HET BEGIN

Collectieve douches

                       bij werk van Jos Vanden Eynde


wie kent nog de zwarte huid
van mijnwerkers uit die tijd?
hier schrobden ze hun poriën schoon
hier sproeiden ze de arbeid uit hun leden

de siddering over hu naakte lijf
vloeide samen met het water
naar riolen
daar leven hun geheimen en zwijgen
alle tijden

als licht in hun ogen pijnlijk werd
volgden ze de schaduw  van populuieren
in de ochtend
zochten ze naar een lied
van sneeuw voor een nieuwe dag

voorbij het zwart van hun ogen
zagen ze hun kinderen staan.



Edith Oeyen

KLEINDOCHTER

Vertederd kijk ze me aan

vragen leven in haar ogen

ze is jong en wil weten

wil kennen

nieuwsgierig als ze is

lacht ze als de twinkel uit haar ogen

betovert mij met een glimlach

ik smelt als sneeuw voor de zon

geef telkens antwoord en weet

ook eens wordt zij

vrouw met mogelijkheden

nu echter wil ik haar beschermen

ik hoop dat het leven haar meer biedt

dan een schoot om kinderen te baren

Edith Oeyen

Als vuurspuwende draak

kijkt hij me

aan huiveringen lopen over mijn rug

zoveel boosheid in één mens

maakt me angstig

hij wil macht en aanzien

maar is zo klein

mijn ogen dwalen af

als hij langzaam wegsluipt

zoekend naar een andere prooi 

ooit betaalt hij de rekening

van zijn eigen gelag.

Edith Oeyen

Zwaluwvleugels dragen lucht
als fakkel brand ik
in de zon
zij schijnt haar glans
in tevredenheid van zomer


jasmijn zal bloeien
papavers wiegen langs de berm
korenbloemen makken akkers blauw


in de eeuwige trouw van de natuur
zal het gras groen kleuren
en ik zal niet als Phaedra
de ondergang bewerken
maar beminnen om de
ongereptheid der dingen.

Edith Oeyen

Zoveel glimlach had zij verborgen gehouden

schuchter als steeds

trad ze naar voor

met in het haar

de glinstering van de zon,

op het jonge gras

had de ochtend dauw gelegd

ze voelde nog even de onzekerheid

en wist dat ze nooit

een helleveeg zou worden,

de vraag die ze had was

of anderen haar aanvaarden zoals ze was,

of  moest ze zoals steeds voorheen

door de regen lopen?

Edith Oeyen

Koningskind


Bij werk van Marleen Verheyen


Rondom haar
danst de middagzon de pirouette

droomvlinders sluiten
traag hun vleugels
want elke ochtend zien wij weer
deze goddelijke schepping

gezeten in de schaduw
van de avond
ontsluierd zij de geheimen
van de goden
draagt zij in stilte shoonheid uit

door mensen handen geboetseerd
blijft zij de eeuwigheid
trouw.


Edith Oeyen

Bedeesd en schuchter
kijkt zij de glimlach
over haar schouders heen
alleen haar arm raakt warmte

na zoveel uren kou
prijkt zij als ijsheldere bloem
roerloos op het doek


haar zachte huid vertelt
over donkerrrood bloed
dat door aderen stroomt

zij heeft bemind en liefgehad
onvangt de toekomt
bij het brandbaar hout
van een open haard

bedeesd legt zij
haar schuchterheid
in jouw handen.


Edith Oeyen

Met open ogen

Met open ogen tasten ze de wereld af

op zoek naar antwoorden op hun vragen

ze willen weten en leren

hun kijk is jong

soms lees je verstomming op hun gelaat

soms overvalt twijfel hun denken

zie je angstige blikken

hoop en vreugde

maar je beseft

dat zij straks het leven

met open handen aandurven

ze zijn leergierig

het jong zijn is een pluspunt

blijheid straalt op hun huid

als de zon op een waterplas

Editn Oeyen

WAARDEREN ZAL IK

Over Dr. I. Cl.

Alsof hij door de kamer zweeft

komt hij de stilte brengen,

of ik bezoek kreeg van mijn dokter

en dat oefenen noodzakelijk was,

zijn glimlach opende weer een dag

terwijl zijn zachte stem

een lied in mij liet zingen,

hoeveel dankbaarheid

woont in het hart van zijn patiënten?

Hij verlaat de kamer in alle rust

die overgaat op mij 

waarderen zal ik zo een gebaar,

hij weet mensen als mens te zien.

 



Edith Oeyen

WEERBARSTIG EN ONPLOOIBAAR

Oefenen bracht geen aarde aan de dijk

ze zag witte sluiers in de bomen

verstenen tot

een pad kasseien voor haar gelegd

als een weekdier in brak water

scandeerde ze

telkens weer een vloek

van onmacht

rilde om de zwarte grijze sterren

en de kleur van de kerstroos

die ze niet zag 

weerbarstig

en onplooibaar de knie

ondanks haar trachten

bracht porto geen soelaas.

