Archief

Christina Rossetti.

In het literatuurprogramma The verb van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 wordt op vrijdag 16 december ─ tussen 23:00 uur en 23:45 uur onze tijd ─ aandacht besteed aan het leven en het oeuvre van de Engelse dichteres Christina Rossetti (1830-1894).

In directe aansluiting daarop wordt een nieuwe gedicht op muziek van de in trinidad geboren, doch reeds sedert 1989 in Engeland woonachtige performance poet Anthony Joseph voorgesteld.

Eén van de talrijke gedichten van Christina Rossetti, waarin haar sterke gevoeligheid blijkt, is getiteld
Seasons:

In Springtime when the leaves are young,

Clear dewdrops gleam like jewels, hung
On boughs the fair birds roost among.

When Summer comes with sweet unrest,
Birds weary of their mother's breast,
And look abroad and leave the nest.

In Autumn ere the waters freeze,
The swallows fly across the seas:─
If we coul fly away with these!

In Winter when the birds are gone,
The sun himself looks starved and wan,
And starved the snow he shines upon.

Johannes Goropius  Becanus.

In de vijfde aflevering van de zesdelige reeks Man over woord ─ van de Nederlandstalige, Belgische televisiezender Canvas ─ uit te zenden op vrijdag 16 december, tussen 20:40 uur en 21:10 uur, vertelt Pieter Embrechts deze keer het verhaal van Johannes Goropius Becanus (1519-1572), die in het geschrift De Origines Antwerpianae uit 1572 zou hebben bewezen dat Antwerps de oudste taal ter wereld is.

Deze aflevering is er één in het kader van Pieter Embrechts' zoektocht naar de schoonheid en de geheimen van het fenomeen Taal.

Donderdag 15 december gaat de speelfilm Tinker Tailor Soldier Spy, van de Zweedse regisseur Tomas Alfredson in de Nederlandse bioscopen draaien. Daarin komen we bekende gezichten van het acteursfront tegen: Gary Oldman, Colin Firth, John Hurt, Benedict Cumberbatch en Tom Hardy.

John le Carré in 2008.

De film is door de pers, die reeds van de inhoud heeft kunnen kennisnemen, zeer goed ontvangen. Het gelijknamige boek van John le Carré (geboren 1931) [1] uit 1974 is reeds als televisieserie te zien geweest met de min of meer ongenaakbare Alec Guiness (1914-2000) in de rol van George Smiley, die we voor het eerst zijn tegengekomen in diens eerste internationaal gewaardeerde en eveneens verfilmde roman uit 1963 over het spionagevak, The spy who came in from the cold.

__________

[1] De burgerlijke naam van John le Carré luidt David John Moore Cornwell.

Een fictieve documentaire over de slag bij Trafalgar is op woensdag 14 december te zien ─ in HD-kwaliteit op het beeldformaat 16:9 ─ op Arte-tv, tussen 21:05 uur en 22:00 uur.
Die zeeslag had plaats op 21 oktober 1805, waarbij Napoleon werd verslagen, hetgeen in de praktijk neerkwam op een overwinning door de Britten, die met zevenentwintig schepen, onder opperbevel van Admiraal Horatio Lord Nelsen (1758-1805), die tijdens deze strijd werd neergeschoten en als gevolg daarvan stierf.
In de film wordt het verhaal verteld vanuit het perspectief van de Franse admiraal Pierre-Charles de Villeneuve (1768-1806).
Deze Franse fantasie-docu uit 2006 van Fabrice Hourlier, wordt, als bijdrage van Arte France, de komende dagen nog tweemaal uitgezonden, eerst op zaterdag 17 december, vanaf 16:55 uur, en dan nog eens op in de nacht van dinsdag 20 op woensdag 21 december, vanaf 02:15 uur.
__________

Afbeelding: Pierre-Charles-Jean-Baptiste-Silvestre de Villeneuve. Geportretteerd door een tijdgenoot.

 

Ernst Werner von Siemens.

 

Het is alweer bijna twee eeuwen geleden dat de latere Duitse grote uitvinder en fabrikant Ernst Werner von Siemens werd geboren: op 13 december 1816 in de plaats Lenthe bij Hannover in het toenmalige Pruisen ─ thans normaal behorend bij de Bondsrepubliek Duitsland, dat tegenwoordig bij Duitsland hoort; hij overleed op 6 december 1892 in Berlijn/Charlottenburg. 

