7/10 Pr. Ripperger: We moeten ons gebedsleven op orde brengen, anders zullen we de gevolgen moeten dragen. - Sign of the Cross
7/10 Pr. Ripperger: We moeten ons gebedsleven op orde brengen, anders zullen we de gevolgen moeten dragen. - Sign of the Cross
Obstakels voor een gebedsleven
* Geen tijd ervoor uittrekken
* Discipline om het elke dag te doen ontbreekt
* Het gebed is oppervlakkig; of men is verstrooid, of men focust zich enkel op vocaal gebed
* St. Augustinus: iemand die niet bidt, wordt niet gered.
En theologen uit het verleden raden aan ten minste een kwartier te bidden. Ideaal is het Rozenkransgebed.
En kijkend naar je staat van leven, als een gezin moet je in gezinsverband bidden. Dit zorgt dat kinderen een goed basis hebben om te geloven. Bovendien moeten we onze naastenliefde betonen door voor anderen te bidden. En als je echt iemand graag ziet, wil je gewoon tijd met hem of haar doorbrengen, zo is het ook met Jezus en Maria.
* Jezus vraagt om altijd te bidden. Er zijn twee aspecten aan:
1 Het eerste is dat, naarmate iemand de hoogten van het gebed beklimt, men uiteindelijk de transformerende eenheid bereikt; dat is de staat van voortdurende mystieke contemplatie van God. Je verkeert in voortdurend gebed, ook al vervul je je dagelijkse plichten en leid je je leven. Dat is het doel in dit leven.
2 En waarom is dat het doel? Omdat het de situatie die in de Hemel heerst, het dichtst benadert. Het gebed is het begin van de Hemel, omdat in de Hemel ieders aandacht volledig op God gericht is dankzij de zalige aanschouwing. Daarom zegt de heilige Paulus dat Hij 'alles in allen' is. Maar in dit leven is gebed het verheffen van geest en hart tot God. Het is dus het begin van dat proces om steeds meer te gaan lijken op de toestand in de Hemel. En als je niet consequent aan je gebedsleven werkt, dan zal je leven niet die gelijkenis gaan vertonen met hoe de hemel eruitziet. Dat betekent niet dat je geen lijden zult kennen. Het betekent niet dat er geen problemen zullen zijn of dat je niet met allerlei zaken te maken zult krijgen. Het betekent alleen dat je innerlijk leven steeds meer op de Hemel gaat lijken.
* Zielen in het vagevuur wachten hun tijd af omdat hun onvolkomenheden zijn weggenomen, maar er is nog sprake van een zekere gerechtigheid of verplichtingen van gerechtigheid waaraan ze nog moeten voldoen. Er wordt gesproken over hoe mensen in het vagevuur voortdurend gericht zijn op het wachten om God te zien. Dat geeft aan dat wij eigenlijk ook zo zouden moeten zijn; dat zou onze focus moeten zijn: het willen opbouwen van een gebedsleven, zodat we die focus en richting in ons innerlijk leven kunnen vinden.
* Gebed doet een aantal dingen:
1 Ten eerste verheffen we onze geest en ons hart tot God. De geest wordt dus op God gericht, waardoor onze focus behouden blijft. Als je mensen ziet die geestelijk worden aangevallen, of mensen die worden meegezogen in de wereld, dan is het kernprobleem dat hun focus niet meer op God gericht is. Het gaat erom dat ze zich hyper-fixeren op zichzelf en hun zonden, hun verleden, enzovoort. Het draait om iets geschapens; uiteindelijk gaat het niet om God.
2 De wil moet het verstand en de lagere vermogens daartoe aanzetten. In dat proces worden er
gewoonten gevormd, en zo ontstaat er een rechtschapenheid van de wil. Dit betekent dat het op de juiste wijze geordend is.
Het feit is dat, door de wonde van de erfzonde en de daaraan verbonden kwaadwilligheid, onze wil in meer of mindere mate ongeordend is. En dat wordt pas vervolmaakt bij de overgang van de gelijkvormige vereniging naar de omvormende vereniging; dat zijn de twee hoogste niveaus van gebed.
De H. Teresa van Ávila zegt dat je geen van de hogere gebedsniveaus kunt bereiken zonder met meditatie te beginnen. En de reden waarom de meeste mensen zich afvragen waarom hun gebedsleven niet erg diepgaand is, is dat ze niet op consequente wijze aan enige vorm van meditatie doen. De gemiddelde leek zou minstens 15 tot 30 minuten per dag moeten mediteren.
