Pastoorsverslagen WO I Schriek & Grootlo

Archief van het Bisdom. Oorlogsverslagen WO I

Tremelo, Parochie van OLVrouw van Bijstand

Transcriptie René Lambrechts

Parochie van Tremelo (O.L.Vrouw van Bijstand) – Gemeente Tremelo

Bl. 1

De Deutschers in de Gemeente Tremeloo

19 augustus 1914.

  Den 19 augustus deden de Deutschers hunne intrede in Tremeloo. In den voormiddag verscheen er een Deutsche patrouille die binnendrong in het postkantoor en in het bureel der tramstatie waar zij alles doorzochten.

  Op de gehuchten Geetsvondel en Veldonck boden de Belgen (5e en 6e linieregiment) wederstand aan de overweldigers. Dit had voor gevolg dat op Veldonck en Geetsvondel dien dag 40 huizen afgebrand werden. Op Veldonck was de genaamde Karel Claes, landbouwer en vader van zeven kinderen, door de Deutschers verrast geworden en gevlucht onder zijnen oven. Hij werd door de Deutschers niet opgemerkt, doch zijn huis werd in brand gestoken en de ongelukkige werd verstikt.

  Op de gehuchten Veldonck en Geetsvondel hebben de Belgen zes doden en een gekwetste achtergelaten. De gekwetste, zekere Verhooft, werd enkel gevonden den volgenden dag en door den eerw. Heer pastoor bediend van de H.H. Sacramenten.

Aankomst der Deutschers in het dorp.

  Het was den 19 augustus 5 u. namiddag. Gansch de bevolking was gevlucht uitgenomen vier of vijf ouderlingen, twee zieken en den eerw. Heer pastoor. Toen de Deutschers het dorp naderden ging de eerw. Heer pastoor hen te gemoet en vroeg of zij van hem eenigen dienst verlangden? Zij vroegen brood. Daar de eerw. Heer pastoor geen brood meer had bood hij hen drank aan, namelijk bier of wijn; dovh zij weigerden en stelden zich tevreden met water dat zij op verzoek van den eerw. Heer pastoor haalden op de pastorij. Verder was hun werk de belgische vlaggen die wapperden aan gemeentehuis, Kerk, school en gendarmerie, neer te halen. Dan braken ze binnen in de verlaten huizen en legden de hand op eetwaren, wijn en cigaren. Het overige bleef onaangeroerd. Op de pastorij en in de enkele woningen waar bewoners thuis gebleven waren werd niets weggenomen. Ten opzichte van den eerw. Heer pastoor en van de personen die t’huis gebleven waren gedroegen de Deutschers zich heel fatsoenlijk.

  Een feit heeft plaats gehad waarvan ik mij de betekenis niet kan voorstellen. Toen de eerw. Heer pastoor juist voor den ingang der pastorij met den hoofdman der Deutschers in gesprek was, werd hem door een soldaat eene doos met kardoezen van 16 millim. aangeboden.

Bl. 2a

De hoofdman deed met de hand een afwijzende beweging en de soldaat met zijn kardoezen verdween.

Twee burgers gedood.

  Terwijl de Deutschers de eetwaren in de huizen wegnamen kwam eene arme vrouw met drie klein kinderen van Werchter naar Tremeloo. Zij had langs Werchter willen vluchten, doch had de bruggen open gevonden en kon niet verder. Nu kwam ze weenend terug te Tremeloo aan. De eerw. Heer pastoor deed haar op de pastorij binnenkomen en verzocht haar aldaar den nacht door te brengen. Op den steenweg had zij een Deutscher ontmoet die haar zegde dat zij mocht gerust zijn, dat haar geen kwaad zou geschieden. Zij vertelde ook dat zij tusschen Werchter en Tremeloo het lijk had zien liggen van een burger. Toen de eerw. Heer pastoor dit hoorde begaf hij zich naar de Deutschers en vroeg aan den hoofdman of het hem niet zou believen twee mannen mede te geven naar de plaats door de vrouw aangewezen. Die vraag werd aanstonds ingewilligd en de hoofdman zelf met twee zijner soldaten vergezelde den eerw. Heer pastoor tot bij het lijk.

  Het was het lijk van een jongeling van 22 jaren genaamd Aloysius Van Geel, zoon van den eersten schepen der gemeente. De hoofdman der Deutschers beweerde dat dit het lijk was van een belgische officier verkleed in burger, en hij voegde er bij papieren te bezitten van den overledenen die zulks bevestigden. Misschien had men op den gedooden een eenzelvigheidsbewijs gevonden met de melding “Korporaal der burgerwacht”. Dit is maar een veronderstelling, doch met zekerheid weet ik het niet. Twee dagen later werd omtrent dezelfde plaats in eene gracht met hout beplant het lijk gevonden van den genaamden Frans Schepers, vader van zes kinderen. Beiden werden met de bajonet doorboord. Ik stel mij voor dat zij gedood werden op de volgende wijze.

  Van Geel en Schepers alvorens te vluchten waren nog eens den steenweg naar Werchter opgereden (zij waren per velo). Halverwege werden zij verrast door de Deutschers die toen bevolen stil te houden. Van Geel werd eerst onderzocht en zijne papieren nagezien. Het noodlottig eenzelvigheidsbewijs met de melding “Korporaal der burgerwacht” werd gevonden. Hij werd voor officier aanzien en onmiddellijk met de bajonet doorbooord. Schepers dit ziende wilde vluchten, doch hij werd eenige stappen verder achterhaald en onderging hetzelfde lot. Al wat Van Geel en Schepers op zak hadden, ook hun geld, werd op hunne lijken teruggevonden.

Bl. 2b

Waarom gebrand.

  Toen de eerw. Heer pastoor met den hoofdman der Deutschers voorbij een huis ging dat brandde, verklaarde deze laatste dat men van uit dit huis op hen geschoten had, gelijk ook van uit de andere huizen. Dit is niet alleen onwaar, maar zelfs onmogelijk, daar, buiten Karel Claes, van wien ik hoger gewaagd heb, al de inwoners der afgebrande huizen gevlucht waren eer de Deutschers zich vertoonden. Dit alleen is mogelijk dat belgische soldaten in hunnen terugtocht van die huizen gebruik gemaakt hebben om zich te beschutten tegen de kogels van den vijand. Al de huizen werden in brand gestoken.

Tweede bezoek der Deutschers.

  Omtrent een uur na de intrede der eerste Deutschers in Tremeloo, kwam een tweede groep met twee automobielen om de eetwaren op te laden. Deze gedroegen zich weerom fatsoenlijk ten opzichte van den eerw. Heer pastoor en van de burgers die hunne woning niet verlaten hadden. Zij vroegen wijn; doch vergenoegden zich met zes of zeven flesschen.

  Toen deze soldaten zich in het dorp bevonden, juist nabij het gemeentehuis, bemerktten zij een persoon die, twee of drie honderd meters verder, over een veldweg ging. Onmiddellijk werd er op geschoten; doch gelukkiglijk werd de mensch, een ouderling van ruim 70 jaren, niet getroffen.

Deutsche patrouilles.

  Van den 20 augustus tot den 23 kregen wij in Tremeloo regelmatig het bezoek van Deutsche patrouilles. Deze werden door de bevolking steeds vriendelijk onthaald; men gaf hun eten en drinken (vooral bier en melk); fruit en cigaren.

  Deze patrouilles waren in het algemeen ook beleefd en zelfs vriendelijk. Zij spraken met de burgers als oude kennissen en trachten de bevolking gerust te stellen. Zij gaven den raad niet weg te vluchten : als de burgers rustig blijven, zegden zij, zullen de Deutschers hen ook geen kwaad doen.

  Twee zonderlinge gezegden dezer patrouilles verdienen hier aangestipt te worden. Den 21 augustus vertelde een deutsche soldaat dat Leuven geheel vernietigd was, dat er van die schoon kerken niets meer overbleef dan puinhoopen, dat de burgers er op de Deutschers geschoten hadden. Later toen ik vernam dat Leuven den 25 augustus was verwoest geworden, was ik dan ook niet weinig verwonderd …

Bl. 3a

  Tien Deutsche soldaten waren gedurende twee dagen in den kost geweest bij eenen landbouwer der parochie Grootloo. Toen zij vertrokken gaven zij aan den boer den raad weg te vluchten wanneer hij het kanon dichtbij zou hooren, want, zegden zij, dan branden wij alles af.

Uitval der Belgen.

  Den 23 augustus tegen den middag kreeg Tremeloo het bezoek van een belgische patrouille en tegen den avond kwam een gepanstert automobiel der belgen om een deutsche patrouille aan te randen. Den 24 augustus tegen den avond werden de Deutschen door belgische troepen uit Werchter verjaagd en ’s anderendaags werd er tusschen Deutschers en Belgen een gevecht aangegaan met gevolg dat tegen den avond de Belgen de terugtocht namen naar de forten. Na het vertrek der Belgen kwam een afdeeling Deutsche cavalerie door het dorp zonder eenige schade aan te richten. Alles bleef rustig tot den 27 tegen den avond. Toen werden op een honderd meters afstand van de pastorij twee huizen in brand gestoken. Het is alsdan dat pastoor en onderpastoor de pastorij verlieten om den nacht door te brengen, de eerste op de pastorij te Bael, de tweede op het gehucht genaamd Bolloo. Den 28ste in den morgend meende de eerw. Heer pastoor naar Tremeloo terug te keeren; doch halverwege werd hij door de parochianen gewaarschuwd dat de Deutschers alles in brand staken en als bezetenen te werk gingen. Daarop begaf de eerw. Heer pastoor zich door de bosschen naar Heyst-Goor alwaar hij eenige ogenblikken later samen met den eerw. Heer Wouters pastoor van ’t Goor, aangehouden werd.

Waarom het dorp afgebrand?

  De inwoners van Tremeloo, dit kan ik getuigen, hebben zich ten opzichte van de Deutschen van ’t begin af zeer correct gedragen en zich aan geen geweldaden plichtig gemaakt. Den 18 augustus, wel is waar, werd een Deutscher door de burgerwacht gevangen genomen, doch deze werd met menschlievendheid behandeld. Daar iedereen in ’t gedacht verkeerde dat de Deutschen honger leden was hunne eerste bezorgdheid den krijgsgevangen eten en drinken te bezorgen. Bij den koster werd hem een stuk gebraden kieken voorgezet alvorens hij naar de gendarmerie gebracht werd.

  Personen die den 28ste augustus aan de Deutschers vroegen waarom zij Tremeloo afbranden, kregen voor antwoord : men heeft te Leuven op ons geschoten! Die verklaring “men heeft te Leuven op ons geschoten” werd reeds gedaan den 21 augustus door Deutsche patrouilles.

Bl. 3b

Op aanraden van die patrouilles waren eenige menschen den 28ste t’huis gebleven. Zij werden door de Deutschers genoodzaakt hun huis te verlaten zonder nog iets mogen te redden en, in hunne tegenwoordigheid werd hunnen woning in brand gestoken. Onder de inwoners die aldus behandeld werden bevond zich een oude vrouw van ongeveer 80 jaren; deze werd met andere inwoners naar Werchter gebracht en in de Kerk opgesloten. ’s Anderendaags nochtans mocht zij naar de rookende puinen harer woning terugkeeren.

  Den 28ste augustus werden te Tremeloo 174 woningen en gebouwen afgebrand : dit maakt met de 40 woningen afgebrand den 19 een totaal van 214 woningen en gebouwen.

Plundering.

  Wat door de vlammen niet verslonden was werd geplunderd, deels door de Deutschers, deels door de burgers. Deze laatste hebben zich vooral meester gemaakt van winkelwaren en kleederstoffen.

  In ’t begin van september werd Tremeloo terug bezet door de Belgen en vanaf den 13 september wederom door de Deutschers. Tusschen 13 en 28 september hebben deze laatste op de pastorij al het linnengoed, dekens en ook al den wijn weggenomen; twee brandkassen opengebroken en daaruit geroofd eene obligatie gemeentekrediet toehoorende aan den eerw. Heer onderpastoor en daarenboven 300 à 400 fr. in geld.

  In de kerk hebben zij het tabernakel-brandkast, de brandkast der sacristij en eene anderen ijzeren kast opengebroken en het grootste deel der gewijde vaten geroofd. Het H. Sacrament was gelukkig weggehaald door den eerw. Heer pastoor van Bael den 10e september.

  Het geroofd zilverwerk hebben twee Deutschen beproefd te smelten. Toen zij met dit werk bezig waren kwam er bevel onmiddellijk te vertrekken en daardoor werden zij genoodzaakt hunnen buit achter te laten. Zij wierpen het zilverwerk half gesmolten en verbrijzeld in eenen waterput waar het later teruggevonden werd.

  Het priestergewaad werd in de kerk opengeworpen te midden van stof en vuiligheid. Terwijl Deutsche soldaten de brandkasten openbraken zijn Deutsche officieren in de kerk geweest en hebben maar laten begaan.

  Naderhand werd de geplunderde kerk bezocht door een Deutsche officier die twee zusters in ’t klooster heeft en goed katholiek is. Deze was verontwaardigd over hetgeen in de kerk gebeurd was en trachtte nog te redden wat kon gered worden. Hij liet het priestergewaad alsook de stukken van de zilver eremonstrans, een kelk en een ciborie overbrengen naar de zusters te Schrieck die alles bewaard en gekuischt hebben.

Bl. 4a

Deze officier heeft bij de eerw. Zusters van Schrieck een schrijven nagelaten met verzoek dit na den oorlog aan zijn bloedverwanten te doen geworden.

  In de kerk werden ook al de offerblokken opengebroken; een beeld van den H. Dionysius werd de handen afgeslagen; eene statie van den kruisweg werd beschadigd waarschijnlijk door een schrapnel; drie geschilderde ramen nog onlangs geplaatst werden beschadigd door schrapnels; de vunt werd door de soldaten gebezigd om zich te wasschen en was gansch bevuild; het dak van kerk en toren werden erg beschadigd.

Verdwenen of beschadigde voorwerpen
Gewijde vaten en zilverwerk

2 zilvere kelken waarvan een in geslagen zilver van 1772
1 ciborie;
1 zilvere remonstrans;
1 kopere remonstrans verguld;
2 zilvere kronen van O.L.Vr. en van het kind Jezus;
1 zilvere kroon van de H. Barbara
1 zilvere toren van de H. Barbara
1 zilvere scepter van O.L.Vr.
  -half gesmolten of verbrijzeld

2 gouden ketingen geofferd aan O.L.Vr.
Een kruis en een hart in zilver bezet met 73 diamanten gebruikt tot versiering der remonstrans
2 zilvere potjes der H. Olie en Chrisma;
Eene zilvere schotel met twee zilvere ampullen hebbende oudheidkundige weerde
  -verdwenen

Andere metalen voorwerpen.
Vier koperen kandelabers van 3 bougies;
Eene kopere bel;
2 tinnen schotels;
  -verdwenen
Het tabernakel-brandkast opengebroken en erg beschadigd; de brandkast der sacristij uit den muur gehaald en verbrijzeld; eene oude ijzeren kast verbrijzeld.

Linnen
7 alben verdwenen en eene albe den kant afgescheurd;
13 altaardweilen verdwenen;
8 biechtroketten verdwenen;
Zijn ook verdwenen een aantal corporalen en punsicatorium.

Priestergewaad
Eene … zwarte koorkap verdwenen;
Vele kazuivels min of meer beschadigd.

Bl. 4b

Processiegewaden.
Eene mantel van O.L.Vr. gansch verscheurd;
Eene groote hoeveelheid kleederen om in deprocessie door kinderen en jonge dochters gedragen te worden, verdwenen of geheel en al onbruikbaar teruggevonden.
Symbolen en andere processieversiersels verdwenen of onbruikbaar teruggevonden.

Andere voorwerpen
2 klokzeelen door de Belgen medegenomen;
85 pond was verdwenen;
40 pakken bougies
Een lange bamboustok.
Bij dit alles te voegen de schade veroorzaakt aan deuren, vurst, vensterramen, stoelen, offerblokken, bedden, enz.

Gevangen genomen Burgers.

  18 burgers van Tremeloo werden door de Deutschers gevangen genomen en naar Deutschland overgebracht, namelijk :
De eerw. H.H. Pastoor en onderpastoor, gevangen den 28ste augustus en weergekeerd den 20ste December;
Alfons Michiels, Lod. Van Vlasselaer, J.B. Goeron, Lod. Haegemans, Pepinus Torfs en Frans De Preter, gevangen genomen den 28ste augustus en weergekeerd op het einde van Februari;
Lod. Van Vlasselaer en zijn zonen Frans en Jan Baptist, Frans Corebunders, Frans Van Eyken, Livinus Schoovaerts en Victor Ruttens gevangen genomen rond half september en weergekeerd in ’t begin van Februari;
Eduard Van Leemputten, Martinus Goeron en Jan Van Goolen, gevangen genomen rond half september en weergekeerd 6 weken naderhand.

  Buiten deze werden nog ander personen gevangen genomen en een of meer dagen opgesloten hetzij in de Kerk te Aerschot, hetzij in de Kerk te Werchter. Onder de personen een of meer dagen gevangen gehouden in de Kerk te Werchter bevonden zich ook vrouwen en oude menschen.

Bl. 5a

TREMELOO

Gedurende den grooten oorlog

I.

Bestuurlijke ligging.

  De gemeente Tremeloo gelegen in het noorden van de Provincie Brabant, maakt deel van het arrondissement Leuven en het kanton Haecht. De parochie behoort tot de dekenij Haecht.

  De gemeente Tremeloo bevindt zich op den steenweg van Werchter naar Lier. Het is langs dien steenweg dat de belgische troepen der bezetting van Antwerpen eenen uitval deden den 25 augustus 1914, en daarna wederom in het begin van september. Bij den eersten uitval werd de Deutsche bezetting van Werchter gebombardeerd van uit Tremeloo. Daaraan is het waarschijnlijk toe te schrijven dat Tremeloo door de Duitschers afgebrand werd den 28 augustus 1914. Zoo was het ook gebeurd den 19 augustus bij de eerste intrede der Duitschers. Belgische troepen van het 5e en 6e linieregiment hadden loopgrachten gegraven op het gehucht Veldonck. Van uit die loopgrachten en ook van achter andere verdedigingswerken in der haast door de belgische soldaten opgeworpen, werd tegenstand geboden aan de eerste Duitsche troepen. Deze tegenstand had voor gevolg dat bijna geheel het gehucht Veldonck door de Duitschers moedwillig afgebrand werd onder voorwendsel dat men vanuit de huizen op hen geschoten had.

  Het gehucht Veldonck is gelegen op den steenweg van Tremeloo naar Aerschot, die te Geetsvondel, op ongeveer drie kilometer van Tremeloo-dorp, samenkomt met den steenweg van Aerschot-Werchter-Brussel. Deze laatste steenweg werd gevolgd door eene groote menigte Duitsche troepen.

II.

Maatregelen bij den inval getroffen door burgerlijke en geestelijke overheid.

  Bij het naderen van den vijand had de burgerlijke overheid de burgerwacht ontbonden en alle vuurwapens doen binnenbrengen in het gemeentehuis. Het is aldaar dat die wapens door de eerste Duitsche troepen verbrijzeld werden.

  Elken zondag van op den predikstoel trachtte de eerw. Heer pastoor de parochianen tot kalmte op te wekken. Den zondag 9 augustus werden van op den predikstoel aan het volk de volgende woorden voorgelezen :

Bl. 6a

“indien de Duitschers in de parochie komen dan moet iedereen zich wel wachten van iets te miszeggen of te misdoen, wel integendeel aan de duitsche soldaten eten en drinken geven dit is het gekenste middel om moord en plundering te vermijden.”

  Daar ik niet voornemens was de parochie te verlaten, achtte ik de gewijde vaten voldoende in veiligheid in de brandkasten der Kerk. Ik kon niet gelooven dat de legervoerenden er zouden toe overgaan deze te verbrijzelen ingezien de particuliere eigendom en vooral de eigendom der Kerk door de Conventie van den Haag onschendbaar was verklaard.

  Bij het naderen van den vijand had gansch de bevolking, op eenige uitzonderingen na, de gemeente verlaten. Waren in de gemeente gebleven : Eerw. Heer pastoor Van Winkel en zijne meid; Evrard Godier en zijne zieke huisvrouw Julia Wouters; Joanna Maria Van Camp, zieke ouderlinge van 86 jaren en Maria Bosmans; Norbert Heylichen; Eduard Van Leemputten en zijne huisvrouw Angelina Wenderickx; Maria Teresia Vereecken. Al dezen waren ouderlingen uitgenomen de Eerw. Heer pastoor en zijne meid. Enkel twee van die ouderlingen zijn thans (1919) nog in leven Evr. Godier en Ed. Van Leemputten. Drie personen die meenden te vluchten werden door de aankomst der Duitschers verrast en verloren het leven zoals wij verder zullen zien.

III

A. Houding der krijgsoverheid.

  Tremeloo is driemaal bezocht geweest door afdeelingen van het belgisch leger, namelijk den 19 augustus, den 25 augustus en in ’t begin van september.

  Den 19 augustus hebben de belgische troepen hier niet vernacht; zij zijn aangekomen in den voormiddag en tegen den middag reeds vertrokken. Ik heb de generaal en twee zijner officieren bij mij op de pastorij ontvangen; hunne namen ben ik vergeten. Van den generaal heb ik alsdan vernomen dat er spraak was den kerktoren te doen springen, doch op het ogenblik dat daarover gehandeld werd, hoorde men op geringen afstand een kanonschot en orde werd gegeven om te vertrekken.

  Ik vroeg nog aan den heer generaal of er voor mij en andere burgers gevaar bestond ter plaatse te blijven en de komst van den vijand af te wachten? Zijn antwoord was wijfelend. ’t Is, ging ik verder, dat ik meen dat het mijn plicht is hier te blijven. Dit meen ik ook, gaf hij voor antwoord.

Bl. 6b

  De belgische troepen die hier den 25 augustus aankwamen hadden aan hun hoofd generaal De Witte. Generaal De Witte met zijnen staf heeft vernacht op de pastorij. Moed en kalmte kenschetsten den generaal en zijne officieren.

  Een mijnen opzichte waren al de belgische officieren, met dewelke ik alsdan in aanraking geweest ben, in de hoogste mate voorkomend en beleefd.

B. Gesteltenis der soldaten.

  De opgeroepenen van Tremeloo ontvingen veelal de tijding hunner oproeping onder de wapens met neerslachtigheid en tegenzin. Aan dezen regel waren er nochtans loffelijke uitzonderingen. Later, wanneer de wreedheden van den vijand bekend wierden, is de vaderlandsliefde bij allen levendiger geworden en verscheidene soldaten van Tremeloo hebben zich onder den oorlog eerlijk onderscheiden.

  In den nacht van 24 tot 25 augustus 1914 werd Tremeloo bezet door eene afdeeling Belgische troepen onder leiding van generaal De Witte. De burgerlijke bevolking was gevlucht omdat men een gevecht op het grondgebied der gemeente vreesde, zoodat de verlatene huizen geheel en al ter beschikking waren van de belgische soldaten. ’s Anderendaags was in de huizen alles letterlijk vernield of geschonden. Ik heb een winkel gezien waar al wat er in den winkel was, dooreengeworpen lag op den vloer. De verbittering der bevolking om die handelwijze der belgische troepen was alsdan uitnemend groot, en die verbittering zou lang voortgeduurd hebben hadden de Duitschers zich niet gelast de sporen van die verwoesting te doen verdwijnen met de huizen af te branden.

  Den 24 augustus kwam een belgische soldaat die den volgenden dag aan den aanval zou deel nemen, zich bij mij aanbieden om zijne biecht te spreken.

  Den 25 augustus, terwijl het gevecht te Haecht en te Wackerzeel woede, had ik mij tijdelijk van huis begeven. Toen ik een weinig na den middag op mijne pastorij terugkeerde, vond ik deze bezet door een aantal belgische gendarmen die een welgemeend bezoek brachten aan mijnen kelder en den vloer overstroomd hadden met wijn. Naderhand kon ik bestatigen dat zij ook huiszoeking gedaan hadden. Ik had eenige gedenkenissen van gesneuvelde soldaten verzameld met het gedacht deze later aan hunne familie te bezorgen, onder deze was er een geldbeugel die 5 fr. inhield : dit geld werd weggenomen door hoogervermelde belgische gendarmen.

Bl. 7a

  Deze feiten heb ik alhier willen aanstippen uit onpartijdigheid, en ook om aan te toonen dat er een onderscheid dient gemaakt te worden tusschen de misdrijven begaan door eenvoudige soldaten op eigen krachten, en tusschen de misdrijven bevolen door de krijgsoverheid.

C. vrijwillige dienstneming.

  In het begin van den oorlog waren er geene vrijwilligers van Tremeloo. Later hebben eenige die gevlucht waren of van de Duitschers geleden hadden, als vrijwilligers het leger vervoegd.

IV

Gesteltenis der burgerlijke bevolking gedurende de eerste weken van den oorlog.

  De eerste weken van den oorlog was de burgerlijke bevolking zeer ter neer geslagen. Er werd weinig gewerkt. Sommige zelfs hadden den moed niet hunnen oogst in de schuren te halen en verschoven zulks van dag tot dag, tot dat de tijding kwam dat de belgische krijgsoverheid de paarden opeischte. Dit was voor de moedeloozen een spoorslag : om zich niet aan zwaarderen arbeid bloot te stellen, maakten zij spoedig van hun paard gebruik om den oogst binnen te halen.

  Hier en daar ontmoette men hoopjes volk waaronder maar over een ding gesproken werd : de oorlog. Gansch in het begin, wanneer de dagbladen spraken van belgische overwinningen te Luik, werd de houding van Koning en ministerie door het volk algemeen goedgekeurd; doch, toen de eerste gekwetsten te Leuven aankwamen werd al eens gezegd : men had hem maar moeten laten doortrekken. Dit kenschetst het gewoon volk dat doorgaans eene daad oordeelt volgens den uitslag.

  In het algemeen werden gedurende die eerste weken de kerkelijke diensten beter bijgewoond dan vroeger, bijzonder de mis in de week en het lof; nochtans moet ik in alle rechtzinnigheid bekennen dat die geestelijke verbetering op verre na niet aan mijn verwachting beantwoordde. Honderden menschen die den ganschen dag niets verrichtten, gaven zich evenwel de moeite niet om naar de kerk te komen : van dan af waren er velen die morden tegen de goddelijke voorzienigheid.

  Ik had op den predikstoel gezegd dat God de oorlog en dergelijke plagen toelaat om de menschen tot inkeer te brengen; dat de zonden der menschen zoowel in het nieuw als in het oud testament de oorzaken waren van openbare straffen.