Samen met drie broers heeft hij de firma Siemens gesticht, welke een geschiedenis op zich binnen Duitsland heeft doorgemaakt. Enerzijds is het bedrijf vanwege de kwalijke rol tijdens de Tweede Wereldoorlog, negatief in het nieuws geweest, en komen er af en toe nieuwe gegevens naar boven, die sommige onderzoeksjournalisten en documentairemakers opnieuw in het geweer brengen.

Van de andere kant bestaat er een Siemens-Prijs, die wordt uitgereikt aan een levende componist die naar het oordeel van de jury een groot bedrag ─ tweehonderdduizend euro ─ ruimschoots heeft verdiend.

"Schilderbeest"

Jan Sluijters (1881-1957) ─ bij de burgerlijke stand met de voornamen Johannes Carolus Bernardus ─ staat centraal in de aflevering van het Avro-programma Close up, die op dinsdag 14 december, vanaf 22:55 uur via Nederland 1 zal worden uitgezonden. Sluijters heeft zich in het begin van zijn carrière laten inspireren door grootheden uit de negentiende eeuw, zoals Vincent van Gogh (1853-1890) en diens Franse (leef)tijdgenoot Georges Seurat (1859-1891), en door andere internationaal werkzame, respectievelijk vermaarde, beeldend kunstenaars als Pablo Picasso (1881-1973) en tevens door een landgenoot Piet Mondriaan (1872-1944).

Stuk van Jan Sluijters, afgebeeld bij voorbericht van Avro's Close up.

In zijn latere periode vond hij een geheel eigen stijl, waarin zichtbaar werd dat de werkelijkheid van alledag zijn inspiratiebron was geworden, waarbij de daad van het schilderen hem de grootste voldoening schonk. Het uitbundige gebruik van kleuren vinden we onder meer terug in zijn stukken met bloemen.

Beroemde en beruchte stukken

Eén daarvan, het Meisje, is in de jaren vijftig gereproduceerd, net als een stuk met bloemen en een naakt. Door die vermenigvuldiging hebben vooral die drie wat meer bekendheid gekregen dan tal van andere, aantrekkelijke schilderijen van deze meester. Daaronder bevonden zich portretten van mensen uit de wereld der kunsten, vooral vrouwen. Familiestukken en landschappen behoren verder tot Sluijters' oeuvre. Schilderijen daaruit hangen in diverse musea, ook buiten Nederland, en gelden daar als topstukken uit de collectie.
Zijn naakte negerinnen ─ een thema dat in die tijd nog een groot taboe was ─ hebben enerzijds voor veel ophef gezorgd, aan de andere kant voor naamsbekendheid van deze schilder.

Op deze dertiende december werd in het jaar 1797 de Duitse dichter Heinrich Heine geboren te Düsseldorf; hij overleed op 17 februari 1856 te Parijs, waar hij vanaf 1831 werkte. Eén van de redenen waardoor hij in ons land relatief bekend is gebleven, betreft zijn opvatting dat in Nederland alles vijftig jaar later gebeurt.

Heine was een vertegenwoordiger van de romantiek; zijn naam wordt, als men het over de klassieke Duitse letteren heeft, veelal in één adem genoemd met twee van zijn tijdgenoten die als pijlers der Duitse literaire romantiek gelden: Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832) en Friedrich (von) Schiller (1759-1805), al is het niet zo zeker of de beide anderen deze Heine wel als evenknie zouden hebben beschouwd. Maar kom, ook tussen Goethe en Schiller liepen de contacten niet altijd volgens de regelen der grote, al dan niet literaire, kunst.

Heinrich Heine schreef veel verzen, die bij tijd en wijle werden verguisd, onder meer door Neerlands schrijvende en publicerende incarnatie van pseudologia fantastica: Boudewijn Buch (1948-2002), die een zeer duidelijke, bij tijd en wijle maniakale, voorkeur aan de dag legde voor (onder meer) Heine-collega Köt(h)e en voor een rockster, die hij omschreef als Mik Tsjekker.
__________

Afbeelding: Heinrich Heine; portret uit 1831 door Moritz Daniel Oppenheim (1800-1882).

Vandaag, 11 december, is het exact 110 jaar geleden dat de Italiaanse radiopionier Guglielmo Marconi (1847-1937) het eerste draadloze radiocontact heeft gerealiseerd over de Atlantische Oceaan. Dat werd tot stand gebracht tussen het Engelse Poldhu in Cornwall en de Canadese plaats St. John's in New Foundland.

