Gezin krijgt hondsdolheid van buffelkoe

In Egypte zijn leden van een boerengezin volgens mediaberichten met hondsdolheid besmet geraakt, nadat ze melk van hun buffelkoe hadden gedronken.

Naderhand bleek dat de buffelkoe door een besmette ezel werd gebeten, die zelf voordien door een met rabiës geïnfecteerde hond werd gebeten.
 De krant Al-Masry al-Yom schreef woensdag dat de boeren en hun kinderen uit een dorp 120 kilometer ten noorden van Kaïro gelegen provincie Dakahlija vorige maandag in het ziekenhuis tegen hondsdolheid ingeënt werden.
De tien mensen werden intussen uit het ziekenhuis ontslagen.
 Nadat de hondsdolheid was vastgesteld, werd de buffelkoe gedood.

De overdracht van hondsdolheid door rauwe melk is volgens de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC theoretisch mogelijk.
Het virus wordt echter bij het pasteuriseren van de melk vernietigd.
Bij een snelle inenting na de infectie kan de uitbraak van hondsdolheid verhinderd worden.
 Zieke mensen gaan doorgaans dood aan hondsdolheid.

Vrouwenbesnijdenis voortaan strafbaar in Egypte

Het Egyptische parlement heeft zaterdag een wet goedgekeurd die vrouwenbesnijdenis strafbaar maakt, behalve in gevallen van "medische noodzaak".
Volgens een bron in het parlement zet dit de deur open voor interpretaties, die de draagkracht van de wet aanzienlijk verminderen.

Vrouwenbesnijdenis, een traditie die teruggaat tot in de tijd van de farao's, kan nu in Egypte bestraft worden met twee maanden tot drie jaar cel of een boete die gaat van 118 tot 590 euro, aldus dezelfde bron.

"Te veel uitsteken"
De verdedigers van vrouwenbesnijdenis legitimeren de praktijk met het argument dat de genitale organen van vrouwen "te veel uitsteken" en de besnijdenis nodig is om de deugdelijkheid van vrouwen te bewaren.

De besnijdenis, waarbij de vrouwelijke uitwendige geslachtsorganen gedeeltelijk of helemaal worden weggesneden, is in Egypte wijdverspreid, ondanks de recente politieke en religieuze tegenkanting. Meer dan 96,6 pct van de Egyptische vrouwen, moslim of christen, zijn besneden, blijkt uit een studie van de Egyptische overheid van 2005 bij vrouwen tussen 15 en 49 jaar oud.

Graftombe Cleopatra ontdekt?

Grand Hyatt Cairo alcoholvrij na bezoek sjeik

Gedaan met pinten drinken in het Grand Hyatt Hotel in Caïro.
 Na een bezoek van de Saoedi-Arabische eigenaar Abdel Aziz Ibrahim bin Ibrahim is in het luxueuze vijfsterrenhotel geen druppel alcohol meer te krijgen.
 De sjeik is een vroom moslim en verbood meteen nog ''booze'' aan de klanten te verkopen.

Voorraad vernietigd
Na zijn bezoek afgelopen vrijdag, meldde de grote baas doodleuk dat alle alcoholvoorraden in het hotel vernietigd moesten worden, wat ook onmiddellijk gebeurde.

Discussie
Of bier, wijn en whisky in het hotel taboe blijven, is nog de vraag.
De eigenaar en de hotelketen Grand Hyatt discussieren nog over de zaak.
Het hotel riskeert een statusverlaging als de situatie aanhoudt, want hotels met drie of meer sterren zijn verplicht alcohol te serveren.

De Grand Hyatt in Caïro had tot voor het bezoek van de sjeik een uitgebreide wijnkaart in zijn restaurant en een bijzonder goed gestockeerde Engelse bar, de ''Duke's''.
 Maar voorlopig staan de klanten daar op water en cola.

De Nijl andere stijl

De zon achterna in Luxor

Ben jij een van die mensen die de laatste dagen een beetje lusteloos en neerslachtig rondlopen omdat het weer allesbehalve opbeurend te noemen is?
 Misschien ben je zelfs druk op zoek naar zonniger oorden om enkele dagen door te brengen. Op amper 4 uur vliegafstand van Brussel vind je zo'n oase: Luxor.

Tempel van Karnak
Maar liefst 30% van alle restanten uit de Antieke Wereld bevindt zich in Luxor.
Absolute blikvanger is ongetijfeld de Tempel van Karnak. De bouwwerken van dit indrukwekkende aanbiddingsoord in het ooit oppermachtige Thebe namen niet minder dan 1.300 jaar in beslag.

Tenzij je zelf een gediplomeerd egyptoloog bent, is een goede plaatselijke gids onontbeerlijk.
Hij legt je in verbazend goed Nederlands en tot in de kleinste details uit hoe de tempel tot stand kwam en dankzij enkele leuke anekdotes krijg je een idee van hoe het er in die tijd aan toe moet gegaan zijn.

Tempel van Luxor
Ook de Tempel van Luxor is een bezoekje waard. Vooral als je je altijd al hebt afgevraagd waar die fameuze obelisk op het Parijse Place de la Concorde vandaan komt.
Die werd in 1831 verwijderd van de rechterzijde van de ingang van de tempel en vervoerd naar de Franse hoofdstad. Zijn tweelingbroer flankeert nog altijd onaangeroerd de linkerzijde.

Luchtballon
Een adembenemende en 'alternatieve' manier om Luxor te ontdekken is de heteluchtballon. Een ervaring die echter alleen voor vroege vogels is weggelegd, want wegens de hitte moet de ballon al voor dag en dauw opstijgen.

De kapitein van dienst neemt eerst bloedernstig alle vluchtprocedures met je door.
Maar je onverdeelde concentratie wordt wel beloond.
Nadat je bent opgestegen vlakbij de Vallei der Koningen zweef je gedurende een half uur over Luxor en scheer je rakelings over de Nijl en de Tempel van Luxor.
En met een beetje geluk -afhankelijk van de windrichting- zet de gezagvoerder zijn vehikel neer op een akker in het midden van een onooglijk klein dorpje.

Geen vijf minuten later staan zowat alle kinderen van het dorp rond de ballon en krijgt de term 'gastvrijheid' een extra dimensie.
 Als je het er levend vanaf brengt krijg je op de koop toe een heus vliegeniersbrevet mee naar huis.

Cruise op de Nijl
Ook het water van de Nijl vormt een leuke afwisseling op de stoffige landwegen in en rond Luxor. Niet meteen de goedkoopste route, maar absoluut elke Egyptische pond waard, is een meerdaagse cruise op de Nijl. Het schip voert je van Luxor naar Aswan, in het uiterste zuiden van Egypte.

De Aswandam -opgetrokken in de jaren '60- is even spectaculair als omstreden.
 Een hele beschaving ging samen met zijn land ten onder.
Nubië is voorgoed opgezwolgen door het water en zijn bewoners hebben hun heil gezocht in Egypte en het aangrenzende Soedan.

Hou je liever de hand wat meer op de knip, maar wil je toch genieten van de fauna en flora langs de oevers van de Nijl, dan biedt een zeiltochtje met een felukka misschien wel uitkomst.

Kales
Het centrum van Luxor tenslotte, laat zich op geen beter denkbare manier ontdekken dan een ritje met de plaatselijke 'taxi', de kales.
Spreek vooral vooraf een prijs af, want de koetsiers staan niet meteen bekend om hun eerlijke inborst.

Opvallend is dat nagenoeg geen enkel huis in de stad volledig is afgewerkt. Daken en ruiten ontbreken overal. Geen kwestie van airconditioning, wel van fiscaliteit.
Op onafgewerkte gebouwen worden namelijk geen belastingen geheven.

Soeks
Heb je genoeg van het gewiebel van je taxi, stap dan gerust af in een van de vele smalle straatjes (soeks) en proef op een terrasje van een van de plaatselijke geneugten: een waterpijp met appeltabak of een verfrissende Karkadè, een drankje op basis van hibiscus.

In de soeks leer je het echte Luxor kennen: chaotisch, luid en kleurrijk. Pingelen is hier de nationale sport, dus koop nooit iets als je het niet minstens voor de helft van de prijs mee naar huis krijgt. (bdr)

'Verloren' piramide teruggevonden in Egypte
Uitgegeven: 5 juni 2008 20:31

AMSTERDAM - Egypte heeft donderdag een vierduizend jaar oude piramide onthuld die zoek was geraakt en onlangs werd herontdekt.
Ook onthuld werd een processieweg die langs de piramide loopt en waarover ooit hogepriesters liepen met de mummies van heilige stieren die in de oude Egyptische hoofdstad Memphis werden aanbeden.

De piramide is waarschijnlijk gebouwd door koning Menkauhor, een weinig bekende farao die maar acht jaar aan het bewind was.
In 1842 maakte de Duitse archeoloog Karl Lepsius melding van de piramide bij een opsomming van zijn vondsten in Saqqara.
De 'piramide zonder kop'- zo genoemd omdat de top ontbrak - staat op de lijst vermeld als nummer 29.

Lepsius' vondst raakte met woestijnzand overdekt en al die tijd kon niemand Menkauhors laatste rustplaats terugvinden. Een team onder leiding van de Egyptische hoofdarcheoloog Zahi Hawass vond na anderhalf jaar graven alleen de voet van de piramide - de 'superstructuur', zoals de Egyptenaren zeggen - onder acht meter zand terug.

Dodenstad

Hawass leidde donderdag een groep journalisten rond op de vindplaats in Saqqara, de dodenstad en begraafplaats van de vorsten van Memphis, de hoofdstad van het Oude Koninkrijk even ten zuiden van Caïro. De stijl van de piramide wijst erop dat die stamt uit de Vijfde dynastie, zei hij, een periode die duurde van 2465 jaar tot 2325 jaar voor Christus.

Daarmee zou de piramide slechts tweehonderd jaar jonger zijn dan de beroemde grote piramide van Giza, die waarschijnlijk werd voltooid in 2500 v. Chr.
 Een andere aanwijzing voor deze datering is een grijs granieten deksel van een sarcofaag die in de piramide is aangetroffen en die typerend is voor de genoemde periode.

Grafkamer

Hoe imposant de piramide mogelijk is geweest valt uit de rechthoek van grote rotsblokken in een vijf meter diepe kuil niet af te lezen. En in de grafkamer die de piramide bevat is geen cartouche -de naam van de farao in hiërogliefen- gevonden waaruit blijkt dat de piramide aan Menkauhor behoort.
Maar Hawass is ervan overtuigd dat het zo is, omdat alle gegevens daarop wijzen.

De andere vondst, de processieweg, dateert uit de Ptolemeïsche periode die tot 30 jaar voor Christus duurde en ongeveer drie eeuwen besloeg.
 Volgens de overlevering mocht alleen de hogepriester, zijn gezicht bedekt door een masker, over de weg lopen om de gemummificeerde resten van heilige stieren naar het Serapium van Saqqara te dragen, een netwerk van ondergrondse grafkamers waar de dieren in sarcofagen werden bijgezet.

Inenting halen tijdens het shoppen voor vakantie

Vanaf woensdag kunnen vakantiegangers in Amsterdam op de valreep hun inentingen halen.

AMSTERDAM (ANP) – Wie nog even de laatste aankopen doet voor de vakantie, kan vanaf woensdag op de valreep ook de benodigde inentingen halen in de binnenstad van Amsterdam.
 De KLM heeft een nieuwe prikkliniek geopend waar mensen zich kunnen laten vaccineren voordat ze op reis gaan, maakte de luchtvaartmaatschappij bekend.

De KLM heeft al vestigingen van de zogeheten Travel Clinic op Schiphol, Schiphol–Oost en in het WTC in de hoofdstad.
 De Travel Clinic aan de Raadhuisstraat zit vlakbij de bekende winkelstraten en is toegankelijk zonder afspraak.

De maatschappij hoopt dat meer reizigers zich laten inenten.
Volgens de KLM hebben veel mensen bijvoorbeeld geen idee dat ze voor landen als Turkije en Egypte vaccinaties nodig hebben.

KOPTISCH KLOOSTER IN EGYPTE AANGEVALLEN

BRUSSEL (Kerknet/Kath.net) –
Zaterdag werd een koptisch klooster in de Egyptische provincie Mimya aangevallen door radicale moslims. Daarbij werden drie monniken ontvoerd en zwaar mishandeld.
 De drie konden echter al snel bevrijd worden.
 De daarop volgende protestmars van driehonderd christenen werd door de politie uiteengedreven. Meteen braken nieuwe onlusten uit, waarbij een moslim werd gedood en drie christenen ernstig gewond raakten.
 Acht kopten zijn aangehouden.
De Vereniging van Bedreigde Volkeren noemt het incident een aanduiding van het groeiende geweld tegen koptische christenen in Egypte.
Vorige week werden in Cairo al een juwelier en drie van zijn christelijke medewerkers aangevallen. Van de 79 miljoen Egyptenaren is ruim 8 miljoen christen, goed voor 8% van de bevolking.
De meerderheid zijn koptische christenen.