Bl. 7b 

Ik had het voorbeeld aangehaald der Ninivieten en het volk eveneens tot boetveerdigheid en godsvrucht opgewekt :sommige vreesden niet met mijne woorden den spot te drijven en wanneer den 19 augustus een veertigtal huizen der parochie in asch gelegd werden, dan waren er die uitriepen : God straft de menschen, nu ziet men wel welke straf verdiend hebben! Negen dagen later werden de huizen van wie zoo spraken insgelijks de prooi der vlammen.

  Tremeloo stond vroeger bekend voor zijne baldadige en buitensporige kermissen. De kermis van Tremeloo werd jaarlijks gevierd op den laatsten zondag van augustus. Eigenaardig toeval of zonderlinge schikking der voorzienigheid, Tremeloo werd door de Duitschers in asch gelegd den 28 augustus, juist twee dagen voor den laatsten zondag van die maand.

  De eerste weken van den oorlog waren er ook meer communiën, doch wederom niet zooveel als men zou hebben mogen verwachten. Ziehier een vergelijkende tafel der communiën uitgedeeld sedert 1913 :
In 1913 werden uitgedeeld 15600 communiën
1914   15600
1915   20100
1916   24300
1917   18600
1918   17900
In 1913 en 1914 werd nagenoeg hetzelfde getal communiën uitgedeeld; doch in 1914 bleef de parochie twee maanden lang zonder priester zodat men moet besluiten dat het getal communiën voor 1914 gestegen was.

V

Inval van den vijand – Gevechten op het grondgebied der parochie.

  Den 19 augustus 1914 deden de Duitschers hunne intrede in Tremeloo. Op de gehuchten Veldonck en Geetsvondel boden belgische troepen behoorende tot de 5e en 6e linieregimenten wederstand aan de overweldigers. Zes belgische soldaten zijn op dien dag op het gehucht Veldonck gesneuveld voor het vaderland; een zekere Verooft, werd erg gekwetst aan de rechterwang. Den 20ste augustus gevonden door de bevolking, heb ik hem het H. Oliesel toegediend en doen overbrengen naar het klooster van Betecom. De zes gesneuvelden werden begraven op het kerkhof alhier op vrijdag 21 ste augustus.

  Ik had zorgvuldig verzameld al wat de gesneuvelden op zich hadden ten einde dit later aan de familie te bestellen.

Bl. 8a

Doch al deze voorwerpen zijn tijdens mijn ballingschap in Duitschland verloren geraakt. Een naam herinner ik mij nog, het is een zekere Breyne van Gheluwvelt. De familie van een tweede woont in de paleizenstraat te Schaerbeek; een derde was geboortig van O.L.Vr. Thielt. De drie andere waren geboortig uit het Walenland. Hunne medaliën met hun stamnummer heb ik overhandigd aan generaal De Witte den 25 augustus.

  De wederstand der Belgen op het gehucht Veldonck den 19 augustus had voor gevolg dat dien dag op Veldonck en Geetsvondel 40 huizen afgebrand werden. Op Veldonck was de genaamde Karel Claes, landbouwer en vader van zeven kinderen, door de Duitschers verrast geworden. Uit schrik vluchtte hij onder zijnen oven. Hij werd door de Duitschers niet bemerkt, doch zijn huis werd in brand gestoken en de ongelukkige werd verstikt.

  Den 12 of 13 september, na den uitval uit Antwerpen, had een tweede gevecht plaats op het grondgebied der parochie. Na dit gevecht werden de lijken van vijf belgische soldaten voorlopig ter aarde besteld door de genaamde Joseph Wouters. Het waren die van twee carabiniers voor zooveel Wouters zich herinnert geboortig van Deerlijk en Schellebelle; van een grenadier; van een lancier en van een piot. Deze lijken werden later overgebracht naar het kerkhof.

  Tijdens dit gevecht werd het dak van toren en kerk erg beschadigd door de mitraljeuzen. De kerk werd getroffen door drie bommen (schrapnels). Eene verbrijzelde geheel en al de venster der vunt. Eene tweede kwam te recht boven een der kerkramen. Zij maakte een groot gat in de metserij ( voor de herstelling werden 1100 steenen gebezigd) en verbrijzelde gedeeltelijk de geschilderde raam waarboven zij te recht kwam. Twee steenen werden door de kerk geslingerd en kwamen te recht in eene geschilderde raam aan den tegenovergestelden kant der kerk. De derde bom ontplofte boven de sacristij en bracht schade toe aan eene geschilderde raam der koor.

  Andere schade werd door de gevechten op het grondgebied der parochie niet aangericht; doch, den 28 augustus, na den eersten uitval der Belgen, werden alhier moedwillig in brand gestoken 175 woningen, waaronder het huis bewoond door de zusters, gemeenteonderwijzeressen. Daarenboven werden nog afgebrand : de bijgebouwen der pastorij, dat is waschhuis en stalling; vier schoollokalen toehoorende aan de gemeente, en een lokaal dat tevens diende als bewaarschool en kapel der congregatie.

Bl. 8b

VI

Houding der vijandelijke legers in de eerste uren der bezetting.

Aankomst der Duitschers in het dorp.

  Het was den 19 augustus rond 5 ure namiddag. Gansch de bevolking, uitgenomen de personen in hoofdstuk II genoemd, had het dorp verlaten. Veldonck en Geetsvondel stonden in laaie vlam. Om, zoo mogelijk, verdere brandstichtingen te voorkomen, waagde ik het de Duitschers te gemoet te gaan wanneer zij nog een vijftigtal meters van de pastorij verwijderd waren. De Duitschers gingen op twee rijen langs de zijkanten van den steenweg. De kapitein ging vooraan in ’t midden van den steenweg met blooten sabel op den schouder. Ik wendde mij tot hem en vroeg of hij iets verlangde? Hij vroeg brood. Daar ik geen brood meer had, bood ik hem drank aan, namelijk bier of wijn. Dit verlangde hij niet, doch hij vroeg verder of ik goed water had? Op mijn bevestigend antwoord en mijn verzoek tevens, gelastte hij zijne mannen water te halen op de pastorij.

  Terwijl ik met den kapitein nog sprak naderde een soldaat die hem een kas aanbood ter groote van een cigarenkas en gevuld met kardoezen ter groote van jachtkardoezen van 16 millimeters. Die kardoezen schenen geladen met een kogel. De kapitein deed met den arm eene afwijzende beweging. Later heb ik gedacht dat het misschien kardoezen waren die dienden voor brandstichtingen.

  De Duitsche soldaten verspreidden zich in het dorp. Hun eerste werk was de belgische vlaggen die wapperden aan gemeentehuis, kerk, school en gendarmerie, neer te halen. Dan broken zij binnen in de verlatene huizen en legden de hand op eetwaren, wijn en cigaren. Het overige bleef onaangeroerd. Op de pastorij en in de andere huizen waar iemand t’huis gebleven was, werd niets weggenomen. Een ruimen opzichte en ten opzichte van de personen die t’huis gebleven waren gedroegen de Duitschers zich heel fatsoenlijk.

Twee burgers gedood.

  Terwijl de Duitschers de eetwaren in de huizen wegnamen kwam eene arme vrouw, de genaamde Florentina Verhoeven, evhtgenoote van Petrus Antoon Calluwaerts wonende te Baal, met drie kleine kinderen van Werchter naar Tremeloo. Zij had langs Werchter willen vluchten, doch had de bruggen opengevonden.

Bl. 9a

Nu kwam ze weenende terug te Tremeloo aan. Ik deed haar op de pastorij binnenkomen en verzocht haar aldaar den nacht door te brengen. Op den steenweg had zij een Duitscher ontmoet die haar zegde dat zij maar moest gerust zijn, dat haar geen leed zou geschieden. Die vrouw vertelde mij verder dat zij tusschen Werchter en Tremeloo het lijk van een burger had zien liggen.

  Toen ik zulks vernam begaf ik mij naar de Duitschers en verhaalde aan den kapitein hoe eene vrouw mij was komen aankondigen dat op den steenweg naar Werchter een man gedood was. Bij die woorden schoten de oogen der soldaten vlammen en zij kwamen een stap vooruit. Ik bemerkte dien indruk door mijne woorden gemaakt en hernam dat een civilist gedood was. Dit bedaarde de soldaten. Toen vroeg ik aan den kapitein of hij de goedheid wilde hebben mij twee mannen mede te geven om naar de aangeduide plaats te gaan. Hij zelf vergezelde mij met twee zijner mannen.

  Op de aangeduide plaats gekomen, vond ik het lijk eenen mijner parochianen, de genaamde Aloysius Van Geel, zoon van den eerste schepen der Gemeente en geboren te Tremeloo den 5 april 1891. Hij had de borst doorboord met eene bajonet. Bij het lijk verklaarde de hoofdman : dit is het lijk van een belgisch officier in burgerkleederen, ik heb papieren die dit bewijzen. Ik waagde het niet naar die papieren te vragen : dit kon den jongeling het leven toch niet weergeven en geen ander gevolg hebben dan de Duitschers te verbitteren.

  Welke papieren zouden de Duitschers op dien jongeling gevonden hebben? Ik veronderstel dat dit niet anders geweest is dan het pasport of eenzelvigheidsbewijs van Aloysius Van Geel. Daar in ’t begin van den oorlog de burgerwachten overal ingericht werden, zal dit stuk ongetwijfeld vermeld hebben de hoedanigheid van “korporaal der burgerwacht”, en daaruit zullen de Duitschers dan ook besloten hebben dat Van Geel een officier was van het belgisch leger. Dit is maar eene veronderstelling van mijnent wege : met zekerheid nochtans kan ik dit niet bevestigen.

  Dicht bij de plaats waar het lijk gevonden werd van Aloysius Van Geel, werd twee dagen nadien, tusschen struikgewas, het lijk gevonden van Franciscus Schepers, vader van zes kinderen waarvan vijf beneden de 16 jaar. Schepers was vroeger soldaat geweest en had zijn soldatenboekje op zak : dit schijnt te bewijzen dat Schepers door de Duitschers niet afgetast werd. Schepers was op dezelfde manier gedood als Van Geel, namelijk doorboord met de bajonet. Ik stel mij voor dat Van Geel en Schepers vermoord werden als volgt :

Bl. 9b

  Van Geel en Schepers, beiden per velo, waren rond drie ure namiddag den weg naar Werchter opgereden (ik had rond dien tijd nog met hen gesproken). Halverwege Werchter werden zij verrast door de Duitschers die hen bevolen stil te houden. De Duitschers zullen Van Geel die het best gekleed was, eerst afgetast hebben en op hem het noodlottig eenzelvigheidsbewijs gevonden. Daarop onmiddellijk het bevel Van Geel dood te steken. Schepers dit ziende zal de vlucht genomen en een schuilplaats gezocht hebben tusschen de struiken waar hij door de Duitschers werd achterhaald en doorboord.

Waarom gebrand.

  Terwijl ik met den hoofdman der Duitschers voorbij een brandend huis ging, namelijk dit van juffrouw Maria Goossens op den steenweg naar Werchter, zegde deze laatste mij dat men van daar op hen geschoten had gelijk ook van uit de andere huizen die in brand stonden. Dit zegde hij als antwoord op mijn verzoek van niet meer te branden.

  Die beschuldiging van den Duitschen hoofdman is niet alleen onwaar maar zelfs onmogelijk, daar, buiten Karel Claes waarvan ik gesproken heb in hoofdstuk V, al de inwoners der afgebrande huizen gevlucht waren eer de Duitschers zich vertoonden. Dit alleen is mogelijk en zelfs waarschijnlijk dat belgische soldaten in hunnen terugtocht van die huizen zouden gebruik gemaakt hebben om zich te beschutten tegen de kogels van den vijand. De huizen werden niet in brand geschoten maar moedwillig in brand gestoken.

  In het meestendeel der woningen die den 19 augustus de prooi werden der vlammen, werden de dieren mede levend verbrand. Alvorens sommige huizen in brand te steken had men de dieren losgemaakt en in het veld gejaagd.

Tweede bezoek der Duitschers.

  Omtrent eene uur na de intrede der eerste Duitschers in Tremeloo, kwam een tweede groep met twee automobielen om de eetwaren op te laden. De huizen werden nog eens afgezocht en al wat mondbehoeften was werd medegenomen. Op de pastorij vroegen zij wijn, doch vergenoegden zich met zes of zeven flesschen die ik hen overhandigde. Voor het overige had ik over hun gedrag ten mijnen opzichte niet te klagen.

Bl. 10a

  Terwijl deze duitsche soldaten zich op straat bevonden, bemerkten zij op een honderd meters afstand een burger die over een veldweg ging : onmiddelijk werd er op geschoten, doch gelukkiglijk werd de mens niet getroffen.

Deutsche patrouillen.

  Van 20 tot 23 augustus kregen we in Tremeloo regelmatig bezoek van Duitsche patrouillen. Deze werden door de bevolking steeds vriendelijk onthaald : men gaf hun eten en drinken, vooral bier en melk, fruit en cigaren. Dit vriendelijk onthaal had natuurlijk zijnen oorsprong niet in eene wezenlijke genegenheid ; het was eerder het gevolg van eene algemeene vrees en had voor doel gevreesde onheilen te voorkomen.

  De duitsche soldaten die in Tremeloo patrouilleerden waren ten opzichte van de bevolking gespraakzaam en beleefd. De brandstichtingen en andere strenge maatregelen elders genomen door de krijgsoverheid waren toe te schrijven aan het wangedrag der burgers zelf. De burgers, zegden zij, mochten gerust t’huis blijven, zij hoefden voor de Duitschers niet te vluchten; indien de burgers rustig waren zouden de Duitschers hen ook geen kwaad doen.

  Ik ben overtuigd dat vele duitsche soldaten te goeder trouw geloofden dat op zekere plaatsen de burgers op de troepen zouden geschoten hebben, alhoewel de bijzonderste verwoestingen door de krijgsoverheden op voorhand bepaald waren. Den 21 augustus rond 11 ure ’s morgens sprak ik met een duitscher die patroeljeerde en zich bevond voor de herberg van Constant Godier. Die man vertelde aan mij en aan mijnen onderpastoor dat gans Leuven afgebrand was, dat al die schoone kerken gansch kapot waren omdat de burgers aldaar op hen geschoten hadden. Ik was niet weinig verwonderd toen ik later vernam dat de verwoesting van Leuven enkel gebeurd was den 25 augustus.

Uitval der Belgen.

  Den 23 augustus tegen den middag kreeg Tremeloo het bezoek van eene belgische patroelje en tegen den avond kwam een gepantserde automobiel der Belgen eene Duitsche patroelje aanranden op den steenweg van Werchter. Tegen den avond waagde eene duitsche patroelje zich tot in het dorp van Tremeloo om na te gaan waar de gepantserde automobiel gebleven was. Deze patroelje heb ik hooren verklaren dat de burgers niet hoefden ongerust te zijn, dat hen geen kwaad zou geschieden. Niettemin waren er zeer velen die het niet waagden den nacht in het dorp door te brengen uit vrees voor weerwraak der Duitschers.

Bl. 10b

  Den 24 augustus rond den middag nieuw bezoek van eene belgische patroelje. Door deze werd geschoten op eenen duitscher die in de verte bespeurd werd. Tegen den avond rukte eene afdeeling Belgische troepen op langs den steenweg van Schrieck. Kanonnen werden opgesteld in de nabijheid van de tramstatie en Werchter werd beschoten met gevolg dat de Duitsche bezetting het dorp verliet.

  De Belgen bleven vernachten in Tremeloo. Den 25 augustus had een gevecht plaats op het grondgebied Werchter-Wackerzeel en Haecht. De bevoorradingswagens bleven in Tremeloo en namen in ’t begin van den namiddag den weg naar de forten alsook een gedeelte van de belgische troepen. Het grootste deel dezer troepen was na het gevecht eenen anderen weg ingeslagen. Zie hooger hoofdstuk III-B.

  Na het vertrek der Belgen kwam eene afdeeling duitsche cavalerie door het dorp, doch zonder eenige schade aan te richten.

Een burger doodgeschoten.

  Den 25 augustus waren vijf vluchtelingen aangekomen bij Lodewijk Morris, parochiaan van Grootloo, wonende op de grens dezer parochie op het gehucht Bolloo. Een dezer vluchtelingen, Hendrik Collart van Kessel-loo wilde den 26 naar Kessel-loo terug keeren, doch gelukte er niet in en keerde rond 3 ure in de namiddag terug bij Lod. Morris. Collart en Karel Morris, zoon van Lodewijk, vluchtten het veld in bij het zien van een dertigtal duitsche ruiters die zich vertoonden in de richting van Tremeloo. Collart en Morris werden bemerkt, aangehouden, afgetast en medegenomen tot aan de Raam, eene kleine beek. Daar werden zij op den akker geplaatst met de handen omhoog en zonder meer werd er op hen geschoten. Morris alhoewel niet getroffen liet zich insgelijks vallen, doch ziende dat een Duitscher op hun afkwam met de lans, nam hij ijlings de vlucht en had geluk, tusschen het kreupelhout, te ontsnappen aan de kogels die hem achterna gezonden werden.

  Wanneer men naderhand het lijk van Collart ter begrafenis weghaalde, heeft men bestatigd dat zijne borst doorboord was met eene lans. De vermoorde werd begraven te Grootloo.

wordt vervolgd

Archief van het Bisdom. Oorlogsverslagen WO I

Tremelo, Parochie van OLVrouw van Bijstand

Transcriptie René Lambrechts

Parochie van Tremelo (O.L.Vrouw van Bijstand) – Gemeente Tremelo - deel 2

Bl. 11a

27 augustus.

  Den 27 augustus in den voormiddag kwamen verscheidenen burgers van Werchter naar Tremeloo gevlucht omdat de Duitschers aldaar de menschen aanhielden en de huizen in brand staken. Ik ontving op de pastorij twee ouderlingen Guilielmus Van de Velde en zijne huisvrouw. Rond 4 ure waagden zij het naar Werchter terug te keeren, doch zij werden aangehouden, met ander volk in de kerk opgesloten en den volgenden dag overgebracht naar Leuven. Van uit mijn pastorij kon ik bemerken dat te Werchter en ook buiten het dorp in de richting van Tremeloo, het een huis na het andere in brand gestoken werd.

  De brandstichters naderden Tremeloo hoe langer hoe meer en rond half zeven ’s avonds, werden op een boogscheut afstand van mijn pastorij twee huizen, dat van Lucas Goris en dat van August Michiels, in brand gestoken. Het is alsdan dat ik besloot samen met mijn huisgenooten de pastorij te verlaten om elders de nacht te gaan doorbrengen. Ik begaf mij samen met mijne meid naar de pastorij van Bael, mijn onderpastoor zocht een nachtverblijf op het gehucht genaamd Bolloo.

28 augustus – Brandstichtingen.

  Den 28 augustus in den morgend meende ik naar Tremeloo terug te keeren. Op het gehucht Langerechte gekomen werd ik door de parochianen gewaarschuwd dat de Duitschers in het dorp waren, alles in brand staken en als bezetenen te werk gingen. Daarop begaf ik mij door de bosschen naar Heyst-Goor alwaar ik eenige oogenblikken later samen met den pastoor van ’t Goor door de Duitschers aangehouden werd en overgebracht eerst naar Aerschot en later naar Duitschland.

Wat gebeurde er in mijne parochie den 28 augustus?

  De Duitschers die den 27 rond half zeven ’s avonds hun vernielings werk gestaakt hadden, kwamen den volgenden dag in den vroegen morgen terug om hun werk voort te zetten. Het eerste huis dat dien dag in brand gestoken werd, was dit van Arthur De Loge; daarna kwamen zij aan het huis van Victor Goossens die zijne woning nog niet verlaten had.

  Victor Goossens, schatbewaarder der kerk, was een ouderling van 70 jaren. Hij werd door de Duitschers aangegrepen en afgetast; men vroeg hem of er nogt iemand binnen was? Of er nog geld in huis was? Nadat Goossens op beiden vragen had neen geantwoord, werd het huis in zijne tegenwoordigheid in brand gestoken.

Bl. 11b

Dan werd Goossens verplicht de Duitschers van huis tot huis te vergezellen en gedwongen getuige te zijn van al hunne brandstichtingen.

  Vele menschen werden weer als Victor Goossens in hun huis verrast door de Duitschers. Zij werden aangehouden en onder hunne oogen werd hun huis in brand gestoken zonder dat het hun gegund werd een en ander uit de vlammen te redden. De Duitschers schenen er een heimelijk plezier in te hebben zulks te weigeren. Vrouw Karel De Ryck bidde en smeekte om toch haar dieren te mogen loslaten : het werd geweigerd en de dieren moesten levend verbranden; bij haren gebuur nochtans gingen Duitschers zelf de dieren losmaken. Guilielmus Castermans vroeg insgelijks zijn varkens te mogen loslaten : zwijnenvleesch is goed als het gebraden is, gaf men hem voor antwoord.

  Onder de personen die uit hun huis gehaald werden en het in hunne tegenwoordigheid moesten zien in brand steken, bevond zich eene vrouw van 85 jaar de genaamde Maria Theresia Vereecken, weduwe Balthasar Uytterhoeven. Hare smeekingen vermochten niet de Duitsche harten te vermurwen. Samen met andere parochianen werd zij als vee vooruit gedreven naar Werchter en in de kerk opgesloten. ’s Anderendaags mocht zij terugkeren naar de rookende puinen harer woning.

  Terwijl een groep Duitschers de huizen in het dorp en langs den steenweg op Schrieck afbrandden, waren er anderen bezig de overgebleven huizen van Veldonck door het vuur te vernietigen; anderen nog meenden de overwinning van het Duitsche vaderland te bewerken met de woningen der boterstraat in asch te leggen. Onder de huizen den 19 augustus op Veldonck afgebrand bevond zich dit van den genaamden Joseph Buedts. De arme man had met vrouw en kinderen zijnen intrek genomen in een bakhuis dat in de nabijheid zijner woning den 19 augustus was gespaard gebleven. Dit bakhuis werd den 28 augustus insgelijks de prooi der vlammen, hetgeen bewijst dat de Duitschers de hen opgelegde taak met nauwgezetheid volbrachten.

  Al te samen werden in Tremeloo afgebrand :
Den 19 augustus 40 woningen;
Den 27 augustus 3 woningen;
Den 28 augustus 172 woningen;
Daarenboven het gemeentehuis, vier schoollokalen, de bijgebouwen der pastorij en de tramstatie.

  Het is heel zonderling dat kerk, pastorij en Gildehuis gespaard bleven. Dit meen ik te mogen dank weten aan Maria, patrones der parochie onder den titel van O.L.Vr. van Bijstand.

Bl. 12a

Van af de eerste dagen van den oorlog werd haar beeld in de kerk ten toon gesteld en versierd.

Een kind doodgeschoten.

  De burgers welke de Duitsche brandstichters den 28 augustus verzameld hadden in het dorp van Tremeloo en langs den steenweg van Tremeloo naar Schrieck werden vooruitgedreven tot op het grondgebied dezer laatste gemeente. Gekomen omtrent aan de plaats het Kruispunt genaamd, waar de steenwegen Tremeloo – Goor en Schrieck – Busschot elkander kruisen, gaven de Duitschers aan de aangehoudene burgers bevel zich naar Antwerpen te begeven. Daarop gingen eenige burgers den weg in naar Schrieck, anderen verwijderden zich langs den tegenovergestelden kant, het meestendeel volgden den steenweg naar ’t Goor, de Gommerijstraat genaamd.

  In de Gommerijstraat bevonden zich reeds eenige andere inwoners van Tremeloo en Grootloo die onmiddelijk de vlucht genomen hadden toen zij hoorden dat de Duitschers in optocht waren. Onder dezen bevond zich de genaamde Maria Catharina Janssens, echtgenoote van Edmond Schoovaerts, vroeger koolmijnwerker, thans soldaat bij het belgisch leger. Voor den oorlog verbleven Edmond Schoovaerts en zijne huisvrouw in het Walenland. Bij het uitbreken van den oorlog moest Schoovaerts het leger vervoegen; zijn vrouw verliet alsdan het Walenland om zich met haar kind te huisvesten bij Jan Van Essche, wonende op de gemeente Schrieck, parochie Grootloo.

  Vrouw Schoovaerts droeg haar tweejarig kind, Anna Maria, op den arm. Bij de aankomst der laatste vluchtelingen in de Gommerijstraat, kwamen de bewoners dezer straat nieuwsgierig buiten geloopen om te vragen wat er in Tremeloo gaande was en wat al dien rook beteekende. Op dit oogenblik werd er door de Duitschers in de richting der Gommerijstraat geschoten zoodanig dat de aanwezige burgers de kogels in hunne nabijheid hoorden fluiten. Iedereen sprong weg : deze in de grachten langs de straat, anderen vluchten in de huizen. Het kind dat vrouw Schoovaerts op den arm droeg werd getroffen door een kogel in den mond en was op slag dood.

  Dit gebeurde op het grondgebied der parochie Grootloo. Ik heb dit feit eventwel willen aanteekenen omdat het nauw verbonden is met de vorige gebeurtenissen op mijne parochie.

Bl. 12b

Waarom nog gebrand?

  De inwoners van Tremeloo, dit kan ik getuigen, hebben zich van ’t begin af ten opzichte van de Duitschers zeer correct gedragen, en hebben zich aan niet de minste daad van geweld plichtig gemaakt. Den 19 augustus, wel is waar, werd een Duitscher door de burgerwacht, wettig ingericht, gevangen genomen; doch deze gevangene werd met menschlievendheid behandeld. Daar iedereen in ’t gedacht verkeerde dat de Duitschers honger leden, was hunne eerste bezorgdheid den krijgsgevangen eten en drinken te bezorgen. Bij den koster werd hem een stuk gebraden kieken voorgezet alvorens hij naar de gendarmerie gebracht werd.

  Ter loops een woord over de gevangenneming van dezen Duitscher. Een hussard der dood te paard en gaande alleen patroeljeerde den 18 augustus op het gehucht Veldonck. Hij werd bemerkt door vier burgerwachten, de genaamden Van Houtvink Bernard, Van Cleynenbreugel Victor, Bosmans Karel en Jennes Leonard. Deze verborgen zich langs den kant van den weg en toen de Duitscher omtrent hunne schuilplaats gekomen was, sprongen ze eensklaps voor zijn paard met geen ander wapen dan een ongeladen revolver waarmede Van Houtvink den Duitscher bedreigde. Deze wilde zich doen doorgaan voor een engelschman, doch onze mannen lieten zich niet om den tuin leiden en rukten den Duitscher uit den zadel en brachten hem als krijgsgevangen naar het dorp. De aangehoudene was geboortig van Dantzig.