Het betekent dat je misschien een klein beetje spirituele lectuur leest. Je legt alles weg, richt je geest en je hart op God en begint te mediteren over zaken die betrekking hebben op God. Je kunt bijvoorbeeld de H. Franciscus van Sales lezen als je een korte uitleg wilt over hoe meditatie in zijn werk gaat.
Mentaal gebed volgens Lehodey - The Ways of Mental Prayer:
Dom Vitalis Lehodey schrijft in zijn spirituele meesterwerk The Ways of Mental Prayer dat het bestaat uit een gestructureerde methode om de ziel tot God te verheffen. De methode maakt gebruik van het verstand en de wil, en is opgebouwd uit drie opeenvolgende hoofdfasen: de voorbereiding, de kern van de meditatie (het actieve deel) en het slot.
Hieronder staat het stappenplan om deze methode in de praktijk te brengen:
1. Voorbereiding
Voordat u begint, kiest u idealiter de avond van tevoren een specifiek spiritueel onderwerp (zoals een deugd, een tekst uit de Heilige Schrift, of het lijden van Christus) dat aansluit bij uw persoonlijke strijd tegen een bepaalde zonde. Bij de start van het gebed doorloopt u vier stappen:
* Gods aanwezigheid: Breng uzelf intens in herinnering dat God bij u en in u aanwezig is.
* Aanbidding: Buig u in diepe nederigheid en aanbidding neer voor Zijn goddelijke majesteit.
* Berouw: Erken uw eigen onwaardigheid en zonden en vraag om vergeving (een akte van berouw).
* Smeekbede om genade: Vraag de Heilige Geest om de genade om deze tijd van gebed puur tot eer van God te kunnen besteden.
2. Kern van de Meditatie
Dit is het actieve gedeelte waarin het verstand (hoofd) de overgang maakt naar de wil (hart). Het bestaat uit vier onderling verbonden elementen:
* Overwegingen: U denkt na over het gekozen onderwerp. U redeneert niet om theologische kennis op te doen, maar om het hart te 'ontvlammen'. Bijvoorbeeld: overweeg de extreme geduld van Jezus aan het kruis.
* Zelfonderzoek: U past de waarheid concreet toe op uw eigen leven. Vraag uzelf af: "Hoe reageer ik als ik word tegengesproken? Waarom ontbreekt het mij aan dit geduld?"
* Genegenheden: Dit is de belangrijkste overgang. Laat vanuit de overweging spontane gevoelens van liefde, dankbaarheid, berouw of aanbidding richting God stromen. Lehodey benadrukt dat gebed meer een werk van het hart is dan van het hoofd.
* Smeekbeden: Vraag God heel concreet om de specifieke genade of deugd die u nodig heeft om te groeien in heiligheid.
* Voornemens: Maak aan het einde van de kern een concreet, praktisch en haalbaar voornemen voor die specifieke dag. Bijvoorbeeld niet: "Ik word vanaf nu geduldig", maar wel: "Als mijn collega mij straks irriteert, reageer ik met een glimlach en vriendelijke woorden."
3. Slot
U sluit het gebed in alle rust af met drie korte handelingen:
* Dankzegging: Dank God voor de inzichten en de genade die u tijdens dit gebed heeft ontvangen.
* Vernieuwing: Bied uw gemaakte voornemens aan God aan en vraag Hem om de kracht om ze ook daadwerkelijk uit te voeren.
* Geestelijk Boeket: Kies één markante gedachte of korte schietgebed uit uw meditatie die u de rest van de dag in uw hoofd meedraagt om dicht bij God te blijven (volgens de traditie van de H. Franciscus van Sales).
Belangrijke raad van Lehodey: De methode is een hulpmiddel, geen rigide keurslijf. Als uw hart tijdens de 'overwegingen' al snel overloopt van liefde (genegenheden), stop dan direct met nadenken en blijf rustig in die liefde bij God vertoeven. Naarmate men vordert, worden de overwegingen korter en de genegenheden eenvoudiger en langer.
Mentaal gebed volgens de H. Franciscus van Sales - Philothea/Introductie tot het Devote Leven
Dit is een van de meest geliefde methoden in de christelijke traditie. Waar andere heiligen soms nadruk leggen op zware theologische studie, focust Van Sales zich op praktische toepasbaarheid in het dagelijks leven.
De methode is opgebouwd uit de volgende vier kernfasen:
1. Voorbereiding
Franciscus van Sales stelt dat een goede voorbereiding het halve werk is. Hij start altijd met twee (en optioneel drie) vaste stappen:
* Plaatsing in de aanwezigheid van God: Dit is de absolute basis. U herinnert uzelf er levendig aan dat God overal is, maar in het bijzonder diep in uw eigen hart en ziel. Hij gebruikt de gelijkenis van een blinde man die respectvol voor de koning staat: hij ziet de koning niet, maar gedraagt zich eerbiedig omdat hij weet dat de koning er is.