(Kerknet)

Noodtoestand in Egypte verlengd

AP, Reuters
gepubliceerd op 27 mei 2008 03:00, bijgewerkt op 27 mei 2008 08:00

CAÏRO - Het Egyptische parlement heeft opnieuw de noodtoestand
verlengd.
Deze bestaat al 27 jaar.
 Op verzoek van president Hosni
Mubarak keurde het parlement de verlenging van de omstreden
uitzonderingswet, die de overheid verregaande bevoegdheden geeft
personen op te pakken en gevangen te zetten, maandag goed.

Mubarak had bij de verkiezingen in 2005 beloofd de wet, die na de
moord op zijn voorganger Anwar Sadat in 1981 werd afgekondigd en
sindsdien telkens met twee jaar werd verlengd, in te trekken.
Maandag verzocht hij het parlement toch de wet te verlengen.

Premier Ahmed Nazif hield het parlement voor dat verlenging
noodzakelijk was om Egypte tegen terroristen te beschermen.
 Het voorstel tot verlenging werd aangenomen met 305 stemmen voor en 103
tegen.
Onder de tegenstemmers waren volgens oppositielid Hassan Hamadi
ook parlementsleden van de partij van Mubarak.

Premier Nazif zei dat de regering haar belofte zal nakomen om een
nieuwe antiterrorismewet in te voeren.
 Hij noemde echter geen termijn
waarbinnen die zal worden ingediend.

Mohammed Habib, plaatsvervangend leider van de Moslimbroederschap, zei
dat de verlenging betekent dat de politiestaat in stand wordt houden.

De afgelopen maanden heeft de regering een harde opstelling aangenomen
tegen actievoerders die Mubarak verwijten dat hij op gedane
toezeggingen voor hervormingen terugkomt.
In april en mei werden tientallen personen opgepakt die protesteerden tegen de gestegen
kosten van levensonderhoud. Ook werden vorige maand honderden leden
van de Broederschap opgepakt.

385 Britse toeristen gestrand in Egypte

CARI¨O (AP) – Op de luchthaven Sharm el–Sheikh in Egypte zijn 385 Britse toeristen 48 uur opgehouden na te hebben geweigerd aan boord te gaan van een gereedstaand vliegtuig.
 Het toestel, van de prijsvechter Monarch Airlines, kon zondagavond niet direct vertrekken wegens een technisch probleem.
Later op de avond was dat probleem verholpen, maar de toeristen weigerden aan boord te gaan, aldus de directeur van de luchthaven.

Het toestel vertrok zondagavond zonder de Britten, die dinsdagavond pas met een ander toestel naar huis kunnen.
De toeristen klaagden over een gebrek aan informatie en zeiden lang te hebben moeten wachten zonder voedsel of een slaapplaats.
De aanvankelijke vertraging zou zijn ontstaan doordat de verkeerde vliegtuigonderdelen naar Egypte waren gestuurd.

Egyptische boer onthoofdt dochter in eerwraak

Beste allemaal,
 
Op maandag 2 juni geeft Manfred Bietak van de universiteit van Wenen de volgende lezing aan de KULeuven:
'The excavations at Tell el-Dab'a (Auaris, Peru-nefer, Piramesse-South)'. Deze lezing wordt niet door Egyptologica georganiseerd, maar het is wel een buitenkansje. Geïnteresseerden moeten hun opwachting maken in MSI 02.18 van 20u00 tot 21u00.
 
Voor de volledigheid: op 4 juni geeft Harco Willems in hetzelfde lokaal ook een lezing ('The archaeology of landscape in the greater Dayr al-Barsha region.'), van 11u15 tot 12u15. Maar hiervoor wacht u wellicht beter tot de juni-lezing van Egyptologica Vlaanderen, door dezelfde spreker en over dezelfde site, op 17 juni in Leuven en 3 juli in Gent (en in het Nederlands).
 
Met vriendelijke groeten,
 
Bart Van Dooren
Egyptologica Vlaanderen vzw

Luxor

Er is een merkwaardige gelijkenis tussen de hedendaagse façadecultuur van wat door moet gaan voor het moderne Egypte en de oude tempels van Karnak en Luxor.
De stad verwelkomt zijn bezoekers met in de lucht priemende bossen van betonijzers als eeuwig opgebonden palmtakken met een roestende zweem van verwachting, of erger nog, gesloten papyrusbloemen, in de knop gebroken, voor altijd wachtend op de zon als wanhopige handen die reiken naar het ooit zo verlangde leven.

Die levensmoeheid van hun voorvaderen lijkt wel doorgedrongen tot in de genen van de zakkig geklede gewapende macht die in zwarte uniformen met een gouden adelaar en forse bewapening  talloze checkpoints bemannen.
En wie zich daar niet onledig houdt met de cultuur van de angst voor het eigen volk, hult zich in djellaba’s die iedere lichaamsvorm verhullen en vooral iedere beweging van een jong en krachtig lijf intomen.
De hijab,  nikab of burka die de paar vrouwen op straat van de publieke ruimte afschermen, bollen in de wind.
Is het onschuld of naïviteit wanneer jonge mannen je steevast toeroepen als potentiële klant voor hun calèche of taxi of drank of noten en pitten, het uitzichtloos aandringen en blijven aandringen -  zelfs na een ‘laa sjokram’ - nee bedankt?

En dan nog eens proberen bij vrouw en kinderen: pure arrogantie?
Fascinerend hoe ze bijna feilloos kunnen inschatten dat wij Belgen zijn, gewoon langs de straat.
Ze horen het aan ons idioom en zien het aan onze kleren en manier van lopen.
Tergend en gênant hoe ze voor alles en nog wat bakshish proberen te krijgen, vaak nederigheid veinzend
. Zowat iedere passant wil je iets verkopen of je schoenen poetsen, zelfs indien van gore-tex stof in plaats van leder.
 Afweren wordt zo’n automatisme dat je een bewaker in politie uniform die met zijn geweer naar je toe komt, evenzeer een ‘laa sjokram’ uitlokt.
Is dit nu helemaal een volk van levensmoede bedelaars en handophouders geworden?
Kunnen ze nu alleen nog hun hand ophouden en overleven bij de gratie van een cultuur waarvan ze de graven reeds duizenden jaren roven en plunderen en die alleszins het laatste anderhalve millennium de hunne al lang niet meer is?
Voor zover ze een beetje in het ware geloof beslagen zijn, moeten ze die graf- en tempelresten haten als des duivels, maar daarom nog wel handig als roof- en handelswaar.
Eén enkele vrouw in een kiosk verkoopt iets, terwijl haar man elders nering zoekt
.
 
De positie van de vrouw is hier duidelijk op retour in vergelijking met hun voorouders ten tijde van de farao’s waar ze quasi gelijke rechten hadden als de mannen, ook erfrechtelijk.
Desnoods bonden ze zich een ceremoniële  baard om.

Op de corniche van Luxor reed een kerel ons tegemoet op een wrakkig rijwiel: ‘You don’t  like Egyptians’. Je zou van minder opkijken voor zo’n hoge graad van zelfkennis!
In de hotels en toeristische bezienswaardigheden ogen de meeste personeelsleden vriendelijk, maar daar is het ongeveer wel mee gezegd.

In Jolie Vivre Mövenpick word je snel en vriendelijk geholpen eens de toegang voorbij waar een batterij politielui in zwart zakkengoed bommen detecteren terwijl de metaaldetectorpoortjes voortdurend snerpend alarm geven.
 Maar het blijft allemaal wat om te lachen. Langs de waterkant patrouilleren ze met te korte knuppels. Van iedere auto die het eiland oprijdt, wordt de bodem met spiegels aan een kruk geïnspecteerd.
Maar je treft ook ‘redelijke’ figuren zoals een  kelner die bij cash betalen zonder bonnetje een korting van 25% rekent, of de toegang tot het peperdure Luxor Museum waar vreemdelingen zoals op de meeste plaatsen zowat het dubbele aangerekend krijgen, en de loketbediende kinderen halve prijs biedt zonder studentenkaart.
 Al is de collectie zeer matig – het overgrote deel van de topstukken zit in Cairo, Londen, Parijs, Berlijn en Rome – toch zijn er veel autochtone bezoekers wegens schoolvakanties.
De fameuze tempel  van Luxor lijkt van op de corniche een stuk kleiner dan op de foto’s.

De belendende ‘Mubarak-bazar’ is niet echt levendig,  net zoals de enorme 4 verdiepingen  tellende Savoy-Bazar waarin honderden kleine  winkels met allemaal dezelfde rommel. Spanning in het Midden Oosten of een aanslag her en der en op slag daalt de toeristische aantrekkelijkheid van Egypte voor de westerse bezoekers.
 Dat was dan ook het hoofdargument van menig gids tegen de overvallen door moslimbroeders op toeristen. Meteen zoveel honderdduizenden werkloos wegens het verdrogen van de toeristenvloed en dat ondanks de enorme vloot aftandse en smerige - overigens spuuglelijke - drijvende hotels op de Nijl die dan maar aangevuld worden met binnenlandse schoolreizen of zakenrelaties en familieleden van de reders.
De enige winkel in Luxor waar je ongestoord kan rondkijken was de bookshop, met zelfs wat literatuur in het Engels. In het hotel zit de filiaalhouder van de bank ongeïnteresseerd geld te wisselen, onderwijl de koran lezend.
Het lijkt wel of dit land en dit volk ieder geloof in het eigen kunnen verloren is in de schrijnende confrontatie met het waanzinnig glorieuze verleden dat overal onloochenbaar, onontkoombaar  aanwezig is. In deze economische poel van armoede en ellende met enkel de massa’s boeren en arbeiders als natuurlijke rijkdom -  het zaad in de vruchtbare verborgen schoot der natie – gelooft nauwelijks nog iemand in een betere toekomst op deze aarde.
 
Dus rest enkel nog het glorierijke geloof in de Ene en de Ware die nog een mooie toekomst durft beloven, zij het dat de wetenschappelijke falsificatie van die theorie pas na de dood mogelijk zal zijn.
Schizofrenie moet een fundamentele culturele eigenschap zijn in dit land.
De bewoners van enkele afzichtelijke vervallen resten van dorpswijken weigeren te verhuizen van de westelijke dodenoever aan de Koningsgraven naar de oostelijke levensoever waar ze nieuwe huizen opgeleverd krijgen.
Niet om hun verknochtheid aan de hoop stenen van hun voorvaderen, maar simpelweg omdat ze daar veel beter denken te kunnen leven van de kunstschatten en toeristenparafernalia.

Of het moet zijn dat de godvrezende fellahin zich in niets en nergens afstammelingen wanen van de cultuur die al die kunstschatten heeft geofferd voor het leven na de dood van hun voorouders.

Anderzijds is dit een mooie speling van het lot.
 De rijke of adellijke, zelfs koninklijke doden hebben vaak schitterende grafgiften meegekregen voor het leven na de dood in het rijk van Osiris, het rijk dat na het hunne komen zou.
En precies die enorme schatten aan grafgiften dienen vandaag om hun genen in hun verre nazaten te helpen overleven in amechtige kopieën, twijfelachtig antiek en bizarre namaakbeeldjes die toeristen worden gepresenteerd.

Boven de gehele Egyptische kunst staat echter als een motto dat vrijwel geen uitzondering kent,: “Kunst is een instrument van de religie”.

En daar de Egyptische religie zich in de eerste plaats bezighoudt met het hiernamaals, kan van een groot deel van de voortbrengselen van de Egyptische kunst worden gezegd, dat kunst niet voor de levenden maar voor de doden wordt vervaardigd.

De gehele Egyptische kunst – architectuur, driedimensionale beeldhouwkunst, reliëf – is één gigantische poging de sterfelijkheid en vergankelijkheid van al het geschapene uit te bannen en te overwinnen, een blijvende, betere, ideale wereld te scheppen die nog zal bestaan wanneer haar scheppers al lang vergeten zijn.

De kunst weet niet alleen volledig uitdrukking te geven aan het heden van de oude Egyptenaar, maar ook gestalte te geven aan zijn toekomst, aan zijn eeuwig leven. (…)

In Egypte moet elke weergave van een mens de uitbeelding zijn van een ideaal type, waarin de opdrachtgever zich kan herkennen, zodat hij in zekere zin tot een representant van de hele mensheid wordt(…)
 Zo ziet in de Amarna-tijd elke Egyptenaar er min of meer uit als Echnaton, en in de tijd van de Kuschitische heersers vertonen ook alle Egyptenaren Soedanese trekken.(…)

In deze zin is elke Egyptische uitbeelding van een mens een portret , weliswaar niet dat van een enkeling maar van een volk, waarmee de enkeling zich identificeert, dat van een cultuur die zich zelf steeds opvatte als de eenheid van al haar dragers.