  Ik ben stellig overtuigd dat geen enkel Duitscher ooit geweten heeft dat een hunner mannen door burgerwachten van Tremeloo werd aangehouden, en dus is het ook wel zeker dat dit feit geen aanleiding heeft kunnen geven tot brandstichtingen. Ten andere ware dit geweest dan zou de Duitsche hoofdman mij zulks den 19 augustus wel verklaard hebben. Personen die den 28 augustus aan de Duitschers vroegen waarom zij de huizen in brand staken? Kregen voor antwoord : men heeft te Leuven op ons geschoten. Denzelfden dag toen de eerw. Heer onderpastoor op den steenweg van Aerschot – Lier aangehouden werd en vroeg naar de reden zijner aanhouding, kreeg hij eveneens voor antwoord : men heeft te Leuven op ons geschoten.

Tremeloo kermis.

Bl 13a

  De kermis van Tremeloo wordt jaarlijks gevierd op den laatsten zondag van augustus; dit was in het jaar 1914 den 30 van die maand. Den 28 was Tremeloo afgebrand : overal met dan rookende puinen. Dat niemand lust had om kermis te vieren hoeft niet gezegd. Den 28 was geen mensch in Tremeloo gebleven; doch den volgenden dag begonnen de menschen stilaan terug te komen want de Duitschers hadden het dorp verlaten. De eerste burgers die terug kwamen waren zij die bedacht waren op roof en plundering. In den nacht van 29 tot 30 augustus werd de pastorij bezocht en wat er kostbaar gevonden werd, zoals zilverwerk, werd geroofd.

  Den 30 in den morgend kwam zich op de pastorij vestigen mijn vorige werkman met gans zijn huishouden. Van dan af tot aan den terugkeer der Duitschers mocht geen enkel burger nog op de pastorij komen, zelfs degenen niet die voornemens waren een of ander in veiligheid te brengen. Aangaande de gebeurtenissen van die dagen heb ik van mijnen werkman niet anders kunnen vernemen dan dat er op de pastorij belgische officieren vernacht hadden, dat hij de burgers belet had op de pastorij te komen en dat hij het niet geraadzaam geoordeeld had iets in veiligheid te brengen.

  Gelijk de pastorij bezocht geweest was door roofvogels, zoo werden andere huizen ook bezocht en al wat de prooi der vlammen niet geworden was, werd de prooi der roovers ten minste daar waar de eigenaars niet teruggekeerd waren.

  Waren er in 1914 geene tenten en danszalen, toch waren er menschen die op eene andere manier kermis vierden, en vermaak en lust vonden in het goed van hunne ongelukkige medeburgers te rooven.

Een burger verminkt.

  De genaamde Jan Baptist Minnen, een ouderling van 77 jaren, wonende te Tremeloo op het gehucht Grijze stee was den 5 september aan den arbeid op zijnen akker dicht bij de Dijle gelegen. Aan den overkant der rivier verschenen eenige Duitschers die op hem riepen. De man verstond hen niet doch stak zijne handen omhoog. Zij schoten op hem en raakten hem in zijnen rechterarm die verbrijzeld werd. Daarop vluchtte de man weg en werd gelukkiglijk niet meer getroffen. Later is zijn verbrijzelde arm afgezet in het gasthuis te Lier.

Bl. 13b

De gebeurtenissen van september.

  Tusschen 28 augustus en 14 september waren er in de parochie geene Duitschers meer te zien. Den 2 september had een nieuwe uitval plaats van het Belgisch leger. Belgische kanonnen te Tremeloo opgesteld beschoten Werchter en verjoegen den vijand die dat dorp bezet hield. Dan vertrokken de Belgische troepen verder op naar Werchter en Wackerzeel om daar den vijand aan te randen. Volgens mij verzekerd wordt is Koning Albert per automobiel tweemaal door Tremeloo gekomen, namelijk, den 4 september. Dit feit werd ons ook gemeld in de kerk van Aerschot.

  Den 10 september kwam de eerw. Heer pastoor van Bael naar Tremeloo om de heilige speciën weg te halen.

  Den 12 en 13 september trokken de Belgische troepen zich terug naar de vesting van Antwerpen. Den 13 rond den avond hebben de Duitschers het dorp beschoten. Er zijn alsdan drie bommen op de kerk te recht gekomen. Deze hebben de raam der vunt volkomen verbrijzeld, drie geschilderde ramen erg beschadigd en een weinig schade toegebracht aan eene statie van den kruisweg. Het dak van kerk en toren werd beschadigd door mitraljeuzen.

  Den 14 september rond 8 ure ’s morgens deden de Duitschers op nieuw hunne intrede in het dorp. Zij vestigden zich in de huizen die de prooi der vlammen niet geworden waren. In het dorp zelf was niet veel meer te rooven, doch op het gehucht Cruys werden de winkels leeggeplunderd. De molen van Cruys toehoorend aan Petrus Liekens, en gelegen op het grondgebied der gemeente Keerbergen, werd dien dag afgebrand.

  De Duitschers die zich tusschen 14 en 27 september in Tremeloo vestigden waren niet talrijk. Zij hielden zich onledig met al wat in den grond en elders verborgen was op te zoeken. Linnen en beddedeksel werd door hen geroofd. het overige dat zij lieten liggen werd door burgerlijke dieven weggehaald. In die dagen werden onrechtveerdigheden begaan door menschen die ik vroeger onder de eerlijkste der parochie zou gerekend hebben. Die onrechtveerdigheden hebben natuurlijker wijze hunne godsdienstige gevoelens geknakt.

  Den 27 september om 6 ure ’s morgens werd Tremeloo overstroomd van Duitsche troepen op weg naar Antwerpen.

Bl. 14a

De inwoners van Tremeloo die het gewaagd hadden tusschen 14 en 27 naar huis terug te keeren, namen nu wederom de vlucht of werden door de Duitschers verdreven op enkele uitzonderingen na waaronder Joseph Wouters en Bernardina Pardon.

  In den nacht van 27 tot 28 september hebben de Duitschers in de kerk geslapen. Het is dan dat zij de kerkgewaden uit de sacristij gehaald hebben volgens alle waarschijnlijkheid om er op te slapen of zich er mede te dekken. In alle geval na den 28 werden de kerkgewaden gevonden in de kerk op den vloer, te midden van stof en vuiligheid. Toen Joseph Wouters den 28 september, na het vertrek der Duitschers, in de kerk kwam, brandde op de communiebank eene bougie die bijna opgebrand was en die zeker het vuur zou medegedeeld hebben aan het communiekleed en het strooi door de Duitschers in de kerk gebracht, ware die man niet gekomen op den gepasten oogenblik om zulks te verhinderen.

  Het is waarschijnlijk ter gelegenheid van dit bezoek der Duitschers in de kerk dat al de offerblokken opengebroken werden en de brandkast op de koor en in het tweede sacristij of bergplaats eene ijzere kas verbrijzeld. Alsdan ook is uit de kerk verdwenen ongeveer 80 pond was.

  De deur der brandkast op de koor had aan alle pogingen der Duitschers wederstaan. Dan hebben zij eene groote holte gekapt in den muur nevens de brandkast links. Alzoo gelukten zij erin een gat te kappen in de zijkant der brandkast die niet uit gepantserd staal vervaardigd was zooals de deur der brandkast. Doordie opening konden zij nu de hand in de brandkast steken en deze langs binnen onderzoeken. Enkel eene zilveren remonstrans bevond zich in de brandkast. Den 28 september was deze remonstrans nog ongeschonden.

  Nog eenige Duitschers waren in Tremeloo gebleven na den verderen optocht van hun leger naar Antwerpen. Op de pastorij was al den wijn en al het linnengoed en al het beddegoed verdwenen. Er werden daar ook twee brandkasten opengebroken en daaruit geroofd eene obligatie gemeentekrediet toehoorende aan den eerw. Heer onderpastoor en daarenboven ongeveer drie honderd franken in geld. In de sacristij was de brandkast nog ongeschonden. Deze bevatte de kerkregisters en de gewijde vaten.

  Twee Duitschers die hunnen intrek hadden in het huis van Jan Van Casteren nabij de tramstatie, kwamen den 30 september of 1 october naar de sacristij en kapten eerst de brandkast uit den muur; dan verbrijzelden zij deze met eene bijl.

Bl 14b

Dit werk duurde van ’s morgens tot tegen den middag. Het werd door verschillige personen gehoord die naderhand zijn gaan zien wat er gebeurd was. Mathilde Michiels bevond zich in het Gildehuis in de nabijheid der sacristij; Joseph Wouters bevond zich in de kerk. Terwijl de roovers in de sacristij hun werk verrichtten zijn Duitsche officieren in de kerk geweest, een is zelfs vooruitgegaan tot aan de communiebank en heeft met de roovers gesproken. Dit bewijst ten stelligste dat de plunderingen geschied zijn onder het welwillend oog van zekere officieren.

  De Duitsche roovers hebben de registers der kerk laten liggen, doch de gewijde vaten hebben zij medegenomen naar het huis van Jan Van Casteren. Daar hebben zij tegen den avond beproefd deze te smelten in eenen ketel van gegoten ijzer. Daartoe hadden zij een hevig vuur aangelegd en den ketel gansch gloeiend gestookt. Zij moeten geene kans gezien hebben den gewenschten uitslag te bekomen, want eenige dagen later werd de ketel met de gewijde vaten, deels nog in goeden staat, teruggevonden in den waterput van de familie Van Casteren.

  Den 28 september bevond de remonstrans zich nog ongeschonden in de brandkast der koor. Twee of drie dagen naderhand lag zij verbrijzeld in de kerk. De opening die de Duitschers in den zijkant der brandkast gemaakt hadden was te klein om er deze door te halen; zij werd ongetwijfeld met geweld aan stukken gerukt en zoo uit de brandkast gehaald.

  Naderhand werd de geplunderde kerk bezocht door een Duitsche officier die twee zusters in het klooster heeft en goede katholiek is : deze heeft een groot deel van het priestergewaad alsook de stukken van de remonstrans, een kelk en eene ciborie doen overbrengen naar de zusters te Schrieck die alles bewaard en gekuischt hebben. Deze officier heeft bij de eerw. zusters een schrijven nagelaten met verzoek dit na den oorlog aan zijne bloedverwanten te zenden.

Namen en aanteekeningen.

  Volgens ik vernomen heb van Joseph Wouters zou de pastorij in 1914 maar eenmaal bewoond geweest zijn door duitsche officiers, namelijk toen het duitsche leger in zijnen optocht naar Antwerpen door Tremeloo kwam den 27 september. Voor dezer aankomst was er nog veel wijn op de pastorij, na hun vertrek was alles verdwenen. De brandkasten waren opengebroken, in de zaal der pastorij had men verkens gejaagd. Met reden zullen wij dan veronderstellen dat den 27 september op de pastorij verbleven hebben de officieren wier namen vermeld waren op de deuren van de slaapkamers der pastorij.

Bl. 15a

  Op de voordeur der pastorij stond de aanteekening II/14

  Op de slaapkamer van den eerw. heer pastoor : Lt. Umann en Lt. Streye. Op de kamer van den eerw. heer onderpastoor : Hptm. Amann en officiersmeis I komp. Op de kamer der meid : Lt. Wernisch; Lt. Stieglandt en Dr. Falta. Op de eerste logeerkamer : Oberst Wacke en Oberst Jozek. Op de tweede logeerkamer : Vc dt Spevae en Thalta.

Wie heeft de pastorij geplunderd.

  Het valt niet te betwijfelen dat de Duitschers de groote plichtigen geweest zijn. Het is volstrekt zeker dat zij de brandkasten hebben opengebroken, bijna al de wijn en ook beddeksel hebben gestolen. Er hoeft evenwel bijgevoegd dat burgers ook aan de plundering hebben meegedaan. Tusschen 28 augustus en 14 september werd er op de pastorij wijn gedronken; de belgische troepen ook hebben eenige flesschen opgeëischt en daarvoor een bon achtergelaten. Een persoon door mij van diefstal overtuigd heeft in Februari 1915 eene gansche mand linnengoed en ook schoenen en andere voorwerpen teruggebracht. Twee personen die thans overleden zijn, Norbertus Heilighen en zijne huisvrouw, hebben gezien welke personen matrassen van de pastorij weghaalden. Aan vrouw Heilighen heb ik gevraagd aan het gerecht te willen verklaren wat zij gezien of van haren man gehoord had. Zij durfde niet. Aan mij heeft ze de namen der plichtigen bekend gemaakt op voorwaarde dat ik haar niet voor het gerecht zou roepen als getuige.

Getuigenissen die betrekking hebben op feiten hooger aangehaald.

Getuigenis van Maria Van Eyken, vrouw De Ryck.

  Wij waren naar den Loozenhoek gevlucht. ’s Morgens kwam ik met mijnen man naar het dorp om mijne beesten eten te geven. Toen dit werk gedaan was ging mijn man maar seffens terug naar onze kinderen. Vijf minuten later meende ik ook te vertrekken, maar als ik voor ons hof kwam stond er aan het huis van den secretaris een Duitscher met het geweer schietens gereed. Hij riep dat ik moest bij hem komen. Ik ging en hij kwam mij tegen tot aan het huis van Jef Coenen en vroeg of er iemand in dat huis was.

Bl. 15b

Ik zegde neen, die zijn gevlucht. Dan stampte hij de ruit kapot en stak het aan de gordijn in brand. Ik vroeg of ik mocht naar huis gaan om mijne beesten los te maken? Neen, zegde hij, hier blijven. Dan kwamen er nog vier Duitschen bij met Victor Goossens. Drie gingen op het hof van Edmond Anthonis; schoten den hond dood en gingen in stal en schuur om ze in brand te steken. Met de twee andere Duitschen moesten wij naar ons huis opgaan, en ik heb wel tienmaal gevraagd om onze beesten los te maken. Zij vroegen of er geen belgische soldaat in huis was? Ik zegde neen. Ik vroeg weer om mijn beesten los te maken? Ik mocht niet. Zij staken mijn huis in brand en mijne beesten moesten verbranden : eene koei, eene veers, een vet kalf, twee geiten en twee vette varkens. Als ik in het dorp aan Godier was brandde reeds alles. Wij moesten met de Duitsche troepen meegaan. In de Bolloo haalden zij Antoon Schoovaerts en zijne vrouw uit hun huis en gingen in de schuur; doch, wij moesten voortgaan, wij mochten niet omzien. Aan Victor Hermans moesten wij blijven staan en zij staken stal en schuur in brand. Dan moesten we weer voort tot aan Medard De Winter en daar staken ze weer aan stal en schuur in brand. Aan Amandus Van Dievel vroeg de Duitsche overste of er geene belgische soldaten waren, en er was een die zegde dat er belgische soldaten waren te Heyst-op-den-berg. En dan moesten wij voor de duitsche troepen gaan. En ik en Lien Van Loo zijn gaan loopen op den Schriekschen steenweg naar den ouden Dyck. En als wij er drij stappen ingeloopen waren dan schoten ze naar het volk en schoten in den arm eener moeder haar kind dood.

  Als wij in het huis van mijne schoonzuster waren te Bael, als den Duitsch naar Antwerpen ging, toen moesten wij uit het huis en den duitsch nam er zijn verblijf in; hij nam ons brood af. Ik vroeg er een van voor ons kinderen een boterham te geven en ik kreeg geen : gij moogt dat niet, zegde hij. En ze namen de kiekens en varkens en slachten ze voor hen.

  Maria Van Eycken (handtekening)

Getuigenis van Joseph Michiels-Beirinckx

  Den laatsten vrijdag van augustus 1914 kwamen hier vier Duitsche soldaten rond zes ure en kwaart ’s morgens, juist als ik met mijn peerd buiten kwam; zij hadden hunne geweeren schietens gereed. Seffens moest ik mijne handen omhoog steken om mij te laten aftasten; toen zegden zij dat zij mijn huis kwamen in brand steken.

Bl. 16a

Ik vroeg hun of ik mijn paard mocht inspannen, dat ik nog kleine kinderen had en er oude lieden bij ons waren, daar mijn oom en tante den nacht bij ons hadden doorgebracht. Dit wierd mij toegestaan, maar we mochten niet meer in huis komen om iets mede te nemen. Mijne vrouw die een pak wolle sargiën die in huis gereed stonden om op de kar te laden wilde redden, wierd den revolver op het hart gezet. Hij pakte het pak uit hare handen en wierp het terug in huis waar het moest verbranden. Seffens ging er een soldaat den stal in, maakte de koe los en liet de varkens uit hun kot en stak het vuur aan in de schuur, terwijl een ander het vuur aanstak in huis in de kleerkas. Toen zijn wij met hen moeten medegaan langs den steenweg op Schrieck. Aan den secretaris stonden nog soldaten te wachten; twaalf soldaten te peerd reden voor mij : daar moest ik achter rijden. Achter mij kwamen nog eenige burgers en dan voetvolk van soldaten. Onderweg hebben zij nog drij huizen in brand gestoken. Aan de kruisbrug bleven zij staan en toen zegde de overste dat wij naar Antwerpen moesten en onderweg de menschen verwittigen dat zij in aantocht waren en moesten vluchten.

  Jos Michiels (handtekening)

Getuigenis van Guilielmus Van de Velde.

  Ik Guil. Van de Velde oud 73 jaren geboren en wonende te Tremeloo (Veldonck) heb gezien dat 9 Duitsche soldaten op het einde van augustus 1914 de huizen moedwillig in brand staken, wel 25 voor het minste dat ik gezien heb, en eenige dagen later als ik aan mijne afgebrande woning was hebben vier duitsche soldaten mij afgetast en mijn geld dat ik op zak had (4 fr. op 10 centiemen na) afgenomen; en dan hebben zij mij medegenomen naar het dorp en in een huizeke – het eenigste dat in het dorp was blijven staan en waar zij hunnen t’huis hadden – opgesloten en een uur of 3 nadien hebben zij mij weer vrij gelaten. En mijne vrouw hebben ze ook gepakt en eenen nacht in de kerk van Werchter opgesloten en ’s morgens weer in vrijheid gelaten.

  G Van de Velde (handtekening)

Bl. 16b

Getuigenis van Victor Hermans.

  Tremeloo den 9 februari 1919

  Den 28 augustus 1914 heb ik ’s nachts op 25 meters van ons huis geslapen in den kant. Om 3 ure ben ik opgestaan om mijne koeien te voederen. Mijne vrouw en kinderen waren ’s avonds uit vrees vertrokken. Om 5 ure hoorde ik niets en ging wat rusten op eenen stoel en een uur later hoorde ik in de buurt dorschen en dacht dat er niets was. Ik plaatste mij aan de tafel op eenen stoel en viel in slaap. Om half zeven a zeven ure hoorde ik de Duitschers op straat en keek door het venster. Ik zag er andere te peerd aan de We. Van Woensel. Ik dierf ons huis niet verlaten en deed de deuren los. Weldra hoorde ik de Duitschers mijn hof op stappen en schoten door het venster naast mij zonder binnen te komen. Ik opende zelf de deur en groette ze zeggende : heb medelijden met ons wij kunnen er niet aandoen aan den oorlog. Zij riepen : handen omhoog, en hij stak met zijne bajonet tot tegen mijn aangezicht met een streng gebaar maar stak niet. Een ander soldaat riep : tast hem af, wat hij ook deed. Hij haalde uit mijne zakken mijn geld omtrent 0.40 fr en gaf het mij terug; joeg mij op den steenweg en kwam bij eene kar met andere dorpsgenooten vergezeld met een Duitscher. Toch liet men mijne koeien los en vroeg naar de Luitenant. Na meer dan tien minuten daar gestaan te hebben stak men mijne woning in brand mij vragende of er geen personen meer in waren. Ik zegde neen in bijzijn van Frans Claes; Guil. Castermans; Ed. Van Leemputten; Victor Goossens; Joseph Michiels en zijne vrouw; We. Van Woensel; Antoon Schoovaerts; enz. Wanneer het in volle brand was, werden wij naar Schrieck opgezonden met een soldaat bij ons. De soldaat en zegde dat wij naar Antwerpen moesten gaan en dat niemand ons iets zou zeggen; wat wij dan deden. Als ik in Schrieck was kwamen de menschen buiten naar al die rook vragende. Maar de Duitschers begonnen op eens gaan te schieten en schoten op enkele meters afstand van mij een kind in de armen van den drager dood. Ik vluchtte langs Heyst-op-den-Berg naar Lier voor eene week en kwam terug tot het Belgisch leger naar Tremeloo kwam en daarna ben ik weer gevlucht naar Heyst-op-den-Berg, zoo naar Lier Antwerpen en de grenzen van Holland. Van daar naar Kortrijk en Issegem in Westvlaanderen tot omtrent 1 november als wij terug in Tremeloo kwamen

  V. Hermans (handtekening)

Bl. 17a

Getuigenis van Guilielmus Castermans

  Den 28 augustus 1914 in den morgend hebben de Duitschers mij uit mijn huis gehaald en geplaseerd tegen eenen mijner fruitbomen. Dan hebben zij mijn schuur, karkot en varkenskot met 12 zwijnen in brand gestoken, terwijl ik daar op 5 meters afstand moest blijven staan op zien. Ik sprak hen aan op zeer beleefden toon : heeren daar zitten nog zwijnen in. Zij antwoordden mij : zwijnevleesch is goed als het gebraden is. Dan hebben ze mij op de groote baan gebracht met andere menschen van mijn dorp en ons vooruit gedreven als eene kudde schapen van huis tot huis, en als zij nog andere huizen in brand staken moesten wij daar blijven staan zien tot alles in volle vlam was. Ik wilde vluchten, doch het mislukte mij; terwijl ik vluchtte kreeg ik wel 13 geweerkogels naar mijnen kop waar mij toch geenen enkelen heeft getroffen. Dan moesten wij verder tot op het grondgebied van Schrieck. En daar hebben ze nog geschoten en is een kind van 2 jaar in de armen zijner moeder doodgeschoten.

  G. Castermans (handtekening)

Getuigenis van Lod. Morris, wonende Schrieck, Grootloo.

  De genaamde Henri Collart van Kesselloo met vier andere vluchtelingen had bij mij de nacht overgebracht tusschen 25 en 26 augustus. Den 26 augustus meende hij terug te keeren naar Kesselloo, doch hij geraakte niet door en kwam terug bij mij in den namiddag rond 3 ure. Een weinig later vertoonden zich 30 à 40 uhlanen op den steenweg langs den kant van Tremeloo. Collart en mijn zoon Karel vluchtten het veld in toen ze deze bemerkten. Doch zij ook werden bemerkt en aangehouden op honderd meters afstand van mijn huis. Zij moesten hunne zakken ledig maken en hunne handen omhoog steken. Uit den zak van mijnen zoon viel eene som van ongeveer 260 fr. in papieren geld. Hij vroeg of hij dit mocht oprapen. Dit werd hun toegestaan. Dan werden zij medegenomen naar den steenweg en verder in de richting van Grootloo. Gekomen aan de Raam werden zij op het land geplaatst met hunne handen omhoog. Terwijl ze daar stonden werd er op hen geschoten. Collart was getroffen en viel. Hij werd naderhand met de lans doorboord. Mijn zoon werd de klak van zijnen kop geschoten en speelde den doode alhoewel niet geraakt. De overste zond een man waarschijnlijk om beiden nog met de lans te doorsteken. Mijn zoon bemerkte dit en koos het hazenpad. Er werd nog wel dertigmaal naar hem geschoten doch gelukkiglijk zonder hem te raken.

Bl. 17b

Hij geraakte over de Raam in de bosschen tusschen het kreupelhout waar hij zijn leven heeft behouden. Naderhand is mijn zoon gevlucht naar Oostende en zoo naar Frankrijk waar hij gedurende twee jaren eene school bestuurd heeft. Dan heeft hij als brancardier dienst genomen in het leger.

  Moris L. (handtekening)

Getuigenis van Jan Baptist Minnen, Tremeloo.

  Ik ondergeteekende verklaar den 5 september in het jaar 1914 op mijnen akker aan den arbeid te zijn geweest tegen de Dijle. Er kwamen op de richting van mij eenige Duitschers aan langs den anderen kant van de rivier die op mij riepen en ik riep dat ik hen niet verstond terwijl ik mijne armen omhoog stak. Maar niets kon baten ; zij schoten naar mij en mijnen rechter arm wierd verbrijzeld. Ik ging loopen terwijl zij nog maar altijd vuur op mij gaven. Gelukkig wierd ik niet meer getroffen. Jan Baptist Minnen geboren te Booischot den 15 october 1837.

  Voor vader Jos Minnen (handtekening)

Getuigenis van Joseph Wouters.

  Den 13 september rond den avond hebben de Duitschers op de kerk geschoten en hier en daar in het dorp. Den 14 september is de vijand terug binnengekomen. De bevolking was bijna gansch weggevlucht. De huizen die nog recht stonden werden bezet door een klein getal Duitschers. De groote hoop toen ze naar Antwerpen trokken, heeft maar een nacht hier geweest. Toen hebben ze in de kerk gelegen. Toen ook werd de pastorij geplunderd. Ik heb gezien dat ze alles uit den grond haalden wat de menschen weggestopt hadden. Daarvan namen ze hemden en sargiën ; het overige lieten ze liggen. Kiekens werden doodgeslagen en opgeëten. Verkens werden op wagens geladen en weggevoerd. Hetgeen de Duitschers aan kleergoed hadden laten liggen werd door de burgers weggenomen.

  Jos. Wouters. (handtekening)

Bl. 18a

Getuigenis van Philip Feyaerts, Tremeloo.

  Den 14 september 1914 om 8 ure ’s morgens zijn op Cruys 22 Duitschers waaronder een officier aangekomen. Zij waren vergezeld van een wagen met twee paarden bespannen die moest dienen om het gestolen goed op te laden. Ik heb gezien dat zij waren opgeladen hebben bij Frans Verhoeven, bij de We Van den Eynde en bij Petrus Liekens, maalder. Bij Liekens hebben zij den molen doen springen en dan in brand gestoken : daarvoor hebben ze bij ons petrol gehaald.

  Den 26 september zijn wederom eenige Duitschers bij mij aangeland. Een dezer vroeg om een slaaplijf, bretellen en kousen. Ik zegde die zaken niet te hebben. Dan ging hij naar boven om te zoeken. Doch na eenige stonden werd hij door eenen anderen geroepen. Deze kwam uit den hof waar Duitschers bezig waren het kleergoed uit den grond te halen. Zij hebben verschillende manshemden medegenomen. De ordonnance van den hoofdman gaf bevel voorts niets meer weg te nemen, en zegde dat het weggenomen den volgenden dag zou betaald worden.

