugge die we zoeken iets duidelijker moet tonen.   Ik ben benieuwd of ik hem nu op het juiste spoor gezet heb.  Gelijk wie anders mag ook antwoorden, natuurlijk, en wie het eerst het juiste antwoord geeft, die is voor onbepaalde tijd de "slimste Bruggekenner ter wereld".
Waar precies in Brugge centrum is dit te zien?

  De quizvragen vliegen ons opnieuw om de oren hier bij Bruggeblog.  De ene vraag is nog niet helemaal opgelost, of daar verschijnt alweer een andere.  Het grappige is dat er af en toe iemand bij toeval op mijn blog stoot via een opdracht in een zoekmachine en dan ineens begint te antwoorden op een oude quizvraag.  Vandaag was dat opnieuw het geval.  Iemand gaf een correct antwoord op een vraag van verleden jaar.  Rijkelijk te laat natuurlijk!  De meesten onder u weten wel beter: het rijk van de Bruggekenners hier op dit blog is enkel en alleen weggelegd voor de slimmeriken die niet alleen elk hoekje en kantje van onze binnenstad kennen, maar daarbij ook heel rap en alert reageren kunnen.
Dit gezegd zijnde: herkent u deze nieuwe plek in hartje Brugge?

Al na één foto deze fotovraag oplossen, daarvoor moet men meestal van heel goede huize zijn.  Als men als winnaar daarenboven slechts enkele weken per jaar in de mogelijkheid is om Brugge te bezoeken, dan noem ik dat héél, héél straffe kost.  Wil ik maar zeggen: Willy, een Nederlandse uit Tilburg, is met deze fotovraag gelijk wie hier uit Brugge en omstreken te slim en te snel af geweest.  Wat ik toonde (die kikker) is inderdaad zoals zij antwoordde onderdeel van een huisje in St.-Jan in de Meers.  Haar fotografisch geheugen (of die van haar PC) was zelfs zo verrassend goed dat ze gelijk wist te vertellen dat onderaan dat venster ook nog een stelletje witte, gipsen poezen staat.  Een hartelijk proficiat aan alle andere vorige winnaars, maar staat u mij toch eventjes toe om dit antwoord van Willy als verbluffend goed te bestempelen.  Vanaf nu prijkt zij met stip in de eregalerij van de Brugge(blog)kenners, samen met illustere grootheden zoals 1@#*$!(§)!!'µ`£!??! en ;@|^$*^¨!!§?/   Sorry voor het ongemak maar hier sloeg mijn nieuwe computer eventjes in de knoop.
Op dan maar naar een nieuwe quizvraag!
O ja: even nog een kleine verduidelijking voor wie dat straatje St-Jan in de Meers niet weet zijn.  Da's een van die zes kleine straatjes tussen Oostmeers en Westmeers in.  Het is trouwens het laatste dat men, komende vanaf het station en al rijdend met de wagen door Oostmeers, inslaan moet om het Concertgebouw, het Putje en de rest van het 't Zand en de Vrijdagmarkt te bereiken.

Langs de andere kant van de koetsendoorrit kunnen we al uitkijken op de binnentuin met rechts achteraan het koetshuis en verder daarachter de aanpalende huizen in de Engelsestraat.

Een close-up van enkele van die pilasters met daarboven de Ionische kapitelen.  Ik wil nogmaals aanstippen dat wat we hier zien vooral te maken heeft met drastische wijzigingen die het huis ondergaan heeft tijdens de jaren 1836 en 1844.  Zowel de voorgevel als het verrassende interieur werden toen aan de smaak van de tijd aangepast.  De opdrachtgever hiervoor was hoogst waarschijnlijk de weduwe van de handelaar Maximiliaan Van Lede die het huis verhuurde aan graaf Adolphe de Béthune en zijn vrouw Adelaide de Peneranda.