Merkwaardig is hier dat de stellers van de catalogus vergeten te melden dat deze kunst en religie  uitsluitend de macht dienen en die oude Egyptenaar vooral proberen in te peperen dat alles was, is en blijven zal zoals de goddelijke continuïteit dit heeft voorzien: 
‘Zonder mythe raakt elke cultuur haar gezonde, scheppende natuurkracht kwijt, pas een met mythen afgeperkte horizon verleent een cultuurbeweging haar eenheid.’ Aldus Friedrich Nietzsche.

Bijna 3000 jaar geleden verwoordde een levensmoede man dit in een klaagzang tot zijn ziel, zijn innerlijke tweeling. Je hoort hem tot vandaag nog steeds in iedere klaagzang over de andere, in iedere preek voor de ware broederschap in de moskee van Khartoum tot Kairo

Die Gedichte des ‘Lebensmüden’
 Gesprek van een man met zijn Ba – ziel.

Papyrus Berlin 3024, XII de Dynastie, 1800 vC.
Gesprek van een man met zijn Ba-ziel.
In Altägyptische Dichtung – Universal Bibliothek nr. 9381
1996 Philipp Reclam jun. GmbH & Co - Stuttgart

Zie, berucht is mijn naam door jou,
Erger dan de stank van aasgieren
Op zomerse dagen, wanneer de hemel gloeit. 

Zie, berucht is mijn naam door jou,
Erger dan de stank bij de visafslag
Op de dagen van de visvangst, wanneer de hemel gloeit

Zie, berucht is mijn naam door jou,
Erger dan de stank van vogels
In moerasstruiken vol watervogels…
Erger dan de stank van vissers
En van de lagune waar ze vissen…
Erger dan de stank van krokodillen,
Zoals in een krokodillentempel…
Erger dan een getrouwde vrouw
Die over haar echtgenoot leugens vertelt omwille van een andere man…
Erger dan over het kind van een achtenswaardige
Gezegd wordt dat de echte vader iemand is die hij haat…
Erger dan een kolonie van de koning
Die op oproer broedt, wanneer ze zijn rug zien…

***
Tot wie zal ik me vandaag wenden?
Mijn familieleden en dienaren zijn slecht,
De vrienden van vandaag kan men niet eren.

Tot wie zal ik me vandaag wenden?
Inhalig zijn de harten,
eenieder berooft zijn naasten.

Tot wie zal ik me vandaag wenden?
Mildheid is ten gronde gegaan,
Gewelddadigheid neemt bezit van iedereen…
Het aangezicht van het slechte glanst tevreden,
Het goede werd alom ten gronde gericht…
Wie iemand om een slechte daad tot de orde roept,
doet alle booswichten in lachen uitbarsten…
Men plundert elkaar. Iedereen steelt van zijn naasten…
De misdadiger is een vertrouweling geworden,
De broeder met wie men samenleefde is tot vijand geworden…
Men wil niets meer van gisteren weten
En verguldt ook niemand meer die vandaag het goede nog doet…
De leden van je eigen familie zijn boos
En keren zich naar vreemden om nog redelijkheid te vinden…
De harten worden ten gronde gericht,
Eenieder slaat de ogen neer voor zijn familie en dienaren…
De harten zijn hebzuchtig,
Men kan zich niet meer verlaten op menselijke gevoelens…
Er is geen gerechtigheid meer,
De wereld blijft vertrouwen wie onrecht doet…
Het ontbreekt aan vertrouwden,
Men neemt zijn toevlucht tot onbekenden om bij hen te klagen…
Er zijn geen gelukkige mensen meer,
en met wie men vroeger omging, is niet meer…
Ik ben met ellende overladen,
Omdat mij iedere vertrouweling ontbreekt…
Van het kwaad dat de wereld treft,
Is het einde nog lang niet in zicht!

***
De dood staat vandaag voor mij
Zoals de genezing voor een zieke
Zoals het lijden ons zo nabij is.

De dood staat vandaag voor mij
Zoals de geur van wierook,
Zoals we onder het zeil varen op de dag van de wind.

De dood staat vandaag voor mij
Zoals de geur van lotusbloemen
Zoals drinken op de rand van de dronkenschap…
Zoals het ophouden van de regen,
Zoals een man van een veldtocht thuiskomt…
Zoals de helderheid van de hemel,
Zoals een mens die de oplossing van een raadsel vindt…
Zoals de wens van een mens om zijn huis terug te zien,
Nadat hij vele jaren in gevangenschap doorbracht.

***
Waarlijk, wie daar is, is een levende god,
Die de zonde straft bij degene die ze begaat.

Waarlijk, wie daar is, die staat in het zonneschip
De uitverkorenen verdeelt hij voor de tempel.

Waarlijk, wie daar is, is een wijze
Die niet verhinderd kan worden,
Zich tot de zonnegod te wenden,
Wanneer hij spreekt…

Weemoed wiegde zijn geest als de deining een waterlelie.
Alles was gedoemd tot vergetelheid.
Daarom was een heerser minder bekommerd om zijn onderdanen dan om hun nog ongeboren nakomelingen.
 De enen waren even sterfelijk als hij, de anderen zouden zijn onsterfelijkheid verzekeren’. Paul Claes, Psyche, p. 133 

De levensmoede fellahin hebben geen keuze, de hak ter hand doorheen de modder, de rug gekromd als lastdier voor het stenen sjouwen of de dood in de woestijn die altijd dreigend aanwezig is, waarheen hij zich ook wendt of keert.
In de recentste decennia lijken de fellahin hun hak te hebben gekeerd tot een bedelhand waarmee ze de toeristenvloed proberen te bewerken.

Egypte, land der levensmoeden…

“Dit is een vreemd land. Het lijkt wel of de goden hier echt aanwezig zijn. Onze goden hebben zich al lang in hun hemel teruggetrokken. Wij kopen hun welwillendheid met brandoffers af. Maar deze goden willen meer”. –Keizer Hadrianus in Psyche van Paul Claes, p. 104
 

Egypte is een geschenk van de Nijl,
maar voor wie is die Nijl een geschenk geweest en geworden?
Wie heeft iets aan een dergelijk lang en smal en rechtlijnig geschenk?
Behoudens uitgedunde horden toeristen die op hun wenken bediend en van hun centen verlost worden onder het eeuwige gemompel van ‘bakshish’ door een wriemelende meute van handophouders in alle leeftijdscategorieën. 

Al oogt de scheiding tussen woestijn en bevloeid land messcherp, de scheiding in de geesten der mensen is er zo mogelijk nog scherper.
De oudste landbouwculturen uit het 8ste tot het 4de  Millennium aCn hadden uiteraard het grootste succes langsheen de grote stromen der aarde, waar het voedselsurplus een snelle bevolkingsgroei en een even snelle staatkundige ontwikkeling opleverde.

In de Nijlvallei was deze evolutie  vruchtbaar en standvastig.
 Landmeetkunde en rekenkunde, tijdsbepaling, sterrenkunde en godsdienst, schrift en bouwkunde werden een noodzakelijk product van menselijke intelligentie in het regelmatig overstromende Nijldal waar de zon boven de oostelijke woestijn opkwam en altijd weer in de westelijke woestijn ten onder gaat.

Een strakke dictatuur is in de menselijke geschiedenis steeds de tweelingbroer van de Grote Werken om irrigatievormen maximaal te benutten.
De afstand tussen de heerser en zijn onderdanen moet groot genoeg zijn, om het lijden van deze laatsten draaglijk, acceptabel en door god gewild te houden.
Een dergelijke staatstructuur vereist een passende religie met dito bedienaars om de verschillende maatschappelijke klassen te binden en gebonden te houden.
Bijaldien eist een groot voedsel- en mensensurplus steevast Grote Werken, een goelag waarop de maatschappelijke orde is gebouwd in tempels en paleizen, graven en piramiden.
 
Ook al hadden ambachtslui, vaklui, stielkenners, schrijvers, architecten en priesters een treffelijk statuut, de handarbeiders werden met grote regelmaat gesommeerd om her en der lange maanden op te draaien voor de Grote Werken waar hun aantal voor de nodige energetische investeringen zorgden. Maar precies die strakke socio-religieuze keurslijven en dat gebrek aan dynamiek wreekt zich.
Spanningen komen en gaan in een cyclische loop der geschiedenis van Egypte als de zeven magere en de zeven vette jaren.

Onderhuids groeien de tegenstellingen en stijgt de woede, die kan uitbarsten in stakingen en opstanden van wanhopige boeren die hun kinderen verkopen of opeten om zelf niet om te komen als de vloed uitblijft. Een heerser die zich dan niet kan handhaven, dient geofferd en de nieuwe dynastie belooft steevast gratis belastingsverlaging of grootse triomfen bij oorlogen tegen de vreemde vijanden van over de woestijngrenzen.

De eigen cultuur is zoals de zon het centrum van de hele wereld, alle andere culturen en volkeren moeten eer en onderdanig respect betuigen – niet alleen op de beeldverhalen in tempels en paleizen. Nederlagen of patstellingen worden als door god gegeven overwinningen omschreven en de schone schijn van het machtig zijn tot een verpletterende kunst verheven.

Millennia lang bleek iedere nieuwe heerser zich op de zelfde goddelijke oorsprong te beroepen, om de continuïteit van de heerser voor de onderdanen aanvaardbaar te houden.
Een pantheon van lokale goden diende de lokale behoeften aan een eigen identiteit te verzoenen met de alles overheersende Amon Re, de Zon zelf, en zijn mens geworden zaad: de farao.

Vrouw bijt stukje uit wang van vriend tijdens vliegtuigruzie

 
De vakantie duurde niet lang voor een Brits koppel op weg naar Egypte.
 In het vliegtuig kregen ze een felle ruzie en het vliegtuig moest een ongeplande landing maken om het vechtende koppel uit het toestel te zetten.
Volgens andere passagiers spaarden ze elkaar niet tijdens de ruzie.
 De vrouw beet zelfs een stukje uit de wang van haar vriend, meldt de Daily Mail.

Er werkten vooral vrouwen op het vliegtuig en zij kregen de hulp van twee politieagenten die geen dienst hadden. Samen slaagden ze erin het vechtende koppel uit elkaar te halen en de kapitein van de vlucht van Thomas Cook gaf het bevel om de man en de vrouw handboeien om te doen.
 In Lyon werden ze aan de politie overgedragen.
Ze hadden allebei te veel gedronken. (gb)

Beste allemaal,
 
Met dit berichtje willen wij even onze lezing van mei in herinnering brengen.
Deze lezing is gepland op dinsdag 13 mei in Leuven in MSI 01.12 (Ersamusplein 2) en op donderdag 15 mei in Gent in auditorium V van de faculteit Economie (Sint-Pietersplein , te bereiken via de Hoveniersberg).
 
Dr. Inge Uytterhoeven zal het hebben over Grieks-Romeins Hawara: leven en dood in een Fajoemdorp
 
In de 12de Dynastie bouwt Amenemhat III zijn piramide te Hawara aan de Fajoem-ingang. Zijn cultus onder de naam farao Maat-Ra blijft in Hawara populair tot in de Romeinse periode.

Griekse en Latijnse auteurs beschrijven de funeraire tempel van Amenemhat als een enorm 'Labyrint', dat zelfs de piramiden van Gizeh overtreft.
Aan de hand van het bronnen-materiaal voor het Grieks-Romeins Hawara bestaande uit archeologische documentatie, literaire teksten, inscripties en papyri wordt een beeld geschetst van het leven en de dood in dit Fajoemdorp.
In het luik over de levenden gaat de aandacht naar de topografie van het dorp, zijn bevolking, administratie, economie en religie. In het tweede deel komt de mens achter de Hawara-mummies op de voorgrond door de reconstructie van zijn socio-economische positie en herkomst.
 
Met vriendelijke groeten,
 
Bart Van Dooren
Egyptologica Vlaanderen vzw

In Egypte ligt brood achter tralies

CAÏRO - Het is zeven uur ’s ochtends en enkele tientallen mensen verdringen zich voor de met tralies beschermde bakkerij van gesubsidieerd brood in de straatarme wijk Ard al-Liwa in het zuiden van de Egyptische hoofdstad. Het is fris na een korte hittegolf van een paar dagen en het gaat er goedmoedig aan toe in de rij. Maar de spanning is er niet minder om – voor iedereen in de rij is het van levensbelang het goedkope brood te bemachtigen.