  Den 27 september om 6 ure ’s morgens zijn de Duitschers in overgroot getal naar Tremeloo gekomen om verder naar Antwerpen te gaan. Dien dag werd ik uit mijn huis gezet. Zij vroegen waar ik henen wilde : naar Leuven of naar mijne familie? Ik zegde naar mijne familie. Dan ben ik naar Lier gegaan en van daar naar Gent.

  Phil. Feyaerts (handtekening)

Getuigenis van Mathilde Michiels en Maria Wouters.

  Op het einde van september 1914 bevonden wij ons in het Gildehuis om strooi op te binden dat bij ons weggehaald was, toen wij in de sacristij hoorden kappen op ijzer. Dat heeft eenen halven dag geduurd. Rond den middag zagen wij twee Duitschers de sacristij verlaten en weggaan langs den kant van de statie. Dan zijn wij naar de sacristij geweest zien en hebben daar bestatigd dat de brandkast aan stukken gekapt was. In de sacristij vonden wij eene bijl toebehoorende aan Franciscus Gysemans. Die bijl scheen gediend te hebben om de brandkast open te kappen.

  Mathild Michiels Anna Maria Wouters (handtekening)

Bl. 18b

2e Getuigenis van Wouters Joseph.

  Het was op het einde van september of begin october 1914. Ik was in de kerk bezig met overschot van hooi en strooi waar de Duitschers op geslapen hadden, aan ’t bijeen doen, toen ik in de sacristij hoorde kappen op ijzer. Ik meende te gaan zien toen twee Duitschers uit de sacristij kwamen om te zien wat er in de kerk gebeurde. Dan kwam er eerst een onderofficier tot aan de communiebank waar de mannen uit de sacristij op riepen en iets tegen zegden dat ik niet kon hooren. Een tiental minuten later kwam er in de kerk een officier van het rood kruis – ik meen een geneesheer – die heeft het kappen in de sacristij ook gehoord doch is zelf niet gaan zien : hij nam de schilderingen en de kruisweg in oogenschouw en trok er van door. De soldaten die in de sacristij gekapt hadden zijn niet teruggekomen langs de kerk; zij zijn langs de sacristij uit gegaan want ik heb ze niet meer gezien.

  Het tabernakel brandkast op de koor werd kapot gekapt gedurende den nacht dat de soldaten in de kerk geslapen hebben. Den eersten dag heb ik gezien dat de remonstrans er nog in was. Kazuifels en andere kerkgewaden lagen in de kerk verstrooid : ik meen dat ze daarop geslapen hadden. In de biechtstoel heb ik roket en stool gevonden, hetgeen mij doet veronderstellen dat ze aldaar de priester hebben willen naäpen.

  Keersen stonden op de communiebank te branden en ware ik niet bij tijds gekomen om deze uit te blazen, dan zouden ze zeker het vuur medegedeeld hebben aan het communiekleed, het gewaad en het strooi.

  Jos. Wouters. (handtekening)

Getuigenis van Bernardina Pardon, vrouw Felix Van Hoof

  Het was op het einde van september 1914 (de juiste dag kan ik niet bepalen) om 8 ure ’s avonds. Ik bemerkte dat in het huis van Jan Van Casteren een buitengewoon hevig vuur gestookt werd : de vlam sloeg in de schouw zo hoog als de zolder. Toen ging ik er naartoe om te zeggen dat ik niet durfde gaan slapen uit vrees dat het huis zou afbranden. Toen ik daar kwam zag ik over het vuur eenen ijzeren ketel hangen die gans gloeiend was; de steenen der schouw waren insgelijks gloeiend. Ik meende dat ze in den ketel aardappelen gedaan hadden en geen water, en ik deed hen bemerken dat er geen water bij was.

Bl. 19a

Zij antwoordden dat er geen water moest bijzijn. Dan bemerkte ik dat mijne tegenwoordigheid daar niet gewenscht was, en zij zegden mij van maar gerust slapen te gaan, dat er niets zou gebeuren. Ik keerde dan naar huis weer en wij bleven nog een tijd zitten zonder licht om daarover een oog in ’t zeil te houden. Na eene halve uur bemerkten wij dat het vuur uitging en wij legden ons ter ruste.

  Zaterdag na Velling Kermis (17 october) bemerkten kinderen dat er eene kopere lamp lag in den waterput van Jan Van Casteren. Vrezende dat de put misschien vergeven was, begon men hem leeg te scheppen en men vond niet eene kopere lamp, maar de gewijde vaten der Kerk, deels gesmolten, deels verbijzeld, anderen nog geheel in den ijzeren ketel die ik vroeger gloeiend over het vuur had zien hangen. Daaruit besluit ik dat de Duitschers ziende dat ze met het smelten niet klaar geraakten, alles in den put zullen geworpen hebben.

  B. Pardon (handtekening)

Getuigenis der Eerweerde Zusters van Schrieck.

  ’t Was in september 1914 dat de volgende gebeurtenis voorviel. Vier zusters van het klooster van Schrieck waren nog op hunne bestemming gebleven toen bijna al de inwoners der gemeente gevlucht waren. Den derden dag dat de Duitschers dit dorp binnendrongen (dus 30 september) hielden op zeker ogenblik eenige wagens stil voor het klooster. Deze wagens waren beladen met allerhande eetwaren bestemd voor het leger. Een officier met negen soldaten kwam aanbellen en vroeg aan de kloosterzusters de toelating om het meegebrachte kerkgewaad uit de kerk van Tremeloo, bij hen binnen te brengen. Het waren kazuifels, stools, koorkappen, mantel van O.L.Vrouw, communiekleed, alben, roketten enz. enz. Ook eene remonstrantie en eene ciborie. Al deze gewaden waren in den erbarmelijksten toestand gansch doorweekt van ’t water, vuil, betrapt en verscheurd. De remonstrantie moest, volgens men kon oordeelen, met voeten betrapt zijn. De ciborie was ledig, zonder deksel en in goeden staat. Beide heilige vaten werden door den Duitschen officier met zekeren eerbied binnengebracht, zij waren met zorg in eenen witten doek gewikkeld. Na hun vertrek hebben de zusters al deze gewaden gedroogd, gereinigd en zooveel mogelijk in orde gebracht.

Bl. 19b

Bij dit werk vielen nog drie kleine hosties op den grond, die waarschijnlijk tusschen de gewaden gestrooid lagen. De zusters niet wetende of deze geconsacreerde hostiën waren of niet (*) en geen priester te vinden zijnde, hebben deze hosties met eerbied genut, bijna overtuigd dat zij waren dat deze geconsacreerde hostiën waren, daar de ledige ciborie was binnen gebracht.

  Ziehier nu wat deze officier nopens dit feit heeft medegedeeld aan de zusters van Schrieck : “ Ik en mijn negen soldaten hier zijn allen katholiek. Daar wij op eenigen afstand achter het leger moeten volgen met onze bevoorraadwagens, hebben we de gewoonte, telkens we een kerk ontmoeten er binnen te treden. Zoo kwamen we heden in de kerk van Tremeloo en hebben er deze gewaden op den grond gestrooid gevonden. We brengen ze u ter bewaring met verzoek ze later aan den herder der parochie weer te bezorgen. Ik ben katholiek, zegde hij, en keur ten zeerste af hetgeen in deze kerk gepleegd werd. Zeker verdienen deze door God gestraft te worden die deze heiligschennissen daar gepleegd hebben. Die man was zienlijk aangedaan en verontwaardigd over hetgeen hij in de kerk van Tremeloo had aangetroffen. Verderen uitleg gaf hij daar niet over. Hij vroeg eindelijk schrijfgerief om een brief te schrijven en verzocht de zusters dezen na den oorlog te willen zenden aan zijne twee zusters genaamd zuster Gerdula en zuster Angela, beiden religieuzen in het klooster der Urselinnen te Westfalen. Zoo ik kom te vallen, zegde hij, zullen ze aan dit schrijven kunnen zien dat ik als katholiek mijn plicht heb gedaan en als goede kristen ben gestorven : dit zal hun dan een troost wezen. Na de zusters bedankt te hebben verzocht hij hun voor hem te willen bidden en vertrok.

Wij laten de vertaling van dien brief omtrent letterlijk volgen (**) :

  Geliefde zusters,

  Heden … september 1914, heb ik in eene kerk van Tremeloo, vele kerkgewaden en heilige vaten gered en heb ze in een naburig vrouwenklooster in veiligheid gebracht. Dezen, die de heiligschennissen in genoemde kerk gepleegd hebben, moeten door God gestraft worden. Tot hiertoe ben ik nog welvarend. Zoo ik kom te sneuvelen, zult gij aan dit schrijven weten dat ik als christen mijn plicht heb gekweten. Vaart wel, bidt voor mij.

  Zr Junilla Zr Valentina (handtekening)

(*) Deze hostiën waren niet geconsacreerd vermits de eerw. heer pastoor van Baal den 10 september alle geconsacreerde hostiën weggehaald had.
(**) De eerweerde zusters hebben ongelukkiglijk dien brief verloren.

wordt vervolgd

Archief van het Bisdom. Oorlogsverslagen WO I

Tremelo, Parochie van OLVrouw van Bijstand

Transcriptie René Lambrechts

Parochie van Tremelo (O.L.Vrouw van Bijstand) – Gemeente Tremelo - deel 3

Bl. 20a

Belangrijkheid der schade.
Opgave der schade van kerk, bewaarschool en Congregatie.

  Vroeger hebben we reeds aangestipt dat op het grondgebied van Tremeloo 215 woningen afgebrand werden. Daarenboven het Gemeentehuis en vier schoollokalen, alsook de bijgebouwen der pastorij. Al de schade op het grondgebied der Gemeente veroorzaakt door brandstichtingen en plunderingen van allen aard werd in het begin van 1915 geschat op 1.702.351 franken.

  De schade inzonderheid aan de gebouwen der Gemeente toegebracht werd op zelfden datum geschat als volgt :
Vier schoollokalen : voor de gebouwen 22999,54 fr.
Voor de meubelen 1169,71 fr.
Gemeentehuis : het gebouw 9178,51 fr.
  Meubels en archieven 12400,00 fr.
Woning van den onderwijzer 14478,31 fr.
Woning van de onderwijzeres 9242,07 fr.
Gendarmerie 21603,51 fr.
  Samen 91.071,65 fr.

  Ik heb goedgevonden de schade aan kerk, pastorij, vrije bewaarschool en congregatie breedvoerig op te geven.
Kerk.

Voor het herstellen van het dak der kerk, het voorlopig herstellen der ramen en het herstellen van kerkdeur en sacristijdeur heeft de gemeente uitgegeven 379,60
Het herstellen van den toren is geschat op 1951,58
In de kerk : schade aan geschilderde ramen, kruisweg, schildering, offerblokken en stoelen 322,00
Op de koor : gestolen een zilveren kruis en kast met 73 diamanten dat de remonstrans versierde 350,00
Schade aan tabernakel-brandkast, remonstrans, gestoelte en beeld van den H. Dionysius 305,00
In de vunt : 2 zilveren potjes met H.Olie en Chrisma 25,00 Schade aan de muren 17,50
In de sacristij : Gestolen : 7 alben; een rijk geborduurde kant van eene albe afgescheurd; 13 altaardweilen; eene zwarte koorkap; 8 biechtroketten; eene koperen bel; 4 paar gouden oorbellen; 2 zilveren vaatjes voor de H Olie; 2 gouden harten; 2 gouden kettingen; een gouden ring; eene gouden broche; 2 tinnen schotels, alles geschat op 1035,50

Bl. 20b

  Verbrijzeld of erg beschadigd : eene brandkast; schade aan gewaden; eene ciborie zilver verguld; een eremonstrans koper verguld; 4 zilveren kronen voor beelden; zilveren toren H;Barbara en zilveren scepter O.L.Vrouw; een kelk in gedreven zilver van het jaar 1552, alles geschat op 1145.-

In de 2de sacristij : Gestolen : 85 pond was; 40 pakken bougies; 2 paar kandelabers van 3 bougies; een mantel O.L.Vr.; een bamboustok van 12 meters; zilveren ampullen met schotel in gedreven zilver van het jaar 1777 708-
Eene ijzeren kast verbrijzeld 60-

Op de pastorij : verdwenen : 205 flesschen miswijn 307,50
Processiegerief bestaande uit mantels, kleederen en zinnebeelden; eene kist inhoudende de documenten der kerk 478-
Samen 7084,68 fr.

Pastorij

  Voor het heropbouwen van de bijgebouwen der pastorij heeft de Gemeente uitgegeven 3022,80
Schade aan vensterraam, trapleuning, pomp; wegnemen van koper 175-
Samen 3197,80 fr.

Vrije bewaarschool.

  Schade veroorzaakt door het verbranden der meubelen : staande bord; pupiter der onderwijzeres; 15 schoolbanken; Froebelgerief; Geschiedenisplaten; houten trede; kleerkast; kachel 463 fr.

Congregatie.

  Schade veroorzaakt door het verbranden der volgende meubelen : altaar; 3 groote beelden; 2 kleine beelden; 4 koperen kandelaren; kruisbeeld; 4 kleine kandelaren; een kandelaber; 6 bloemvazen; 2 voetstukken; een geschilderde kruisweg; een stool; een roket, alles samen : 1135 fr.

  Alle schade werd hier berekend aan de prijzen van 1914.

Bl. 21a

Hoofdstuk VII

De dagen die op den inval volgden.

  De gemeente heeft geene buitengewoone belastingen te betalen gehad of ook geene gijzelaars moeten leveren, doch het gemeentebestuur werd aanhoudend lastig gevallen door alle soorten verordeningen en opeischingen. Gevraagde mededeelingen die niet zelden moeilijke opzoekingen voor gevolg hadden en lang werk veroorzaakten, moesten op gestelde datums en dit gewoonlijk op twee drie dagen ter hunner beschikking zijn zooniet zou de gemeente erge boeten oploopen. Met een woord : wat ze van de gemeente vroegen dat vroegen ze onder bedreiging alhoewel die bedreigingen later niet uitgevoerd werden.

  De personen die hun pasport verloren moesten vijf mark betalen om een nieuw te bekomen en de secretaris was gehouden dit geld in Leuven te bezorgen op het Pasburo. Zoo had hij eens de som van vijf mark ontvangen voor een nieuw pasport, en het geld met den post naar Leuven gezonden na afhouding van de onkosten, hetzij 8 centiemen. Hij werd naar Leuven geroepen enkel en alleen om die 8 centiemen bij te betalen.

  De heer Burgemeester had aan Alfons De Cock de toelating afgeleverd om eene koei te verkoopen : hij werd naar Leuven geroepen enkel om te bevestigen dat het afgeleverd schrift van hem kwam. Dan werd uit Leuven aan Alfons De Cock de toelating gezonden … om een verken te slachten. De heer secretaris antwoordde dat er geen aanvraag was om verken te slachten maar wel om eene koei te verkoopen. Het gevolg was dat secretaris samen met Alfons De Cock naar Leuven geroepen werd.

  Dergelijke feiten hebben zich nog meer voorgedaan : om de onbeduidenste zaken werd de gemeenteoverheid naar Leuven of naar Aerschot geroepen.

  In de maand Maart 1915 kreeg ik op zekeren dag het bezoek van Dr. Kreuter, zivilkommissar te Leuven, die zich beleefd en voorkomend voordeed. Hij kwam mij verschillige inlichtingen vragen betreffende den toestand in de gemeente, de werkeloosheid, den veestapel enz. Ik heb hem alsdan ook eenige inlichtingen bezorgd die den waren toestand afschilderden en weinig vleiend waren voor zijne landgenooten : immers de toestand van Tremeloo was alsdan alles behalve rooskleurig. Hij toonde zich eventwel voldaan.

  In de maand september 1915 ontving ik van hem het volgende schrijven :

Bl. 21b

  Mijnheer de Pastoor,

 “Ik heb het gemeentebestuur uwer gemeente gelast mij een uitgebreid verslag op te maken over hetgeen voor den winter in de gemeente nog beschikbaar is.”

 “Ik stuur u een afschrift van mijn schrijven aan ’t Gemeentebestuur en verzoek U deze in het opmaken en in het voorstellen een hand te willen aansteken.”

 “Het ware mij van groot belang ook uwe persoonlijke ervaringen en voorstellen te leeren kennen en zou u dankbaar zijn voor die mededeeling.”

  Aan dit schrijven heb ik geen gevolg gegeven en later heb ik ook geen schrijven in dien aard meer ontvangen.

  In de maand september 1916 werd ik als voorzitter van het plaatselijk Komiteit geroepen bij den heer Kommandant te Aerschot. Ik had aan een persoon die ik wel vermoedde geen onderstand noodig te hebben, den onderstand ontzegd ter gelegenheid van eenen nachtelijken diefstal door zijnen zoon gepleegd. Deze had daarover bij den kommandant eene klacht ingediend.

 “Waarom”, vroeg mij de kommandant heel plechtig, “waarom hebt gij onderstand geweigerd aan Norbert De Boeck?”

 “Omdat”, gaf ik voor antwoord, “omdat ik van gevoelen ben dat hij geen nood heeft.”

 “Maar”, vroeg hij verder, “hoe komt het dat gij die onderstand ontzegd hebt juist ter gelegenheid van dien diefstal?”

  Ik wist zeer goed waar hij henen wilde : hij hadde mij geerne eene boet of eene straf opgelegd om mij het ambt van rechter te hebben toegeëigend met te straffen voor diefstal, maar hij had zonder den waard gerekend en ik wist hem aanstonds te zeggen hoe ik ter gelegenheid van dien diefstal sommige middelen van bestaan van onzen aanklager was te weten gekomen. Ten slotte vroeg ik : “Denkt gij Mr de Kommandant, dat die persoon onderstand noodig heeft?” “Neen”, zegde hij. Het verhoor was afgeloopen.

  Als pastoor en in zaken die het bestier der parochie aangaan ben ik met de Duitsche overheid niet in aanraking geweest. Dit heb ik kunnen waarnemen dat, gedurende de eerste maanden der bezetting, vele Duitsche soldaten zich bijzonder voorkomend toonden ten opzichte van de geestelijken en deze geeren aanspraken. Doch, daar de geestelijken ten hunnen opzichte koel en onverschillig bleven, werden zij hoe langer hoe minder door de Duitschers gezocht en aangesproken.

Bl. 22a

  In het begin van 1915 kwamen op zekeren dag eenige Duitschers in het dorp aan, zoo ik meen om een onderzoek in te stellen aangaande de brandstichtingen der Belgen. Aan vrouw Verstraeten Felix vroegen ze : “waarom hebben de Belgen die huizen afgebrand?” “Wat”, zei de vrouw, “de Belgen? de Duitschers hebben dat gedaan.” “Hebt gij dat gezien?” vroegen ze nog. “Dat heb ik gezien”, was het antwoord, “en dat hebben hier honderden menschen gezien.” Zij achten het niet noodig meer getuigen te ondervragen.

  Ik bevond mij juist aan den ingang der kerk toen ze van het huis Verstraeten kwamen. Zij kwamen op mij toe en vroegen om de kerk te zien? Ik bracht hen in de kerk en trok bijzonder hunne aandacht op de verbrijzelde brandkasten. “Dat hebben Duitsche soldaten gedaan”, zegde ik, “en meer nog, de gewijde vaten hebben zij willen doen smelten.” Nu toch hadden ze gehoord wie het gedaan had : als ze ’t nu ook maar geloofden!

Hoofdstuk VIII
Latere gewelddaden.

  In ’t begin van 1916 had de hoogere Duitsche overheid bepaald dat er geene opeischingen van aardappelen mochten gedaan worden voor de bezettingstroepen, doch het bleef de soldaten vrij aardappelen te koopen bij landbouwers die vrijwillig in den verkoop wilden toestemmen. Van die bepaling maakten de duitsche soldaten gebruik om de landbouwers tot verkoop te dwingen. Zij gingen de huizen der landbouwers af en overal, na een onderzoek gedaan te hebben, spraken zij in dezen zin : “gij hebt nog … zakken aardappelen, daarvan moet gij er ons … afstaan zooniet komen wij alles halen. Natuurlijk dat de landbouwer in dien verkoop toestemde uit vrees : dat heette dan een vrijwillige verkoop. Deze opeischers door de legeroversten van Aerschot afgezonden hielden geen rekening van hetgeen de landbouwers voor eigen gebruik nog mochten noodig hebben. Elke compagnie zond haren opeischer en niet zelden kwam een tweede opeischingen doen in hetzelfde huis waar de eerste reeds het uiterste gevergd had.

  In het openbaar en in het bijzonder had ik mijne parochianen verwittigd dat zij niet verplicht waren aan de Duitschers te verkoopen, doch de vrees was zoo groot dat zij niet anders durfden.

Bl. 22b

  Ik hield er mij niet bij de menschen te verwittigen, ik protesteerde tegen de Duitschers zelf en deed de gemeenteraad ook protest aanteekenen. De officieele opkoopers door de Duitsche overheid zelf aangesteld kwamen ons protest bekrachtigen. Meer nog de Duitsche soldaten regelmatig gezonden om den voorraad te kontroleeren waren eveneens van ons gedacht.

  Door den heer burgemeester gelast met den aankoop van aardappelen in naam van de gemeente, was ik er met veel moeite in gelukt 90 zakken aardappelen aan te koopen voor de bevoorrading der arme menschen. Om daartoe te komen heb ik met behulp der officieele opkoopers en der regelmatige Duitsche onderzoekers, aardappelen aangeslagen die onder bedreiging aan troepen van Aerschot toegezegd waren.

  De gemeenteraad had te Aerschot reeds trotest ingediend. Dit hielp niet, wel integendeel, de aldaar liggende troepen kwamen meer dan ooit aardappelen opeischen.

  Dan werd er geschreven naar den Gouverneur en op dit bijzonder werd gedrukt : dat de soldaten de landbouwers dwongen aardappelen te verkoopen zonder rekening te houden van hunne eigene behoeften; dat zulks gebeurde in overtreding van zijn besluit dat aan de troepen verbood aardappelen op te eischen en hun alleen toeliet te koopen bij degenen die vrijwillig verkoopen wilden; dat de voorraad aardappelen te gering geworden was om zulke onregelmatige opeischingen te doen.

  Het generaal gouvernement, na de plichtigen alleen aanhoord te hebben, zond een antwoord dat de bijzonderste zaak ter zijde liet en alzo te kennen gaf dat zijn besluit alleen genomen was om de eenvoudige Belgen te paaien en geenszins om misbruiken in de opeischingen te voorkomen. Ziehier dien brief :

  Brüssel den 22 april 1916

  Infolge der unteren 9.10. und 11 März 1916 eingereichten Beschwerden über die Fortnahme von Kartoffeln durch deutsche Soldaten sind Ermittelungen angestellt. Diese haben nicht nur ergeben, dass die vorgebrachten Beschwerden unbegründet sind, sondern dass sie auch unwahre Behauptungen enthalten.

  In Tremeloo sind von den Truppen nur 3300 kg Kartoffeln fuer den eigenen Gebrauch entnommen, während weitere 17 400 kg. von der Verladern der Zivilverwaltung für die Bevölkerung Brüssels angekauft sind. Die Beschaffung der Kartoffeln duch die Truppen ist nur erfolgt weil festgestellt war, dass die Gemeinde einen Ueberschuss an Kartoffeln über den eigenen Bedarf besats. Daer tatächlich ein Ueberschuss vorhanden war, wird schon dadurch bewiesen, dass bisher bei 5 Bauern 1600 kg. Kartoffeln gefunden wierden, die von den Besitzern bei der Bestandsaufnahme nicht angemeldet werden sind.

Bl. 23a

Von den für die Notleidenden der Gemeinde vom Pfarrer zurückgestellten 9000 kg. Kartoffeln ist überhaupt nichts entnommen worden.

  Es ist ungehörig weren Sie als Gemeindevertreter Beschwerden ohne sorgfältige Untersuchung der Angelegenheit hier vorbringen. Das General Gouvernement betrachtet die Sache hiermit als erledigt.

Deze brief is eene aaneenschakeling van kwade trouw :

  1e De Gemeente verzette zich niet tegen eene regelmatige opeisching van het beschikbare, maar wel tegen de onregelmatige en onwettige opeisching der troepen. Daarbij de troepen eischten niet zelden een zak aardappelen waar er maar twee voorhanden waren. Sprak men hen van aardappelen voor arme menschen, dan luidde het antwoord : “Mit die arme Leute haben wir nichts zu machen.”

  2e Het aangegeven getal van 3300 kg. is ver beneden de waarheid.

  3e De aanschaffing van 17400 kg. werd door de gemeente zelf bewerkt doch op rechtvaardige wijze na grondigonderzoek. De troepen wilden dit onderzoek niet afwachten : zij deden hunne opeischingen betr genoemd aftruggelarijen zonder rekening te houden van de behoeften der boeren, der burgerlijke bevolking en der armen. Het is derhalve volkomen valsch dat de troepen zich enkel zouden bevoorraad hebben na bestatiging van een overschot.

  4e Dat bij 5 boeren 1600 kg. verdoken werden bewijst niet dat de opeischingen bij anderen rechtveerdig waren.

  Bij de verkoopdagen voor het leveren der granen werden de landbouwers onmenschelijk behandeld. Sommige werden voor eenige uren in eenen hoek geplaatst omdat zij de hoeveelheid graan niet konden leveren die men van hen eischte. Er zijn ook eenige personen geweest die alsdan slagen gekregen, onder andere Felix Van der Elst die bijna doof is, en dus alles niet verstond wat gezegd werd.

  Den 30 september 1916, rond den avond, waren er op het gehucht Langerechte eenige jongelingen die zich vermaakten ter gelegenheid van het aanstaande huwelijk van eenen hunner makkers. Om de aloude vreugdeschoten te vervangen deden zij carburebussen ontploffen. Deutsche gendarmen waren op dat gerucht afgekomen. Hebben ze “halte” geroepen en zijn de feestvierders loopen gegaan? dat kan ik niet verzekeren. Althans er werd geschoten en Antoon Wouters een jongeling van 19 jaren werd gedood.

Inbeslagneming van koper.