* Smeekbede : U vernedert uw ziel voor God en vraagt de Heilige Geest om de genade om Hem tijdens deze meditatie zuiver te dienen en te aanbidden.
* Verbeelding : Optioneel. Als u over een mysterie mediteert (zoals het lijden van Christus), gebruikt u uw verbeeldingskracht om de scène voor u te zien (bijvoorbeeld: uzelf aan de voet van het kruis plaatsen).
2. De Overwegingen
Dit is het werk van het verstand. U denkt na over een specifiek onderwerp (zoals Gods goedheid, de schepping of een deugd). Het doel is hier nadrukkelijk niet om theologische kennis te vergaren, maar om redenen te vinden die uw hart aansporen om God lief te hebben.
3. Genegenheden en Voornemens
Dit is volgens Franciscus van Sales de motor van het gebed, waar het verstand plaatsmaakt voor de wil:
* Genegenheden: Zodra uw verstand overtuigd is door de overweging, laat u uw hart spreken. Dit uit zich in spontane daden van liefde, dankbaarheid, hoop of diep berouw.
* Voornemens: Dit is het meest unieke en cruciale Salesiaanse kenmerk. Gevoelens alleen zijn niet genoeg; ze moeten omgezet worden in een concreet en specifiek voornemen voor diezelfde dag. U neemt zich bijvoorbeeld niet vaag voor om 'beter te worden', maar heel concreet: "Ik zal vandaag de kritiek van die specifieke persoon zonder morren verdragen."
4. Het Slot en het Geestelijk Boeket
Het gebed eindigt met drie korte handelingen: dankzegging voor de ontvangen inspiraties, het aanbieden van uw voornemen aan God, en een smeekbede om de kracht om dit uit te voeren.
Vervolgens introduceert Van Sales zijn beroemde concept van het Geestelijk Boeket:
Net zoals iemand die door een prachtige tuin loopt een paar bloemen plukt om er de rest van de dag aan te ruiken, zo moet de biddende mens één of twee markante gedachten of korte schietgebeden uit de meditatie meenemen. Dit 'boeket' herhaalt u gedurende de dag in uw hoofd om de vruchten van het gebed in de dagelijkse drukte vast te houden.
Accentverschillen van beide methodes.
Waar St. Franciscus van Sales zijn methode in de 17e eeuw ontwierp voor leken die een druk leven midden in de wereld leidden, schreef Lehodey in de vroege 20e eeuw primair voor monniken, religieuzen en priesters (hoewel ook toepasbaar voor leken). Dit zorgt voor een verschil in structuur en toon.Hieronder staan de belangrijkste verschillen direct naast elkaar:
|
Aspect |
St-Franciscus van Sales (1567–1622) |
Dom Vitalis Lehodey (1854–1948) |
|
Doelgroep & Context |
Leken die leven in de wereld (Philothea). Moet soepel inpasbaar zijn in een druk gezins- of werkleven. |
Religieuzen, monniken en priesters. Gericht op een diepgaand, gestructureerd en contemplatief gebedsleven. |
|
Voorbereiding |
Korter en psychologisch: focust sterk op de visuele verbeelding (zichzelf verplaatsen in een bijbelse scène of ruimte). |
Langer en ascetisch: voegt expliciet een akte van berouw en een formele smeekbede toe aan de start. |
|
Zelfonderzoek |
Geïntegreerd in de overweging; minder nadruk op rigide analyse van zonden tijdens het gebed zelf. |
Voegt een aparte, formele stap van Zelfonderzoek toe binnen de kern van de meditatie. |
|
De 'Motor' van het Gebed |
De nadruk ligt op de Voornemens. Zonder een ultra-concreet voornemen voor die dag is de meditatie volgens hem incompleet. |
De nadruk ligt op de Genegenheden (Affections) en smeekbeden. Het voornemen is belangrijk, maar de affectieve unie met God staat centraal. |
|
Structuur & Toon |
Organisch en pastoraal: stimuleert een milde, liefdevolle benadering. Het gebed moet 'smaken' als een bloem. |
Systematisch en methodisch: de stappen zijn strakker afgebakend om de voortgang in de verschillende stadia van gebed te bewaken. |
|
Geestelijk Boeket |
Kerngedeelte: door hemzelf bedacht en warm aanbevolen als dé manier voor leken om de dag door te komen. |
Overgenomen uit de Salesiaanse traditie, maar als een facultatieve of korte afsluitende herinnering. |
Een dieper gebedsleven opbouwen
1 Regelmaat. Je moet een vast ritme hebben. Het gaat erom dat het allereerste wat je doet zodra je je ogen opent – dat je de gewoonte hebt dat je eerste gedachte bij God is. De eerste handeling zou iets moeten zijn waarbij je je geest en hart tot God verheft. Of dat nu gewoon is dat je alles aan OLVrouw toevertrouwt, of dat je je dagelijkse toewijding doet, of je dagelijkse offergave… Het moet er zijn. Maar daarna, binnen de eerste, laten we zeggen, 30 minuten tot een uur, zou je eerste vaste gebedsmoment van de dag moeten plaatsvinden. Zo zorg je ervoor dat je consequent blijft bidden. Er is een zekere mate van zelfverloochening en toewijding voor nodig. Het moet dus elke dag op hetzelfde tijdstip gebeuren. E
n het is niet voldoende om alleen met het gezin te bidden. Je moet ook af en toe alleen bidden. Het moet iets zijn dat consequent gebeurt. Want als het niet consequent is, ontwikkel je de gewoonte niet. Een gewoonte is een eigenschap van een vermogen die ons ertoe aanzet een goede handeling te verrichten. Maar om het te kunnen ontwikkelen, moet het gaan om herhaalde handelingen. Het kan niet slechts af en toe of versnipperd gebeuren. Het moet zeer consequent zijn.