‘Sinds al het andere eten zoveel duurder is geworden, hebben we alleen nog brood’, zegt een oudere vrouw, Um Mohammed, die in de rij wacht met een groot rek waarop ze de pitabroden gaat meenemen. Ze zegt te overleven op een miniem regeringspensioen van nog geen 20 euro per maand en heeft een familie van tien vrijwel alleen te voeden. Slechts een van haar drie zonen heeft ‘af en toe’, werk.

President Hosni Moebarak heeft op 1 mei een salarisverhoging aangekondigd van 30 procent voor werknemers in de overheidssector. Volgens economen zal die doorwerken in de privésector en in de pensioenen. Maar het is de vraag of het genoeg is en het gevaar bestaat dat de maatregel slechts de inflatie zal aansporen.

Hoewel het officiële inflatieniveau rond de 14 procent ligt, zijn de voedselprijzen de afgelopen maanden nog veel sneller gestegen. Rijst is sinds begin dit jaar bijvoorbeeld bijna anderhalf keer zo duur geworden. Voor het leger van werklozen en voor degenen die slechts in naam een baan hebben, helpt de salarisverhoging helemaal niet. Rond de 20 procent van de meer dan 75 miljoen Egyptenaren zou op of onder de armoedegrens leven.

De economie lijkt op het eerste gezicht juist goed te lopen. De economische groei was ruim 7 procent in 2007 en de werkloosheid zou van 10,5 naar 9 procent zijn gedaald. Maar veel economen geloven die cijfers niet of zeggen dat ze op zijn minst geflatteerd zijn.

En ze wijzen op de oplopende sociale en economische spanningen die zich begin april uitten in een staking en rellen in de noordelijke stad Mahallah waarbij zeker een persoon om het leven kwam. Hoewel de staking begon om salarissen en niet vanwege de uit de pan rijzende voedselprijzen zijn die volgens velen wel grotendeels verantwoordelijk voor de economische druk op de bevolking.

Behalve met de salarisverhoging probeert de regering ook de voedselprijzen binnen de perken te houden. Vanaf april is er voor zes maanden een exportverbod op rijst afgekondigd en de invoerbelasting op 20 voedselproducten is afgeschaft.

Econoom Samir Radwan, een regeringsadviseur, meent dat meer nodig is om de situatie te verbeteren. ‘De combinatie van inkomensmaatregelen en prijsstabilisatie is mogelijk en kan gedaan worden zonder het principe van de vrije markt tegen te gaan.’

Wel moet de regering een paar pijnlijke keuzen maken, zegt Radwan. Staatssubsidies slokken jaarlijks 15 Miljard euro op en dat is niet houdbaar. Maar onder de huidige omstandigheden kan de subsidie op brood, waardoor arme Egyptenaren slechts eenvijfde van de echte prijs hoeven te betalen, niet worden afgeschaft.

De helft van alle subsidies gaat echter naar elektriciteit en brandstof en daarvan gaat weer 60 procent naar 40 fabrieken in de staal-, kunstmest- en cementsectoren die dat niet meer nodig hebben, zegt Radwan.

Collega-econoom Nader Fergany is bereid om hardop te zeggen wat Radwan slechts impliceert: het is voor de regering moeilijk om de subsidies aan de fabrieken af te schaffen omdat het gaat om politieke bondgenoten.

‘Het land wordt geregeerd door een kleine kliek die alleen zichzelf verrijkt’, zegt Fergany, de hoofdauteur van de prestigieuze Arab Human Development Reports van de VN die vaak uiterst kritisch zijn over ontwikkelingsonderwerpen in het Midden-Oosten. Hij zegt dat over de afgelopen decennia een half procent van de bevolking, ‘walgelijk rijk’ is geworden en dat dit leidt tot een ‘sociale en economische polarisatie’.

De voedselcrisis in Egypte is een van de gevolgen van de onverschilligheid die de regering aan de dag legt voor de armen, zegt Fergany. Jarenlang is tegen de landbouwers gezegd dat ze marktgewassen moesten verbouwen, ten koste van tarwe. Nu is Egypte meer dan andere landen afhankelijk van de invoer van tarwe, het importeert meer dan 45 procent van de behoefte, en is dus overgeleverd aan internationale marktschommelingen.

Het gesubsidieerde brood is voor miljoenen mensen een buffer tegen die schommelingen. De regering zegt dat de afgelopen zes tot acht maanden 15 miljoen namen zijn toegevoegd aan de lijst van mensen die het goedkope brood kunnen kopen. Dat voert de druk op de bakkerijen enorm op.

Maar de mensen in Ard el-Liwa zeggen dat de afgelopen twee maanden de situatie juist weer iets is verbeterd. ‘Vroeger verkochten de bakkers veel van het gesubsidieerde meel door op de zwarte markt,’ zegt een ambtenaar die in de rij wacht. De regering heeft echter maatregelen genomen, het leger beschermt sommige bakkerijen en er wordt beter toegezien op de distributie. ‘De regering weet hoe belangrijk het brood voor ons is’, zegt de ambtenaar.

Egyptische meivakantie
26 april t/m 12 mei

In Museumpark Orientalis staat de meivakantie (26 april t/m 12 mei) helemaal in het teken van Egypte. Kom kijken en luisteren naar de Egyptische familievoorstelling Odion en de reis naar de zon. Ga op zoek naar het oude Egypte aan de hand van een mysterieuze speurtocht. En doe mee met Egyptische activiteiten in de woestijn en het Egyptisch Huis.

Odion en de reis naar de zon
Beeldend Theater Madoc speelt vanaf 6 april ieder weekend de voorstelling Odion en de reis naar de zon. In de meivakantie zijn er ook voorstellingen op woensdag en donderdag en op Tweede Pinksterdag (maandag 12 mei). De voorstellingen zijn om 13.00 en om 15.00 uur.
Odion kan niet slapen, hij moet telkens aan zijn vader denken. Zijn vader is archeoloog en is op zoek naar de oorsprong van het oude Egypte. Odion zou zijn vader wel willen helpen met zoeken maar ja, hij moet gewoon naar school. Die nacht heeft Odion een heel bijzondere droom; een droom om nooit te vergeten!
Kom kijken en beleef de indrukwekkende godenwereld van het oude Egypte.

Op zoek naar het oude Egypte
Na de voorstelling Odion en de reis naar de zon krijgen kinderen een speurtocht mee. Deze tocht leidt ze naar het Egyptisch Huis. Onderweg beantwoorden ze vragen en lossen ze met hiëroglyfen een raadsel op. Na hun bezoek aan het museum kunnen ze hun antwoorden controleren bij de kassa en krijgen ze een leuk aandenken mee naar huis.
Ben je na de reis van Odion ook nieuwsgierig geworden naar de geheimen van het oude Egypte? Dat komt goed uit, want met deze route kom je hierover alles te weten en ga je op onderzoek uit in een speciaal huis vol met Egyptische tekens en voorwerpen.

Word archeoloog
In de woestijn en in het Egyptisch Huis kunnen kinderen meedoen met allerlei Egyptische activiteiten. Ze kunnen als een echte archeoloog opgravingen doen in de woestijn en beleven hoe bedoeïenen in de Egyptische woestijn leefden. Ook kunnen ze zelf leren mummificeren en een boekenlegger versieren met hiëroglyfen.

Romeinse invloeden
Op zondag 11 mei laat re-enactementgroep Corbulo onder andere zien welke invloed de Romeinen hadden op het Egyptische leven. Corbulo brengt de Romeinse geschiedenis tot leven.

Openingstijden
Museumpark Orientalis is van dinsdag t/m zondag van 10.00 tot 17.00 uur geopend. Op maandag is het museum dus gesloten met uitzondering van Bevrijdingsdag (5 mei) en Tweede Pinksterdag (12 mei).
In de meivakantie kunnen bezoekers iedere woensdag, donderdag, zaterdag en zondag én maandag 12 mei naar Odion en de reis naar de zon kijken en luisteren, de speurtocht lopen en meedoen aan de Egyptische activiteiten!

Farao's komen weer tot leven

De moderne tijd en de antieke oudheid raken elkaar bij de wereldberoemde piramiden van Gizeh, bij de Egyptische hoofdstad Caïro.
Met een indrukwekkende geluids- en lichtshow wordt in een nachtelijke voorstelling van vijftig minuten en in acht verschillende talen (Engels, Frans, Duits, Japans, Italiaans, Russisch, Spaans en Arabisch) de geschiedenis van het oude Egypte verteld.
Egypte is het enige land in het Midden-Oosten dat dergelijke historische licht- en klankspelen kent; elders in het land zijn nog eens drie soortgelijke shows over Egypte, onder meer in het toeristische Luxor. Bewegende beelden komen er niet in voor.

Een sfinx licht op in het nachtelijk duister.
Bezoekers wordt aangeraden zich warm te kleden, want de nachten in de woestijn zijn koud. 

Met laserlicht en geluid wordt het gezicht van een sfinx 's avonds 'tot leven' gebracht.
Op een tempelmuur bij een van de piramiden worden schrijvers van de farao's geprojecteerd even later gevolgd door het masker met het gelaat van de zeer jonge koning Toetanchamon.

Gehechtheid is van alle tijden en culturen.

Een stèle uit het oude Egypte is een mooie illustratie van gehechtheid in een niet- westerse cultuur ruim drie millennia geleden.
 
Op het kalkstenen wandfragment van een particuliere woning staan de farao Achnaton en zijn vrouw Nefertiti afgebeeld samen met drie van hun zes dochters.
 De vader houdt Merit-Aten vast, zijn oudste dochter. Hij geeft haar een neuskusje.
 Intussen leunt een andere dochter, Ankhesenamon (de latere echtgenote van Toetanchamon) tegen haar moeders schouder en speelt met een aan de kroon hangend sieraad.

 Een stèle uit het oude Egypte toont gehechtheid van ruim drieduizend jaar geleden.

Egyptische elitegraven voor iedereen toegankelijk

24 april 2008

Een aantal elitegraven uit het Oude Egypte is nu voor iedereen toegankelijk door het uitkomen van de MastaBase. De MastaBase is een cd-rom die beschrijvingen en hiëroglifische bijschriften van het dagelijks leven uit 337 mastaba-graven bevat. Onderzoek naar de elitegraven wordt met gebruik van de cd-rom een stuk makkelijker. Op 13 mei 2008 wordt de MastaBase officieel gepresenteerd in Leiden door René van Walsem.

Een Mastaba is een elitegraf uit het Memphitische gebied in het Oude Egypte (2600 - 2150 voor Christus). In de graven vindt men scènes uit het dagelijks leven die vaak voorzien zijn van teksten. De elitegraven zijn extreem complexe kunstwerken. Ze bevatten verschillende hoofdthema's, die weer onderverdeeld zijn in subthema's. Hoofdthema's zijn bijvoorbeeld offerscènes, landbouw, vissen enzovoort. Vissen kan vervolgens weer onderverdeeld worden in diverse subthema's, zoals vissen met een sleepnet, het transport van vissen en het verwerken van de vis.

Voor een diepgaande analyse van de graven is het van groot belang om er zeker van te zijn dat men rekening houdt met al het beschikbaar, gepubliceerd materiaal. Dit doel is bereikt door het creëren van een digitaal archief voor elk van de 337 gepubliceerde elitegraven: het Leids Mastaba Project. De Leidse oplossing heeft hoofdthema's verschillende kleuren gegeven. Subthema's staan met een afkorting in de gekleurde hoofdthemavelden. Zo is de thematische layout (omvang en plaats op de muur) in één oogopslag duidelijk. Via uitgebreide zoekmogelijkheden is het nu mogelijk om snel een overzicht te krijgen van deze tombes.

Onderzoeksvragen kunnen met de MastaBase makkelijker beantwoord worden. Hierbij moet gedacht worden aan vragen zoals 'Hoe vaak komen offerscènes voor in de tombes?'. Om een antwoord te krijgen op zo'n vraag moeten verschillende graven met elkaar vergeleken worden. In totaal zijn er 337 gepubliceerde graven, elk zeer gedetailleerd. Een abstractere, versimpelde versie, zoals de MastaBase is hierbij erg handig. Op die manier kan snel een antwoord worden verkregen op diverse vragen en behoort het zeer tijdrovende, op goed geluk, doorbladeren van publicaties tot het verleden.

De cd-rom is vanaf 13 mei te bestellen via de boekhandel. MastaBase - René van Walsem, Peeters publishers, Leuven. ISBN: 978 90 429 1826 9, prijs: €80,00. De invoer van de data in de Mastabase werd mede gefinancieerd door NWO.

Beste allemaal,

Even een kort berichtje om onze lezing van april in herinnering te brengen.