  Den 23 juli 1918 kwamen drie Deutsche soldaten zonder aanbellen de pastorij binnen. Zij verklaarden te komen voor het koper dat ik niet geleverd had niettegenstaande eene herhaalde verwittiging. Ik vroeg hunne bewijsstukken. Zij toonden mij eene machtiging om koper in beslag te nemen en geldig van 1 mei tot 31 juli 1918. Daarop gingen zij onmiddellijk aan ’t werk en wel op zulke wijze dat het afrukken der venstertoppen het breken der ruiten voor noodzakelijk gevolg zou hebben. Ik zegde dat ze gemachtigd waren koper af te halen maar dat ze niet gemachtigd waren ruiten te breken; dat ze om koperen toppen los te maken moesten voorzien zijn van eene vijl. Daarop hielden zij op en gingen bij eenen naburigen smid eene vijl halen;

  Zij hebben medegenomen : 40 koperen venstertoppen, 5 klinken en eene koperen plaat.

Bl. 23b

Hoofdstuk IX

  De Bezettingsjaren

A. De Kerk.

  De schade toegebracht aan het dak der Kerk werd hersteld in het begin van 1915. De gemeente heeft die onkosten op haar genomen.

  Aan de beschadigde ramen der Kerk werd eene tijdelijke herstelling gedaan nogmaals betaald door de gemeente. De verbrijzelde gedeelten der geschilderde ramen werden dicht gemaakt met gewoon glas. De raam der vunt die vroeger ook van gewoon glas voorzien was, werd voor goed hersteld.

  Twee brandkasten door de Duitschers verbrijzeld, eene in de sacristij, de andere in de kerk waar ze voor den oorlog diende om het H. Sacrament te bewaren, werden insgelijks hersteld. Daarvoor werd door het Nationaal Komiteit eene toelage geschonken van 300 fr.

  De gewijde vaten door de Duitschers deels gesmolten, deels verbrijzeld bleven tot heden in den staat in denwelken zij teruggevonden werden. Hierbij eene lichtpunt van die gewijde vaten.

  Tot naderhand werd ons eene kleine remonstrans in leen gegeven door den eerw. Heer pastoor van Grasheide.

  Tijdens mijn verblijf in Duitschland werd mij eenen nieuwen kelk geschonken door de weledele gravin von Westerholt-de Robiana te Lüdringhausen in Westfalen.

  In 1915 ontving ik eene zekere hoeveelheid linnen van het bisdom.

  In maart 1919 werd mij eenen nieuwen zwarten kazuivel met de nodige kelkdoeken geschonken door Madame Bivorz te Brussel.

B. De goddelijke diensten.

  Daar de heeren pastoor en onderpastoor gevankelijk naar Deutschland vervoerd werden, bleef de parochie zonder priester van 28 augustus tot 1 november. Op dien laatsten datum werden de goddelijke diensten heringericht door den eerw. pater Renatus van de congregatie der H.H. Harten. Deze heeft den parochialen dienst waargenomen tot aan de terugkomst van pastoor en onderpastoor den 21 December 1914.

  De Deutsche aalmoezeniersdienst heeft van de Kerk geen gebruik gemaakt.

C. De eeredienst.

  Tijdens de bezettingsjaren werd de eeredienst zoo binnen als buiten de kerk uitgeoefend zoals vroeger uitgenomen de kermisprocessie die vervangen werd door eene boetprocessie gelijk op de kruisdagen.

Bl. 24a

In 1918 werd ook de processie van Hoogweerdig achter gelaten omdat de Heeren pastoors op de dekenij in kapittel vergaderd dien maatregel genomen hadden.

  De jaarlijksche bedevaart naar Scherpenheuvel werd nagelaten om alle moeilijkheden met de Duitsche overheid te vermijden. De parochianen deden afzonderlijke bedevaarten naar Scherpenheuvel.

  De bisschoppelijke brieven werden gelezen, sermonen gepredikt, openbare berechtingen gedaan, kruisdagen gehouden weer zoo als vroeger. De eerste bisschoppelijke brief werd door twee Duitschers afgehaald.

D. Het bijwonen der diensten en het naderen tot de sacramenten gedurende de bezettingsjaren

  De twee eerste jaren in 1915 en 1916 werden de goddelijke diensten bijgewoond zooals vroeger, en het getal communiën was merkelijk vermeerderd. In 1917 en nog meer in 1918 werden de goddelijke diensten slecht bijgewoond en het getal communiën is ook verminderd (zie vergelijkende tabel in hoofdstuk IV).

Waaraan moet deze verval die zich in al de omliggende parochiën voordoet, toegeschreven worden?

Eerst voor wat het bijwonen der goddelijke diensten betreft.

1° Voor den oorlog had men op alle parochiën een soort van menschen die zondags de mis bijwoonden meer uit gewoonte dan uit overtuiging, en die dan reeds gemakkelijk eene reden vonden om nu en dan de mis te verzuimen. Deze menschen hebben zich tijdens de bezetting allerhande redenen gesmeed om de mis geheel en al achter te laten.

  Sommige hebben de goddelijke Voorzienigheid voor hunne vierschaar gedaagd en hare werken niet volgens hunne goesting bevonden. Velen hebben zich vergrepen aan andermans goed dat zij kost wat kost willen behouden. Dit nu is een algemeen verschijnsel : wanneer het geweten bezwaard is met onrechtveerdigheden dan ontstaat er tevens zekeren afkeer voor al wat de godsdienst raakt. Er zijn ook wel huichelaars, doch in het algemeen duurt die huichelarij niet langer dan het profijt dat men daaruit trekt of voorziet.

  Een persoon had op de pastorij allerhande zaken gestolen; daarvan had ik ontegensprekelijke bewijzen en getuigen. Ik wilde die persoon niet overleveren aan het gerecht, doch wel hem overhalen zijn geweten in regel te stellen, en ik riep hem op de pastorij. Hij deed volgens ik meen gedeeltelijk restitutie, doch sedert dien dag was niemand meer van zijn huishouden in de kerk te zien.

Bl. 25b

De eerste maanden van den oorlog en ook voor den oorlog naderde die persoon alle maanden tot de H.H.Sacramenten.

  Hier gelijk elders worden menschen gevonden die zeggen dat zij hunne christelijke plichten verzuimen omdat het Komiteit, waarvan Mr. Pastoor deel maakt, hun het eene niet gegeven of het andere geweigerd heeft. Hoeft het gezegd dat degenen die zoo spreken eveneens tot de onverschillige of ongodsdienstigen behooren! Het plaatselijk Komiteit moest natuurlijk een reglement volgen van hoogerhand voorgeschreven. Ik ken wel brave menschen die in hunnen eenvoud zulks betwijfelen; doch, deze hebben daarom aan hunne godsdienstige plichten niet verzaakt. De algemeenheid dergenen die beweren om die reden de mis te verzuimen zijn, ofwel menschen die vroeger ook zelden naar de kerk gingen; ofwel menschen die zich leelijk vergrepen hebben aan andermans goed. Hier vinden wij de toepassing van dezen regel die op ondervinding berust : de mensch die in fout is zoekt naar verontschuldiging en niet zelden meent hij zich doelmatig te verontschuldigingen met andere menschen als de eerste oorzaak zijner fout aan te wijzen.

  Eventwel is het spijtig dat de geestelijken zich met komiteitzaken hebben moeten moeien. Alle komiteiten, vooral op den buiten, hebben twee groote vijanden ontmoet : de hebzucht en de jaloersheid. De hebzucht heeft dit eigen dat zij eigenvoordeel alleen rechtveerdig vindt. De hebzuchtige mensch is met zichzelven alleen bekommerd, en hij wil dat het Komiteit zoo niet met hem alleen dan toch met hem op de eerste plaats zou bekommerd zijn.

  Bij de hebzucht voegt zich onvermijdelijk de jaloerschheid. De hebzuchtige mensch oordeelt dat anderen altijd beter bedeeld zijn dan hij, en hij denkt nooit dat anderen kunnen meer nood hebben dan hij. Nooit heb ik mij kunnen inbeelden dat menschen zoo hebzuchtig en zoo jaloersch konden zijn als ik ze hier bevonden heb. Geen dag ging er voorbij of er werden reclamatiën ingebracht die voor oorsprong hadden de hebzucht en voor drijfveer de jaloerschheid.

  Ik ben van gevoelen dat het Nationaal Komiteit ons volk tot in den grond bedorven heeft, met hoogergenoemde ondeugden op buitengewoone wijze te ontwikkelen. Menschen die vroeger gelukkig en dankbaar waren wanneer zij op de pastorij eene telloor soep mochten halen voor eenen zieke, zullen thans eene ruime aalmoes aanvaarden zonder dat in hun hart het geringste gevoel van dankbaarheid ontstaat. Zij denken : hij moet mij dat geven en wie weet geeft hij mij wel al wat hij moet.

Bl. 27

Opdat de onderstand eenig goed te weeg brenge en dankbaarheid verwekke; zijn vooral twee vereischten onontbeerlijk. 1° de onderstand moet bescheiden zijn; 2° het moet dengene die ontvangt klaar zijn dat de gever hem niets verschuldigd is. In plaats van rechtstreekschen onderstand te verleenen had het Nationaal komiteit de gemeenten moeten helpen om werken van openbaar nut te doen uitvoeren en alzoo aan de noodlijdenden en werkloozen de gelegenheid te geven een daggeld te verdienen. Nu heeft men den werkman leeren rentenieren en stelen. Leegloopers zijn, of worden dieven.

  Er zijn ook onverschilligen aan dewelke de brief van zijne Eminentie over Rechtvaardigheid en Liefde eene reden verschaft heeft om hun gedrag te wettigen. Vele waarheden in dien brief vervat had ik reeds meer dan eens op den predikstoel voorgehouden, en daarom, wanneer ik dien brief voorlas was dit bij sommige menschen, van mijnentwege enkel een middel om mijne eigene gezegden op den rug van zijne Eminentie te schuiven. Vandaar misnoegdheid niet tegen zijne Eminentie maar tegen den pastoor. Het verschijnsel waarvan wij hier getuige zijn komt voort uit den geest die thans overal onder het volk heerscht : de geest van opstand tegen de overheid. De overheid is de vijand en wel die overheid die men genaken kan. Zijne Eminentie is buiten het bereik van eenvoudige en kortzichtige buitenlieden, voor hen is er niet dan de pastoor. Dit was hier bij sommigen ook het geval toen paus Pius X de communie der kinderen voorschreef.

  De priester is hoofdzakelijk aangesteld om de menschen hunne plichten voor te houden. Welnu er zijn hier vele menschen gelijk ook elders die niet anders voor oogen hebben dan hunne rechten, en die niet eens inzien dat er geene rechten zijn zonder plichten.

  Al het voorgaande in ’t kort samengevat : vele onverschilligen hebben thans hunne godsdienstige plichten geheel en al verzuimd omdat zij, in den schijn tenminste, redenen gevonden hebben om bij hunne omgeving hun gedrag te wettigen. Daarenboven de leugens en verzinsels der boozen brengen sommige brave menschen in twijfel.

2° Eene tweede en gansch bijzondere reden van het verzuimen der goddelijke diensten is de smokkelhandel. In de jaren 1917 en 1918 was er bijna geen huishouden in de parochie dat zich niet min of meer op de smokkelhandel toelegde, en zoo kwam het dat alle zondagen honderden menschen met smokkelwaar naar Brussel gingen en de mis verzuimden. Thans is de smokkelhandel afgeloopen en met genoegen kan ik bestatigen dat de goddelijke diensten ook beter worden bijgewoond.

Bl. 28

  Wat denken van die menschen die zondags de mis verzuimden om zich op den smokkelhandel toe te leggen?

  Sommige menschen die in de week hunne handen vol hadden met hun werk, maakten vooral van den zondag gebruik om met smokkelhandel iets bij te verdienen. Onder dezen waren er die wel niet ongodsdienstig waren, doch rechtzinnig meenden dat de gelegenheid om wat geld te verdienen eene voldoende reden was om de mis te verzuimen, gelijk de noodzakelijkheid eene reden is om zondags te werken. Zij hadden wel in Brussel kunnen naar de mis gaan; doch … dat komt er niet van.

  Er is eene andere soort van menschen die naar de mis gaan als het goed aankomt, om den tijd door te brengen; maar, is het te koud of te warm, te droog of te nat, dan gaan ze niet. Natuurlijk dat voor dezen ook het minste tijdelijk voordeel eene voldoende reden is om de mis te verzuimen.

3° Eene derde reden waarom door sommige de zondagsmis verzuimd werd, was het gebrek aan kleederen. Deze reden geldde bijzonder voor de kinderen die in 1917 en 1918 de mis verzuimden.

4° Het bijwonen der mis in de week door de kinderen is ook merkelijk verminderd niettegenstaande de gedurige aanwakkeringen der geestelijken en der zusters. Daarvan kunnen wederom verschillige oorzaken aangehaald worden :

a) De onregelmatigheid in het openen der scholen. In 1917 en 1918 zijn de scholen meermaals gesloten geweest, nu eens door de overheid, dan uit hoofde van eene heerschende ziekte, dan bij gebrek aan brandstoffen enz.

b) Het gebrek aan kleederen. Bij sommigen het gemis van de noodige kleederen, bij anderen de zorg om zoo weinig mogelijk kleederen en schoeisels te verslijten.

c) De onverschilligheid der ouders. Hoe is ’t mogelijk dat de kinderen aan mis en communie denken, wanneer hun t’huis niet gesproken wordt dan van geld winnen met smokkelen of van andere tijdelijke zaken.

  Hier wil ik de aandacht trekken op eene gemoedsgesteltenis die men hoe langer hoe meer onder het volk waarneemt. De menschen willen betaald zijn voor al wat ze doen, zelfs voor hetgeen ze doen voor onzen Lieven Heer. Zoo de pastoor wil dat mijne kinderen naar de mis komen of te communie dan moet hij hun maar kleederen geven. Kortom voor elke geestelijke oefening die men van de menschen vraagt zou men hun een tijdelijk voordeel in de plaats moeten bezorgen. Er is hier eene arme vrouw die gewoon is te zeggen : “in de kerk geeft men niets weg!” en daarom gaat ze naar de kerk niet, tenzij wanneer er een mis gedaan wordt met uitdeeling van brood van wege het armbestuur. Er zijn er niet veel die zoo spreken, doch er zijn er meer die zo denken.

Bl. 29

Het naderen tot de H.H.Sacramenten.

  In 1915 en 1916 vermeerdering van communiën vooral toe te schrijven aan veelvuldige communiën der kinderen.

  De twee eerste jaren van den oorlog werd er veel onderstand uitgedeeld, en het Komiteit in zijn oordeelvellen over den nood was zeer breed. Alhoewel het komiteit steeds onpartijdig was in het uitdeelen van onderstand, bleven vele menschen toch bij de gedachte dat het hun voordeelig zou zijn hunne kinderen in de week naar de kerk te zenden. Personen die vroeger hunne godsdienstplichten niet onderhielden en die in ’t begin van den oorlog al gestolen hadden wat hun onder de handen viel, kwamen in 1915 alle veertien dagen of alle maanden te biechten en te communie. Wanneer ze de overtuiging hadden opgedaan dat ze daar niets mee verdienden, bleven ze weg.

  Ongevraagd of onverzocht had het Komiteit voor zekere familie eenen bijzonderen onderstand van het werk der oorlogsweezen bekomen. Later ingevolge eene verandering van reglement werd die onderstand geschorst. Nauwelijks had ik aan die familie dit slecht nieuws aangekondigd of de kinderen hielden op in de week naar de kerk te komen en tot de H.Tafel te naderen.

  In 1916 werd in de school eene tas melk gegeven aan een honderdtal der zwakste kinderen. De kinderen die ’s morgens communiceerden mochten in de school hunnen boterham gaan opeten, en kregen alsdan hunne tas melk of wel eene tas koffie. Later toen de melk te duur werd en de opeisching der boter in voege kwam, werd zulks veranderd. Waarschijnlijk is in die verandering eene reden te vinden van het afnemen der dagelijksche communie onder de kinderen.

  In 1917 en 1918 werd de onderstand merkelijk verminderd en aan een groot getal huisgezinnen werd door de nieuwe reglementen den onderstand geheel en al ontzegd : iedere maal ontstond er ten opzichte van den Voorzitter van het Komiteit (eerw. Heer Pastoor) blijkbare misnoegdheid. Elke verandering van reglement voor de verdeeling der eetwaren maakte eveneens misnoegden. Om die reden heb ik in november 1917 mijn ontslag als voorzitter en als lid van het Komiteit aangeboden.

  Eindelijk eene reden om het verzuimen der mis en het minder naderen tot de HH. Sacramenten uit te leggen vinden wij aangehaald door onzen Heer Jezus-Christus zelf : non potestis Deo servire et …… De twee laatste jaren van den oorlog waren voor bijna al onze menschen jaren van grote verdiensten. De gedachten stonden alleen op geld winnen en niemand bekommerde zich om de wijze waarop het verdiend werd; zelfs voor de nauwgezetste menschen waren alle winsten, diefstal alleen uitgezonderd, ten volle rechtveerdig.

Bl. 30

  Eens het geld gewonnen moest er bij velen een middel gevonden worden om er van te genieten. De kermissen werden heringericht en wel zoodanig dat de kermissen van vroeger maar eene schaduw waren van de kermissen in 1917 en 1918. Waar vroeger honderd franken verkwist werden, besteedde men er nu ten minste twee duizend. ’t Is dan ook niet te verwonderen dat men minder hield van kerk en godsdienst, te meer daar in de kerk woeker en danspartij veroordeeld werden.

  De ondervinding leert het : ’t is enkel in den nood dat de mensch begrijpt afhankelijk te zijn van een Opperwezen dat hij dan ook aanroept. Wanneer hem alles toelacht en vooral wanneer geld toestroomt, dan vergeet hij gemakkelijk zijnen God, omdat het geld in zijn hart de plaats van God inneemt : “non potestis Deo servire et ……”.

Plechtige communie der kinderen.

 Hier heb ik niets anormaal aan te stippen voor wat de deelneming betreft. Op twee uitzonderingen na hebben al de kinderen tot de jaren gekomen aan de plechtige communie deelgenomen. Die twee uitzonderingen waren kinderen van doorslechte ouders : een heeft tot den laatsten dag de oefeningen gevolgd en is niet omgezien den dag van de plechtige communie; de andere is weggebleven na van den eerw. Heer pastoor een kostuum gekregen te hebben.

 Het bijwonen van den catechismus van voorbereiding min regelmatig geweest dan vroeger bijzonder bij de jongens; en de eerste oorzaak daarvan moet gezocht worden in het onregelmatig sluiten en openen der scholen.

 Een woord ook over de kleeding der kinderen. In 1915 werden aan een groot getal kinderen kleederen geschonken door het armbestuur en den Heer pastoor die tot dit einde stof ontvangen had van eenen vriend. Onder de meisjes die stof ontvingen om zich een kleed te laten vervaardigen waren er deze die deze stof niet schoon genoeg vonden en er andere kochten : klaar bewijs dat de ouders zich aan aftruggelarij hadden plichtig gemaakt.

 Toen de volgende jaren de kleederen door zijne Eminentie bezorgd, uitgedeeld werden, achtte ik het noodig er op te drukken dat die kleederen den dag der plechtige communie moesten gebezigd worden. Die bepaling had voor gevolg dat er minder aanvragers waren. Dit getal werd nog geringer wanneer er niet meer dan katoenen kleederen te verdeelen vielen. Daaruit besluit ik dat sommige menschen zonder gegronde redenen onderstand vragen.

Buitengewone diensten.

 De wekelijksche dienst voor de gesneuvelde soldaten werd in den beginne goed bijgewoond. Dit duurde eventwel niet lang en op het einde van 1915 trof men in die mis geene andere personen aan dan degenen die gewoonlijk naar de mis komen.

Bl. 31

  Jaarlijks den 19 augustus om 10 ure heb ik een plechtig jaargetijde gedaan voor de gesneuvelde soldaten en medeburgers. Ik heb daartoe den 19 augustus verkozen omdat op dien datum alhier gesneuveld zijn zes soldaten en drie burgers. De twee eerste jaren werd dien dienst buitengewoon bijgewoond doch in 1917 en 1918 was dit veel minder.

  In 1918 van april tot december werd het H. Sacrament volgens verzoek van zijne Eminentie op den eersten vrijdag van elke maand gedurende twee uren uitgesteld : buiten eenige kinderen door de zusters opzettelijk aangezegd, en enkele godvruchtige personen, waren er geen aanbidders.

De openbare zedelijkheid.

  De openbare zedelijkheid heeft tijdens den oorlog veel te wenschen overgelaten. Gedurende de vier oorlogsjaren heb ik 34 onwettige geboortens aangeteekend, waaronder een van eene soldatenvrouw. De openbare meening heeft nog andere soldatenvrouwen van zedeloosheid beticht. Ongetwijfeld is de werkeloosheid de oorzaak geweest van het zedenbederf. Vier en dertig onwettige geboortens gedurende de jaren 1915, 1916, 1917 en 1918, dat is ruimschoots het dubbel van vroeger.

E. De toestand der Vrije Scholen.

  Voor den oorlog bezat Tremeloo eene vrije bewaarschool en twee zondagscholen, eene voor jongens en eene voor meisjes.

  De vrije bewaarschool was ingericht door den eerw. Heer Verbeeck, vorige pastoor der parochie, ten voordeele van eene arme vrouw Maria Bosmans, die vroeger reeds eenig onderwijs verschafte aan kleine kinderen welke de ouders haar toevertrouwden tegen 50 centiemen per maand.

  Daar Maria Bosmans te oud geworden was had ik haar juist voor den oorlog op pensioen gesteld : de eerw zusters hadden de vrije bewaarschool overgenomen onder voorbehoud dat Maria Bosmans zou betaald worden gelijk vroeger en dat zij intusschen gratis het onderwijs zouden geven.

  Den 28 augustus 1914 werd het lokaal der vrije bewaarschool afgebrand, en daar er geen ander lokaal te vinden was om de kinderen te ontvangen, werden de toelagen ook niet meer uitbetaald. De gemeente nochtans is voortgegaan met jaarlijks 150 fr. te betalen voor Maria Bosmans. Verder heb ik voor haar 18 fr. per maand bekomen van het werk der bescheidene hulp.

Bl. 32

  De toelagen voor de zondagscholen werden gedurende de bezetting regelmatig uitgekeerd; voor 1918 werden ze toegezegd, doch op heden 1 april 1919 zijn ze nog niet uitbetaald.

  Het programma bij de stichting dezer scholen bepaald, werd tijdens den oorlog ook gevolgd zonder dat eenige tusschenkomst der Duitse overheid zich heeft voorgedaan.

F. Patronaten – Werken voor volwassenen – Liefdadigheidswerken

  Voor den oorlog bestond in de parochie een patronaat voor jongens bestuurd den E.H.Onderpastoor. dit patronaat was ingericht in het Gildehuis gebouwd in ’t begin van 1912. Daar in 1914 het meestendeel der schoollokalen afgebrand werden, bleef er geen ander middel dan klassen in te richten in het Gildehuis. Om die reden heeft het patronaat voor jongens, bij gebrek aan lokaal, sedert augustus 1914 tijdelijk opgehouden te bestaan.

  Een woord hier over de maatschappelijke werken der parochie.

  De Boerengilde was pas voor het uitbreken van den oorlog gesticht, en had nog maar twee of driemaal vergaderd. Daar het inrichten tijdens den oorlog niet gunstig scheen, werd dit werk dan ook tot later verschoven. Sedert januari 1919 is de Boerengilde in werking getreden.

  De veeverzekering was voor den oorlog zeer bloeiend : zij verzekerde meer dan zes honderd dieren. Alhoewel de veestapel sedert 1914 zeer verminderd was heeft zij eventwel hare werking voortgezet tot einde 1917. Doch het getal leden was aanhoudend verminderd en zou nog verminderen omdat de oorlog voor haar eenen anormalen toestand geschapen had. Om met meer kans van gelukken later te kunnen herbeginnen heeft de algemeene vergadering van Februari 1918 goedgevonden de werking der maatschappij tijdelijk op te schorsen.

  De pensioenkas is terug in werking getreden zoohaast de stortingen van hoogerhand aanvaard werden.

  De Spaar- en Leengilde heeft hare werking van af 1915 hervat en heeft tijdens den oorlog wezenlijke diensten bewezen door het uitleenen van geld voor aankoop van vee en voor het heropbouwen van woningen

Bl. 33

De belegde vergaderingen werden in gevolge de verordening van heer Gouverneur aan de Duitsche overheid medegedeeld. Slechts éénmaal hebben twee Duitschers zich op ene vergadering vertoond; andere last of moeilijkheden hebben wij langs dien kant niet ontmoet.

  De leden van Vincentiusgenootschap vergaderden vroeger alle zondagen na de hoogmis. Tijdens den oorlog heb ik meermaals beproefd die vergaderingen te hernemen. De leden kwamen dan eenige zondagen doch weldra was niemand meer te zien. Ik heb dan goed gevonden nog een weinig uit te stellen alvorens eene nieuwe poging te doen. De vergaderingen van het Vincentiusgenootschap beelden zich in dat dit genootschap nu geene reden van bestaan had omdat het Komiteit in alle noodwendigheden voorzag. Zij beseffen niet genoeg het geestelijk voordeel der bijeenkomsten.

G. Het ontvoeren der werklieden.

  Den 18 november 1916 werden op de gemeente plakbrieven aangebracht waardoor al de mannen van Tremeloo van 17 tot 55 jaar verplicht werden zich naar Aerschot te begeven den 23 daaropvolgende. Zij moesten van het noodige voorzien zijn om desgevallend naar Duitschland te vertrekken.

  Zoo haast dit nieuws bekend was wilde iedereen naar de stad om zich kleergoed aan te schaffen. De stedelingen maakten van deze gelegenheid gebruik om geld te slaan op den rug der ongelukkige slachtoffers van de Duitschers. De prijzen van kleergoed en schoeisels werden van uur tot uur verhoogd. En toch zouden diezelfde stedelingen naderhand vuur en vlam spuwen tegen de boeren woekeraars.

  De gemeenteoverheid had eene lijst van werkeloozen aan de Duitschers medegedeeld. Het was voor de leden van den gemeenteraad, allen eenvoudige menschen, een moeilijken toestand. Werd de lijst niet gegeven dan zouden andere burgers naar Duitschland vervoerd worden en in grooter getal dan anders. Daarenboven geen enkel werkelooze zou op zich genomen hebben de familiën der weggevoerden door hun werk ter hulp te komen. Was het niet beter degenen die toch niets verrichten laten weg te nemen dan wel burgers die t’huis hoogst noodig waren? Was dit niet tusschen twee kwalen het minste kiezen? Zoo redeneerde de gemeenteoverheid.

  Zonder deze handelwijze der gemeenteoverheid te beoordeelen zonder goed of af te keuren, acht ik mij nochtans verplicht hier een woord te zeggen over de werkeloozen.