Een andere reden is dat wanneer je er een dagelijkse gewoonte van maakt, je die neiging en gewoonte behoudt – zelfs op momenten dat het moeilijk wordt of je er geen zin in hebt. Zo is het makkelijker om het vol te houden. Als je het daarentegen slechts af en toe doet, of wanneer het toevallig uitkomt in de loop van de dag, gebeuren er twee dingen.
* Ten eerste ontwikkel je die gewoonte niet, waardoor het veel moeilijker wordt.
* Ten tweede schiet je tekort in je gebedsleven. Op sommige dagen komt het er simpelweg niet van. Aan het eind van de dag besef je dan: "O, ik heb mijn rozenkrans niet gebeden. Ik heb dit niet gedaan, dat niet gedaan." Dat is een terugkerend patroon. Mensen die biechten, noemen dit vaak als een van de dingen die ze telkens weer laten liggen. Die regelmaat betekent echter niet dat het een mechanische handeling is. Het is niet zo dat je even gaat zitten en je gebeden snel even aframmelt. Er moet werkelijke toewijding aan ten grondslag liggen.
2 Vanuit toewijding. Sint-Thomas van Aquino stelt dat het kenmerk van vocaal gebed – de eerste van de twee vormen van gebed: vocaal gebed en meditatie – toewijding is.
De soorten van gebed volgens Aquino
Aquino stelt dat elk gebed in wezen begint in het verstand (als een daad van de rede die de gedachten ordent), aangedreven wordt door het hart/de wil (het innerlijke verlangen en de liefde voor God), en zich al dan niet uit via de mond (het fysieke lichaam).
De onderstaande tabel toont hoe de verschillende vormen van gebed — van puur vocaal tot de hoogste vorm van meditatie en contemplatie — zich verhouden tot deze menselijke vermogens:
|
Vorm van Gebed |
Wat houdt het in? |
De rol van de Mond (Lichaam) |
De rol van het Verstand (Rede / Intellect) |
De rol van het Hart (De Wil / Affectie) |
Waarom deze vorm nodig is (Theologische basis) |
|
Puur Vocaal Gebed (Laagste niveau van aandacht) |
Het opzeggen of zingen van vaste gebeden (bijv. de psalmen of het Onze Vader) met minimale focus. |
Primair actief: De mond spreekt de woorden correct uit. |
Mechanisch actief: Het verstand focust puur op de juiste uitspraak van de klanken, niet op de betekenis. |
Passief: Het hart heeft de intentie om te bidden, maar stroomt niet over van actuele gevoelens. |
Dit is het absolute minimum. Nodig om de plicht van het gebed te vervullen en het lichaam te betrekken. |
|
Meditatief Vocaal Gebed (Middenniveau van aandacht) |
Vocaal gebed waarbij men nadenkt over de theologische betekenis van de woorden die men uitspreekt. |
Actief: De mond spreekt de woorden uit. |
Actief analyserend: Het verstand begrijpt de betekenis en overweegt de zin van de woorden. |
Mede-actief: Het hart raakt bewogen door de spirituele betekenis van de tekst. |
Helpt de menselijke geest om niet af te dwalen door de uiterlijke woorden als gids te gebruiken. |
|
Mentaal Gebed / Meditatie (Hoogste niveau van vocaal gebed) |
Woorden uitspreken (of intern vormen) terwijl de geest volledig voorbij de tekst stijgt naar God Zelf. |
Ondergeschikt actief: De mond spreekt, maar functioneert op de automatische piloot. |
Volledig verheven: Het verstand laat de taalkundige betekenis los en fixeert zich direct op God. |
Maximaal actief: De wil is vurig en rust in liefde bij God. |
Dit brengt de 'geestelijke troost'; de mens is met heel zijn wezen (lichaam, ziel en geest) op God gericht. |
|
Puur Innerlijk / Mentaal Gebed (Meditatie van de Geest) |
Gebed dat volledig zonder uiterlijke woorden of lipbewegingen plaatsvindt (stille meditatie). |