 Edith Oeyen

DOELLOOS TASTEN

Hoeveel duisternis

moest ze doorstaan

vooraleer ze weer rozen zag

bezoekers waren

soms als een profeet

elk had zijn verhaal

vertelde over lange tijd

vertelde over hoe het moest

pijnstillers

pijnstillers

ze telde de strepen op de muur

voelde zich verstrikt

in een lus vol twijfels

trachtte de boosdoener te ontmaskeren

maar hoe dan ook

het was een naald zonder oog

een nacht zonder licht 

het was hopeloos tasten naar jong mos

 


Edith Oeyen

Ze lacht de vriendelijkheid de dag in
biedt hulp
en spreekt de zachte taal van geduld

ze lijkt een engel neergestreken
uit het onbekende
toont begrip en
liefde voor haar vak

ze straalt
heeft dansende glinstering
in haar ogen
haar blik
is helder


ze is blond
doet me denken
aan rijpend koren
heerlijk is het
jong te zijn

ze wil
dat ieder zich goed voelt
daarom lacht ze

met open ogen.


Edith Oeyen

EDITH OEYEN SCHRIJFT

PRACHTIGE LIEFDESPOËZIE!

DE IJSLAAG DIE ONS DRAAGT IS DUN

Thierry Deleu

Edith Oeyen viert in De ijslaag die ons draagt is dun de verbintenis van haar wereld met de puurste romantiek die ze aan het witte blad toevertrouwt,” schrijft Ingrid Lenaerts. Op meesterlijke wijze analyseert de dichteres wat haar dagdagelijks overkomt. Zij creëert miniaturen van liefde, tekent ongekunstelde natuurbeelden en verrast door haar gevoelige annotaties bij het werk van Felix De Boeck.

Edith Oeyen wentelt zich in “de eeuwigheid van altijd duren”. Dàt is de drijfveer van haar schrijven: overleven! Op zichzelf geen verrassende boodschap, maar bij Oeyen blijft die gedachte haar niet zozeer kwellen; zij wordt niet zomaar geassocieerd met angst voor de dood. Voor de dichteres is het veeleer een hartstochtelijk zoeken naar een reden van bestaan. “Kan ik de grenzen herleggen?” vraagt ze zich af.

Wanneer zij wordt geconfronteerd met eeuwigheid, gaat zij schuilen achter geheimen en duisternis. Daar wil zij de betovering vinden. Zij zoekt het gezelschap op van “de schemer van de bloemen”, van “rozen/in de schemer van de avond”, van “een kerselaar die bloemen draagt/in een jonge ochtend”. Als alternatief voor haar sterfelijkheid zoekt zij “Gods mooiste scheppingsdaad” op: de liefde, het “herboren worden in elkaar”. Haar geliefde fluistert haar woorden in “van dood en eeuwig licht”. “Net toen er schaduw wilde vallen/werd zij wakker in het zonlicht.” De liefde geeft haar vleugels die haar “vrijheid bieden”.

De poëzie van Edith Oeyen vloeit als een stroom tussen weelderige oevers en bij iedere bocht splitst hij zich in nieuwe beddingen. Zo vormt hij een meander van zacht opdringend vertoon. Haar poëzie is een demonstratie van stroom en tegenstroom: “de klaarheid is weer duister”, vrijheid vs. verbondenheid, “dat wilde vuur//stil en onbewogen”, “breekbaarheid maakt ons sterk”.

Edith Oeyen schrijft verbluffend mooie liefdespoëzie. Het wordt tijd dat zij hiervoor de hemel wordt in geprezen. Haar vergelijkingen, beelden, metraforen blijven je boeien. Omdat zij het experiment schuwt en zich niet waagt aan woordspelletjes en spitsvondige taalcreaties waarop de experimentele poëzie in de jaren’50 - ’55 een patent had. Zij beweegt zich nooit op de rand van helderheid en ontoegankelijkheid. Haar gevoelens en gedachten verwoordt zij in een herkenbare beeldspraak en een eigen taalkoloriet. Zij exploreert natuur en liefde, geboorte en dood in een eigen stijl, waarin gevoel de eerste viool speelt.

Zij “zingt het hoogste lied”; zij ervaart “de volheid van ingetogen liefde”, “de vruchtbaarheid van liefde”. Liefde is het “kompas dat mij/uit het duister naar jou toe leidt”.

Wanneer ik verdwaal in je denken

wijs me dan het voetspoor naar je toe.

leid me naar het pad

waar geen struikelstenen liggen:

ontrafel een fragment uit die droom

en ontdek hoe verloren liefde pijnigt

herbouw de constructie uit je leven

en weet me te vinden in het bos

van zoveel tekens,

kijk naar de maan en de sterren,

zij wijzen je de nacht aan

die ons samen schrijft.

De ijslaag die ons draagt is dun bestaat uit drie delen - voor mij zouden het drie bundels kunnen zijn -: “De ijslaag die ons draagt is dun”; “Sporen op wit”; “woord en beeld hand in hand”.