Zo!  Het heeft nu lang genoeg geduurd vooraleer we door de deur van dit huis Oud Ingelandt, gelegen in de Sint-Jansstraat, konden stappen, maar vandaag is het eindelijk zover.  We laten ons vooral leiden door de rondborstige gids links hier op deze foto.   Momenteel staan we in de koetsendoorrit en die vroegere koetsendoorrit is overkluisd met een tongewelf.  De wanden zijn geritmeerd door gekoppelde vlakke pilasters met daarboven Ionische kapitelen.  Mooi hé, zo'n omschrijving!  Ik haal hem uit het programmaboekje van Open Monumentendag Vlaanderen 2OO7, editie Brugge.  Het is nu alleen nog aan ons om zo'n omschrijving daadwerkelijk te kunnen begrijpen.  Dat tongewelf, dat bevindt zich dus boven ons en het heeft de vorm van een halve ton, vandaar die benaming.  Die gekoppelde vlakke pilasters, daarmee bedoelt men die twee aan twee staande platte zuilen waarboven ornamenten verschijnen die duidelijk door de oude Grieks-Ionische stijl beïnvloed werden.

Voila, zie, hier is meteen een nieuwe fotovraag.  U ziet een foto en de vraag is zoals altijd dezelfde: "Herkent u deze plek in hartje Brugge?"

Enigszins op een aarzelende manier denkt SPQB dat wat we zoeken in de Magdalenakerk te vinden is.  Zijn twijfels heeft hij omdat hij de glasramen er niet kan situeren.  Toch is het wel degelijk daar in die ruimte van een kerk die er eigenlijk geen meer is maar waarin men nog altijd dagelijks tot bezinning komen kan.  Door dit aarzelend maar correct antwoord is SPQB de verdienstelijke winnaar deze keer.  Een meer dan eervolle vermelding gaat uit naar Willy die ons vertellen kon dat de tekst onder het onderdeel van de kruisweg (Mét Maria Magdalene en mét het jongetje met de schop) een bewerking is van Huub Oosterhuis, toongezet en gebaseerd op een tekst uit het bijbelboek Jesaja.  Oosterhuis is iemand die vooral de 'ietsisten' aanspreekt en ik heb zo'n sterk vermoeden dat onze Brugse Magdalenakerk eveneens een dergelijk publiek aanspreekt.

Eerst en vooral duizendmaal excuus.  Dit is gelukkig de laatste dag dat Bruggeblog op halve kracht gewerkt heeft.  Veel had te maken met die koppige oude computer die ik maar niet meer aan de praat kreeg.  Ik had er wel een nieuwe bij de hand maar die oude hou ik graag paraat als reserve, voor het geval het nieuwe ding plots kuren begint te vertonen.  Maar opeens was het het reserveding dat begon te protesteren en geen reservist wou zijn .  Computerperikelen!  Uzelf kunt er waarschijnlijk een boek over schrijven.  Maar ik dus ook.  Het bleek dat mijn oudere ding (wat is oud?  in computertermen is die 3 jaar oud inderdaad oud!) dat draaide op Windows XP volledig dichtgeslibd was.  Eerst kon ik nog een veilige backup maken van mijn belangrijke documenten en daarna formatteerde ik de hele harde schijf.  Tabula rasa!  Opgelucht dat ik was toen ik dat gedaan had.  Minder opgelucht was ik toen bleek dat ik geen enkel besturingsprobleem meer op die computer geïnstalleerd kreeg.  Pas vandaag weet ik dat het te maken had met twee CD- & DVD-stations die er gelijktijdig de brui aan gaven.  Men heeft het soms over de wet van Murphy, wel, wel, die wet raasde de laatste tijd als een orkaan doorheen dat stomme ding dat 'my personal computer' heet maar waarvan ik helaas nooit meer afscheid nemen kan.  Pas vandaag kwam ik plots op het lucide idee om in dat rotding vol ergernis een oud CD-stationnetje te installeren en ziet: de hemel klaarde volledig op boven Bruggeblog want plots wilde het eerste het beste besturingsprogramma zich via dat CD-stationnetje zich laten installeren op die koppige harde schijf van 2OO Gigabyte.  En vanaf nu ben ik dus opnieuw voor een tijdje safe.
De quizvraag nu.  Laat ons wel wezen: hierbij stopt deze fotovraag.  Mocht u de plek na deze foto helaas nog altijd niet herkennen, dan zie ik mij genoodzaakt om zelf de oplossing te geven.  Voor de laatste keer dus: waar in het centrum van Brugge is dit te zien?

