Categorie: RUIMTE

Meteorenregen zorgt dit weekend voor honderden vallende sterren

Dit weekend is het weer zover. In de nacht van zondag op maandag kan je, als het weer wat meezit, honderden vallende sterren spotten in enkele uren tijd. Het ideale moment als je wat wensen voor het nieuwe jaar wilt doen.

Een meteorenregen is wel vaker te bewonderen aan de nachthemel, maar de meteorenzwerm Geminiden is toch wel een speciaal geval. Niet enkel omdat het de meest spectaculaire is van het jaar, maar ook omdat die door een gewone asteroïde wordt veroorzaakt in plaats van een flamboyante komeet.

Hoewel we meestal spreken over ‘vallende sterren’, zijn het niet echte sterren die de nachtelijke hemel verlichten, maar minuscule stukjes puin die op 80 tot 120 km boven onze hoofden aan hun vurig einde komen in onze atmosfeer. Tijdens het opbranden zal de lucht rond het stofdeeltje - meestal niet groter dan een zandkorrel - beginnen gloeien, wat zorgt voor die karakteristieke lichtflits.

Als er een verzameling van meteoren gedurende een bepaalde periode in hetzelfde gebied aan de hemel zichtbaar is, zoals in de nacht van zondag op maandag, spreken we van een zwerm. De meeste meteorenzwermen ontstaan wanneer onze aarde het pad kruist van puin dat achtergelaten is door een komeet. Maar dat is dus niet het geval bij de zwerm van de Geminiden.

Deze is gelinkt aan een asteroïde die elke 1,43 jaar rond de zon draait en een diameter heeft van ongeveer 6,25 km. Dat is net iets meer dan de helft van de asteroïde die in het tijdperk van de dinosauriërs onze planeet trof. Omdat deze asteroïde zo dicht bij de zon komt, werd hij Phaethon genoemd, naar de zoon van de Griekse zonnegod Helios.

En het is ook een relatief ‘nieuwe’ zwerm. Hij werd pas voor het eerst waargenomen in 1862. Dat terwijl bijvoorbeeld de Perseïden-meteorenzwerm al 2.000 jaar lang bekend is.

Maar hoe kan een gewone asteroïde een meteorenregen voortbrengen die al zijn komeet-rivalen overtreft?

Dat blijft voorlopig nog een mysterie voor de wetenschap. Zoals elke december wordt het weer een show die je zeker niet wilt missen. De Geminiden-meteorenregen is actief van 4 tot 17 december en piekt in de nacht van 13 op 14 december. Bij optimale omstandigheden kan je meer dan honderd meteoren per uur spotten, die met een snelheid van 35 km/s door de lucht scheren. Hoe minder lichtvervuiling in je buurt, hoe beter. De maan zal ons dit jaar geen parten spelen, de bewolking valt evenwel nog even af te wachten.

Wil je een meteoor zien, dan kijk je best een tweetal uren na zonsondergang naar het noordoosten. Op dat moment kan je er al een tiental per uur zien. Wil je niet te laat opblijven, kijk dan rond 22 uur richting het oosten. Het aantal meteoren is dan al toegenomen tot ongeveer 80 per uur. Het echte piekmoment is rond 3 uur.

En de vroege vogels kunnen rond 6 uur ook nog genieten van zo'n 70 meteoren per uur als ze naar het westen kijken. Tijdens de nachten voor en na zondagnacht kan je ook nog een meteoor spotten, maar de kans is wel kleiner. Het aantal is dan gedaald tot een vijfde van dat van zondagnacht.

Believers (en non-believers) over het effect van volle maan

Deze ochtend om half acht was het volle maan.

Slecht geslapen? Rare dromen? Al dagen aan het huilen? Het zou zomaar kunnen dat de volle maan er voor iets tussen zit. Veel mensen kijken naar de maan om hun eigen vreemde gedrag (of dat van een ander) te verklaren: ‘Volle maan, zeker?’