Volledig passief / Stil: De mond wordt niet gebruikt. |
Actief beschouwend: Het verstand overweegt goddelijke waarheden om het hart te voeden. |
Actief verlangend: De wil stuwt de gedachten omhoog uit pure liefde en devotie tot God. |
Voldoet aan Jezus' oproep om 'in het verborgene' te bidden. Het reinigt de ziel omdat er geen uiterlijke afleiding of trots meespeelt. |
De kernvisie van Aquino op de 'Mond' en het 'Hart'
Aquino geeft in zijn geschriften een belangrijk antwoord op de vraag waarom we überhaupt onze mond nodig hebben als God immers ons hart kan lezen:
* De mond dient het hart: We gebruiken vocaal gebed om onze eigen luie menselijke geest wakker te schudden. De uiterlijke woorden en de stem prikkelen ons verstand en ontvlammen de innerlijke wil (hart).
* De mond stroomt over van het hart: Wanneer het innerlijke vuur in het hart te groot wordt, kan de ziel het niet meer binnenhouden. De mond begint dan spontaan te spreken, te zingen of te smeken uit pure overvloed van devotie.
* Plicht van het lichaam: Omdat God zowel ons lichaam als onze ziel heeft geschapen, is de mens het aan God verplicht om Hem met zijn héle wezen te dienen — dus met de geest (verstand), de liefde (hart) én de stem (mond)
Indeling van het gebed
Aquino hanteert een klassieke, vierledige indeling van het gebed. De basis van deze indeling stoelt op twee criteria:
De psychologische of spirituele staat van degene die bidt (is de geest kalm, verheven, of in strijd?).
De richting of het doel van de woorden tot God (vragen we iets, danken we, of onderwerpen we ons?).
Hieronder staan de vier soorten gebeden en hun theologische basis volgens Thomas van Aquino in tabelvorm:
|
Soort gebed (Latijnse term) |
Betekenis / Vertaling |
De theologische en psychologische basis |
Doel van het gebed |
|
Obsecratio |
Aanroeping |
De voorbereiding van de geest: De biddende mens herinnert zich Gods heiligheid of mysteries om eerbied en de juiste gebedshouding op te wekken. |
Het aanroepen van Gods hulp ter voorbereiding op het afsmeken. |
|
Oratio |
Het eigenlijke gebed / Opheffing |
De verheffing van de geest: De menselijke geest richt zich direct tot God om innerlijk op te stijgen naar goddelijke zaken. |
Het aanbieden en toevertrouwen van de ziel aan God. |
|
Postulatio |
Smeekgebed |
Het uitspreken van het tekort: De mens erkent zijn eigen zwakheid en formuleert een specifieke, welbepaalde vraag om genade of hulp. |
Het concreet vragen om zaken die nodig zijn voor de (eeuwige) zaligheid. |
|
Gratiarum actio |
Dankzegging |
De erkenning van Gods weldaden: De geest blikt terug op de reeds ontvangen gunsten en genaden van God. |
Het danken van God, wat tevens de weg opent voor het ontvangen van nieuwe genaden. |
Toewijding komt voort uit het Latijns en betekent 'een gelofte afleggen' of eigenlijk: jezelf aan iets verbinden. En dus, wanneer we spreken over toewijding, hebben we het eigenlijk over een verlangen in de wil, of een neiging en een reeks keuzes. Het komt voort uit een keuze. Je moet er in feite voor kiezen om op een consistente manier te willen bidden. Het is niet slechts een kwestie van: "Oh ja, dat zou geweldig zijn, bidden." Nee, je moet elke dag opnieuw die ingrijpende keuzes maken; ervoor zorgen dat je het gedaan krijgt en het ook daadwerkelijk uitvoert. En dat is een van de manieren waarop die toewijding en diepgang werkelijk kunnen beginnen. Dat gebeurt wanneer de gewoontes zich gaan vormen.