Guido Gezelle was bij wijze van spreken dag en nacht met taal bezig.  Wat die man allemaal gelezen en geschreven heeft, dat grenst aan het ongelofelijke.  Neen, ... dat overschrijdt het ongelofelijke.  Gezelle was zoals u misschien weet een vurige voorstander voor één Westvlaamse taal, een taal die lange tijd onderdrukt geweest was, en hij schreef vooral in die taal.  Over de schrijfwijze van de woorden heeft men zich lange tijd niet beziggehouden.  Elk schreef het neer zoals hij dacht dat het kon zijn.  Vandaar dat we tot op de dag van vandaag bijvoorbeeld opgescheept zijn met soms tientallen schrijfwijzen van één en dezelfde familienaam, maar aangezien die verschillende schrijfwijzen thans bindend zijn bestaat daarin geen uniformiteit.  Uniformiteit heeft men wel proberen te scheppen in onze Nederlandse taal zelf.   Woordenboeken zoals Van Dale hebben daarvoor gezorgd, maar sinds 1954 vooral de 'Officiële Woordenlijst der Nederlandse Taal'.  Daarom weten we nu dat het beter is dat we ton en tonnetje schrijven.  Mochten we ons tegenwoordig bezondigen aan een tekst met daarin een woord als 'thonneke(-n)', dan vermoed ik dat we voor ouderwets uitgemaakt zouden worden.  En toch heb ik het hier over iets wat onze voorouders spraken en wat we helaas hopeloos aan het afleren zijn: ons sappig (West-)vlaams.   Als ik het onlangs had over die h die enkele decennia terug weggelaten mocht worden in woorden, dan sloeg dat vooral op woorden van Griekse oorsprong (marathon, apotheek, ...) waarbij het plots als progressief beschouwd werd om in teksten maraton of apoteek te gebruiken.  Progressief was toen bijvoorbeeld ook om kreatief of kwis te schrijven in plaats van creatief en quiz.  En plots mocht dat allemaal niet meer.
't Is geen quizvraag, maar weet u soms waar in Brugge deze tekst af te lezen valt?

Ik was dit nog eventjes vergeten te vertellen.  Afgelopen week heb ik een lezing bijgewoond van Oswald Maes, bij het brede publiek gekend als 'Rogerke' uit 'Thuis', de langstlopende soap op onze Vlaamse nationale zender.  Dat Rogerke is in Thuis allang begraven en vergeten en Oswald Maes zelf geniet van zijn pensioen, maar de man (al sinds jaren woonachtig in ons Brugge) kan het niet laten om af en toe nog eens op de planken te staan.  Tegenwoordig doet hij het uitsluitend nog met lezingen.   De heksen van Beselare (zijn geboortedorp),  teksten van  Felix Timmermans,  ... daarover vertellen is datgene wat hij momenteel nog als hobby doet.  Afgelopen donderdagnamiddag sprak hij in de vernieuwde zaal "Het Meersenhuis" in Oostmeers voor een ruim publiek anderhalf uur over Guido Gezelle.  Heeft u dit gemist, dan moet u dit zeker ergens anders eens meemaken.  Die lezing boeit van begin tot einde en weekt bij iedere toehoorder velerlei emoties los.  Natuurlijk komen er gedichten van Gezelle aan bod, en veel van die gedichten beroeren ook in onze moderne tijd iedereen omdat ze zo verrassend muzikaal zijn.  Oswald Maes slaagt er bovendien ook in om ons gedurende dat anderhalf uur onder te dompelen in de tijd waarin de grootste Nederlandstalige dichter ooit geleefd heeft en ook om ons een ruim beeld te schetsen van zijn familie.  Op die manier komen we bijvoorbeeld te weten wie en hoe zijn vader was, wie en hoe zijn moeder was en hoe die twee zo'n ongelofelijke invloed op hem gehad hebben.  Zo'n lezing wordt natuurlijk altijd doorspekt met anekdotes, maar dat maakt het geheel precies extra boeiend.  Zo wist ik niet dat in de tijd toen Guido Gezelle geboren werd de voornaam Guido bij het gewone volk helemaal niet gebruikelijk was.  En zoals het gewone volk het 'gewoon' was werd die naam dan ook maar verbasterd.  Zijn jeugd lang werd daarom de toekomstige schrijver Dotje genoemd, dat klonk namelijk veel beter dan dat deftige 'Guido'.