Dr. Herbert Verreth heeft het over "Kleopatra VII, koningin van Egypte".
Kleopatra VII (69-30 v.C.) is de laatste koningin van de
Grieks-Makedonische dynastie die sinds de verovering van Alexander de
Grote over Egypte heerste. Als jonge vrouw werd ze geconfronteerd met
de Romeinse expansie in het oosten van het Middellandse Zeegebied en
diende ze een 'modus vivendi' uit te werken met de Romeinse heersers.
Haar relatie met Iulius Caesar en haar huwelijk met Marcus Antonius
hebben evenwel niet kunnen verhinderen dat Egypte uiteindelijk toch in
Romeinse handen viel. Munten en beelden bewijzen dat Kleopatra niet de
bloedmooie 'vamp' was die ze in de latere traditie geworden is, maar
wel een intelligente en innemende vrouw die op het allerhoogste niveau
aan het politieke spel heeft deelgenomen, maar uiteindelijk het
onderspit heeft moeten delven.

Leuven: dinsdag 22 april 2008
Gent: donderdag 24 april 2008

met vriendelijke groeten,

Bart Van Dooren
Egyptologica Vlaanderen vzw

Niet naar Egypte

zaterdag 19 april 2008 | 04:12

ZWOLLE - Achttien studenten culturele maatschappelijke vorming (cmv) - die de module Interculturele Communicatie volgen - kunnen hun studiereis naar Egypte wel vergeten.

Een oase midden in Cairo

In het midden van Cairo, naast de beroemde Citadel van Salaah-el-Din, ligt een park dat zo groen en vol planten is, dat je zou denken dat je in Nederland was: het Al-Azhar Park.

Al-Azhar Park was vroeger een vuilnisbelt en het stonk er zo erg dat veel auto’s de weg ernaast niet konden gebruiken en via een lange weg eromheen reden.

In 1984 werd besloten dat er een park van zou worden gemaakt. Het project zou worden betaald door meneer Aga Khan, een hele rijke man.

Het duurde 21 jaar om het park aan te leggen. Het grootste probleem was om al het afval weg te schuiven, dat duurde wel 10 jaar!

Toen het allemaal weg was, begon het bouwen van het park zelf. Met de beste architecten van Afrika, wist iedereen zeker dat Al-Azhar Park een spektakel zou worden, en ze hadden gelijk.

Toen Al-Azhar Park in mei 2005 officieel geopend werd, was het een spektakel dat niemand in Egypte ooit had gezien! Al dat groene gras en die bloeiende bomen. Het was een oase in Cairo!

Het park is nu ook een populaire bestemming voor toeristen. Het is nu een van de attracties die hetzelfde aantal bezoekers trekt als de piramides.

Er worden veel verjaardagfeestjes gevierd en live-optredens van bands gehouden. In maart 2006 kwamen Prins Charles en Camilla op bezoek in het park. Het was een van de hoogtepunten van hun reis.

Het park ligt in het midden van Islamitisch Cairo. Dus tijdens zonsondergang beginnen meer dan 100 minaretten te zingen in een soort Canon in D door Pachelbel. Niemand zingt tegelijk

In het midden van Al Azhar Park is de beste plaats om te zitten en om te luisteren naar die 100 mannen die tegen elkaar zingen. Het is net een wedstrijd om te zien wie het luidste en mooiste kan zingen!

Ik vind het leuk om elk weekend in het cafe een milkshake te drinken, de zonsondergang te bekijken en dan naar de muziek van Cairo te luisteren.

Gepost door Raoul vanuit Cairo, Egypte

Nederland is een deel van de Europese Unie en daarom heeft het een heleboel wetten en regels die ook in de rest van Europa voorkomen.
Egypte daarentegen heeft een heleboel andere wetten.

Je bent bijvoorbeeld pas volwassen als je 21 bent, en niet al op je 18de.
Je mag niet net zoals in Nederland brommer rijden vanaf je 16de, maar je moet net als voor een auto, motor en scooter wachten totdat je 18 bent.
Als vrouw mag je dat ook allemaal doen, maar de meeste vrouwen rijden geen brommer, scooter of motor, maar wel gewoon auto.

De verkeersregels zijn ongeveer hetzelfde als in Nederland, alleen houdt niemand zich daaraan.

De meeste mensen denken omdat Egypte een Islamitisch land is, het ook een heleboel Islamitische wetten heeft. Maar dat is niet het geval, de meeste mensen hier zijn wel Moslim, maar de wetten zijn dat allang niet meer.

De Islamitische wet is heel streng, als je steelt moet je hand eraf worden gehakt, als je iemand hebt vermoord krijg je de doodstraf, als je een relatie hebt voor het huwelijk krijg je ook de doodstraf, en als vrouw mag je niet op jezelf wonen, en mag je pas uit huis als je getrouwd bent.

In Egypte kunnen mensen de doodstraf krijgen als ze een zware misdaad hebben begaan, terwijl dat in Nederland verboden is, maar de rest van deze regels zijn geen officiële wetten in Egypte.
 Toch blijven de meeste vrouwen wel thuis wonen totdat ze getrouwd zijn omdat ze dat gewend zijn.

Vrouwen hier in Egypte mogen ook gewoon zonder hoofddoek lopen, maar als ze te korte kleren aan hebben worden ze wel aangestaard en zeggen een heleboel mensen ook slechte dingen over ze.

Maar de Islamitische wetten zijn ook heel goed voor de mensen, ze zijn streng om de mensen te disciplineren, maar het geeft ze ook een heleboel rechten, zoals dat je mag zeggen wat je denkt, en dat je tegen de regering in mag gaan als er niet goed voor het land wordt gezorgd, de Islam is namelijk een democratische godsdienst.

Egypte daarentegen zegt dat het een democratisch land is, en het heeft een president, namelijk president Mohammed Hosny Mubarak, maar ook al zeggen ze dat je alles mag zeggen wat je denkt, het mag eigenlijk niet.
De kranten en tijdschriften mogen geen enkele kritiek leveren op de president of zijn manier van regeren, en alles wat ze schrijven moet eerst worden goedgekeurd.

Er worden elke zes jaar presidentiële verkiezingen gehouden, maar Mubarak wint elke keer, en hij stopt waarschijnlijk pas als hij dood of te oud is.

Bij de vorige verkiezingen waren meerdere kandidaten voor de verkiezingen. Mubarak en een tegenstander bleven over, maar Mubarak won met de meeste stemmen. Maar toen ze alles checkten kwamen ze erachter dat die tegenstander gefraudeerd had en toen is hij de gevangenis ingegaan.

Kinderen zijn leerplichtig (dat betekent dat je naar school moet gaan) tot hun 16de, en er zijn gratis scholen voor mensen die niet genoeg geld hebben.

Een ID-kaart hebben is ook niet verplicht, ook al heb je het voor sommige dingen wel nodig, en je kan er pas een halen als je 16 bent.

Een andere wet is dat alle gezinnen die maar een jongen hebben hem niet naar het leger hoeven te sturen, terwijl gezinnen met meer dan een jongen ze wel naar het leger moeten sturen, maar niet allemaal tergelijkertijd zodat er altijd een jongen thuis blijft.

Koningsgraven en het oude Egypte

SLIEDRECHT - De Koningsgraven en het oude Egypte hebben iets mystieks.

Deze magie wordt dinsdag 22 april belicht in een lezing van Ds. van der Kooi uit Nieuwerkerk a/d IJssel. Hij is te gast op een contactmiddag van de afdeling Sliedrecht van de Protestants Christelijke Ouderenbond (de PCOB).

De lezing in de Maranthakerk aan de Lijsterweg begint om 14.30 uur.
Leden en belangstellenden van vijftig jaar en ouder zijn welkom.
Voor vragen kan contact worden opgenomen met H. Boer, 
              0184-412386       .

Slang onder de scanner

AMSTERDAM (ANP) - Circa 2000 jaar oud zijn ze, de dierenmummies die maandag in het Amsterdam Medisch Centrum (AMC) onder de CT-scanner gingen.

Het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden hoopt zo meer te weten te komen over de omzwachtelde baviaan, de meerval en het pakketje slangen uit het Egypte van de Farao's.

Samen met meer dan vijftig andere gemummificeerde beesten zijn de dieren vanaf 24 april in Leiden te zien in de tentoonstelling Dierenmummies.
Door hen samen met filmpjes, röntgenfoto's en CT-scans te tonen, wil het Rijksmuseum de geheimen blootleggen die achter de omwindsels schuilgaan.

Wat er precies in het slangenpakket zit, was maandag nog niet met zekerheid te zeggen.
Later deze week moeten de resultaten van de scan uitwijzen of in de mummie ook slangeneieren zitten.

Van boerka tot bruidssluier

Sensuele belofte van stof

De sluier kent een bonte verscheidenheid aan betekenissen en waarderingen.

Door Bianca Stigter

Drie meisjes in zwarte gewaden lopen door de witte straten van een medina op Lamu, een klein eiland voor de kust van Kenia. Het lijkt wel een zwart-wit foto, zo weinig kleur is er in dit tafereel, dat zich ook heel goed in de tijd van de zwart-wit fotografie had kunnen afspelen, zo weinig lijkt er hier veranderd sinds, ja, sinds de bouw van de medina, of sinds vrouwen zich sluieren. Sinds mensheugenis.
 
Toeristen reizen niet alleen graag naar andere landen, maar ook naar andere tijden, die in die andere landen beter toegankelijk lijken dan in hun eigen. Reizen is vaak tijdreizen.

De gezichten van de meisjes zijn niet bedekt. Maar als ik dichterbij kom, trekken ze met een snelle beweging de stof zo voor hun gezicht dat alleen de ogen nog te zien zijn.
De Franse schrijver Guy de Maupassant omschreef zo geklede vrouwen op straat ooit als ‘de dood aan de wandel’, maar bij mij roepen ze de sfeer van duizend en één nacht op, ook al zijn sluiers in de verwesterde versie daarvan meestal gereduceerd tot niemendalletje die alleen in naam nog iets verhullen. Niets ontnam het zicht op de zwoegende boezem van Angelique, een van de vele blanke slavinnen die sinds Mozarts opera Die Entführung aus dem  Serail in talloze schilderijen, films en stuiverromannetjes uit de harem bevrijd werden.

Het is slechts een van de vele tegenstrijdigheden die door de eeuwen heen met de sluier zijn verbonden.
In een oosterse context konden vrouwen bloter worden afgebeeld dan in de westerse thuislanden.
Het Turkse bad kon als exotisch excuus dienen voor het tonen van borsten, heupen en billen. Dankzij het oriëntalisme kon zelfs de zwartste, dichtste sluier nog een sensuele belofte inhouden.

De drie meisjes op Lamu zag ik ergens in de jaren tachtig, toen je aldus geklede vrouwen nog niet zag op de Dappermarkt of op een strip in de Volkskrant.
Ze waren nog niet ingeburgerd. Ik ben benieuwd of ik ze nu nog in een erotische sfeer zou plaatsen, of dat die ambiance verdrongen is door andere associaties, verdrukt door debatten over moslimfundamentalisme en terrorisme, door hoofddoekjesverboden en anti-Koranfilms.
 Zo snel kan een kledingstuk van betekenis wisselen.
Onder de boerka vermoeden velen geen borsten meer, maar bommen.
 Tijdreizen is ook toekomstreizen.
Misschien droegen meisjes op Lamu pas sinds kort een chador, was hun dracht geen reliek uit het verleden maar een militante vernieuwing.

Maar zo’n oude associatie dooft nooit helemaal uit.
 Op het internet is bijvoorbeeld de website Tales of the Veils te vinden, waar zowel plaatje van oude oriëntalistische schilderijen van Ingres en Gustave Moreau op zijn te vinden als moderne documentaire foto’s van vrouwen in boerka’s, niqaabs en chadors.

Volgens de oprichter van de site is het sluierfetisjisme na de aanslagen van 11 september sterk toegenomen, omdat er in de westerse media meer afbeeldingen van gesluierde vrouwen verschijnen. Een gesluierde vrouw is een soort visueel steno geworden voor de islam, een slecht teken voor de meesten. Vrouwenonderdrukking is nog wel het minste waar hij voor staat.

De sluier, zeker de gezichtssluier, is al langer een heet hangijzer.
Diverse Europese machten hebben geprobeerd hem in de negentiende en twintigste eeuw in door hen overheerste gebieden af te schaffen – de Engelsen in Egypte, de Fransen in Algerije, soms nagevolgd door lokale machthebbers die hun land snel wilden verwestersen.

De sjah van Perzië liet de chador in 1936 verbieden. Politieagenten die op straat een gesluierde vrouw ontdekten, moesten haar de kleren van het lijf rukken.
 Net als nu zijn het vaak conservatieve mannen die zich opwerpen als pleitbezorger van de rechten van moslimvrouwen, terwijl vrouwenrechten verder niet zo hoog op hun agenda staan.
In Egypte bepleitte de Engelse consul-generaal Lord Cromer voor afschaffing van de sluier, omdat die vrouwen vernedert, terwijl diezelfde Cromer tegelijkertijd in Engeland voorzitter was van de Mannenbond tegen vrouwenkiesrecht.

