.

Stand-up comedy

In je eentje een zaal vermaken

Stand-up comedy is een uit Amerika overgewaaide vorm van theater, die inmiddels niet meer uit België en Nederland weg te denken is.

Stand-up comedy is een kunstvorm die oorspronkelijk uit de Verenigde Staten komt. Tijdens de voorstelling houdt de comedian een monoloog tegen het publiek. Maar toch wordt het zo gebracht dat het net een dialoog lijkt. Dit 'gesprek' is in principe voorbereid en wordt meestal op een spontane manier gebracht, alsof de artiest tegen zijn vrienden praat. Timing, accenten, gelaatsuitdrukkingen, gebaren, imitaties en geluidseffecten vormen de ingrediënten waarmee de comedian speelt.

Ontstaan
Deze kunstvorm is ontstaan aan het begin van de jaren 50 als reactie op het bestaande amusement in Amerika. Vanaf het eind van de 19de eeuw is 'vaudeville' een belangrijke Amerikaanse theatervorm. Goochelaars, dansers, buiksprekers en comedians traden op in deze shows, die meer geïmproviseerd verliepen dan de Broadwayshows.

Bezuiniging
Toen het in de jaren dertig heel slecht ging met de economie (de depressie) werd het Vaudevilletheater te duur. Veel clubs sloten hun deuren, andere clubs gingen over op een theatervorm waar minder personeel voor ingehuurd hoefde te worden. Comedians moesten in hun eentje een zaal kunnen vermaken. Bovendien moest deze show een losser karakter hebben, zodat mensen zich niet geremd zouden voelen veel drank te bestellen. De inhoud van deze shows kwam meestal neer op het vertellen van moppen, die vaak niet door de comedian bedacht waren.

Verandering
Mort Sahl was de eerste comedian die het helemaal anders aanpakte. Hij droeg gewone kleren en sprak vrijuit over wat hem bezig hield. Hij wilde het publiek niet alleen laten lachen, maar ook aan het denken zetten. Bovendien schuwde hij het niet om openlijk zijn oordeel uit te spreken over allerlei groepen in de samenleving. "Is there any group I haven't offended?", werd één van zijn gevleugelde uitspraken.

Latere stand-uppers ontwikkelden het genre verder. Woody Allen sprak met zijn literaire grappen vooral een intellectueel publiek aan, terwijl Lenny Bruce de nieuwe generatie van 'sick-comedians' aanvoert. Hij improviseerde rond bepaalde thema's, zoals jazz-musici met muzikale thema's improviseren. Aan de hand van vaste blokjes laat hij zich meeslepen door zijn eigen associaties, ter plekke filosoferend over de thema's waar hij grappen over heeft.

Vergelijking
Hoewel het Nederlandse cabaret zich grotendeels baseert op de Europese tradities, is er oppervlakkig gezien ook een grote gelijkenis met de Amerikaanse stand-uppers. Wim Kan en Toon Hermans verkleinden al de afstand tussen publiek en artiest door hun huiselijke manier van spreken en hun herkenbare onderwerpen. Freek de Jonge ging met uitsluitend wat losse aantekeningen het podium op om de voorstelling in de try-outs te laten ontstaan. Toch hebben deze cabaretiers veel meer de intentie een theatervoorstelling te maken.

Nederlandse stand-up
Raoul Heertje introduceerde in 1990 stand-up comedy in Nederland. Hij wilde experimenteren met de principes en technieken van de Amerikaanse stand-up. Zijn gezelschap, the Comedytrain, ging op zoek naar plaatsen waar zij aan de Nederlandse variant van stand-up konden werken. Veel jong talent deed ervaring op in de Comedytrain, die langs cafés trok en later ook een eigen uitvalsbasis kreeg in café Toomler in Amsterdam. Ook de huidige grote sterren van het cabaret zoals Hans Teeuwen, Theo Maassen, Najib Amhali, Sanne Wallis de Vries en Lennette van Dongen, deden ervaring op in de Comedytrain.

.

De wekelijkse kip

De wekelijkse kip verdelen was nooit makkelijk -
Beslissen welk stuk kreeg wie!
Het was een groot gezin voor één enkele kip.

De kippenborst werd in tweeën gesneden:
De ene helft voor mijn vader
De andere opnieuw verdeeld
onder mijn twee broers, elk een vierdepart.