Er zijn totnogtoe opvallend weinig antwoorden de redactie van Bruggeblog binnengeslopen.  Daar zal deze foto eventueel verandering in brengen.  Weet u nu waar dit te zien is?

Oesje, even kijken ...  We zijn aanbeland aan quizvraag twee vier drie, deel twee.  Voorlopig nog niet geraden noch gevonden.  Het onderwerp van deze fotovraag situeert zich nochtans in de binnenstad van Brugge en is er al decennialang los-vast te bewonderen.  Deze tweede foto verduidelijkt al iets meer.  Herkent u het nu?  Weet u waar het is?  Gokken mag natuurlijk ook.  Eén gok of antwoord per persoon per quizfoto s.v.p.

Sinterklaas is mee met zijn tijd.   Ahum, verspreking: mee met onze tijd.  Toen hij deze namiddag zijn intrede deed in Brugge via de Langestraat was de Sint zowaar begeleid door een heuse pietin (een vrouwelijke piet dus).  En die pietin deed helemaal niet onder voor haar mannelijke collega's.  Kijk maar eens aan!  De emancipatie zet zich tegenwoordig dus duidelijk ook in pietendom voort. 

Aha, daar staat Sinterklaas zijn staf!  Overdadig belegd met goud en nochalant leunend tegenaan de ruit van bankkantoor Centea werd het opeens een welkome prooi voor gauwdieven!  Maar aan de overkant van de straat stonden discreet enkele politiemensen, echt waar.  Want men weet maar nooit dat iemand de Sint zijn staf bij klaarlichte dag ontvreemden zou.  Gelukkig zijn de kindertjes vooraan op dit podiumpje zich van kwaad noch gevaar bewust.

Kindertekeningen ...  Kindertekeningen en een Sinterklaasliedje.  Jaah, daar smelt onze Sinterklaas voor.  Zijn hart wordt één ruggemaftje groot, zijn mijter bloost en zijn staf ... tja, waar is Sinterklaas zijn staf gebleven?

Wat die goedheilige man de rest van het jaar allemaal uitspookt: ik zou het niet weten.  Ik hoop alleen maar dat ik het met hem een dezer dagen daarover kan hebben.  Tenminste als ik Sinterklaas strikken kan voor een interview, want vanaf nu tot en met 7 december heeft die oude, kwieke man het druk, druk, druk.  Hij moet lopen van hot naar haar en overal geduldig luisteren naar de meest uiteenlopende kinderwensen.  Eén kind is bijvoorbeeld al flink tevreden met een DVD of wat spulletjes van Mega Mindy, een ander kind zou het liefst van al zijn twee ouders opnieuw herenigd zien, en nog een ander kind zou willen dat nonkel Nestor zijn handen thuishield.  Tja, voor de Sint is het op het ogenblik helemaal niet gemakkelijk om aan al die wensen te voldoen.  Gelukkig maar had hij deze namiddag een tweetal uurtjes de tijd om te luisteren naar de verzuchtingen van de kindertjes uit de buurt van de Langestraat.  De Heilige Man kwam er zowaar toe met boerenpaard en koets.   Was dit een guitig knipoogje misschien naar de luxepaarden die dagelijks de toeristen in onze stad bedienen?  Dat een heilig man zoals de Sint het zich verwaardigt om zijn blijde intrede in Brugge af te leggen met een koets, getrokken door één simpel boerenpaard, dat had men in onze stad echt niet verwacht!  Achteraf beschouwd is dat nog zo vreemd niet: was het trouwens tweeduizend jaar geleden Jezus niet die Jeruzalem binnentrok op één enkele stomme ezel?  Het belette hem niet om van toen af tot op de dag van vandaag een cultstatus te verwerven.