Op blz. 39 staat het eerste gedicht dat een titel kreeg: “Ranke handen”. Dan denk je algauw dat de titelloze gedichten geen vlag behoeven omdat de lading herkenbaar is en gezien mag worden. Moet de lezer op zijn hoede zijn? Verbergt de verpakking een triviale inhoud? Met andere woorden: spreekt het gedicht niet voor zichzelf? Mist het gedicht de nodige helderheid? Ja en neen. Ja, omdat de poëzie in “Sporen op wit” minder sterk gevoelens weergeeft. Het epische neemt vaak de bovenhand. Het verhaal domineert de emotie. De dichteres analyseert de feiten meer dan de gevoelens die worden gekoesterd. Opgelet, de poëzie van Edith Oeyen blijft voortreffelijk! Met een gedicht als “Waterbloemen” bereikt zij een ongekende hoogte. De dichteres nodigt de lezer uit haar te volgen in de hartstocht van haar liefde.

Waterbloemen

Verlaten door de kudde

weet hij hoe eenzaamheid

een naam kreeg

zijn rimpelloze schaduw

beweegt bij het horen

van een schalmei,

verlangen groeit

en roerloos wacht hij,

want wie twee

blauwe ogen liefheeft

ziet waterbloemen bloeien

aan de vijver.

Is de dichteres “een argeloze vrouw//is zij een twijfelaarster//of mogelijk iemand/die is uitgedanst/en wegvlucht uit de realiteit”? Die vraag stelt Edith Oeyen terecht in het gedicht “Mysterie”. Omdat zij verwacht dat de lezer ook reageert, is mijn antwoord: JA. Zij is argeloos; koestert haar twijfels en vlucht graag uit de werkelijkheid. Dank zij deze drie emotionele “kwaliteiten” schrijft zij inhoudelijk sterke poëzie in een duurzame taalmix. Zij weet bovendien haar gevoelens een universele dimensie te geven. Ja, dit is één van haar sterke punten: geen egotripperij, maar herkenbare liefdesgedichten die overal kunnen worden gesmaakt.

Ook in “woord en beeld hand in hand” word ik vaak getroffen door gevatte beschrijvingen van het plastisch werk van enkele (bevriende) kunstenaars. Edith Oeyen schrijft plastisch, zij beeldt uit; het werk van de bevoorrechte kunstenaars komt gevoelbaar nabij; de dichteres is betrokken partij, nauwnemend en zo gevoelig. Toch blijft haar gevoeligheid vatbaar voor indrukken. Edith Oeyen weet op een harmonieuze wijze argumenten die een beroep doen op gevoel te verzoenen met die op redenering. Haar sterke inleving en de wijze waarop zij het woord beheerst, maken van haar een van de beste liefdesdichters in Vlaanderen en Nederland.

De slak

Bij werk van Felix De Boeck

Op zoek naar verloren dromen

beklimt zij diagonale lijnen,

vindt zij in zeegroen

de traagheid van het leven

achter de berg

liggen verborgen raadsels,

ook de rode kleur van liefde,

onhoorbaar haast de wind,

hij ademt vrede over het landschap

met trage traagheid

klimt zij omhoog,

slaapt straks in kil gras, en de dood,

ja, de dood komt later.

Thierry Deleu

Edith Oeyen, De ijslaag die ons draagt is dun, Zuid & Noord, Beringen, 2005 - Papaverreeks nr.63

Het ontwaken

Een helse pijn schuurt door haar lijf

ze vloekt en verbijt de pijn,

ze kan haar tranen niet bedwingen

dan als haar ogen zich verder openen

vloeit al dat traanvocht verloren,

maakt wegeltjes op haar wangen

Ze beeft over al haar leden

een verschrikte stem vraagt om hulp:

de pijn is onnoembaar,

tien handen staan plots rond haar bed

gedoe en veelal

en zij in machteloosheid gehuld

omstaanders bieden hulp

ondanks alles blijft ze lijden

een epuderale,

een pijnpomp

niets baat

dan met  trage  traagheid

ebt alles uit haar leden,

ze blijft verdoofd en verslagen achter

niemand die haar vraagt

hoe de ervaring was,

was het risico groot 

wachten er andere patiënten

of had schrik een weg gebaand door de gangen

Nooit zal ze het weten

Edith Oeyen

Arrogantie

           Over dr. Stefan Cl.

 

Met klikkende hakken

komt arrogantie dichterbij

priemt zijn ogen vast op ons

zijn stem snijdt op onze huid

waarom we er zijn

en wanneer we weggaan

hardheid woont in zijn vragen

zijn antwoord is grof en cru

Met klikkende hakken

gaat arrogantie weer buiten

maar in ons hoofd

spookt hij verder

hij draagt geen zachtheid mee

laat staan begrip

misschien is hij uit zijn slaap gehaald

en laat hij morgen mildheid wonen

in zijn woorden.

Edith Oeyen

Dansers

Zie hoe de dansers bewegen
in de tuin van zaligheid

net alsof zij ontwaken
uit een roes van kleuren
rood,
blauw
en groen


wat zullen zij doen
bij het vinden van een roos
die vreugde strooit

zij zullen dansen
en geheel ontkleed
zoeken zij
naar verbondenheid tussen

allen.

Edith Oeyen