Bl. 34

1° Eenige persoonen, vooral huisvaders, hadden zich om den onderstand te genieten, ten onrechte werkeloozencertificaten doen afleveren.

2° Sommige werkeloozen hadden geenwerk omdat zij er geen wilden, en op allerhande manieren trachten zij te ontsnappen aan het weinige dat hun gevraagd werd. Om niet te moeten werken verrichtten zij moedwillig slecht werk. Daar in de gemeente 215 woningen door den vijand vernield werden, had het komiteit besloten steen te bakken om alzoo de afgebranden ter hulp te komen en de werkeloozen werk te verschaffen : de moedwilligheid der werkeloozen heeft het Komiteit gedwongen na eene proef dit ontwerp te laten varen.

3° Onder de werkeloozen waren ook eenige leegloopers, die binst den dag niet zelden den spot dreven met menschen die vlijtig werkten, en van den nacht gebruik maakten om zich middelen van bestaan aan te schaffen.

  Doch, niettegenstaande al hunne fouten en gebreken, het waren onze medeburgers; en daarom waren wij ten hoogste gevoelig aan het leed dat den vijand hun berokkend heeft met ze aan hunne familiën te ontrekken, om ze in een vreemd land de onmenschelijkste behandelingen te doen ondergaan.

  Het mededeelen van den lijst der werkeloozen werd in de gemeente verschillend beoordeeld volgens eigenbelang. De familiën der werkeloozen vonden het verkeerd, de anderen keurden het goed. Verhevene gevoelens die eigenbelang ter zijde laten, zijn hier in ’t algemeen niet gekend. Zelfopoffering beteekent hier opoffering voor zichzelf. Aldus de afkeuring van de eenen en de goedkeuring van de anderen waren niet anders dan de goedkeuring van de handelwijze der gemeente : allen zouden hetzelfde gedaan hebben.

  Eenige personen wier namen op de lijst der werkeloozen vermeld waren, werden aan het ballingschap bevrijd dank aan de tusschenkomst van Mr. Adriaen, geneesheer te Werchter. Eenige anderen door de gemeenteoverheid niet aangeduid, werden niettemin naar Duitschland vervoerd. De weggevoerden waren ten getalle van 33 waaronder 16 huisvaders en 17 ongehuwden.

  Hier laten wij de namen volgen der weggevoerden te beginnen met de huisvaders :

  Anthonis Ignatius, Baumans Alfons, Bouckhuydt Thomas, De Winter Alfons, Mastien Constant, Soetewey Alfons, Van Eyken Felix, Verhaegen Frans, Verschoren Alfons, Verstraeten Benedictus, Wouters Petrus, Van Woensel Jan Baptist, Verhoeven Andreas, Verhoeven Felix, Van Casteren Karel, Verhard Alfons.

Bl. 35

  De Winter Gustaaf, Laureys Petrus, L’Enfant Jules, Leys Jan Baptist, Op de Beeck Frans, Storms Guilielmus, Van den Notelaer Frans, Van Eyken Jan Baptist, Verbeeck Frans, Verhoeven Lambert, Mattheus Felix, De Coster Joseph, Iwens Frans, Schoovaerts Lodewijk, Verelst Lodewijk, Storms August, Crabbé Isidoor.

  Een dezer de genaamde Van Eyken Jan Baptist, is, ten gevolge van de slechte behandelingen in Duitschland ondergaan, bezweken bij zijne terugreis naar het Vaderland, namelijk te Luik waar hij in het gasthuis gebracht werd.

  In Duitschland hadden de weggevoerde ongehoorde behandelingen te ondergaan met het inzicht hen tot het werk te dwingen. Dit blijkt uit de twee volgende getuigenissen die ik onder meer andere gekozen heb :

Getuigenis van Alfons Soetewey te Tremeloo, Veldonck.

  Den 23 november 1916 was een der droevigste dagen van mijn leven. Even als zoveel andere jongens en huisvaders werd ik tegen wil en dank door de duitsche barbaren van vrouw en kinders weggerukt en naar Duitschland gestuurd.

  In Duitschland aangekomen werden wij in het kamp Weschede in barakken opgesloten als beesten in eenen stal, waar wij verbleven tot 1 maart 1917.

  Dan hebben ze ons naar Neerath bij Greevenbroek naar ’t werk gezonden, waar ik den zesden dag al bijna verongelukt was; zoodat ze mij met gebroken arm naar het gasthuis gedaan hebben, waar ik 42 dagen schrikkelijke pijnen, ijselijken honger en veel verdriet doorstaan heb.

  Toen mijn arm half hersteld was, moest ik terug naar ’t werk, waar ik meer slagen dan eten gehad heb, als men bieten- en raapkoolsoep en een hap slecht brood wilt eten noemen.

  Het is onmogelijk al het lijden en de ellende te beschrijven die ik daar uitgestaan heb zoo 9 maand en 7 dagen lang, en waar ik een gebrek gehaald heb voor mijn leven lang, want mijn arm doet nog altijd zeer, en nooit zal ik voor vrouw en kinderen er nog kunnen den kost mee verdienen.

Handtekening Alfons Soetewey

wordt vervolgd

Archief van het Bisdom. Oorlogsverslagen WO I

Tremelo, Parochie van OLVrouw van Bijstand

Transcriptie René Lambrechts

Parochie van Tremelo (O.L.Vrouw van Bijstand) – Gemeente Tremelo - deel 4

Bl. 36

Getuigenis van Anthonis Ignatius.

  Den 23 november 1916 werd ik met een dertigtal andere burgers van Tremeloo op den kontrool te Aerschot aangehouden en weggevoerd naar Duitschland. Bij onze aankomst in het kamp te Weschede werd ons voorgelezen : “gij zijt juist als gevangene soldaten, gij moet als zulke gehoorzamen.”

  In het kamp kregen wij : ’s morgens een halve liter soort van pap; ’s middags een liter soep of pap; ’s namiddags ongeveer 200 grammen brood. ’s Avonds een liter soep of pap. Door soep moet verstaan worden water met rapen of bladeren van rapen of raapkoolen of beeten; soms was er een weinig meel in, doch ik kan niet zeggen welk.

  Dit rantsoen was maar half genoeg om onzen honger te stillen. Van honger raapten wij op : patatenschillen, pellen van visch, pellen van appelsienen en de vischgraten uit den vuilbak. Soms bekwamen wij wat overschot van de fransche soldaten; doch meermaals werden wij belet van de soldaten iets te aanvaarden.

  In het kamp moesten wij soms twee uren lang buiten staan in koude en wind.

  Eens wilde men mij dwingen te werken : om die weigering werd ik geslaan met de bajonet zoodanig dat ik ’s morgens niet meer recht kon.

  Den 1 maart 1917 werden wij naar het werk gevoerd in de provincie Rhijnland te Nerraht in eene koolgroef. Wij weigerden te werken. Dan hebben ze ons in eene barak gesloten zonder eten tot ’s anderdaags ’s morgens 5 ure. Wij hadden daar wat strooi om op te liggen. ’s Morgens om 5 ure kwamen de soldaten ons uit de barak halen en plaatsten ons in regen en wind totdat wij ons wilden aangeven om te werken. Ik met zes andere ben alzoo blijven staan tot 11 ure; de andere zijn gaan werken. Om 11 ure werden wij in een soort kelder gesloten zonder eten en zonder bed. Die bak was zeer vuil. Er stonden onder andere twee nachtkuipen die overliepen en gevuld waren met de uitwerpsels van twee russische soldaten die daar eveneens verbleven hadden.

  Den volgende dag om 9 ure kwam men ons in dien vuilnisbak melden dat wij daar zouden blijven zonder eten indien wij voortgingen met niet te willen werken. Wij weigerden nog. Om 12 ure zelfde spel. Vreezende van honger te moeten sterven hebben wij alsdan het werk aangenomen. Dan hebben wij daar dagelijks gewerkt in de koolgroef.

  Het gebeurde dat ik mij ziek bevond. Ik moest dan om een ziekbiljet gaan. De geneesheer onderzocht mij en riep uit : “laus arbeiten”. Ik was nochtans zoo stijf dat ik bijna niet gaan kon.

Bl. 37

  Zaterdags ’s avonds werd ons opgelegd dat wij zondags ook moesten komen werken. Gingen wij niet dan kwam men ons met den stok halen en dan sloegen ze totdat wij gingen.

  Wij verdienden alzoo 12 mark per week. Daarvan werden 5 mark afgehouden voor familiegeld, zegde men, dat is om aan vrouw of ouders te zenden. Mijne vrouw heeft daar nooit iets van ontvangen.

  Om een hemd te koopen moest men een bewijs hebben van den burgemeester die dit regelmatig weigerde zoodat er onder ons waren die zonder hemd geraakten en de anderen hadden de gelegenheid niet het hunne te zuiveren. Ik ben in het vaderland teruggekeerd den 19 augustus 1917, dus na eene afwezigheid van omtrent negen maanden.

  Handtekening Anthonis Ignatius.

  Van af de eerste dagen na de wegvoering der werklieden werden er verzoekschriften ingediend aan den heer Gouverneur ten einde hunnen terugkeer naar het Vaderland te bekomen. Inzonderheid voor de huisvaders werd geene moeite gespaard. Te Leuven had men aan hunne vrouwen gezegd een verzoekschrift binnen te brengen : voor ieder dan werd een verzoekschrift opgemaakt waarin de bijzondere toestand van het huishouden uitgelegd werd. Wanneer sommige vrouwen hun verzoekschrift overhandigden werd hen zelfs gezegd dat het goed was en dat ze mochten vertrouwen hebben. Nooit is op die verzoekschriften eenig antwoord toegekomen.

   In den zomer 1917 mochten de weggevoerden de eene na den andere aan hunne familie een bezoek brengen mits belofte naar Duitschland terug te keeren om te werken. Velen hebben, na lang dralen, die belofte gedaan om hunne familie te kunnen wederzien, doch geen enkel is naar Duitschland teruggekeerd. In ’t begin hebben de Duitschers wel eenige opzoekingen gedaan om de verlofmannen terug naar Duitschland te zenden; doch, die opzoekingen bleken niet ernstig te zijn, en weldra werden de teruggekeerden geheel en al met rust gelaten.

Bl. 38

H. Ondersteuningswerken.

Voor vrouwen en kinderen van soldaten.

  Zoohaast de oorlog uitgebroken was wezrd door den eerw. Heer Pastoor het gedacht opgevat onderstand te verschaffen aan de vrouwen en kinderen der opgeroepen soldaten. De heeren studenten in verlof zouden zich gelasten wekelijks eene rondhaling te doen in de gemeente. Het gemeentebestuur zou wekelijks vijftig franken verleenen. De eerste rondhaling gedaan in de week van 2 tot 9 augustus bracht meer dan honderd franken bij. Deze was gedaan zonder voorafgaande aanbeveling op den predikstoel. Op zondag 9 augustus werd dit werk aanbevolen met de volgende woorden :

  “De week die voorbij is hebben onze vaderlandslievende studenten eene rondhaling gedaan voor de vrouwen en kinderen van onze medeburgers die het vaderland verdedigen. Die rondhaling zullen wij wekelijks vernieuwen. Wij kunnen u allen niet genoeg aanzetten aan dit werk van liefdadigheid en vaderlandsliefde deel te nemen. Iedereen geve vrijelijk volgens goeddunken, en daarom zullen de studenten zich niet op nieuw aanbieden bij degenen die hunne hulp afzeggen. Eene zaak vraag ik van allen en van ieder in ’t bijzonder : dat werk, dat niets dan lof verdient, niet te beknibbelen.”

  “Het rondgehaald geld zal des zondags na het lof uitgedeeld worden in bons voor eetwaren. Al de vrouwen van binnengeroepen soldaten gelieven hun aandeel te komen ontvangen. Zijn er die het niet noodig hebben en het willen laten voor hen die nood hebben, dan moeten zij eenvoudig den bon die hun gegeven wordt terug in de beurs steken van de studenten wanneer zij rondkomen. Ik heb liefst dat allen komen den bon halen die voor hen bestemd is opdat niemand zou verlegen zijn.”

  De inval van den vijand en onze wegvoering naar Duitschland hebben aan dit werk een einde gemaakt. De opbrengst der tweede rondhaling werd op de pastorij gestolen door de Duitschers.

Het Komiteit.

  Na onze terugkomst uit Duitschland vonden wij het Komiteit ingericht. Het Komiteit hield zich alsdan uitsluitelijk bezig met onderstand te verleenen aan de afgebranden, onderstand in brood en kleergoed.

  Later werden door het Komiteit de volgende werken ingericht : Gewone onderstand aan al de noodlijdenden; Onderstand aan de soldatenfamiliën; onderstand aan de werkeloozen; onderstand aan verminkten; oorlogsweezen en schamele armen; werk der schoolmaaltijden, der zwakke kinderen, der teringlijders.

Bl. 39

  In December 1914 werd het komiteit samengesteld als volgt : voorzitter : Petrus Feyaerts, burgemeester; schrijver : pater René De Batseleer van de congregatie der H.H. Harten; schatbewaarder : J.B. De Wit; leden : Victor Heremans; Victor Goossens; Lodewijk Dockx en Frans De Vadder.

  De eerw. Heeren pastoor en onderpastoor werden als leden van het Komiteit aangenomen bij hunne terugkomst uit Duitschland. In de maand Februari gaf Frans De Vadder zijn ontslag. Daar er van wege het provinciaal komiteit aangedrongen werd om ook een liberaal als lid van het komiteit aan te nemen, werd Prosper Fonteyn als dusdanig erkend. Deze nochtans heeft maar tweemaal de zitting bijgewoond en dan weder zijn ontslag genomen uit hoofde van zijnen hoogen ouderdom.

  In de maand Maart verliet pater René de gemeente en een weinig later nam de heer burgemeester zijn ontslag om mogelijke moeilijkheden met de bezettende macht te vermijden. Van dan af bleef het Komiteit samengesteld als volgt :

  Voorzitter : Karel Van Winkel, pastoor; schrijver : Emiel Van Giel, onderpastoor; schatbewaarder : J.B. De Wit; leden : Victor Heremans; Victor Goossens en Lodewijk Dockx.

  Victor Goossens nam zijn ontslag in 1916 en werd vervangen door Joseph Jalet. Op het einde des jaars werd nog een lid aan het komiteit bijgevoegd, namelijk Hendrik Wouters.

  In November 1917 gaven alle leden van het komiteit hun ontslag en verzochten het provinciaal komiteit in hunne vervanging te voorzien tegen 1 Januari daaropvolgende. Op aandringen van den heer Ed. Gilmont, voorzitter van het regionaal komiteit van Haacht, zijn de leden voortgegaan hun ambt uit te oefenen tot in het begin van Maart 1918 wanneer ze onwederroepelijk hun ontslag genomen hebben. De grote oorzaak van dit ontslag was de misnoegdheid onder het volk verwekt door het toepassen der reglementen over de verdeeling der eetwaren, alsmede de ondergeschikte rol welke het provinciaal komiteit van de plaatselijke komiteiten vereischte tegenover de beheerder aan denwelken de komiteitszaken geheel en al toevertrouwd werden.

  Hier laten wij nu eenige tafels volgen die den toestand van hoogeraangehaalde ondersteuningswerken telkens op 31 December weergeven :

Er volgen nu een reeks tabellen met cijfers.

Bl. 43

Hoofdstuk X.

Geestelijken in de gebeurtenissen betrokken.

- Eerw. Heer Karel Van Winkel, pastoor; aangehouden den 28 augustus en gebracht in de Kerk van Aerschot; van daar weggevoerd naar Duitschland den 6 september 1914.

- Eerw. Heer Emiel Van Giel, onderpastoor: idem.

- Frater Edgard De Coster; frater Octaaf Igodt en broeder Julius Haegen bevonden zich in 1914 in het klooster te Ninde. Zij zijn op het einde van augustus gevlucht naar West Vlaanderen en van daar naar Holland, waar ze door de belgische militaire overheid opgeroepen. Zij hebben in het leger gediend als ziekenverzorgers.

  Thans bevinden zich in het klooster der Picpussen te Ninde 10 brankardiers die tijdens den oorlog dienst gedaan hebben. Hier volgen hunne namen :

- Frater Pamphilus (Lodewijk) Verdeyen van Herent, was aug. 1914 leraar in het Damiaangesticht te Aerschot; werd den 6 september weggevoerd naar Duitschland. Hij heeft zijne eeuwige beloften uitgesproken en is thans leerling in de Godgeleerdheid.
- Frater Edgard De Coster; hoger reeds genoemd, heeft tijdelijke geloften uitgesproken en is leerling in Godgeleerdheid.
- Frater Leopold (Willem) Jeurissen van Vlijtingen, novice, leerling in de wijsbegeerte.
- Frater Oswald (Joseph) Van Neste van Gulleghem, idem.
- Frater Odilo (Antoon) Van Gestel van Borgerhout, idem.
- René Muller van Antwerpen, postulant, leerling in de wijsbegeerte.
- Matthijs Gielen van Vlijtingen, idem.
- Jaak Bos van Turnhout, idem.
- Lodewijk Van de Velde van Schoten, idem.
- Frater Octaaf (Gaston) Igodt, hoger genoemd, van Watou, novice leerling in wijsbegeerte.

Parochianen onder de wapens.

In 1914 werden 55 parochianen onder de wapens geroepen. Onder dezen waren 27 gehuwden hebbende samen 70 kinderen. Van dezen zijn er drie geboren na het vertrek van vader.

Bl. 44

  In het begin van den oorlog waren er geene vrijwilligers, doch naderhand hebben de volgende jongelingen als vrijwilligers het leger vervoegd : Feyaerts Joseph; Van den Notelaer Alfons; Storms Frans; De Keyzer Joseph en Van Vlasselaer Leo.

  Tijdens den oorlog werden nog opgeroepen 32 parochianen die zich in het buitenland bevonden; zoodat in ’t geheel 92 parochianen in het leger hebben dienst genomen.  Er zijn enkel vier parochianen gesneuveld, namelijk, Hendrik Verhaegen, vader van twee kinderen; Alfons Verbeeck; Alfons Claes en Alfons De Mees.

  Een soldaat werd verminkt te Luik, namelijk Franciscus Van Eyken, vader van 4 kinderen. Hij is getroffen geweest in den schouder en kan van zijnen arm geen gebruik maken.

  Geboorten en sterfgevallen.
1913 Geboorten : 95 sterfgevallen : 40
1914                     58                         26
1915                     68                         27
1916                     57                         22
1917                     57                         32
1918                     58                         42

  In november 1918 zijn 16 personen gestorven ten gevolge van de Spaansche griep.

  Hoofdstuk XI
Huiszoekingen in kerken of kloosters. – De opname der klokken.

  Huiszoekingen in kerken of kloosters hebben alhier geene plaats gehad.
Bij de opname der klokken ben ik niet tegenwoordig geweest. Voor zooveel ik mij herinner heeft deze opname plaats gehad in de maand juni 1918. Ziehier wat Lod. Dockx, koster, desaangaande getuigt.

  “Op zekeren dag kwamen er bij mij twee Duitschers welke vroegen om op den toren te gaan om de klokken te meten; na dit gedaan te hebben en al de opschriften en versiersels der klokken zorgvuldig aangeteekend te hebben, zijn ze naar het hoogzaal gekomen en hebben daar de groote orgelpijpen gemeten en nagezien uit welk metaal zij vervaardigd waren.”

Bl. 45

Hoofdstuk XII

Feiten van verscheiden aard.

  Bijzondere daden van vaderlandsliefde heb ik niet aan te stippen.

  In het moeilijk Komiteit werk heb ik bij de leden van het Komiteit en ook bij anderen goede en bereidwillige helpers aangetroffen : aan hen allen mijnen innigsten dank. Eenmaal heb ik een gebrek aan offervaardigheid bevonden bij personen van dewelke ik nochtans eene gansch bijzondere offervaardigheid had mogen verwachten.

  Onder de landbouwers zijn er zeker menschen geweest die niet naar woekerprijzen getracht hebben, en die hunnen evennaaste vooral de armen genadig behandelden. Ik persoonlijk heb bij brave menschen steeds waren bekomen aan fatsoenlijken prijs. Doch de menschen die liefdadig gehandeld hebben roemen hun eigenzelven niet, en degene die het voorwerp van hunne liefdadigheid geweest zijn zwijgen het ook. Om wille der waarheid moet ik nochtans bekennen dat de algemeenheid der landbouwers, enkele uitzonderingen daargelaten, voor hunne waren de hoogste prijzen eischten : velen waren bevreesd van te weinig te vragen. Er worden personen genoemd die brood vervalschten met gekookte aardappelschillen en raapkoolen, en dit mengsel verkochten aan 7.50 fr. en meer den kilogram.

  Er is tijdens den oorlog veel gestolen bijzonder op de velden, doch niet zoozeer uit nood en voor eigen gebruik dan wel om het gestolene te verkoopen aan woekerprijzen. Het geld alzoo vergaard werd gebruikt voor spel en vermaak. Het is ongelooflijk hoe zeer de jonkheid tijdens den oorlog bedorven werd door zucht naar geld en vermaak.

  Meermaals heb ik van op den predikstoel den parochianen herinnert dat het niet betaamd zich aan overdreven vermaken over te leveren, terwijl onze soldaten aan den IJzer hun bloed voor het vaderland veil hadden en den dood te gemoet liepen; ik beriep mij op hunne vaderlandsliefde; ik gewaagde zelfs van het genoegen dat zij den vijand verschaften met te juichen terwijl het vaderland treurt. Dit alles maakte geenen indruk : er was geld, gemakkelijk vergaard en de voorraad eens uitgeput kon spoedig vernieuwd worden, waartoe zou het dan dienen tenzij tot plezier en vermaak? Ook werd er op de kermissen tien, twintigmaal zooveel geld verkwist dan vroeger.

  De Duitschers van den omtrek namen regelmatig aan de kermissen deel en keerden nooit dan wel beschonken naar huis. Daartoe hoefden zij geen geld op zak te hebben : van dieven en smokkelaars mochten zij drinken zooveel zij wilden. Er wordt van een dezer verhaald dat hij op een enkelen kermis vijf honderd mark met de Duitschers verteerde.

Bl. 46

Hoofdstuk XIII

De ontruiming.

  Op donderdag 7 november ontvingen wij het eerste bezoek van vijandelijke troepen op weg naar Duitschland. Aangaande dezen niets bijzonders op te merken.

  Vanaf dijnsdag 12 november tot maandag 18 november had de gemeente Tremeloo aanhoudend vijandelijke troepen te vernachten. De neerslachtigheid der officieren was merkbaar, en wat de soldaten betreft, het groot getal wapens door hen weggeworpen geeft genoeg hunne ware gevoelens te kennen.

  Er valt niets op te merken aangaande de houding der vijandelijke legers ten opzichte van de inwoners. Op de pastorij waren de officieren zoowel als de eenvoudige soldaten die hen dienden zeer inschikkelijk en voorkomend.

  Voor het overige heb ik veel klachten gehoord over schade die zij aan de inwoners veroorzaakt hebben door het gebruik van ongedorschen graan, van hooi en ander veevoeder dat de landbouwers zelf groot noodig hadden. In den nacht van donderdag tot vrijdag werden twee paarden opgeëischt. In de scholen werden verschillige banken aan stukken gekapt en opgestookt; de deuren der gemakken ondergingen hetzelfde lot.

  Niettegenstaande mijn verzet werd de Kerk in den nacht van donderdag tot vrijdag door de Duitsche soldaten ingenomen. Vier wassen kaarsen, drie handdoeken en een paar pantoffels werden gestolen. De troepen trokken verder rond drie uur ’s morgens en lieten veel wapens en schietvoorraad achter.

Hoofdstuk XIV

De bevrijding.

  Nauwelijks hadden de laatste vijanden het grondgebied van de gemeente verlaten, of de vaderlandsche werd op den kerktoren geheschen en met tallooze vreugdeschoten begroet.

Bl. 47

De inwoners maakten gebruik van de wapens door den vijand achtergelaten om de bevrijding te vieren. De vreugdeschoten hadden buitendien een heilzaam gevolg : zij ontnamen aan de dieven hunne stoutmoedigheid. Deze waren nu overtuigd dat er wapens in overvloed voorhanden waren, en zij twijfelden geenszins of die wapens zouden bij gelegenheid tegen hen gebruikt worden.

  De eerste belgische troepen deden hunne intrede te Tremeloo op donderdag 21 november. Zij werden verwelkomt door het gelui der groote klok die hare vreugdetonen uitgalmde en de inwoners noodigden onze helden te gemoet te snellen. Dit gebeurde dan ook en eene vroolijke Brabançonne werd door eenige inwoners aangeheven.

  Op dit ogenblik april 1919, zijn het meestendeel onzer uitwijkelingen uit hun ballingschap teruggekeerd. Degene die uit Engeland terugkeeren zijn ten uiterste tevreden over hun verblijf aldaar : zij hebben noch honger noch gebrek geleden. Zij hebben er gewerkt om hunnen kost te verdienen, doch geld verzameld hebben zij niet. Het eenige waar ze goed van voorzien zijn is kleergoed.

  Degene die uit Holland wederkeeren zijn min tevreden : zij beweren veel honger geleden te hebben. Een geruimen tijd kregen zij niet meer dan twee honderd grammen brood en vier of vijf aardappelen per dag. Daarbij soep die weinig of geene voedzame bestanddeelen bevatte.

  Eenen en anderen keerden blijgemoed naar het Vaderland weder, waar hen, helaas! eene droevige teleurstelling verwachtte. Geen woonst : enkel nog de puinen van hunne vroegere woningen; geen bed : sommige zijn genoodzaakt te slapen tegen den grond op wat strooi; geen land : het land dat zij vroeger bewerkten ging tijdens hunne afwezigheid over in de handen van andere huurders. Dus ook geen werk, geene kostwinning. Laat ons hopen dat het nationaal komiteit of het landbestuur dien toestand zal willen inzien en de noodige hulp verleenen.

  Ik eindig. Ik heb alle feiten onpartijdig medegedeeld, en desgevallend mijn gevoelen uitgedrukt volgens ik in geweten oordeelde. Moge mijn werk eenig nut voor de geschiedenis opleveren.