Kleding werd tijdens het kolonialisme overal ter wereld politiek ingezet. Terwijl missionarissen in het Midden-Oosten ijverden voor het afschaffen van de sluier, probeerden ze op eilanden in de Stille Zuidzee de bevolking er juist toe te bewegen meer aan te trekken.
 Blote borsten waren net zo taboe als bedekte gezichten.

Op Hawaï vonden de missionarissen de muumuu uit, een kledingstuk dat van het lichaam net zoveel verhult als een chador. Allen het gezicht mag bloot blijven.
Of zouden de Polynesische schonen ook een kapje hebben moeten dragen?

Net als het bedekken van borsten was in Europa het bedekken van haar tot pakweg 1960 de gewoonte. Op oude films valt het altijd op: iedereen heeft zijn hoofd bedekt, heren met hoeden, mannen met petten en vrouwen met hoofddoeken. Op schilderijen is het nog opvallender.... blader een boek door met schilderijen uit de Middeleeuwen en bijna elke afgebeelde vrouw heeft een doek op of om die een moslima nu niet zou misstaan.
 De sluier heeft een geschiedenis die ouder is dan de islam en heeft ook in gebieden waar deze godsdienst niet voorkomt vrouwen verborgen of doet dat nog steeds, al is het soms maar één keer in een leven. Bruidssluiers zijn nog steeds niet klimplanten.

Egypte pakt hiv-patiënten op

BRUSSEL, 19 maart 2008 (IPS) - Amnesty International en Human Rights Watch slaan alarm nu Egypte opnieuw verschillende hiv-patiënten heeft gearresteerd.
 De arrestaties vormen volgens de organisaties een inbreuk op de mensenrechten en ondermijnen de strijd tegen de aids-epidemie.

Het lijkt erop dat de Egyptische regering de jacht heeft ingezet op hiv-patiënten. In februari werden al vier personen opgepakt en deze maand arresteerde de Egyptische politie nog eens acht seropositieven. Vier mannen zijn inmiddels tot een jaar effectieve gevangenisstraf veroordeeld.
De hoofdaanklager liet de advocaten van de verdediging weten dat de mannen “niet vrij op straat mochten rondlopen” omdat de overheid ze als een “gevaar voor de volksgezondheid” ziet.

“Dergelijke uitspraken wijzen op officiële onwetendheid en vooroordelen ten opzichte van hiv”, zegt Joseph Amon, directeur van het hiv/aids-programma van Human Rights Watch in een verklaring.
 “Als mensen met hiv vervolgd worden, zullen andere Egyptenaren zich niet durven laten behandelen als ze besmet raken of zullen Egyptische burgers niet op zoek durven gaan naar informatie over de ziekte.”

Volgens Gasser Abdel-Razak van Human Rights Watch in Egypte tonen de arrestaties dat de Egyptische politie hiv niet ziet als een ziekte die behandeld moet worden, maar als een misdaad die gestraft moet worden.

Schending van de mensenrechten

Volgens de Egyptische mensenrechtenorganisatie EIPR zijn de twaalf verdachten zonder hun toestemming onderworpen aan hiv-test .
 Volgens de advocaten van de verdachten zijn de mannen bovendien geslagen en ondergingen ze hardhandige onderzoeksmethoden om te bewijzen dat ze homoseksuele contacten gehad hebben. Sommige verdachten zouden dagenlang vastgebonden zijn op hun bed.
 
“De mannen worden behandeld alsof ze staatsgevaarlijk zijn, enkel omdat ze hiv-positief zijn”, stelt Malcolm Smart, regionaal directeur van Amnesty International in een verklaring.
“De overheid zou ze niet moeten vervolgen, maar eerder onderzoek moeten doen naar het misbruik en de mishandeling waar ze het slachtoffer van zijn geworden, om ervoor te zorgen dat zoiets niet meer gebeurt.”
 
De mannen zijn officieel aangehouden wegens “uitspattingen”, een beschuldiging die wel vaker gebruikt wordt om homoseksuelen aan te klagen.
Volgens Amnesty International en Human Rights Watch gaat Egypte met de arrestaties in tegen een beslissing van de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties, die stelt dat zowel seksuele voorkeur als een mogelijke hiv-besmetting geen reden mogen vormen voor discriminatie.

Dhimmitude

Wat staat een rechter te wachten die een anti-islamitische godslasteraar tot een te lichte straf veroordeelt? Wanneer blote armen van de juf door een godsdienstige groep verboden worden, moet de juf dan ook in de zomer met lange mouwen voor de klas?
Kritisch over de islam schrijven, is er al snel niet meer bij, zeker niet als je nog kleine kinderen hebt.

'Dhimmitude is afgeleid van het Arabische woord dhimmi.
 Een dhimmi is een jood of christen die onder dwang het oppergezag en de superioriteit van de islam erkent. Dhimmi's zeggen en denken uitsluitend nog positieve gedachten waar het de islam betreft.
Hun leven wordt op een pathetische manier door voorzorgzucht jegens de islam in beslag genomen.' Arabist Hans Jansen beschrijft die voorzorgzucht in het huidige Nederland: "Het gaat er om ons 'respect' voor de islam aan te leren, door een mooie doorsnee van de Nederlandse elite te intimideren 'in de naam van de islam'."

Toen ik nog jong en naief was, en een jaar in Egypte studeerde, ben ik ooit eens bij een lokale Koptische bisschop in Cairo op audientie gegaan om hem te vragen naar boeken over de islam die door theologen van de Koptische kerk geschreven waren.
 De Koptische kerk is de inheemse, eeuwenoude christelijke volkskerk in Egypte. De Koptische taal is de laatste vorm van de taal van de hieroglyfen van de farao's.
Liturgie en preek in de Koptische kerk zijn al eeuwenlang in het Arabisch.

De Koptische kerk is sinds de verovering van Egypte door de islam, in 636, geleidelijk aan gekrompen, van oorspronkelijk bijna 100 procent van de bevolking, tot misschien 5 procent tegenwoordig.

Het leek me ondenkbaar dat Koptische theologen niet over de islam hadden nagedacht, en dat er geen boeken of artikelen over de islam uit deze hoek beschikbaar zouden zijn.
 Een leuk scriptieonderwerp, dacht ik eigenlijk.

Maar de bisschop hielp me in drie seconden uit de droom. Nee, zulke boeken waren er niet. Vervolgens wees hij me er op dat er naast elke kerk in Egypte een moskee stond, met een iets hogere minaret dan de hoogste naburige kerktoren.
 
En dat in het bijzonder wanneer de Kopten met een kerkdienst bezig waren, de versterkers op deze minaret op topsterkte de boodschap van de islam verkondigden, wat binnen in de kerk gewoonlijk goed hoorbaar was. Dit alles, sprak hij, hing samen met het respect voor de islam waar de christenen in Egypte toe verplicht waren.
 De ernst van deze situatie was me niet meteen duidelijk. Maar hier zat geen leuk scriptieonderwerp in, dat begreep ik nog wel, en dus ging ik maar op zoek naar graziger weiden.

Pas na jaren is de betekenis van een en ander tot me doorgedrongen. De eis van respect klinkt ons normaal en goed in de oren, maar hoe ver kan een groep gaan in het eisen van respect?
 
Wanneer varkensvlees door een godsdienstige groep verboden wordt, mogen kinderen die op school zitten met leden van die groep dan nog wel ham op hun lunchboterham leggen?
Wanneer blote armen van de juf door een godsdienstige groep verboden worden, moet de juf dan ook in de zomer met lange mouwen voor de klas?

Het duurt meestal niet lang of de groep die respect eist, dwingt de andersdenkenden zich in de details van hun gerespecteerde heilsleer te verdiepen. Uit voorzorg doen de andersdenkenden dat dan ook. De kranten van de laatste weken staan vol met voorbeelden: Mag je shampoo gebruiken bij de rituele wassingen? Hoor je als Nederlands politicus niet te weten welke imams weigeren een vrouw de hand te schudden en waarom ze dat niet doen?
 In zulke kwesties mogelijk een foutje maken, leidt tot een hoop gezeur en barse commentaren. Al snel maakt er zich een voorzorgzucht van mensen meester waardoor iedereen letterlijk op kousenvoeten gaat lopen. Kritisch over de islam schrijven, zoals er ook over andere godsdiensten en ideologieen wordt geschreven, is er al snel niet meer bij, zeker niet als je nog kleine kinderen hebt.

Er hoeft maar een kleine voorhoede met types als Mohammed Bouyeri rond te lopen, of iedereen doet er het zwijgen toe. Zo'n voorhoede claimt het alleenvertoningsrecht op islamitische gevoeligheid, en gijzelt daarmee meteen ook alle geloofsgenoten. Die zullen wel uitkijken de leden van de voorhoede voor de voeten te lopen.
Mensen als Mohammed Bouyeri noemen zichzelf trouwens expliciet een voorhoede, onder verwijzing naar Koran 110:2, een passage die de extremo's opvatten als een uitspraak van God zelf, waarbij God de gelovigen uitlegt dat wanneer de islam maar eenmaal overwinningen boekt en triomfen viert, dat dan 'de mensen Gods godsdienst in massa's zullen binnengaan'.

Maar het gevolg van permanent expliciet respect dat door een voorhoede wordt afgedwongen, is wel dat de overgrote meerderheid van de moslims nooit en te nimmer een nuchtere beschouwing over de islam te zien krijgt, niet van de kant van de niet-moslims, niet van de kant van ex-moslims die zich om veiligheidsredenen verstopt hebben, of verstopt worden door een regering die rust boven alles stelt, en al helemaal niet van 'gewone' moslims, die geconditioneerd worden om het nadenken over de islam in hun eigen belang maar over te laten aan de voorhoede en aan de imams.

De eis van respect klinkt ongehoord redelijk, maar de gevolgen van met geweld afgedwongen respect breiden zich als een olievlek uit.
Wanneer niet-moslims zoals bisschoppen, burgemeesters, ministers, leden van het koninklijk huis, steeds maar weer hun respect voor de islam naar buiten brengen, zal een moslimse twijfelaar (en daar zijn er natuurlijk tienduizenden van) al snel denken dat wanneer zelfs zulke vooraanstaande mensen geheel vrijwillig en tegen hun eigen belangen in, respect en nog eens respect gaan lopen tonen, dat de islam dan inderdaad wel iets heel bijzonders zal wezen, waar hij maar beter geen afstand van kan nemen - hoewel hij wel degelijk overwogen heeft dat te doen.

Het respect voor de islam heeft in allerlei landen tot wonderlijke maatregelen geleid, die met een expliciet beroep op het respect voor de islam gerechtvaardigd worden.

Verkoop van wijn in een gewone supermarkt kan niet, want de islam verbiedt wijn. Reclame voor hypotheken en andere leningen die rente veronderstellen, terwijl de islam de rente verbiedt, kan dat wel worden getolereerd? Op straat eten tijdens de vastenmaand Ramadan? Kunnen restaurants wel open blijven tijdens de Ramadan? Pils op een terrasje aan een plein waar ook een moskee staat? Getuigt het wel van respect voor de islam om een moslim door een niet-moslimse rechter te laten veroordelen? Of een vrouwelijke niet-moslimse 'bewindspersoon' over hem te laten wikken en beschikken?

De godslasteringskwestie is hier een gevaarlijke fuik. Wat staat een rechter te wachten die een anti-islamitische godslasteraar tot een te lichte straf veroordeelt, of misschien zelfs vrijspreekt? Zo'n rechter toont, in de ogen van de islamitische voorhoede van extremo's, toch wel heel duidelijk zijn gebrek aan respect voor de islam.
 Zo'n rechter loopt grote risico's omdat hij, door het te lichte vonnis dat hij geveld heeft, misschien zelfs wel medeplichtig is geworden aan de godslastering die hij te berechten had. Het is wel zeker dat de voorhoede van types als Mohammed Bouyeri een ernstige bedreiging zullen gaan vormen voor rechters in godslasteringszaken.

Respect en voorzorgzucht hebben sinds de moord op Theo van Gogh voor allerlei rare tonelen gezorgd, en dat terwijl de moslims in Nederland een minderheid zijn. Het is wel duidelijk dat er nog veel meer respect en voorzorgzucht getoond zal worden wanneer de islam de meerderheid is, zoals in het Midden-Oosten.

Een geleerde heeft hiervoor een aparte technische term bedacht: dhimmitude, ongeveer uit te spreken als zimmietuude. De bedenkster van die term schrijft onder een pseudoniem, Bat Ye'or, wat Hebreeuws is voor 'Dochter van de Nijl'.
Het gaat dan ook om een uit Egypte afkomstige joodse onderzoekster van de geschiedenis van de joden en de christenen onder de reeel bestaande islam in de afgelopen veertien eeuwen. Het beeld dat zij op grond van archieven en memoires schildert, stemt somber.