* Een ander aspect van toewijding heeft te maken met wat we 'sentiment' noemen. Nu is sentiment niet hetzelfde als emotie. Het is iets waar spirituele schrijvers af en toe over spreken. Ze leggen er niet al te veel nadruk op, want hoewel het een zeer belangrijk onderdeel is van iemands spirituele leven, willen ze er niet te sterk op focussen, om twee redenen.
1 Ten eerste kunnen mensen blijven hangen in de gedachte dat er iets mis is met hun gebed – of dat ze het niet goed doen – als ze dat sentiment niet ervaren.
2 Ten tweede zoeken mensen soms juist naar het genot dat dat sentiment met zich meebrengt.
Wat is dat sentiment precies? Het sentiment zetelt in de wil. Niet in de emoties. Het zit in de wil; het is een neiging of een verlangen. Het is dus eigenlijk iets veelzijdigs. Het is een neiging, maar ook een verlangen om die dingen te willen doen.
En omdat er dat verlangen is, ervaart men ook vreugde bij het doen van die dingen. Dat betekent ook dat het sentiment eigenlijk fungeert als de motivatie die iemand heeft. Ik wil bij God zijn. Niet op emotioneel vlak – we hebben het hier niet over emoties, maar over de wil: ik wil elke dag consequent Zijn wil doen. Weet je, af en toe – vooral wanneer mensen het vierde niveau van gebed bereiken, het gebed van eenvoud – komen ze in een stadium waarin al hun onvolkomenheden grotendeels zijn verdwenen, voor zover ze in staat waren die uit te bannen. En ze belanden in een periode van duisternis.
Niveaus van gebed
Pr. Chad Ripperger baseert zijn onderricht over de negen niveaus van gebed rechtstreeks op de klassieke mystieke theologie van de heilige Teresa van Ávila en de heilige Johannes van het Kruis.
Een cruciaal theologische basisprincipe van Ripperger is dat er een direct verband is tussen uw gebedsniveau en uw deugdenniveau. Men kan niet stijgen in gebed zonder tegelijkertijd te groeien in deugdzaamheid en zonden af te sterven.
De negen niveaus zijn onderverdeeld in twee fundamentele categorieën:
* Ascetisch gebed (Niveau 1 t/m 4): Menselijke inspanning staat centraal; de mens werkt (met behulp van de gewone, helpende genade) actief aan zijn gebed.
* Mystiek gebed (Niveau 5 t/m 9): Gods bovennatuurlijke genade neemt het volledig over; de ziel bevindt zich in een passieve, ontvangende toestand.
Hieronder vindt u het volledige overzicht in tabelvorm:
|
Niveau & Fase |
Naam van het Niveau |
Hoe ziet dit eruit in de praktijk? |
Wie handelt er hoofdzakelijk? |
|
I. DE PURGATIEVE WEG (Zuivering) |
1. Vocaal gebed |
Het hardop of in gedachten opzeggen van vaste gebeden (bijv. het Onze Vader of de Rozenkrans) met bewuste aandacht en toewijding. |
Menselijke inspanning (coöperatie met de dagelijkse genade). |
|
|
2. Meditatie / Mentaal gebed |
Het actief nadenken (discursief redeneren) over spirituele waarheden, de Schrift of mysteries om de wil te bewegen en voornemens te maken. |
Menselijke inspanning (het verstand en de verbeelding draaien op volle toeren). |
|
|
3. Affectief gebed |
De overwegingen worden korter; het gebed verschuift naar het hart. De ziel produceert spontane uitingen van liefde, berouw en verlangen naar God. |
Menselijke inspanning (de wil en de affectie domineren nu de intellectuele inspanning). |
|
|
4. Gebed van Eenvoud / Verworven Beschouwing |
Het verstand zwijgt. De biddende mens kijkt simpelweg met een liefdevolle blik naar God zonder woorden of actieve redeneringen. |
Menselijke inspanning (de mens 'verzamelt' en focust zijn eigen vermogens om in stilte bij God te zijn). |
|
BRUG |
De Donkere Nacht van de Zintuigen |
God ontneemt alle emotionele en spirituele 'lekkerheid' (troost) in het gebed om de ziel te zuiveren van spirituele gulzigheid en trots. |
Gods genade zuivert passief; de mens kan alleen maar volharden in dorheid. |
|
II. DE ILLUMINATIEVE WEG (Verlichting) |
5. Ingestorte Contemplatie |
God schenkt de ziel een directe, bovennatuurlijke ervaring van Zijn aanwezigheid. Men 'weet' dat God er is zonder dat men er zelf over nadenkt. |
Gods genade. De menselijke vermogens worden passief bewogen door de Heilige Geest. |
|
|
6. Gebed van Rust |