  Handtekeningen :
K Van Winkel - pastoor Tremeloo
Feyaerts - gemeentesecretaris Tremeloo
F. Verhoeven - bakker Tremeloo

Bl. 48

Bijvoegsel aan hoofdstuk IV

In Ballingschap

  Den 28 augustus 1914 werden de volgende personen van Tremeloo door de Duitschers aangehouden en opgesloten in de kerk van Aarschot. Eerw. Heer Karel Van Winkel, pastoor; Eerw. Heer Emiel van Giel, onderpastoor; Alfons Michiels; Guilielmus Van Vlasselaer; Lodewijk Van Vlasselaer; Jan Baptist Goeron; Lodewijk Haegemans; Pepinus Torfs en Frans De Preter. Deze personen werden aangehouden deels op den steenweg Lier-Aerschot, deels te Heyst-Goor. Enige aanteekeningen getrokken uit het notaboekje van Alfons Michiels.

28 augustus - Gevangengenomen op den steenweg Lier-Aerschot. -Gebracht in het kolenkot van M. Van Tricht. -Twee uren in eene weide. -Aankomst in de kerk om half vijf. -Water en brood. -Slapen op de stoelen.

29 augustus - Wat droevig geschrei der kinderen met ons in de kerk opgesloten. - Wat duurt de tijd lang. -Vandaag brood en soep.

30 augustus - In de kerk aankomst van Aerschotsche burgers die eerst naar Leuven gestuurd waren en nu teruggebracht werden naar Aerschot. - Vrouwen en kinderen worden overgebracht naar de woning van notaris Fontaine recht over de Kerk.

31 augustus - Om 4 ure nog geen eten gehad. - Een stuk brood en een klein stuk spek, gift van een burger van Aerschot, werden wij ontstolen. -Goed nieuws : morgen mogen wij vertrekken.

1 september - Nieuwe wachten zen streng. - Weinig eten maar veel gekijf en gegrol der wachten. - Bittere teleurstelling : van vertrek geen spraak meer.

2 september - Burgers moeten de kerk kuischen. - 's Morgens een stuk brood, 's middags soep. - Een jonge huisvader van Westmeerbeek is zot geworden; hij wil zich de keel oversnijden met een stuk glas : dit wordt hem belet. Dan wil hij zich dooden tegen de verwarmingstoestellen.

3 september - Eten redelijk goed, doch ontoereikend. - Wij worden medegedeeld door de vrouwen van Aerschot die brood, fruit en koffie brengen voor hunne familieleden. - In den nacht van 2 tot 3 september om half drie sterft een jongeling van Aerschot juist voor mij.

Bl. 49

4 september – Weinig voedsel. – Wij kunnen in stilte wat brood en tabak kopen. – Eenige vrouwen uit Tremeloo komen hunne mannen en broeders bezoeken en brengen slecht nieuws : alles is afgebrand.

5 september – Verheugend nieuws : morgen zondag mogen de priesters mis doen en de burgers die willen mogen tot de H. Communie naderen.

6 september – De dag verheugend doorgebracht. – Al de priesters hebben mis gedaan. – De burgers boven de 45 jaar mogen vertrekken. – Om half vijf slecht nieuws : allen naar Duitschland. Droevige stoet. Gekerm en geween van vrouwen en kinderen.

7 september – In de statiën waar onze trein blijft staan worden wij aanzien als bandieten.

8 september – Aankomst te Sennelager. –Eerst verscheidene uren wachten. – Dan krijgen wij een stuk brood. – ’s Middags naar het bad. – Slapen onder den bloten hemel.

9 september – Drie engelsche soldaten worden met handen tegen den rug tegen eenen boom gebonden : dat is de straf voor de minste overtreding. – Slapen in open lucht.

10 september – Drie zieken zien wegdragen. – Slapen hetzelfde.

11 september – Ik ben stijf van buitenslapen. – Wij kregen een deksel. – ’s Nachts felle regen : het water loopt onder mijn lichaam door.

12 september – De zon komt vroeg te voorschijn en wel van pas om onze natte kleederen te droogen: de wind helpt ook. – Te weinig eten. – Zieken naar het gasthuis.

17 september – Wij worden naar het verhoor geroepen : 6 van Tremeloo; 6 van Busschot en 6 van Heyst-Goor. Ik dacht dat is voor de priesters dat wij zullen moeten naar het verhoor gaan. Het was zoo. Ik deed mijn best om de anderen eenigen goeden raad te geven. Die binnen geweest waren werden afgezonderd. Ik werd de laatste ondervraagt als volgt :
-Hoe is uw naam?
-Alfons Michiels.
-Uw beroep?
-Schrijnwerker.
-Waar woont gij?
-Te Tremeloo in het dorp.
-Kent gij de pastoor van Tremeloo
-Ja.
-Hoe was die ten opzichte van de Duitsche soldaten?
-Ik geloof dat hij Duitschgezind was, want den 19 augustus zijn er velen gaan wijn drinken; ik weet ook dat er Duitsche officiers geeten hebben, en hij is bij mij geweest met twee Duitsche soldaten om logist.

Bl. 50

-Wat is er van de geweren van Tremeloo geworden?
-De Burgemeester heeft die doen binnen brengen.
-Ja, maar er is een gebleven en de pastoor heeft toegelaten van uit den toren daarmede te schieten op de Duitsche soldaten?
-Neen, mijnheer , dat is niet waar.
-Ja wel !
-Neen, Mijnheer.
-Ja wel !
-Neen Mijnheer.
-Zeker is het waar geweest?
-Neen Mijnheer, en daar ik tegen de kerk woon, zou ik dat moeten gezien of gehoord hebben, en anders ten minste hooren zeggen, het is niet waar geweest.

18 september – Slechte nacht. – Hevige windvlagen die de pilaren in onze tent deden omvallen. – Vier zieken zien wegdragen.

19 september – Koude nacht. –Geluk gehad een pint bier te drinken in de kantin. – Worst gekocht van een franschen soldaat. – 2 Zieken zien wegdragen. – Namiddag aankomst van nieuwe gevangenen waaronder drie van Werchter.

20 september – Om 9 ure worst. – ’s Middags soep, daarna een stuk brood. – Wind en regen. – Een zieke engelsche soldaat zien wegdragen.

21 september – Slapelooze nacht. – Twee burgers naar het hospitaal vervoerd. – Om half zeven slapen op ons strooi met eene sargie in de flauw verlichte tent; doch ik kan mij niet verwarmen.

22 september – Slecht geslapen. –Koude voeten. – Twee personen voor eene kleine overtreding gedurende twee of drie uren aan eenen boom gebonden. Alle gevangenen loopen doorheen en spreken niet dan van voedsel. – Om 6 ure slapen gegaan doch niet kunnen verwarmen.

23 september – Honger. – Groot geluk : een soldaat koopt voor mij uit medelijden een brood van een mark. Dit deel ik met een vriend Gust Budts van Werchter; mijn deel, deel ik nog met Lod. Van Vlasselaer. Wij worden afgezonderd : rond den avond worden 200 belgen met 400 fransche burgers in eene tent geduwd.

24 september – ’s Morgens om 6 ure naar de statie van Sennelager. – Om half twaalf aankomst te Werl in de gevangenis.

Bl. 51

In de gevangenis

  De tien eerste dagen na onze aankomst te Werl hebben wij doorgebracht elk in eene cel inhoudende 22 kubieke meters lucht. Mijne cel was zeer goed ingericht en van een verwarmingstoestel voorzien. Voor de nachtrust beschikte ik over een engelsch bed met ressort en twee wollen dekens. Niettemin heb ik de eerste nachten slapeloos doorgebracht: nu meer dan ooit dacht ik aan mijn vaderland, aan mijn geboortedorp, aan mijne woning, aan mijne familie. Die tien dagen in verveling overgebracht schenen mij jaren.

  De vier eerste dagen hebben wij onze cel moeten houden zonder buiten te komen. Van op den vijfden dag mochten wij 20 minuten buiten wandelen. Daarin werden wij behandeld als andere gevangenen: wij moesten op bepaalden afstand van elkander blijven en mochten niet spreken.

  Den 11den dag moet ik werken in eene smidse. Mijn werk bestond in den voorhamer te slaan en den blaasbalg te trappen. Dit was buitengewoon zwaar werk. Gedurende zes dagen heb ik dit werk verricht; daar ik het niet langer kon volhouden werd ik aan eene machien geplaatst. Dit werk was nog te zwaar om reden dat men aanhoudend werken moest. Wilde men een oogenblik rusten of adem scheppen dan was het kijven en grollen bovenarms. De officieren vooral schenen kijven en schelden op bijzondere wijze aangeleerd te hebben.

  Als voedsel kregen wij dagelijks: ’s morgens koffie met 250 grammen brood. Het brood was vervaardigd uit 80% meel en 20% meel van aardappelschillen. Om 12 ure kregen wij soep. Deze soep was gemaakt met boonen, raapkolen, vitsen, aardappelen, enz, er was ook een weinig vleesch in, doch minder dan in Sennelager. Om 6 ure kregen wij nogmaals 250 gr brood en daarbij als dranck een liter water met melk. Van 100 liters afgeroomde melk vervaardigde men 700 liters van dien dranck.

  Gedurende al den tijd dat wij te Werl doorbrachten hebben wij driemaal voor 50 pfenningen mogen koopen in de kantien. Door al mijn werk had ik ten laatste vier mark en 31 pfenningen verdiend.

  Den 11 Februari 1915 liepen ons ballingschap en onzen dwangarbeid ten einde. Om 7 ure 15 ’s morgens vertrokken wij uit Werl om den 13 ’s morgens te Brussel aan te komen.

(handtekening) Alphons Michiels

Verklaring van Frans De Preter, landbouwer te Tremeloo Geetsvondel.

  Ik ben gevangen genomen te Boisschot den 28 augustus 1914. Ik werd met honderden anderen burgers opgesloten in de kerk van Aerschot tot 6 september ’s avonds. Van daar naar Deutschland : veertien dagen in Sennelager en dan naar Werl in Westfalen. Daar heb ik in de gevangenis gezeten. Ik moest eerst in den hof graven en later met os en paard rijden. Ik heb geene mishandelingen ondergaan : alleenlijk niet genoeg eten gekregen. Te Werl bestond onze kost uit 500 grammen brood en één liter soep, die bestond uit boonen, raapkoolen , vitsen, aardappelen, enz; er was ook een weinig vleesch in doch minder dan te Sennelager. Wij zijn in het vaderland teruggekeerd den 13 Februari 1915. Voor mijn werk heb ik ontvangen 10 mark en 76 pfenningen.

(handtekening) Frans De Preter.

Bl. 52

Ons Ballingschap.

Verhaal van den eerweerden Heer Karel Van Winkel, pastoor te Tremeloo.
Op vlucht.

Den 27 augustus om half zeven ’s avonds had ik mijne pastorij verlaten en was samen met mijne meid den nacht gaan doorbrengen op de pastorij te Bael. Mijn eerw. Heer onderpastoor had een nachtverblijf gevonden op het gehucht Bolloo. De reden waarom wij besloten te vertrekken was het naderen der Deutsche brandstichters.
’s Anderendaags, den 28 augustus, meende ik naar mijne pastorij terug te keeren; maar op het gehucht Langerechte gekomen werd ik gewaarschuwd door de parochianen dat de Deutschers in het dorp alles in brand staken en als bezetenen te werk gingen. Ik gelastte een mijner parochianen den eerw. Heer onderpastoor te zeggen dat hij zich naar zijnen vader te Koersel zou begeven, dat ik eveneens voornemens was te vertrekken.
Ik begaf mij dan naar de parochie Heyst-Goor. Op de pastorij las ik juist in de “Bien Public” dat de forten van Luik nog altijd stand hielden, toen de eerw. Heer pastoor Wouters kwam binnengestormd en riep : “ de Deutschers zijn daar, spoedig vluchten.” Ik volgde hem in den hof. Daar sprak hij van ons te verbergen in het hout. Ik zegde : neen, dat niet, dan ga ik liever terug binnen. Ik wist bij ondervinding dat de Deutschers schoten wanneer zij ergens van verre eenige beweging bemerkten. Daarbij den 19 augustus had ik van de Deutschers niet te klagen gehad, en ik vertrouwde dat het nu eveneens alzoo zou verloopen.
Ik ging dan terug binnen en opende de voordeur om te zien wat er op straat gaande was. Een tiental Deutschers waren juist voor de pastorij op straat. Zij waren vergezeld van eenen wagen met twee paarden bespannen. Ik ging er naartoe en vroeg wat zij verlangden. Zij vroegen den sleutel der Kerk. Deze werd hen besteld en ik vergezelde hen naar de kerk. Daar gingen zij op den toren, waarschijnlijk om te zoeken naar wapens die zij er natuurlijk niet vonden. Hunne houding was voorkomend en beleefd en boezemde mij vertrouwen in zoodanig dat ik den eerw. Heer pastoor Wouters deed verwittigen zich gerust te vertoonen. Deze kwam alsdan buiten met eene kas cigaren waarvan hij er aan de soldaten elk twee of drie overhandigde.

Aangehouden.

Al de personen die zich straat vertoonden werden door de Deutschers samengeroepen.

Bl. 53

Bij slot van rekening moesten de mannen eenige stappen medegaan tot bij den ‘Hauptman’, doch zij zouden onmiddellijk terugkeeren. Ik was blootshoofd en om op dien laatsten oogenblik geen argwaan te verwekken vroeg ik ook niet om mijn hoed te halen.
Wij werden gebracht tot op den grooten steenweg Aerschot-Lier. Daar stond een officier vergezeld van nog andere Duitschers. Ik meende dezen aan te spreken, doch er werd mij toegesnauwd : “ich wollen nicht sprechen mit ihr”. Wij werden vier en vier geplaatst en vervoegd met andere burgers die reeds vroeger aangehouden werden, en de komst van nieuwe gevangenen afgewacht hadden in een kolenmagazijn. Onder deze laatsten bevond zich mijn onderpastoor Emiel Van Giel. Hij werd aangehouden op den steenweg Aerschot-Lier. Toen hij vroeg waarom men hem aanhield kreeg hij voor antwoord : omdat men te Leuven op ons geschoten heeft. Mijn onderpastoor werd vooraan gesteld en er werd hem gezegd : gij blijft borg voor degenen die zouden wegloopen. Daarenboven moest hij het volk verwittigen dat degenen die beproefde weg te loopen, zou doodgeschoten worden.

Op weg naar Aerschot.

Toen al de gevangenen, een honderdtal ongeveer, op rijen van vier geplaatst waren, moest de karavaan vooruit in de richting van Aerschot. Op ongeveer eene halve uur afstand van Heyst-Goor werden wij in eene weide gebracht, waar men ons gebood neer te zitten. Daar hebben wij twee uren vertoefd. Intusschen hoorden wij boven ons hoofd de bommen sissen die voor Heyst-op-den-Berg bestemd waren en afgezonden werden door kanonnen te Busschot geplaatst.
Eindelijk werd de reis voortgezet naar Aerschot. Het was tamelijk warm en velen even als ik hadden grooten dorst. Halverwege Aerschot kwam de vrouw uit eene herberg buiten met eenen emmer water. Zij had ons van verre zien aankomen en met reden vermoed dat wij lust zouden gehad hebben om te drinken. Er werd ons toegestaan in der haast een teug water door te halen.
De soldaten die ons omringden waren nog van de ergste niet; er waren er wel tusschen die ons brutaal aanspraken, doch er waren er ook anderen die poogden ons gerust te stellen.

Aankomst te Aerschot.

In Aerschot waren de straten met soldaten vervuld. Bij het zien van dien groep burgers, waaronder drie geestelijken, ontstond er een ononderbroken geroep van ‘schweinhunden’ en ‘sie mussen ersoschen werden’. Het was vooral op de geestelijken dat zij het gemund hadden. Wij werden naar de kerk gebracht.

Bl. 54

Alvorens de kerk binnen te treden moesten wij een zorgvuldig onderzoek doorstaan. Onze zakken moesten uitgeladen worden en onze pennemessen werden afgenomen : dit waren gevaarlijke wapens die de zegepraal van het machtige Deutschland konden verhinderen. Wij werden bovendien nog eens afgetast. Zoolang dit onderzoek duurde werden wij aanhoudend beledigd en ‘schweinhunden’ genoemd. Nu mochten we de kerk binnen.
In de kerk moesten de leeken zich vervoegen bij een vijf honderd mannen, vrouwen en kinderen, die zich reeds in het schip der kerk bevonden; wij geestelijken werden gebracht op de koor alwaar wij als lotgenoten ontmoetten de eerweerde heeren pastoor en onderpastoor van Busschot, en de eerweerde paters en broeders der congregatie van de H.H.Harten, Damianusgesticht te Aerschot. Deze ontmoeting was voor ons een groote troost. Mij dunkt ik zie nog voor mijne oogen pater Simon Goovaerts en zijne broeders die ons vanuit het gestoelte met een lachend en geruststellend gezicht bejegenden om ons op te beuren en moed in te spreken.
Onder onze lotgenoten in de kerk van Aerschot bevonden zich broeder Sylvarius Van Volsem, genaturaliseerde Amerikaan, en broeder Adelberken Craste, hollander. De papieren van dezen waren volkomen in regel, niettemin werden zij niet onmiddellijk in vrijheid gesteld : zij moesten wachten tot zondag 30 augustus. Pater Camillus Busard en broeder Willibrordus Slaets waren beiden hollanders, doch hadden hunne papieren niet bij : zij werden enkel den 5 september losgelaten.
Buiten deze vier bevonden zich in de kerk de volgende geestelijken en broeders :
Eerw. Heer A. Houtmeyers, pastoor te Boisschot,
Eerw. Heer F. Mellaerts, onderpastoor te Boisschot,
Eerw. Heer G.H. Wouters, pastoor te Heyst-Goor,
Eerw. Heer A. Houtmeyers, pastoor te Boisschot,
Eerw. Heer K. Van Winkel, pastoor te Tremeloo,
Eerw. Heer T. Van Giel, onderpastoor te Tremeloo,
Eerw. Heer Simon Goovaerts, overste, Damianusgesticht Aerschot,
Eerw. pater Arthur Deckers, Damianusgesticht Aerschot,
Eerw. pater Lambertus Van Quathem, Damianusgesticht Aerschot,
Eerw. pater Hilonius De Busscher, Damianusgesticht Aerschot,
Eerw. pater Joannes Lud. Nijs, Damianusgesticht Aerschot,
Eerw. pater Blasius Moors, Damianusgesticht Aerschot,
Eerw. pater Leo Teyaerts, Damianusgesticht Aerschot,
Frater Pamphydus Verdeyen, Damianusgesticht Aerschot,
Frater Joris De Freye, Damianusgesticht Aerschot,

Bl. 55

Broeder Rufirius Vreugde, Damianusgesticht te Aerschot,
Broeder Benedictus Louez, Damianusgesticht te Aerschot,
Broeder Gerard Linkens, Damianusgesticht te Aerschot,
Broeder Simon Allaerts, Damianusgesticht te Aerschot,
Broeder Gonsalve Teugels, Damianusgesticht te Aerschot,
Broeder Amandus van de Broeders van Scherpenheuvel.
Buitendien bevond zich onder ons een wereldlijke : Mr. Huysmans, onderwijzer te Aerschot. Al de paters en broeders droegen den band van het Rood kruis van België. Pater Hubertus Verschueren bevond zich uit hoofde van ziekte in het klooster der zusters : hij werd later met ons naar Duitschland gezonden.

Ons verblijf in de kerk te Aerschot.

Den 28 en den 29 augustus bestond onze kost uit water en brood. De twee eerste nachten moesten wij overbrengen in het gestoelte. Den derde nacht zegde men ons het altaartapijt te nemen, dit uit te spreiden op den vloer langs de muur van de sacristij en ons daarop neer te leggen. Later werden ons ook eenige bussels strooi bezorgd, doch veel te weinig voor drie en twintig personen.
Vanaf zondag 30 augustus werd ons lot wat verzacht door de zusters en andere liefdadige personen die ons boterhammen, koffie, melk en fruit bezorgden. Daarenboven was de meid van den heer pastoor van Boisschot erin gelukt aan haren meester een gebraden kieken te doen bestellen, en de zusters van Tremeloo hadden ook aan hunne geestelijken gedacht en ons boterhammen en kaas doen geworden. Brave zielen! ’t Was Tremeloo kermis in de kerk van Aerschot.
De Duitschers ook bezorgden ons wat buiten brood en water. Eenmaal boden zij ons zelfs een glas wijn aan. Wij lieten het ons smaken zonder teruggehouden te zijn door de gedachte dat het gestolen wijn was. Op zekeren dag bracht men ons een stuk spek. Terwijl de Duitscher het aan mijn onderpastoor overhandigde voegde hij er spottend bij : “Schweinenfleisch is gut für Scheinhunden”. Wij kregen nog soep met aardappelen en vleesch doch zeer onregelmatig. Het is eens gebeurd dat men daarmede afkwam om 11 ure ’s nachts. Aardappelen en rijst werd ons ook eens opgediend. Het is gebeurd dat burgers in de kerk om 4 ure namiddag nog volkomen nuchter waren. Onder dat opzicht waren wij priesters iets bevoordeeligd door de tusschenkomst der liefdadige personen.

Bl. 56

De twee eerste dagen mochten wij, om onze noodwendigheden te voldoen, gebruik maken van het gemak der herberg op den hoek der Kerkstraat. Wij werden telkens door eenen schildwacht vergezeld. Eens dat ik van daar naar de kerk terugkeerde werd ik door eenen soldaat aangesproken die mij vroeg : “do you speak english?” Ik antwoordde : “nein”. Die vraag had voor doel te onderzoeken of wij soms geene engelsche officiers waren in priesterkleederen. Een “yes, sir” ware misschien voldoende geweest om hen daarvan te verzekeren.
De volgende dagen werd het gemak der herberg ons ontzegd. Men had op het oud kerkhof eenen diepen put gegraven. Op vier palen had men een balk en eene plank genageld. Daar in het openbaar mochten wij ons ontlasten. ’s Nachts werden emmers in de kerk geplaatst. Dezelfde emmers dienden voor nachtpotten, daarna voor waskommen en dan voor waterkruiken om ons drinken te bezorgen.
De drie eerste dagen mochten wij niet buiten de kerk komen tenzij om hoogergemelde reden. Het hoeft niet gezegd dat de lucht in de kerk bedorven was en wel zoo zeer dat de Duitschers zelf het zelf het bemerkten. Wij zouden dan ook dagelijks eene halve uur mogen buitengaan om versche lucht in te ademen. Dit gebeurde op het oud kerkhof nabij den put die voor gemak diende. Wij moesten daar wandelen op afstand de eene achter den anderen rond het kerkhof. Onze wandeling werd niet zelden vervroolijkt door de spotternijen der soldaten die ons bewaakten.
Toen wij den 28 augustus in de kerk gebracht werden was deze bezet niet alleen met vier honderd of meer mannelijke burgers maar ook nog met vrouwen en kinderen. Vrouwen en kinderen werden den volgenden dag namiddag overgebracht naar de woning van den heer notaris Fontaine, recht tegenover de kerk. Dat gebeurde waarschijnlijk om plaats te maken voor gevangenen die zondag morgend uit Leuven aangebracht werden.
Een der eerste dagen van de week werd er aangekondigd dat de mannen boven de vijf en veertig jaar zouden mogen vertrekken. Wij vroegen aan den feldwebel of dit ook was voor de priesters? Het antwoord klonk : “nein, sie sind extra”. Al goed want ik meende eene kleine leugen te wagen. Daar ik 45 jaar was op drie maanden na zou ik mij zeker voor een ouderling van 45 jaren uitgegeven hebben.
Terwijl wij in de kerk verbleven spraken wij zoo weinig mogelijk met de Duitschers die ons bewaakten, of om uit nieuwsgierigheid kwamen in oogenschouw nemen.

Bl. 57

Nochtans waren er twee onderofficieren die ons eenige genegenheid betoonden en die we dan ook eens meer het woord toestuurden. Deze vertelden ons op zekeren dag dat in den nacht twee Duitsche soldaten geweerschoten gelost hadden van uit het klooster der paters; dat zij gelukkiglijk betrapt waren en ook eene straf hadden opgeloopen. Zij noemden die daad “eine schweinerei!” Dit was zij ten minste, want die schurken hadden voorzeker geen ander doel dan de terechtstelling van eenige schuldelooze burgers uit te lokken.
Deze laffe daad van twee Duitsche schurken zal eventueel niemand verwonderen wanneer men in aanmerking neemt dat bijna dagelijks een officier in de kerk kwam afkondigen : “verleden nacht is er nogmaals op onze soldaten geschoten, indien er dezen nacht nog geschoten wordt dan zult gij allen, de priesters op de eerste plaats, doodgeschoten worden”. Zulke bedreigingen konden niet anders dan gewetenlooze en bloeddorstige monsters aanzetten om daden te plegen die een onrechtveerdig bloedvergieten zouden voor gevolg hebben.
De gezegden van dien officier waren natuurlijk valsch en dienden enkel om de opgehouden burgers schrik aan te jagen en mogelijke opstand te voorkomen. Zoo oordeelden wij er over, doch zoo oordeelden sommige Duitsche monsters niet : zij hadden vroeger wat anders ondervonden. Die bedreigingen hadden waarschijnlijk nog voor gevolg dat een burger in de kerk zijn zinnen verloor en poogde zich te zelfmoorden met een stuk glas.
Een burger van Aerschot is in de kerk gestorven ten gevolge van eene bloedspuwing. Hij werd op het oud kerkhof begraven; een der priesters werd gevraagd om de kerkelijke gebeden te lezen. Het was de eerw. Heer Wouters, pastoor van Heyst-Goor, die zich daarmede gelastte.
Aan de geestelijken was het streng verboden te spreken met de burgers in de kerk. Nochtans den zaterdag 5 september werd ons door een Duitscher gevraagd of wij in de kerk wilden biecht hooren voor de aanwezigen die verlangden te biechten. Wij raadpleegden elkander en vonden dat zulks gevaar opfeverde. Immers moest er naderhand onder dit volk eenige oproer, hoe onbeduidend ook, ontstaan, dan zou de schuld daarvan op de biechtvaders geworpen worden. Terzelfder tijd vernamen wij dat de kommandant ons toestond den volgenden dag mis te lezen. Die toelating werd met veel genoegen ontvangen en den volgenden dag, zijnde zondag 6 september, voelden wij ons innig gelukkig het H. Sacrificie den Heer te mogen opdragen. De heer kommandant Wenne heeft dien dag de mis zeer godvruchtig bijgewoond.
Het is van af zaterdag 5 september dat wij van wege den kommandant eenige voorkomendheid ten onzen opzichte bemerkten. Buiten de toelating van biecht te hooren en den volgenden dag mis te lezen, stond hij ons nog toe van daar af vrij in en uit de sacristij te gaan, waarvan men de deur opengebroken had; en gebruik te maken van de W.C. die zich aldaar bevindt.

