Categorie: RUIMTE

Historisch: dit is de eerste foto van een zwart gat

Een hoogdag voor de astronomie: voor het eerst stelden sterrenkundigen een foto van een zwart gat voor. Het resultaat is een foto van een zwart gat dat drie miljoen keer zo groot is als onze aarde, bijna zo groot is als ons volledige zonnestelsel, en 6,5 miljard keer zo zwaar is als de zon.

“De zwaargewicht kampioen van alle zwarte gaten in het heelal.” De primeur is weggelegd voor de astronomen van de Event Horizon Telescope (EHT), een internationale samenwerking. “We hebben hetgeen gezien waarvan we dachten dat het onmogelijk was om te zien”.

Voor de eerste keer zijn astronomen erin geslaagd om een foto van een zwart gat te maken. Bijzonder, want tot zover had men geen enkel idee hoe zoiets er in werkelijkheid uitziet. Een zwart gat – of een gebied in de astronomische ruimte waar de zwaartekracht zo sterk is dat niets eruit ontsnapt, zelfs geen licht - is vrij abstract. Onderzoekers staarden zich een halve eeuw blind op het fotograferen van een superzwaar zwart gat.

Het zwart gat is zo’n 50 tot 55 miljoen lichtjaar van ons verwijderd. Een zwart gat is eigenlijk wat overblijft na de explosie van een ster, een ster die veel zwaarder was dan de zon. Tijdens zo’n explosie produceert de ster eventjes zoveel licht als het hele sterrenstelsel waartoe het behoort. Om daarna voor eeuwig zwart te worden. Daarom werden zwarte gaten voor 1964 ‘bevroren sterren’ genoemd. Verder nog wordt de kern van de explosie zo compact dat een zwart gat ontstaat. Omdat er niets aan de zwarte gaten kan ontsnappen - er kan alleen maar wat invallen – groeien ze doorheen de tijd in massa.

Vanavond is het de grootste supermaan van 2019.

Vanavond kan je weer een supermaan aanschouwen. En niet zomaar eentje: het zou gaan om de grootste van 2019.

Wat is een supermaan eigenlijk?

In feite is het een vollemaan die veel groter lijkt dan normaal. Ook is het maanlicht feller dan bij een gebruikelijke vollemaan. Dat komt omdat de afstand tussen de maan en de aarde een beetje kleiner is dan normaal. Zo’n supermaan is niet alleen mooi om te zien, volgens sommigen heeft het ook een invloed op ons gedrag.

De maan geeft binnenkort ‘een van zijn mooiste shows

’Sterrenkundigen en liefhebbers van natuurfenomenen wrijven zich in de handen. Op maandagochtend 21 januari 2019 vindt er ‘een van de mooiste shows’ in de ruimte plaats.

Dan is een zeldzame ‘super-bloed-wolfmaan’ te zien. Een wat?

Het zeldzame fenomeen is eigenlijk het gelijktijdig plaatsvinden van drie gebeurtenissen: een supermaan, een bloedmaan en een wolfmaan.

Om de 29 dagen bereikt de maan een minimale afstand tot de aarde. Als dat moment samenvalt met een volle maan, spreken we van een ‘supermaan’. Het hemellichaam lijkt dan ook groter en feller te zijn.

Op de vroege ochtend van maandag 21 januari hangt de volle maan volgens EarthSky.org op zo’n 357.638 kilometer van de aarde.

Men spreekt van een ‘bloedmaan’ als er een totale maansverduistering plaatsvindt. De rode gloed van de bloedmaan ontstaat doordat de aarde de zonnestralen tegenhoudt en de maan het licht dus niet naar de aarde kan kaatsen. Het zonlicht gaat wel lángs de aarde. De dampkring buigt het dan af naar de maan. Rood licht wordt het best afgebogen; daardoor kleurt de maan tijdens een verduistering rood.

Hoe rood, dat is lastig te voorspellen. “De precieze kleur is altijd even afwachten. De kleur heeft namelijk te maken met de vuiligheid die in de atmosfeer zit”, legde Hans Luidens, eerder uit.

Bosbranden, vulkaanuitbarstingen, ze zijn allemaal van invloed op de verkleuring.

Als de bloedmaan op hetzelfde moment plaatsvindt als de supermaan heet dat een superbloedmaan. Een totale maansverduistering is een zeldzaam fenomeen.

“Een gedeeltelijke maansverduistering is vaker te zien, ongeveer ieder half jaar. Een volledige maansverduistering is echter veel zeldzamer’’.  Om de 29,5 dag is er een volle maan. Dat betekent dat er per jaar twaalf of dertien volle manen zijn, afhankelijk van hoe snel in het jaar de eerste verschijnt.