Dhimmitude is afgeleid van het Arabische woord dhimmi. Een dhimmi is een jood of christen die het oppergezag en de superioriteit van de islam erkent. Wanneer hij dat niet doet, schrijft de islamitische wet zware straffen voor.
Een opstandige dhimmi kan worden gedood of als slaaf verkocht. Veel dhimmi's hebben het afgedwongen respect voor hun moslimse meesters geinternaliseerd, en zeggen en denken uitsluitend nog positieve gedachten waar het de islam betreft. Hun leven wordt op een pathetische manier door voorzorgzucht jegens de islam in beslag genomen. Bat Ye'or geeft in haar boeken honderden bladzijden voorbeelden. Die boeken zijn in Nederland nog nergens besproken. Het gaat onder andere om: The Dhimmi (1985), The Decline of Eastern Christianity under Islam: From Jihad to Dhimmitude (1996), en Islam and Dhimmitude: Where Civilizations Collide (2002).

Het wonderlijkste aan het verschijnsel dhimmitude is dat het ook voorkomt waar de islam zich niet heeft meester gemaakt van de staatsmacht.
 Een recent Nederlands voorbeeld uit Uden. Na de brand spreekt Balkenende met een klein jongetje die zegt dat zijn afgebrande school maar niet weer een bordje 'islamitische school' moet ophangen na de herbouwing. Balkenende zou toen heel goed hebben kunnen zeggen: "Ja, als er meer moorden plaats zullen vinden als die op Theo van Gogh, dan krijgen de islam en de moslims een erg slechte naam in Nederland.
Laten jij en ik er voor zorgen dat moorden in de naam van de islam nooit meer voorkomen, dan kan jouw school later gerust weer islamitisch gaan heten." Maar Balkenende zei zoiets niet, hij had het alleen vagelijk over dit-nooit-meer, en zei iets onduidelijks over garanties. Kortom: Balkenende toonde diep respect voor de islam en raakte haast verlamd van voorzorgzucht.

Tweede voorbeeld: Mevrouw Florax, de voorlichtster van de Amsterdamse politie, had het uren en uren na de moord op Theo van Gogh nog steeds over een moordenaar die mogelijk als moslim verkleed was, of woorden van gelijke strekking. In de eerste directe tv-uitzendingen hield ze duidelijk urenlang de mogelijkheid open dat deze moord niet door iemand gepleegd was die geloofde uit naam van de islam te handelen, maar door iemand die had gedaan alsof.

Hoe anders ging het na de brandstichting in Uden. Behalve Mat Herben hield geen enkele prominent of nieuwspresentator rekening met de mogelijkheid dat moslims zelf, volgens de methode Jules Croiset, deze schokkende misdaden tegen zichzelf hadden gepleegd met het doel de zieligheidsgraad van de eigen groep te verhogen.
 Het is wel erg voorzorgzuchtig om niet eens rekening met deze mogelijkheid te willen houden. Overigens zijn deze brandstichters inmiddels gepakt.

Nederland heeft een traditie van vier eeuwen van het pacificeren van verschillende bevolkingsgroepen. De Nederlandse elite gaat er vanuit dat het uiteindelijk heus ook zal lukken de moslims te pacificeren. Maar de islam heeft een traditie van zo'n veertien eeuwen van zich niet laten pacificeren. Het Romeinse rijk wist als weinig andere rijken nieuwe groepen op te nemen en te pacificeren.

De Goten en de Hunnen, de Germanen en de Galliers, ze wisten niet hoe vlug ze Romein moesten worden als ze eenmaal in de buurt van Rome waren aangekomen.

Maar de Arabische moslims hebben zich niet door de Romeinen laten pacificeren. Het Algerije van kerkvader Augustinus was geheel Romeins. Nu is het geheel islamitisch. Het Oost-Romeinse rijk is door de Arabieren ontdaan van Egypte en Syrie, en ten slotte door de Turken veroverd, en bekend komen te staan als het Ottomaanse rijk.
Zou de Nederlandse politieke elite het er beter afbrengen dan de oude Romeinen?

De laatste weken heeft de regering de acute dreiging van moslims geweld in Nederland waarschijnlijk groter voorgesteld dan deze in werkelijkheid was, om zodoende de onderduik van Ayaan Hirsi Ali te forceren en haar tot op zekere hoogte het zwijgen op te leggen, want dat zou de moslims bevredigen en de boel bij elkaar houden.
Deze tactiek had helaas een bijeffect: opiniemakers zijn banger geworden dan nodig is. Hun voorzorgzucht neemt zienderogen toe.

Dat Hirsi Ali nu al zo lang zwijgt, geeft het verkeerde signaal af aan de moslims in Nederland. De bedreigingen jegens Job Cohen en Ahmed Aboutaleb laten zien wat er in feite aan het gebeuren is. De film Submission en Theo van Gogh's term 'geitenneukers' worden er in elke discussie bijgesleept om het wat makkelijker te maken voor degenen die de eerste moord 'in de naam van de islam' in Nederland het liefst zouden willen vergoelijken en bagatelliseren.
Dat er iets te zeggen valt over Van Gogh en Hirsi Ali is zeker waar, maar wat zijn in godsnaam de zonden van Job Cohen en Ahmed Aboutaleb? Waarom hebben juist ook deze twee laatstgenoemden de woede van de extremo's gewekt? Het gaat dan ook niet om Submission, het gaat niet om de typeringen waar Theo van Gogh in grossierde, het gaat er om ons 'respect' voor de islam aan te leren, door een mooie doorsnee van de Nederlandse elite te intimideren 'in de naam van de islam'.

De voorzorgzucht van Balkenende en Donner is het laatste wat we op dit moment als antwoord nodig hebben.

Dit artikel verscheen eerder in Trouw, op 27 Nov 2004.

Egypte laat leger goedkoop brood bakken

(Novum/Ap) - Het Egyptische leger heeft zondag van president Hosni Mubarak de opdracht gekregen voor meer brood te zorgen.
Door schaarste zijn gevechten uitgebroken bij bakkerijen in arme wijken van Caïro, waarbij tot nu toe twee doden zijn gevallen. Al wekenlang staan daar ellenlange rijen.

');

De afgelopen maanden is de vraag naar gesubsidieerd brood aanzienlijk toegenomen in Egypte. Door prijsstijgingen kunnen veel arme mensen geen gewoon brood meer kopen en een aantal gesubsidieerde bakkerijen kon de verleiding van de hoge prijzen niet weerstaan en heeft meel doorverkocht. Op de internationale markt is de graanprijs de afgelopen tien maanden verdrievoudigd.

Het leger is zaterdag al begonnen met het bakken van goedkoop brood.
Dit wordt aan de man gebracht bij vijfhonderd speciaal ingerichte verkooppunten.

De egyptische kalender

Het egyptische jaar bestaat uit 3 seizoenen en elk seizoen onderverdeeld in 4 maanden.
 Hier onder vindt u het overzicht van de seizoenen en maanden.

Elke maand bestaat uit 30 dagen = dan kom je op een totaal van 360 dagen en missen we er 5 volgens onze jaartelling.
Deze vijf ontbrekende dagen zijn later toegevoegd door de god thoth om de geboorte van de Goden mogelijk te maken.
Deze dagen worden ook wel de Epagonale dagen  genoemd.


Het egyptische jaar:

• Akhet:
Het seizoen van Akhet de
overstroming van de Nijl

• Tahuti — 1 t/m 30 Augustus
• Paopi — 31 Augustus t/m 29 September
• Hethara — 30 September t/m 29 October
• Koiak — 30 October t/m 28 November

• Proyet
Het seizoen van Proyet, het opreizen
van het land en al het groene leven
(planten, bomen enz)

• Tybi — 29 November t/m 28 December
• Mechir — 29 December t/m 27 Januari
• Panemot — 28 Januarie t/m 26 Februari
• Parmuti — 27 Februari t/m 28 Maart

• Shomu
Het seizoen van Shomu,
van de Zomer en de Oogst

• Pachons — 29 Maart t/m 27 April
• Payni — 28 April t/m 26 Mei
• Epipi — 27 Mei t/m 26 juni
• Mesore — 27 Juni t/m 26 Juli



De Epagonale dagen:

• 27 Juli: De Geboorte van Osiris (dag 1)
• 28 Juli: De Geboorte van Horus (dag 2)
• 29 Juli: De Geboorte van Seth (dag 3)
• 30 Juli: De Geboorte van Isis (dag 4)
• 31 Juli: De Geboorte van Nefthys (dag 5)
• Dag 6 is de schrikkel dag eens in de vier jaar

Deze dagen waren Heilig voor de oude egyptenaren, want hier werd de geboorte van de Goden gevierd.
Men deed ook niet aan Magie & Rituelen op deze dagen, want dat bracht onheil met zich mee en de Goden verdienden ook rust.

Eerste farao’s gebruikten wilde ezels als lastdier

Ezels in een 5.000 jaar oude bakstenen tombe bij Abydos.
Foto PNAS

De vondst wijst erop dat de transformatie van wilde tot tamme ezel een langdurig proces is geweest, aldus Europese en Amerikaanse archeologen deze week in de Proceedings of the National Academy of Sciences (Early Edition).

Gedomesticeerde ezels zijn kleiner dan wilde ezels.
 De vondst van grote ezels in Abydos, met slijtage door zware belasting, betekent dat destijds nog steeds wilde ezels als lastdier werden gebruikt.

Op grond van DNA-analyses wordt verondersteld dat de eerste domesticatie van de ezel rond 4000 v.Chr. plaatsvond.
 Dat gebeurde tegelijkertijd in Nubië (Soedan) en in Somalië, mogelijk als reactie op verwoestijning.

De oudste ezelresten met typische kenmerken van domesticatie – een kleiner lichaam – zijn ongeveer even oud. Gedomesticeerd vee wordt vaak kleiner omdat ze zich niet meer hoeven te verdedigen tegen roofdieren.
 Dat doen voortaan hun bazen.

Ook bij landbouwplanten en ander vee zoals varkens en koeien wordt steeds vaker gevonden dat domesticatie een traag en soms ook vaak herhaald proces is.

Het gebruik van de ezel was waarschijnlijk cruciaal voor de ontwikkeling van stedelijke beschavingen in het Midden-Oosten. Met behulp van deze taaie lastdieren werd lange-afstandshandel efficiënter en konden ook schapen- en geitenherders gemakkelijker met hun hele hebben en houden over grote afstanden met kuddes rondtrekken.
De kameel als lastdier werd waarschijnlijk pas populair in het eerste millennium voor Christus.

De ezels in Abydos zijn de oudst bekende ezels met versleten botten door gebruik als lastdier. Mogelijk werden ezels eerder vooral voor het vlees gehouden.
 De tien ezels waren ritueel begraven in de nabijheid van een tombe van een anonieme farao van de nulde of eerste dynastie, zonder verdere bijgiften.

Boerka's op de catwalk

De boerka's, die door drie Noorse ontwerpers werden gemaakt, zijn aangepast aan verschillende 'persoonlijkheden en jaargetijden'.

De ontwerpers kregen het idee nadat ze erachter kwamen dat er in Noorwegen geen boerka's worden verkocht. "We moesten ze in Afghanistan bestellen.
Die modellen waren te dun voor de winter en erg saai."

De ontwerpers probeerden de Afghaanse boerka uit in het Noorse nachtleven en stuitten op tal van problemen. "We kwamen nergens binnen, behalve in een SAS-hotel.
 Mensen scholden ons uit.
Toen we het ministerie van Algemene Zaken naderden, werden we door veiligheidspersoneel weggejaagd."

Alleen in de multiculturele wijk Grønland waren de reacties positief.
 "Daar kregen we acht huwelijksaanzoeken", aldus een van de ontwerpers.

Dendera

Een loflied op wellust

Vagijnen en pikken: zij staan centraal in de drie bundels klassieke Arabische poëzie die de schrijver Hafid Bouazza heeft vertaald.
In tegenstelling tot wat we zouden denken op grond van de hedendaagse islam, waren de islamitische dichters uit het verleden verre van preuts.  

Hafid Bouazza houdt van klassieken. Tussen zijn vele boeken, die overal in zijn woonkamer in kasten, dozen of op losse stapels te vinden zijn, vind je geen werken van bedenkelijke kwaliteit.

Alleen de groten der aarde - Shakespeare, William Blake, Nabokov, Torquato Tasso, Ovidius - tref je er aan. En dan liefst in complete edities: de complete Casanova, de complete geschiedenis van Amsterdam, de complete werken van Proust, alles van Komrij, enzovoorts.
 Daartussen glimt de goudopdruk van series Arabische banden, die met elkaar sierlijke letters vormen.

De Arabische bibliotheek, het project waar Bouazza al sinds 2002 aan werkt, past in zijn voorkeur voor een encyclopedische aanpak.
 