Om 7u22 deze ochtend stond ze op haar volst: de maan. Het is derde en laatste keer deze zomer dat de tegenpool van de zon zich in haar volledigheid laat zien. “Deze volle maan staat in het sterrenbeeld Vissen. De zon, die nu recht tegenover de maan staat, zit in Maagd”, zegt astrologe Nina Keijzer. “Dat zorgt voor tegenstrijdige energieën.

“De invloed van de volle maan zou twee dagen ervoor en twee dagen erna te voelen zijn. De algemene effecten? Slecht slapen, raar dromen, vermoeidheid, hoofdpijn en emotioneel reageren.

Volgende maand kan je je zelfs verwachten aan niet één, maar twee volle manen. Eentje op 1 oktober, in het dierenriemteken Ram, en eentje op 31 oktober in Stier.

Asteroïde zo groot als auto scheert op amper 2.945 km langs aarde, en niemand wist ervan!

Nooit eerder passeerde een ruimterots zo dicht bij de aarde als asteroïde 2020 QG afgelopen weekend - toch volgens de metingen.

Het gevaarte, ongeveer zo groot als een wagen, scheerde op nog geen 3.000 km langs onze planeet, wat als een ‘bijna-botsing’ wordt beschouwd.

Opvallend: de asteroïde werd pas zes uur na haar passage ontdekt. Mocht de asteroïde ons zondag daadwerkelijk geraakt hebben, dan zou ze waarschijnlijk in de atmosfeer zijn opgebrand. Dat gebeurt in dat geval op zo’n hoogte en het ruimtegevaarte was ook zo klein dat we op de aardbodem zelf geen schade zouden ondervinden.

Onrustwekkender dan de eventuele impact van 2020 QG op onze planeet is dat we haar niet zagen komen, ondanks verscheidene programma’s die allerlei gevaarlijke ruimterotsen tijdig zouden moeten opsporen. Een daarvan, gefinancierd door NASA, spotte uiteindelijk toch de asteroïde, maar dan wel zes uur na haar bijna-botsing met de aarde.

Volgende week gedeeltelijke Maansverduistering

In tijden dat menigeen herdenkt dat 50 jaar geleden de eerste mens voet op de Maan zette, eist de natuurlijke satelliet van de Aarde zelf ook een hoofdrol op, samen met onze planeet en de Zon.

Dinsdag maken we immers een gedeeltelijke maansverduistering mee, zo hebben volksterrenwachten aangekondigd. Rond 22.02 uur begint de Maan doorheen de schaduw van de Aarde te trekken: dan wordt de linkerkant van de Volle Maan langzaam donkerder. Minuut na minuut trekt ze dieper doorheen die schaduw, met de maximale verduistering rond 23.31 uur. Dan is zowat 65 procent van de Maandiameter verduisterd.

Daarna trekt het hemellichaam even gestaag weer weg uit die schaduw. Het laatste donkere stukje Maan komt om 00.59 uur terug tevoorschijn. Wie volgens volkssterrenwacht Mira in Grimbergen echter héél goed oplet en “gezegend” is met een mooie transparante lucht zal merken dat die Volle Maan dan nog niet zijn volle intensiteit bereikt heeft: rond de eigenlijke schaduw van de Aarde zit ook nog een véél zwakkere bijschaduw.

Pas na 2.00 uur is alles terug “normaal”. Het positieve nieuws is dat een Maansverduistering, in tegenstelling tot een Zonsverduistering zoals vorige week, in een zeer groot gebied zichtbaar is. Op elke plek waar de Maan boven de horizon staat, kan men genieten van dit verschijnsel, zegt volkssterrenwacht Urania in Hove.

Mira signaleert ook een “maar”: in de zomer staat de Volle Maan op de plaats van de Zon in de winter: héél laag boven onze Belgische horizon. Dat wordt dan ook de moeilijkste factor bij het waarnemen dinsdag: een vrij uitzicht op het zuidoosten en zuiden is een “must” want op het tijdstip van maximale verduistering zal de Maan slechts 10 graden boven de horizon staan.

Het begin van de eclips zal nagenoeg niet haalbaar zijn: dan staat de Maan zelfs maar één schamele graad boven de horizon.