Vroeger kreeg elke volle maan een naam, de eerste van het jaar werd ‘wolfmaan’ genoemd. Een totale maansverduistering is gemiddeld een keer per 2,5 jaar vanaf dezelfde locatie te zien. Iedereen aan de nachtzijde van de aarde kan de maansverduistering zien. Dit keer hebben de mensen in Noord- en Zuid-Amerika, West-Europa en Afrika geluk. Zij zitten op de eerste rij.

Deze verduistering start op 21 januari rond 3.36 uur, wanneer de maan de bijschaduw van onze planeet raakt. Rond 6.13 uur bereikt de maansverduistering zijn hoogtepunt. Rond 8.50 uur is de maansverduistering ten einde.

Nu maar hopen op een heldere nacht en ochtend.Op 27 juli 2018 kleurde de maan bloedrood door een totale maansverduistering. Het was de langste eclips van de eeuw.

https://www.hln.be/wetenschap-planeet/de-maan-geeft-binnenkort-een-van-zijn-mooiste-shows~aa21ebf8/

Uitzonderlijk: kortste dag van het jaar gaat gepaard met volle maan en zwerm vallende sterren

Vanavond om 23u23 begint de astronomische winter. Met amper 8 uur en 6 minuten tussen zonsopgang en zonsondergang is deze vrijdag 21 december de kortste dag van 2018.

Morgen is het om 18u49 ook nog eens volle maan en overmorgen bereikt de meteorenzwerm Ursiden een hoogtepunt. Een uitzonderlijke kerstontmoeting aan de hemel.

Over exact een maand maken we op 21 januari ’s ochtends overigens een volledige maansverduistering mee. Morgen is het al een dag na het winterpunt volle maan, de laatste van het jaar en ook koude maan genoemd.

Pas in 2029 zal de volle maan in december weer zo dicht bij de winterwende komen. Het is dus een niet zo frequent verschijnsel in een mensenleven. Maar het bijzondere dit jaar is dat een meteorenzwerm ook nog eens present tekent. Helaas zal de volle maan een beetje het kerstfeestje van de meteorenzwerm Ursiden verstoren. De verhoogde activiteit van vallende sterren zal door het felle licht van de maan voor ons nauwelijks zichtbaar zijn, weet volkssterrenwacht Urania in Hove. “Het storende licht van de volle maan zal de vallende sterren overstralen. Bovendien is het zondag ook nog eens te slecht weer om veel meteoren waar te nemen.” Van den Broeck legt uit dat er sowieso iedere nacht 5 tot 10 vallende sterren per uur zijn aan de hemel. Bij een meteorenzwerm kan tot oplopen tot 60, maar omdat de volle maan roet in het eten strooit, zullen we uiteindelijk niet ver van het dagelijkse gemiddelde uitkomen. “We kunnen met het blote oog bovendien maar een derde van de hemel zien als we focussen op een bepaalde richting, dus moet je die gemiddelden nog eens door drie delen”.

Conclusie: als je er zondag al eentje per uur zou zien, zou het al mooi zijn. Nog nieuws aan de hemel. De planeet Venus is ’s ochtends nog altijd in het oosten waar te nemen, en ’s avonds om 18 uur kan je het oranjekleurige Mars zien, al neemt de helderheid ervan weer af. Wie zicht heeft op de horizon kan ’s morgens er net boven ook de planeet Jupiter bespeuren, en de komende dagen zelfs alsmaar beter.

En: vanaf morgen gaan de dagen dus weer lengen.

Maan wordt vanavond bloedrood in langste totale maaneclips van de eeuw: zo kan je er maximaal van genieten

Het wordt een bijzondere vrijdagavond, want dan ontvouwt zich aan onze hemel een uitzonderlijk schouwspel: een totale maansverduistering, en het zal meteen de langste zijn van deze eeuw.

Het wordt mogelijks ook een van de best waarneembare, want alle omstandigheden lijken optimaal.

Wil je ook niets van het natuurspektakel missen? 

De maan komt vrijdagavond op om 21.30 uur, maar het zal richting 22 uur gaan eer ze helemaal boven de horizon uit komt en zichtbaar is in België. Tussen 22.22 uur en 23.15 uur zal de eclips volledig zijn en de maan volledig in de schaduw van de aarde staan. Ze zal dan ook bloedrood kleuren.

Daarna komt ze weer langzaam achter onze planeet vandaan, op zich ook een prachtig schouwspel. Iets na middernacht – om 00.19 uur – zal de maan weer volledig verlicht zijn.

“De maan zal te zien zijn in het zuidoosten”, aldus Van den Broeck. “Van daar zal ze zich richting zuiden bewegen. Om 22.22 uur zal ze 5,7 graden boven de horizon staan. Tegen 00.19 uur zal dat op 16,2 graden boven de horizon zijn. Je kan zoals gezegd alles zien met het blote oog, maar met een gewone verrekijker zal je je kijkplezier nog een heel pak verbeteren.”