Mijn moeder kreeg een bil.
De andere bil ging naar mijn tantes,
En wij, de kinderen, kregen de vleugels,
De ribben en de rug, de grootte van de stukken
Aangepast aan onze leeftijd – het was nooit genoeg.

De kip verdelen was niet makkelijk.
Mijn moeder wilde steevast het karwei vermijden:
Mijn tante Roonak worstelde ermee.

.

Spreekwoordelijk

Ik zal niet met de noorderzon verdwijnen
Ik kom altijd als aan een elastiekje terug
Eens zal ik als het zonnetje in huis verschijnen
is het niet razendsnel, dan is het vliegensvlug

Ik ga niet met man en muis ten onder
Ik zal niet voor dag en dauw vergaan
En dat had je zwart op wit kunnen weten
Ik kom uit een spreekwoord vandaan

Rozen verwelken
Schepen vergaan
Maar onkruid niet

Kannibalisme in Fiji

Het was eigenlijk een ritueel

Als je een rechte tunnel vanuit België dwars door de aarde graaft, is de eindbestemming waarschijnlijk Fiji. Fiji is een eilandengroep met 1 groot eiland en 300 kleine. Het ligt midden in de Grote Oceaan, letterlijk aan de andere kant van de wereld, vlakbij Australië.

In 1643 wordt Fiji ontdekt door de Nederlander Abel Tasman. De verhalen die hij vertelt over de eilanden, zorgen ervoor dat er meer dan 100 jaar geen andere ontdekkingsreiziger naar Fiji durft te gaan. Hij vertelt over de gevaarlijke koraalriffen waar veel schepen schipbreuk op lopen. Maar zijn verhalen over de kannibalen maken het meeste indruk.

Kannibalisme
Tot halverwege de negentiende eeuw aten Fijiërs mensen. Dit gebeurde niet zomaar en niet door iedereen. Alleen priesters en stamhoofden aten mensen (soms deelden ze de resten met andere leden van de stam) en alléén van hun vijanden. Dit gebeurde tijdens een ritueel. Er werd speciaal bestek voor gebruikt: een soort lange vork, omdat het menselijk vlees de lippen van het stamhoofd of de priester niet mocht raken. Het was een teken van ultieme wraak en macht over de vijand. Ook geloofden Fijiërs dat de priesters of stamhoofden - en daardoor de hele stam- door het eten van mensenvlees meer kracht zouden krijgen.

Ook in Europa
Veel mensen vinden het idee van ‘kannibalisme’ barbaars. Toch was het eeuwen geleden in bepaalde gebieden van Europa ook gebruikelijk om vijanden te eten. Een Roemeense vorst uit de vijftiende eeuw, Vlad Dracula, had bijvoorbeeld enkele soldaten van de Turkse invasiemacht op zijn menu staan.

Tegenwoordig
Behalve verhalen en attributen in een museum, is er in Fiji niets meer te merken van het kannibalisme. Voor verwelkomingen gebruiken Fijiërs bijvoorbeeld het woord: 'Bula!'. Dit betekent letterlijk: 'leven'. Hiernaast heeft het nog andere betekenissen zoals: 'hallo', 'welkom', 'hoe gaat het?' en 'proost!'. Toeristen worden soms zelfs uitgenodigd om met een familie mee te eten. En nee, er staat dan geen mensenvlees op het menu. Reken dan maar op heerlijke verse vis, kokos en ananas.

.

Piercings en tatoeages

Versiering van de huid

Zie jij ook weleens mensen lopen met een grote tatoeage op hun arm? Of met een piercing in hun wenkbrauw? Mensen versieren hun lichaam steeds vaker.

Tatoeages zijn eigenlijk al erg oud. Lang geleden, toen mensen nog in berenhuiden rondliepen, was de tatoeage zelfs onmisbaar. Door middel van versieringen op de huid kon je laten zien bij welke stam je hoorde. Later kreeg het ook een religieuze functie en werd de tatoeage gebruikt om status in de maatschappij te benadrukken.

Verandering?
De argumenten van iemand die zijn lichaam versiert met sieraden en tatoeages in onze maatschappij, zijn niet heel anders. Het is een manier om jezelf te onderscheiden en een bepaalde groep mensen te vertegenwoordigen. De statusverhogende werking van sieraden zien we goed terug bij rappers, die zichzelf met zo veel mogelijk glitter en goud ('bling' genaamd) opsieren.