De menselijke wil is volledig gevangen en bezeten door Gods liefde en vrede. Er heerst een diepe, onverstoorbare innerlijke stilte. |
Gods genade heeft de wil van de mens lamgelegd in liefde; verstand en geheugen kunnen nog wel afgeleid zijn. |
|
BRUG |
De Donkere Nacht van de Ziel |
De diepste spirituele crisis waarin de ziel zich totaal verlaten voelt door God; het verstand en de wil worden tot op het bot gezuiverd. |
Pure, radicale werking van Gods genade; de mens ervaart enkel zijn totale onmacht. |
|
III. DE UNITIEVE WEG (Vereniging) |
7. Eenvoudige Vereniging |
Alle innerlijke vermogens (verstand, wil, geheugen, verbeelding) zijn nu volledig bezet door God. Afleiding is tijdens dit gebed tijdelijk onmogelijk. |
Gods genade overstroomt de gehele ziel. |
|
|
8. Conformerende Vereniging |
Ook wel de spirituele verloving genoemd. De vereniging met God is zo intens dat deze de uiterlijke zintuigen lamlegt, vaak gepaard gaand met extase. |
Gods genade trekt de ziel zo krachtig omhoog dat het lichaam eronder 'bezwijkt'. |
|
|
9. Transformerende Vereniging |
De absolute top van heiligheid op aarde (het mystieke huwelijk). De ziel is permanent, onafgebroken verenigd met God, zelfs tijdens de dagelijkse plichten. |
Gods genade heeft de ziel volledig goddelijk gemaakt; God en ziel handelen als één. |
Eigenlijk is dat het moment waarop ze de actieve louteringsweg betreden, waarin sprake is van een proces van zuivering. Het is de donkere nacht van de zintuigen. Wat er dan gebeurt, is dat ze geen emotionele vreugde meer ervaren. Er is totaal geen sprake van een emotionele geneigdheid tot religieuze zaken. Er is geen emotionele geneigdheid tot God. Er is geen emotionele kant aan de zaak wat betreft de vreugde die ze eruit putten. Er is niets. Het is doods. Dit is het gevolg van versterving. Hoe komt dat? Omdat de emoties die eraan voorafgingen – en die hen in de beginfase motiveerden en aandreven – ervoor zorgden dat ze het deden omwille van de emotionele vreugde. God ontneemt mensen dat tijdens het louteringsproces, zodat het uiteindelijk puur een zaak van de wil wordt. Hij wil dat de wil naar deze dingen verlangt. Hij wil dat de persoon ermee door wil gaan, ook al gebeurt er op het lagere niveau niets.
Dat betekent niet dat er daarna geen emoties meer kunnen ontstaan als gevolg daarvan. Maar met die 'consequente' emotie wordt bedoeld dat wanneer de persoon aan God denkt, er vreugde ontstaat. Ze zijn niet op zoek naar die vreugde; het is slechts een gevolg. Maar dat is niet eens waar de persoon zich op richt. De focus ligt volledig op God. Maar het betekent ook dat wanneer ze in die fase komen waarin er grotendeels geen voorafgaand gevoel is, dat zelfs wanneer ze die daaropvolgende vreugde in de relatie met Hem ervaren – en ook al is dat niet hun focus – het betekent dat de volgende keer dat ze gaan bidden, er geen voorafgaand gevoel is.
Nogmaals, ze bevinden zich in die periode van duisternis waarin er geen motivatie is. Maar dit laat zien dat het gevoel iets is dat in de wil zetelt. Ze verlangen er nog steeds naar om Hem lief te hebben. Ze verlangen ernaar bij Hem te zijn. Ze verlangen ernaar om met Hem te bidden en in Zijn aanwezigheid te zijn, enzovoort. En dat gevoel is essentieel; het maakt deel uit van deze toewijding. Toewijding houdt een gelofte in: ik verbind me aan God, zodat ik geneigd ben – een sterke neiging heb – om bij God te willen zijn. De meeste mensen zijn zo werelds dat ze in feite totaal geen echte neiging hebben om werkelijk bij God te zijn. Als je ze vraagt: "Heb je God lief?", zeggen ze misschien ja. En jij vraagt dan: "Hoe weet je dat je God liefhebt?" Wel, Christus Zelf heeft ons eigenlijk verteld wat het criterium is: "Als je Mij liefhebt, onderhoud dan de geboden." Wat betekent dat?
Als je echt van God houdt, zul je niet zondigen. Punt uit. Het gaat er niet alleen om dat je probeert het niet te doen. Het betekent dat je het ook daadwerkelijk niet zult doen. En dit is een van de manieren waarop je weet dat je werkelijk een bepaald soort liefde voor God hebt: dat het in de wil verankerd ligt, en niet in de emotie. Mensen moeten dus blijven werken aan die toewijding om dat te bereiken.