Tien delen met vertaalde klassieke Arabische geschriften wil Bouazza uiteindelijk uitbrengen.
De eerste drie zijn nu gezamenlijk uitgebracht met een cd, waarop Katja Schuurman voorleest.

Straks volgen delen met epische poëzie en schelmenverhalen.
 Maar de eerste delen, die nu uit zijn, bestaan uit liefdespoëzie uit de zesde tot de dertiende eeuw.

Het gaat om de liefde van álle organen, benadrukt Bouazza. „Ik weet niet waarom het hart, het oog en de mond de voorkeur zouden moeten hebben boven andere organen.”
 ’Moedjoen’ heet het genre ook wel: liederlijkheid.
Erotica, zou je het ook kunnen noemen.

De vrijmoedige gedichten vormen een groot contrast met het beeld van een op en top kuise Arabische samenleving, waarin mannen al opgepakt worden voor flirten en vrouwen niet zonder begeleiding en allesverhullende kleding over straat mogen.

Eerder doen ze denken aan sultans met harems vol vrouwen, aan Sheherazade en de verhalen uit duizend-en-een-nacht, die de Arabische wereld enkele eeuwen terug van een sensuele en exotische magie voorzagen.

’Ik was als een bries in mijn kruipen

’s Ochtends naar de heuvels van mijn geliefdes billen

Daarom opende ik de bloem van een roos

Met een roede die sappig is als de winden trillen

(An-Naur Al-As’Ardi, 1222-1258)

Bouazza, in 1970 geboren in Marokko, leerde de Arabische poëzie pas kennen toen hij in Nederland Arabisch ging leren.
 
„Mijn moeder, die analfabeet is, vertelde ons vroeger sprookjes voor het slapen gaan, maar die heb ik nooit in een boek teruggevonden. Toen ik op mijn zevende in Nederland kwam, moest ik de Koran uit mijn hoofd leren.
 Mijn moeder was bang dat ik anders het Arabisch zou verleren.
 Van mijn zevende tot mijn elfde werd ik elke ochtend om half zeven gewekt om de Koran in mijn hoofd te stampen. Fonetisch - ik begreep er dus geen woord van - want dat Arabisch wijkt sterk af van het Arabisch dat in Marokko wordt gesproken.”

Op zijn dertiende besloot Bouazza zelf Arabisch te leren, met hulp van zijn oudste zus.
Hij vertaalde verhalen uit duizend-en-een-nacht en gedichten.
Al gauw raakten de klassieke gedichten hem meer dan de Koran. Bouazza:
 „De gedichten prikkelden mijn verbeelding, religie sloot dat juist af.
Dat is het paradoxale van religie: het vraagt nogal wat van je verbeelding om in een god en een duivel te geloven, maar het eist ook dat je je verbeelding inperkt.”

Bouazza studeerde Arabische taal- en letterkunde in de hoop na zijn afstuderen te gaan vertalen. Van afstuderen kwam het niet, omdat zijn eigen verhalen tijdens zijn studie werden uitgegeven.

En vertalen bleek ook te kunnen zonder doctorandustitel.
Bouazza: „Ik wilde deze gedichten vertalen, omdat ze al mijn hele leven door mijn aderen vloeien.
Ik heb ze in het Arabisch ingeademd en in het Nederlands uitgeademd. Ze zijn nu van mij geworden.”

De scabreuze gedichten die hij tot nu toe heeft vertaald, zijn geschreven door levensgenieters.
 Ze deden alles wat God verboden had: promiscuïteit, knapenliefde, homoseksualiteit. Die vrijzinnigheid, die doet denken aan de libertijnse Europese 18de-eeuwers, vindt Bouazza aantrekkelijk. Ook dat de gedichten zich rebels gedragen tegenover de islam, geeft ze volgens Bouazza een extra dimensie.
 
„De dichters hadden zich volgens mij afgewend van de islam, maar niet van God. Dat merk je bijvoorbeeld in een zin als: ’Als ik wil bidden, kniel ik naar jou in plaats van naar Mekka’.

Dat is ketterij, maar wel islamitisch.
Ook wordt ergens de draak gestoken met de wijn zonder kater, die moslims in het paradijs te wachten staat.”

Maar de gedichten spreken hem vooral aan vanwege de sprankelende taal, de poëzie, de wijze waarop ze de vrijheid verwoorden.
 Hij wijst op een gedicht van Ibn al-Hadjdjadj, dat volgens Bouazza is te zien als een loflied op de vagina. Hij schrijft hoe hij - heel freudiaans - van voetpezen tot voorhoofd naar binnen verdwijnt en na een maand geboren wordt. Bouazza: „Ik hou van de combinatie van het verhevene en het platvloerse. ’Sta mij toe uw linkerhand tien keer te kussen’, schrijft een dichter.

Die linkerhand heeft net haar billen gewassen, weet de Arabische lezer.
 De dichters schreven vrij, maar stonden in een literaire traditie en gebruikten literaire conventies. Daar heb ik in het Nederlands een zelfde soort taal bijgezocht
. Ik heb bijvoorbeeld veel Hooft en Vondel gelezen.”

In het Arabisch rijmen veel van de gedichten.
 Als dat in het Nederlands gemakkelijk te handhaven was, heeft Bouazza dat gedaan. maar het ritme van de gedichten heeft de voorrang gekregen.

De schoonheid van de taal is Bouazza’s oorspronkelijke reden voor deze bundels.
 Maar nu de onvrijheid van de islam het beeld van de Arabische cultuur bepaalt, komt het hem goed uit dat hij met deze gedichten kan laten zien dat Arabieren ook deze kant hadden. Bouazza: „Ik zou moslims willen zeggen: ’Gooi die Koran opzij en lees dit eens’.

Wellust hoort bij het leven en is van alle tijden. Kijk maar eens op de Griekse vazen die we in musea bewonderen. Of lees Shakespeare en Rabelais. We denken dat wij nu in een permissieve samenleving leven, maar dat is helemaal niet zo.
Mensen zijn altijd seksuele wezens geweest.
Alleen de regels verschillen, naar gelang het tijdperk.”

De gedichten laten volgens Bouazza zien dat ook Arabieren altijd van seks hebben genoten, al lijkt de islam daar een rem op te zetten. Bouazza: „Gek genoeg heeft de islam zich altijd verzet tegen de christelijke platonische liefde.
 
Mohammed zou gezegd hebben: ’Geen monnikendom in de islam’. De islam geeft ook talloze aanwijzingen over hoe vaak en op welke wijze een moslim seks moet hebben. Mohammed zou het voorspel hebben aangemoedigd (’Stuur een bode’, ’Wat is een bode, o profeet?’, ’Lieve woorden en kussen’.), mannen moesten tweemaal per week met hun vrouw seks hebben om haar tevreden te houden.
Overigens is ook het Hooglied uit de Bijbel een loflied op de wellust.
En toch prent religie ons het idee in dat seks walgelijk is.”

Bouazza heeft de afgelopen jaren meermaals tegen de gevaren van de islam gewaarschuwd: tegen de gefrustreerde jongeren, tegen het fundamentalisme en tegen de onvrijheid die er werd gepredikt. Nederlanders zouden zich daar hard tegen op moeten stellen, vond hij.

Nu loopt hij met deze gedichten zelf aan tegen de beperkende invloed die de islam in West-Europa heeft. Tijdens een Arabisch festival in Brussel, waar een Arabische cameraploeg rondliep, verzocht de organisatie hem geen obscene gedichten in het Arabisch voor te dragen. Ze was bang dat daarmee moslims werden geprovoceerd. Een woedende Bouazza briefde deze censuur vanaf het podium door aan het Nederlandstalige publiek.

Ook in zijn inleiding bij de Pornografica, een van de drie vertaalde bundels, waarschuwt hij tegen de nieuwe preutsheid, die volgens hem door het ’schuimbekken van moslims’ wordt veroorzaakt. Hij kiest daarvoor een provocerende toon.
 De instanties die zich niet durfden te wagen aan de financiering van zijn project, onder andere het Productiefonds, wenst hij toe dat ze verkracht worden door vier kameelhengsten.

Bouazza: „De Arabische bibliotheek is begonnen met mijn verliefdheid op deze gedichten.
Nu heeft het ook een politieke betekenis gekregen.”

Hafid Bouazza: Arabische bibliotheek (3 delen en een cd met gedichten voorgedragen door Katja Römer-Schuurman), ISBN 9789044610437, euro 49,95.

De Egyptische Hemel.

Zooals reeds opgemerkt is, schijnt men zich bij de Egyptenaren geen voorstelling van de juiste ligging van de hemel gemaakt te hebben, maar over het algemeen kan men zeggen, dat de Egyptenaren geloofden, dat deze zich ergens boven in de lucht bevond.
 Zij noemden deze Pet, een uitdrukking, welke zij gebruikten ter onderscheiding van het woord Nu, dat de lucht betekent.

Zij stelden zich de hemel en de lucht als een plaat voor, terwijl de uiteinden daarvan op een onderstel, door de twee bergen Bakhau en Manu gevormd, rustten; dit waren de bergen van den zonsop- en ondergang.

In oude tijden stelde men zich voor, dat de hemel uit twee gedeelten bestond, n.l. het Oosten en het Westen; later echter werd hij in vier delen verdeeld en elk van deze onder de bescherming van een god geplaatst.
 Deze streek werd door vier pilaren gestut en elk van deze stond wederom onder de bescherming van een godheid; op een betrekkelijk laat tijdstip werd er nog een pilaar aan toegevoegd, om het midden te schragen.

In een mythe vinden wij over den hemel gesproken als voorzien van een menselijk hoofd, terwijl de zon en de maan de ogen vormen en de steunsels door het haar gevormd worden.
 De goden van de vier kwartieren, die de oorspronkelijke zuilen bewaakten, waren de z.g. Canopische godheden, elders ook de kinderen van Horus genaamd.

In den hemel huisde de grote god Ra; hij was op een metalen troon gezeten, waarvan de zijden door leeuwenkoppen en hoeven van stieren ingelegd waren.
Zijn gezellen omringden hem en dezen werden op hun beurt door de kleinere goden omgeven.
 Iedere god, die de wereld en de Duat bestuurde, had eveneens zijn eigen plaats in den hemel.

Onder de lagere goden stonden nog wezens, welke men enigszins met engelen zou kunnen vergelijken. De voornaamste onder dezen waren de Shemsu-Heru, of volgelingen van Horus, die den zonnegod bedienden en, als het noodzakelijk was, onder zijn bescherming kwamen.

Men beschouwde hen noodzakelijk voor zijn welzijn. Op deze volgden de Ashemu, doch hun attributen zijn onbekend en na hen de Henmemet, misschien zielen, welke menselijke wezens moesten worden, maar hun toestand is niet helder.
 Men stelde het voor, dat zij van graan en kruiden leefden.

Ook bevonden er zich nog wezens, Utennu en Afa genaamd, doch ook van hun karakter is absoluut niets bekend. Op dezenvolgde een ontelbaar aantal geesten, zielen enz.; de meesten van dezen hadden op aarde gewoond en waren gezamenlijk bekend als: “de levenden”.

De Egyptenaren geloofden, dat dezen op vastgestelde tijden over de aarde konden wandelen en weer naar den hemel terugkeeen, een idee, welke waarschijnlijk hieruit ontstond, dat zij voor een toekomstig leven, zowel voor het lichaam, als de ziel en de geest, wilden zorgen.

Zoals reeds tevoren opgemerkt is, hadden de hemelgoden hun dubbelgangers op aarde en men geloofde, dat de mens, tot zekere graad, aan deze dubbele natuur deel had.
De Egyptische opvatting nu over de hemel veranderde langzamerhand, gedurende de eeuwen.
Een onderzoek van de oudste gedenkschriften toont ons aan, dat de idee over een bestaan, na den dood, werd opgevat als een soort van onbestemde verlenging van het leven dezer wereld.
Zulk een idee is alle primitieven rassen gemeen.

Op den duur echter werd deze opvatting geheel en al veranderd en een meer geestelijke nam haar plaats in. De ziel (ba) en de geest (khu), welke gewoonlijk in de hieroglyphen-teksten als een havik en een halfgod voorgesteld worden, kregen aan het hemelse voedsel deel, werden één met de goden en langzamerhand met het verheerlijkt lichaam, of de hemelsche stof, verenigd, zodat de ziel, de kracht, de schaduw, de dubbelganger en naam van den gestorvene tezamen in het ene hemelse lichaam, onder den naam Sahu bekend, verenigd werden;
men zou dit als een geestelijk lichaam kunnen beschouwen. Men geloofde, dat dit uit het dode lichaam groeide en zijn ontstaan werd veroorzaakt door de magische ceremonies en door de machtwoorden, door de priesters gedurende den begrafenisdienst gesproken.