Tijdelijk of permanent
Een sieraad is een tijdelijke versiering. Een piercing heeft een meer permanent karakter (de piercing kan weer worden verwijderd, maar in eerste instantie blijft het gat bestaan) en een tatoeage neem je in principe voor het leven.

Laser
Wil je er toch vanaf, dan kun je sinds enige jaren de tatoeage met laser laten verwijderen. Dit gaat niet zonder pijn en brengt gezondheidsrisico's met zich mee. Sommige inktsoorten laten namelijk gifstoffen in het lichaam achter wanneer er met een laser overheen wordt gegaan.

.

Vader  

vader kocht ooit
een verzameld werk:
een bundel gedichten
van degelijk merk.

bij wat hij mooi vond
zette hij strepen
een enkele keer
een uitroepteken.

bij tijd en wijle
herlees ik die
zeer summiere
biografie:

in een code
van strepen en stippen
steeg het water
hem naar de lippen.

.

.

Krook bij de tandarts

Krook, de kleine krokodil,
moest naar de tandarts toe.
Die keek eens goed naar zijn gebit
en zei: ‘Nou nou, poe poe!

Daar zitten zeven gaatjes in
en dat is niet zo fijn.
Als ik daar straks in boren ga,
doet dat misschien wat pijn.’

‘Ik ben een beetje bang, meneer’
zei onze kleine Krook.
En weet je wat de tandarts zei?
‘Nou nou, poe poe, ik ook!’

.

De ligging van de Sahel

Een groene over langs de Sahara

.

De Sahel ligt langs de zuidrand van de Sahara. Het is een niet duidelijk begrensd overgangsgebied tussen de Sahara-woestijn in het noorden en de vochtige savannen van de Soedan-zone in het zuiden.

Dit overgangsgebied is zo'n 200 tot 400 kilometer breed. Van west naar oost strekt de Sahel zich uit over grote delen van de landen Senegal, Mauretanië, Mali, Burkina Faso, Niger, Tsjaad en Soedan.


.

Oever

Van nature is de Sahel een gebied met woestijnsteppen, steppen en droge savannen. Het woord Sahel komt uit de Arabische taal. Letterlijk betekent het 'oever'. Voor Arabische kooplieden was de Sahel de min of meer groene oever van de woestijn, die ze na een wekenlange tocht door de Sahara bereikten op weg naar de kust langs de Golf van Guinee.

Tropische zone

De Sahel ligt in de tropische kuststreek tussen 12º en 20º N.B. Kenmerkend voor veel tropische gebieden is een seizoensritme dat wordt bepaald door natte en droge tijden. De natte seizoenen vallen daarbij voor een groot deel samen met de perioden van de hoogste zonnestand. Naarmate een gebied binnen de tropische zone verder van de evenaar af ligt, nemen de natte perioden in lengte af en wordt de periode van jaarlijkse droogte langer. Gebieden met slechts een korte regentijd zijn zeer kwetsbaar.

Kwetsbaar

De Sahel is zo'n kwetsbaar gebied. Bijna alle regen valt er in de maanden juli, augustus en september. De landbouw is van dit korte regenseizoen volkomen afhankelijk. Vaak valt de regen in de vorm van hevige stortbuien, waarbij veel water langs de oppervlakte weg stroomt zonder in de bodem door te dringen.

Onvoorspelbaar

Hoewel de neerslag in Sahel berekend over een periode van enkele tientallen jaren gemiddeld 250 tot 600 mm per jaar bedraagt, is de jaarlijkse variatie groot en onvoorspelbaar. Naast jaren waarin de gemiddelde neerslag wordt overtroffen, komen ook jaren voor die veel droger zijn dan het gemiddelde en dat betekent dan vrijwel onmiddellijk misoogsten.

.

Eeuwigheid

Er zijn plekken
waar ik zonder glimlach
niet meer langs kan.
Ooit is daar een grap
verteld, een kus geroofd,
iets voor het eerst gedacht.
Ter hoogte van mijn oor,
bijvoorbeeld,
heb jij me op een nacht
beloofd dat eeuwigheid
een leugen is, maar dat het
daarom tussen ons niet
minder lang gaat duren.
Meer woorden waren er
niet nodig – een mond
spreekt van zichzelf al mooi
en huid heeft een geheugen.
Jij blijft mijn hals, mijn navel,
mijn holte van mijn knie
voor altijd bij.
Zonder glimlach kan ik
aan geen plek voorbij.

.