* En zoals ik al zei: de meeste mensen zijn erg werelds ingesteld. Ze gaan helemaal op in alles wat er speelt in hun gezin, hun carrière, dit en dat, enzovoort. Dit is een van de redenen waarom de uitspraak "we moeten de moderne wereld omarmen" een van de meest schadelijke dingen is die ooit in het leven van de Kerk zijn voorgevallen. Waarom is dat zo schadelijk? Omdat het misleidend was. Laat het woord 'modern' maar eens weg. Dan zie je wat er sindsdien werkelijk in de Kerk aan de hand is. De wereld omarmen. Christus Zelf waarschuwde ertegen. De hele traditionele Kerk waarschuwde ertegen. Elke spirituele schrijver waarschuwde ertegen. Als je de wereld omarmt, word je werelds.
En dat is precies de situatie waarin we nu zijn beland. Dit is een cruciaal punt: het idee dat we de moderne wereld moesten omarmen, viel samen met de periode waarin het traditionele begrip van de structuur van het geestelijk leven instortte onder de geestelijkheid en theologen. Het stortte zelfs zo ver in dat ze simpelweg verwierpen wat de heiligen ons hadden geleerd over die structuur. Je zult dus aan de slag moeten. Als je wilt dat je gebed van goede kwaliteit is, moet je minder werelds worden en meer loskomen van aardse zaken.
* Aan de andere kant is gebed – en dan vooral meditatie – iets waarbij geldt: hoe meer je mediteert, en hoe meer die meditatie vervolmaakt raakt – met minder afleiding, je liefde voor God dieper wordt. En al die eigenschappen die daarvoor nodig zijn – zodat iemand in staat is om over iets te mediteren, de aandacht erbij te houden en na te denken over zaken die het geestelijk leven bevorderen, de liefde voor God verdiepen en de persoon dichter bij Hem brengen. Naarmate die meditatie in de loop der tijd vervolmaakt wordt, is het natuurlijke gevolg dat de vermogens die juiste gerichtheid krijgen. Ze richten zich op God. God wordt hun vreugde. En na verloop van tijd neemt de vreugde in geschapen dingen af. Uiteindelijk bereiken ze een punt waarop ze simpelweg geen interesse meer hebben in dit aardse leven.
Dit is een van de tekenen: zodra iemand volledige onthechting van geschapen dingen bereikt, is de enige reden om hier te blijven en hier te werken, dat God dat wil. Dat is alles. Niet omdat zij dat willen. En hoe weet je of dit daadwerkelijk het geval is? Je kunt mensen gewoon zeggen: "Kijk, zo weet je of je aan dingen gehecht bent: als je je huis zou verliezen, zou je dan van streek zijn?" (Ik bid trouwens al sinds mijn aankomst hier om tornado's op afstand te houden, maar dat terzijde.)
Als je je echtgenoot zou verliezen, als je al je inkomsten en al je bezittingen zou kwijtraken – met andere woorden, als die dingen je zouden worden afgenomen – zou er dan sprake zijn van een zuivere, volmaakte innerlijke gelijkmoedigheid? Als dat niet zo is, is er sprake van gehechtheid. Dat is een teken van wereldgezindheid en een aanwijzing dat die dingen je zullen belemmeren om die volmaakte eenheid met God in gebed te bereiken.
* Wat betreft het doel van het gebed in tegenstelling tot studie – zoals de H. Thomas zegt – is het zo dat bij studie, ook al richten we onze geest en ons hart op God, het uiteindelijke doel kennis is. Het draait om onze eigen intellectuele vervolmaking. Terwijl het bij gebed gaat om vereniging met Hem. Uiteindelijk willen we één met Hem zijn.
Je zult er dus echt aan moeten werken. Een manier om dat te doen, is door specifiek aan OLVrouw van Smarten te vragen: "Onthul mij waar mijn gehechtheden liggen; wat zijn de dingen waaraan ik gehecht ben en wat zijn de zaken die mijn vooruitgang in het gebedsleven blokkeren? Waarom is mijn gebed niet diep?" De reden dat het niet vooruitgaat – de meeste mensen komen nooit verder dan meditatie, ze bereiken niet eens het affectieve gebed, waarbij er sprake is van een brandend verlangen en de wil om bij God te zijn; ze komen niet eens tot dat punt. Er is volmaakte onthechting nodig. Dit betekent dat je moet gaan werken aan het overwinnen van je gebreken. Wat zijn gebreken? Gebreken zijn in wezen neigingen van de lagere vermogens naar zaken die ongeordend of werelds zijn – oftewel banaal.