Guglielmo Marconi met door hem uitgevonden telegraaf-apparatuur.

In 1890 was Marconi erin geslaagd de eerste telegrafische signalen over te brengen en vijf jaar daarna kon hij dat reeds over een afstand van twee kilometer. Dit kon worden gerealiseerd door de belangrijkste vinding van deze zelfde man: de antenne. Daarop heeft hij in 1896 patent gekregen.

Op 12 december 1896 begon te Londen een weekeinde waarin deze meneer Marconi een demonstratie van een werkende radio gegeven.

Malcolm Lowry. Foto uit 1946.

Een fascinerend gezelschap 'komt bijeen' in de aflevering van het culturele programma Words and music van BBC Radio 3, die op zondag 11 december, tussen 19:30 uur en 20:45 uur onze tijd wordt uitgezonden. Poëzie, proza en klassieke muziek vormen ook nu weer de 'ingrediënten' voor het thema van deze week: onze relatie met alcohol.

Sally Dexter en Jon Strickland zijn deze keer degenen die de voordrachten verzorgen. De teksten zijn voor deze aflevering afkomstig ban drie auteurs, die qua persoonlijkheid en oeuvre wel zeer uiteenlopen. Naast Charles Dickens (1812-1870) ─ een decembermaand zonder Dickens is bijna ondenkbaar ─ komen Malcolm Lowry (1909-1957) en de Franse schrijfster Colette (1873-1954) [1] aan de beurt.

Voor de muziek is de keuze gevallen op stukken uit het werk van de Italiaan Giuseppe Verdi (1813-1901), de Engelsman Peter Warlock (1894-1930) [2], de onovertroffen Franse grootheid Maurice Ravel (1875-1937) en de Amerikaan Aaron Copland (1900-1990).

__________

[1] Colette is de schrijversnaam van Sidonie-Gabriele Colette.

[2] Peter Warlock is het pseudoniem van Philip Arnold Heseltine.

Frank Capra

Het eerste, Nederlandstalige, Belgische televisienet Eén presenteert op zondag 11 december ─ 's middags tussen 14:05 uur en 16:20 uur de speelfilm It's a Wonderful Life, die in 2006 door het American Film Institute werd uitgeroepen tot de meest inspirerende film aller tijden.

Deze rolprent uit 1946 van Frank Capra (1897-1991) werd echter alom een flop in de bioscopen, hoewel televisie toen nog geen concurrent van betekenis kon vormen. Sedert deze film echter bijna elk jaar op of omstreeks kerstmis op de beeldbuis te zien is, kunnen we spreken van een enorm succes.

Regisseur Frank Capra tussen de apparatuur. Foto uit 1943.

Frank Capra genoot bekendheid, onder meer door films als Lost Horizon (1937), die de laatste tijd ook weer hier en daar door een televisiezender wordt gepresenteerd, en Arsenic and Old Lace (1944). Voordat hij It's a Wonderful Life maakte, had hij vanaf 1926 reeds tientallen speelfilms gerealiseerd; veertien daarvan staan in een lijst van Films van Niveau. Na 'de film van vandaag' waren het er in vijftien jaar nog twee van belang, waarvan de laatste, Pocketfull of Miracles in 1961 is uitgekomen. De regisseur leefde vervolgens nog drie decennia. Door kenners wordt gezegd dat zijn naoorlogse films, met uitzondering van It's a Wonderful Life, niet meer het niveau van zijn vroegere producties kon bereiken.

James Stewart in 1948.

It's a Wonderful Life
James Stewart (1908-1997), een van de veelzijdigste acteurs van het witte doek en met twee benen verankerd in 'Hollywood', bereikte, evenals regisseur Capra, de leeftijd der sterken. Hij heeft in zijn carrière de meest uiteenlopende rollen vertolkt, van cowboy tot en met generaal.

In It's a Wonderful Life speelt hij een ondernemer, die ten prooi is gevallen aan de wanhoop.
Hij krijgt een engel als geleide, waardoor hij in staat wordt gesteld om te zien wat er van zijn

lieflijke dorp terecht zou zijn gekomen als hij niet had bestaan en zijn functie niet had kunnen vervullen.
Filmcritici zien It's a Wonderful Life eveneens als behorend tot de hoogste categorie.