Bl. 58

Dit alleen moesten wij zorgvuldig vermijden : langs den kant der straat geen enkel venster openen, zooniet zouden de soldaten schieten.

Op weg naar Duitschland.

Den 6 september om 5 ure ’s avonds, kwamen de kommandant gevolgd van eenige officieren in de kerk. Hij deed aankondigingen dat wij gingen vertrekken. Men zou ons vervoeren naar Leuven, misschien naar Luik toch zeker niet verder dan Aken.
Zoohaast wij buiten de kerk kwamen werden wij overladen met scheldwoorden en beleedigingen met het den Duitschers geliefkoosde ‘Scheinhunden!’ Een onderofficier gaf den toon en had het bijzonder op de geestelijken geladen : “diese kommen wieder” zegde hij en hij wees op de burgers; “aber diese willen ersoschen werden” en hij wees naar de priesters. Zoo ging het tot in de statie.
Nevens mij ging een Duitsche officier, vrederechter van beroep. Deze was katholiek en ten onzen opzichte zeer vriendelijk en beleefd. Meermaals zegde hij mij onder weg niet bekommerd te zijn met al die bedreigingen, dat er ons geen leed zou geschieden. De kommandant ook vergezelde de groep gevangenen naar de statie.
De Duitsche soldaten die ons beleedigden bevonden zich meestal langs den linkerkant der statiestraat; langs den tegenovergestelden kant stonden veelal vrouwen en kinderen die bitter weenden en smeekten om de vrijstelling van vader of broeder of echtgenoot te bekomen, doch vruchteloos. Gansch de groep moest den trein opstappen : de gewone burgers in beestenwagens, de priesters en kloosterlingen in rijtuigen van derde klas. In elk kompartiment bevonden zich vier gevangenen en een soldaat bajonet op ’t geweer. Deze wachten spraken met ons op beleefden toon. Het was zichtbaar dat hun zulks opgelegd was. Ik heb onze wachter onder weg meermaals tot andere Duitschers hooren zeggen : ‘die Leute haben nichts gemacht’.
Wij vertrokken uit Aerschot rond 6 ure ’s avonds en kwamen rond 6 ure ’s morgens te Luik aan. Te Leuven werden wij weinig beleedigd, doch te Thienen en te Landen ging het er hevig toe. Te Luik aangekomen kregen wij eene tas vleeschsoep die zeer goed was, en die bij ons brood de koffie vervangde.
Eens op Duitsch grondgebied bleef de trein in bijna alle statiën staan. Overal was er veel volk als ware de trein aangekondigd geweest. Wij werden overal voor Francs-tireurs gehouden en als dusdanigen beleedigd.

Bl. 60

Het mag nochtans niet gezegd dat allen ons beleedigden : er waren ook personen die, als zij den trein konden naderen ons met belangstelling aanhoorden en voor het minst aan onze plichtigheid twijfelden. Doch bij het meestendeel bestond de zekerheid dat wij plichtig waren en den dood schuldig. Die gedachten moeten wij aan velen van die menschen vergeven om reden dat zij misleid waren door de drukpers. De mensch gelooft gemakkelijk wat hij geerne gelooft, en ten tijde van oorlog verontschuldigt men gaarne zijne medeburgers.
Aan de Duitsche soldaten werden in elke statie allerhande snapperingen ter hand gesteld, zooals broodjes met hesp, fijne boterhammen, leverworst en ander koud vleesch, koffie, cigaren, enz., in zulke mate dat zij terwijl de trein voortreed, ons wel eens mededeelden. Aan ons echter werd door de burgerlijke bevolking niets aangeboden tenzij op aanvraag onzer wachters een glas water en soms eene tas koffie. In de statie van Keulen werd eene tas koffie aangeboden aan den Duitschen soldaat die geen lust meer had om ze uit te drinken en ze verder overhandigde aan den ouden broeder Rufinus. De burger dit ziende haastte zich ze uit de handen van den broeder te rukken. Ook waren er meer die aan onze bewakers zegden dat het geschonkene voor hen persoonlijk was.
Te Keulen werden onze wachten afgelost. Onze nieuwe bewakers die ongetwijfeld uit verhalen der dagbladen opgemaakt hadden dat wij gevaarlijke kerels waren, begonnen met ons zorgvuldig af te tasten en toonden zich tamelijk brutaal. Onder weg nochtans moet hun oordeel ten onzen opzichte gewijzigd zijn, want die eerste brutaliteit maakte nog al spoedig plaats voor zekere beleefdheid.
Te Ohligs werden aan de eerw. paters en andere leden van het Rood Kruis, hunne armbanden van het rood Kruis ontnomen. Een man die ik aanzag voor statieoverste of bediende, ondervroeg ons met veel belangstelling. Ik meen dat hij onze gezegden aannam en de daden zijner landgenoten ten onzen opzichte afkeurde.
Den 8 september om 3 ure ’s morgens kwamen wij te Sennelager aan.

In Sennelager.

Het was een kouden morgend. Daar ik geen overjas bij had bibberde ik van koude. Op rijen van vier werden wij naar het kamp gebracht. Onder weg vielen onze oogen op het borstbeeld van den keizer gansch verlicht. Omtrent het kamp gekomen hield men ons staan en deze halt duurde tot ongeveer 6 ure. Middelerwijl werden wij omringd van een honderdtal soldaten die niet ophielden ons te bespotten en te bedreigen. Hunne bedreigingen beteekenden klaar en duidelijk : gij zijt de kogel niet waard; wij zullen u met de kolven onzer geweren doodslaan.

Bl. 61

Daar ook kregen wij het bezoek van majoor Bach, de baas van het kamp. Hij begroette ons in geradbrakt Fransch met de woorden : “Ah! Voila l’Eglise! vous tous francs-tireurs. Vous tire sur nos troupes, n’est-ce pas? Vous êtes des criminels. Nous allons vous traiter militairement.” En na eene poos : “J’espère que vous avez honte de poster en habite-là, n’est-ce pas?” Niemand antwoordde op die domheden. Dan ging hij voort : “avez-vous de l’argent?” op ons bevestigend antwoord zegde hij dat men ons andere kleederen zou bezorgd hebben. Dan vroeg hij verder of iemand van ons Duitsch verstond! Pater overste trad vooruit. “Voilà votre commandant”, zegde major Bach alsdan tot den groep priesters, “si quelqu’un ne lui obiit pas, il sera fusillé.”
Nu vooruit naar het kamp alwaar wij in de kantien gebracht werden en bedeeld van brood en koffie. Het brood dat wij kregen schat ik op ongeveer 400 grammen. Na ontbijt te hebben werden wij in groep geplaatst langs een der lanen van het kamp niet ver van de kantien. Aan den overkant dezer laan bemerkten wij drie burgers die de oogen van ons niet afwendden en die wij op dit oogenblik niet erkenden : het waren de heeren pastoor en onderpastoor van Steenockerzeel met hunnen koster. Het was ons alsdan nog niet toegelaten met hen te spreken.
Terwijl wij daar stonden kwam op ons toegegaan generaal von Bissing vergezeld van twee officieren. Volgens mijn beschgeiden oordeel scheen hij ons niet ongenegen. Hij vroeg waarom men ons had aangehouden? Wij antwoordden dat wij zulks niet wisten, dat men het ons niet eens gezegd had. Heeft men u dan van niets beschuldigd? vroeg hij verder. Neen zegden wij. Dat zullen wij onderzoeken was zijn antwoord, en hij ging.
Na eenigen tijd bracht men ons in een lokaal waar men ons broek en vest in grof wit linnen deed aantrekken. Daar een dergelijk kostuum ook gebezigd werd door de soldaten op hun werk, moesten wij er twee blauwe lintjes kruisgewijs op naaien om ons van dezen te onderscheiden. Dit kostuum kostte ons negen mark : een frank werd gerekend voor zestig pfenningen. Dit was de prijs van den frank in de kantien en bij de burgers handelaars die in het kamp kwamen. het was van eenen burger dat wij deze kleederen kochten. Wij mochten ook nog ander kleergoed bestellen dat ons den volgenden dag geleverd werd, alles aan overdreven prijzen zooals onze Duitsche bewakers zelf getuigden. Een dezer nam zelfs de stoutmoedigheid onzen meester kleerverkooper zijnen woekerhandel te verwijten.
Hier stel ik de vraag : waarom deed men ons van kleederen veranderen? Dit was niet met een verkeerd inzicht opgevat maar wel met een kwaad inzicht uitgevoerd. De woorden van major Bach : “J’espère que vous avez honte …” hadden zeker deze beteekenis : ik denk dat gij u met die in verlegen toestand zult bevinden en aan onaangenaamheden blootgesteld zijn, daarom hoop ik dat gij liever andere kleederen zult aantrekken.”

Bl. 62

Hadde men ons eenvoudige burgerkleederen laten aankoopen dan hadden wij dit zeker moeten goedkeuren en besluiten dat dit geen ander doel kon hebben dan ons onaangenaamheden te sparen; maar nu gaf men ons kleederen waardoor wij weer goed als met onze priesterkleederen aan de Duitsche soldaten aangewezen waren. De Kölnische Volkszeitung heeft later geschreven dat men ons in dit pak gestoken had om ons te onttrekken aan de spotternijen der belgische soldaten krijgsgevangenen te Senne. Dit was onbeschaamde laster; want, de belgische soldaten hebben ons van eerst af met de grootste voorkomendheid en genegenheid bejegend.
Eens in ons nieuw pak werden wij gebracht bij den barbier die ons haar zou knippen op een millimeter. “C’est aussi qu’on traite les criminels”, zegde major Bach. Bij eenige gevangenen werden haar en baard geschoren langs eenen kant van den kop en langs den anderen niet.
Na ons bezoek bij den barbier werden wij verzocht aan major Bach af te geven de kostelijke voorwerpen die wij mochten bij hebben. Ik had niets te overhandigen, doch de eerw. paters hadden hunne kelken medegebracht. Major Bach ontving ze in bewaring, en vroeg aan een der paters de namen en het adres zijner erfgenamen : “alors, zegde hij, on peut le leur envoyez quand vous serez fusillé”. Bij het zien van een klein vaatje dat de H.Olie voor de stervenden inhield, riep hij uit : “Ah! Ah! C’est pour vous que vous avez pris cela; vous savez que vous ètes coupable et que vous serez fusillé”.
Nu gaan wij de badplaats bezoeken.
Onze priesterkleederen mochten wij eerst afgeven : deze zouden ontsmet en bewaard worden tot later. Men bracht ons in de badplaats bestaande uit twee deelen : een groote zaal en verder de plaats met de stortbaden. In de eerste plaats moesten wij ons ontkleeden. Elk moest zijne kleederen, uitgenomen broek en vest die nieuw waren, in een pak binden. Die pakken werden weggenomen om ontsmet te worden. Wij hebben daar ongeveer een halve uur naakt gestaan en een medicaal onderzoek ondergaan, alvorens onder de stortbaden gebracht te worden. Het water der stortbaden was tamelijk heet en om die reden lieten wij er zoo weinig mogelijk op ons lichaam neerkomen. Deze komedie afgeloopen werden onze onderkleederen terug gebracht en wij mochten ons aankleeden.
Het was reeds twee ure namiddag geworden en sedert zeven ure ’s morgens hadden wij niet meer geëten. Nu zouden wij in de kantien onze soep ontvangen. Dit zou nochtans niet zoo spoedig van stapel loopen. Tegenover de bank van het kamp hield men ons staan en wij werden uitgenoodigd ons geld uit te wisselen.

Bl. 63

Dit was, zegde mij een Duitscher om te voorkomen dat anderen ons zouden te kort doen met maar 60 pfenningen te geven voor een frank. Die bank gaf 70 pfenningen. Daar er maar betrekkelijk weinig uitgewisseld werd, kwam men ons melden dat alles moest uitgewisseld worden, dat men ons zou aftasten en dat degenen die nog vreemd geld op zak hadden zouden doodgeschoten worden. Wat wilden wij doen dan maar toegeven en uitwisselen.
Terwijl wij daar stonden te wachten tot onze beurt zou komen om naar de kantien te gaan; terwijl onze maag gescherpt door het stortbad vruchteloos alarm klopte, kregen wij het bezoek van den heer pastoor van Senne die tevens ook aalmoezenier was van het kamp. Wij spraken hem natuurlijk van onze onschuld. Hij gedoogde zich aan deze te gelooven, doch van het gedacht dat anderen, ook priesters, plichtig waren wilde hij niet afzien. Daar ik mij in het deutsch niet kon doen verstaan, sprak ik hem aan in ’t latijn en vroeg :”au tu, sacerdos, …”. “Nein”, was zijn antwoord. “Quod tu, sacerdos, …, ging ik verder, …” Gij niet, zegde hij, maar anderen. “…” was mijn antwoord. Daarop begon hij luidop zijne vaderlandschliefde lucht te geven. Wat hij uitkraamde heb ik niet verstaan, dit alleen heb ik gevat dat hij sprak van “barmharziger Kaiser”. Wat zou er toch gebeurd zijn ware die “Kaiser” niet “barmharzig” geweest! Wij zouden later nog meer ondervinden dat geen enkel Duitsch wil gelooven aan eenig onrecht door zijne landgenooten gepleegd.
Zoo was het stilaan vier ure geworden en waren wij ook aan de kantien geraakt. Wij kregen er eene kom soep tamelijk goed voorzien van vleesch en aardappelen. Door het toedoen van eenen belgischen krijgsgevangene, bediende in de keuken, werd ik goed meegedeeld. Ik kocht voor 20 pfenningen een lepel, maakte een kruisje en liet het mij goed smaken.
Nu dat de meeste formaliteiten afgeloopen waren werden wij door onze bewakers naar ons nachtkwartier gebracht. Een ruime paardenstal van geen strooi voorzien waar wij vrijelijk op de bloote steenen onze rustplaats konden kiezen. Andere gevangenen die daar reeds vernacht hadden, zooals pastoor en onderpastoor van Steenockerzeel, hadden zich wat strooi weten aan te schaffen, doch zij waren niet voorzien om ons mede te deelen. ’t Is daar dan ook dat wij met genoemde heeren kennis maakten en van hen zoo een en ander vernamen over de aantrekkelijkheden van het kamp.
Voor dorst moesten wij niet meer bekommerd zijn; recht voor

wordt vervolgd

Archief van het Bisdom. Oorlogsverslagen WO I

Tremelo, Parochie van OLVrouw van Bijstand

Transcriptie René Lambrechts

Parochie van Tremelo (O.L.Vrouw van Bijstand) – Gemeente Tremelo - deel 5

Bl. 64

onze slaapkamer – voor onzen stal wil ik zeggen – stond eene pomp die overvloedig en goed water opleverde. Van dan af waren wij in het kamp wat vrijer en konden wij gesprekken aanknoopen met fransche soldaten en andere burgers.
Niet allen toch werden wij voor de nachtrust in dien paardenstal gebracht : de oude broeder Rufinus, de eerw. Heer pastoor van Boisschot en pater Jan kregen een ander kwartier en mochten op eenen strooizak slapen; de twee eerste omdat zij oud waren, de laatste omdat zijn langen baard hem een oud voorkomen gaf.
De eerste dag loopt ten einde. Wij hebben nu een gedacht van het leven in het kamp, wij zullen dan ook maar slapen gaan. Wij leggen ons neder op den steenen vloer, doch slapen doen wij niet; wie zou er slapen op een kussen zoo hard? En daarbij gansch den nacht gebons op de deur door menschen die willen buiten zijn om eenige noodwendigheid te voldoen. En de wachters daarbuiten zijn toch de knechten niet van de ‘Schweinhunden’ daarbinnen! Zij hoeven dan ook zoo ’n haast niet aan den dag te leggen om de deur te openen als men langs binnen klopt.
Goddank! ’t Is morgend geworden! De poorten van ’t vagevuur gaan wagenwijd open; frissche lucht stroomt ons tegen. Wij spoeden ons naar buiten om nog meer van die goede lucht te genieten en ons toilet te maken. Dit zal gebeuren aan de pomp met helder water. Zeep en kam vinden wij niet; de meid zal die ongetwijfeld verkeerd weggelegd hebben! Als ze nu maar gezorgd heeft voor den koffie? Wij zullen eens gaan kijken; en vooruit naar de kantien.
Natuurlijk dat wij daar zoo maar niet seffens gediend worden, elk moet zijn beurt afwachten. Nu dat wachten heeft soms ook zijn voordeel : ditmaal deed het ons kennis aanknopen met eenen franschen soldaat, eenen onderpastoor uit de omstreken van Lourdes. Deze vertelde ons zijn lotgevallen, deelde ons zijne vaste hoop mede op de eindzegepraal van zijn vaderland; wij van onzen kant spraken hem van ons wedervaren en zoo troostten wij elkander en spraken elkander moed in.
Dien voormiddag moesten wij voor een soort van onderzoeksrechter verschijnen. De eerste die ondervraagd werd was de eerw. Heer pastoor van Boisschot. Daarop volgde pater overste en andere paters. Ik ben daar niet ondervraagd geweest. De paters moesten vertellen wat er te Aerschot gebeurd was.

Bl. 65

De persoon die dat onderzoek deed scheen niet vijandig gesteld ten onzen opzicht, wel integendeel, hij scheen ons genegen, en toen de ondervraging gedaan was verklaarde hij aan pater overste : “de zaak is klaar, gij zult waarschijnlijk in vrijheid gesteld worden.”
De soldaten die gelast waren om ons te bewaken, waren katholieken en toonden ons oprechte genegenheid. Zij vroegen aan de paters eenige gewijde medaliën die hen geschonken werden. Zij van hunnen kant, trachten ons alle mogelijke diensten te bewijzen. Zij brachten ons broodjes; zij gingen voor ons naar de kantien leverworst koopen; dank aan hen kon ik ook een glas melk bekomen; tegen den avond bezorgden zij ons strooi zooveel als wij verlangden om op te slapen; zij verdedigden ons wanneer wij door andere Duitsche soldaten beleedigd of bespot werden.
Dien dag werd ons gezelschap vergroot door de aankomst van vier broeders der christene scholen van Lebbeke en van den eerwaarden heer Bernard, pastoor van Ylemme bij Maubeuge. Deze even als wij moesten hunne priester- en kloosterkleederen afleggen om een pak aan het onze gelijk aan te trekken. Die broeders van Lebbeke waren : broeder Amedeus, overste; broeder Daniël, na zijner terugkeer in het Vaderland te Mechelen tweemaal tot gevangenisstraf veroordeeld; broeder Athanasius, hollander, en broeder Vulmarus.
Het werd middag. Ditmaal was onze soep op tijd klaar: zij bevatte vooral roode koolen, aardappelen en spek. Rond den avond kregen wij nog een stuk brood. Verder niets bijzonders te melden.
Den volgenden dag, 10 september, ontvingen wij het nieuws dat wij zouden vertrekken naar het priesterseminarie te Münster. Dien dag ontvingen wij geen brood, doch onze bewakers, zooals ik hooger reeds heb aangemerkt, bezorgden ons broodjes. Ik heb dien dag ook eene pint melk bekomen mits te betalen. Mijne makkers konden dit ook genieten. Onze soep was enkel gereed tegen 3 ure namiddag. Wij zouden na deze den kost van het kamp niet meer smaken.
De 3 dagen in het kamp van Senne overgebracht waren dagen van verveling, angst en kommer, hoop en vrees. Die verschillige aandoeningen volgden elkander beurtelings op. De ‘far niente’ baarde verveling en deze werd nog vermeerderd door een ongenadig en lang wachten voor het minste dat er te doen was : eene oefening van geduld. De gedachten waren in het vaderland bij al wat ons dierbaar is. wat was er van onze naastbestaanden en vrienden geworden? Wat was er geworden van onze parochie? Hoe zou later leed hersteld en nood verdreven worden? Daaruit volgden kommer en angst die nochtans gematigd werden door het betrouwen op de goddelijke voorzienigheid.

Bl. 66

Voor ons eigen zelve was de toekomst onzeker : wij hoopten wel eene spoedige vrijstelling of ten allerminste eene spoedige verbetering van ons lot, en wij hadden de beste redenen om zulks te hopen; doch, wij kenden ook de valschheid en de wreedheid van den vijand en aldus was onze hoop niet zonder vrees.
Dit heb ik nog kunnen bestatigen : bij al de gevangenen van het kamp, zoowel soldaten als burgers, eene vaste verzekering dat de verbondenen spoedig zouden zegepralen. Maar ook om bij zichzelven die verzekering te verwekken geloofde men graag en zelfs roekeloos al wat men vurig wenschte. Zoo werd er, den dag onzer aankomst in het kamp, rondgestrooid dat America naar Duitschland een ultimatum gezonden had : België moest binnen de 24 uren ontruimd worden. Dit nieuws, niettegenstaande zijne onwaarschijnlijkheid, werd gretig geloofd. Die lichtgeloovigheid voor het gewenschte maakt het geluk uit van den mensch die zich in druk bevindt.

Op weg naar Münster.

Het was den 10 september. Nadat wij, rond 3 ure namiddag, onze soep genuttigd hadden, kwam de tijding dat wij onmiddellijk gingen vertrekken. Wij vroegen om onze priesterkleederen mede te nemen? Er werd ons geantwoord : er blijft geen tijd meer om die te halen, wij moeten seffens weg om den tram te hebben naar Paderborn, de kleederen zullen zonder uitstel afgezonden worden. Wij vertrokken en vonden een tram gereed te Senne. Deze bracht ons te Paterborn aan de statie. Daar konden wij een glas bier bekomen en broodjes met vleesch koopen naar verlangen.
Wij vertrokken uit Paterborn rond 6 ure ’s avonds en kwamen rond 11 ure te Soest aan. Daar moesten wij van trein veranderen en eenen geruimen tijd wachten. Eenige mensen die zich in de statie bevonden schaarden zich rond ons en ondervroegen ons. Wij antwoorden met voorzichtigheid en terughouding op de vragen die ons gesteld werden. Die menschen toonden ons genegenheid; er werden ons zelfs boterhammen met vleesch aangeboden. ’s Morgens rond 7 ure waren wij te Münster in Westfalen.
Men bracht ons uit de statie langs eenen bijzonderen uitweg waar een electrieke tram gereed stond om ons naar het seminarie te voeren. De heer Subregens van het seminarie was naar de statie gekomen om ons af te halen. Hij stapte met ons in den tram waarvan men de rolgordijnen neergelaten had. In het seminarie was de tafel gedekt, en een lekkere koffie met suiker, fijne broodjes, vleesch en pompernikkel lachte ons tegen. Die plotselinge ommekeer en het ontmoeten van menschen die ons zulke genegenheid betoonden, maakten op ons den diepsten

Bl. 67

indruk. Wij verbleven in het seminarie van den 11 september tot den 19 december en werden er door de geestelijke overheid met de grootste voorkomendheid behandeld. Daarvoor zal ik de heren Regens en Subregens altijd dankbaar blijven, alsook de goede zusters en de knechten Herman en Joseph.

In het seminarie te Münster.

Daar de seminaristen in verlof waren mochten wij op het eerste verdiep de kamers betrekken die onder den trimester voor hen bestemd waren. Ik ben van gedacht dat de overheid er op rekende dat wij zouden in vrijheid gesteld worden voor den terugkeer der seminaristen. Dat was het geval niet en daarom werden wij genoodzaakt later te verhuizen naar het derde.
Tot den 10 october bleven wij immer onder bewaking der militaire overheid. Eene wacht werd geplaatst beneden in den corridor nabij den ingang van het seminarie. De eerste dagen na onze aankomst mochten wij zelfs niet buitenkomen. Daarna werd ons toegestaan eenmaal daags gedurende eene uur in den hof te wandelen.
Den derden dag van ons verblijf te Münster begon een nieuw onderzoek. Wij moesten voor twee officieren verschijnen; ditmaal allen zonder uitzondering. Men vroeg mij of ik mijn parochianen niet aangezet had tot weerstand? Of ik geene wapens uitgedeeld had? Of er op mijne parochie door de burgers niet geschoten was? Of er gebrand werd en waarom? Men vroeg mij ook of er geene van mijne parochianen in Duitschland gevangen waren? En na mijn bevestigend antwoord vroeg men mij hunne namen. Ik deelde deze mede. Later heb ik vernomen dat mijne parochianen te Sennelager ondervraagd zijn geweest. Deze hadden eenvoudig de waarheid te verklaren om ons vrij te pleiten. Om zijn pleit zekerder te winnen wilde Alfons Michiels mij zelfs voor eenen Duitschgezinde voorstellen. Niettemin beproefde men het uiterste, doch vruchteloos, om hun te doen zeggen dat wij het volk zouden opgehitst hebben.
Drie weken later ontmoetten wij in het seminarie een der officieren die ons ondervraagd hadden. Hij liet ons hopen dat wij weldra in vrijheid zouden gesteld worden. “Sie kommen bald frei”. Aan pater Simon Goovaerts zegde hij nog : “nu weet ik waarom gij aangehouden werd. De verslagen van onze troepen zijn binnengekomen. Men heeft te Aerschot veel op onze troepen geschoten, daarom heeft men gansch de bevolking aangehouden, en natuurlijk u ook.”
“Sie kommen bald frei”, werden ons zoo menigmaal herhaald door

Bl. 68

al de Duitschen die ons naderen dat zij ten slotte voor ons spreekwoordelijk geworden waren. “Kent gij het laatste nieuws?” vroeg mij regelmatig meester Huysmans toen ik ’s morgens in den refter kwam om te ontbijten. “Neen, welk?” “Sie kommen bald frei”, gaf hij dan lachend voor antwoord.
Een onzer eerste zorgen na onze aankomst in het seminarie, was onze priesterkleederen terug te vragen ten einde ons gevangenenpak te kunnen afleggen. De eerweerde heer subregens beloofde ons uit te zien en stelde ons tevens gerust met de woorden : “in Duitschland gaat niets verloren.” Dagen verliepen en er kwam geen antwoord. Nog eens beproefd. Eindelijk na drie of vier weken wachten kwamen onze kleederen toe : het waren niet meer dan lodderen! De togen der paters waren tot op de hoogte der lenden afgesneden, met lansen doorstoken en verscheurd. Mijn toog was afwezig.
Priesters van het bisdom Münster lieten ons in het seminarie kleergoed brengen : hemden en ander ondergoed, zakdoeken, kousen enz., ook bovenkleederen. Wij werden niet alleen in eens van dit alles voorzien : het ging er de eene voor, de andere na; doch, tegen den 10 october hadden wij allen het uitzicht gekregen van deftige Duitsche priesters. De overheid van het seminarie had het er op aangelegd ons in een behoorlijk pak te steken tegen dat de Duitsche pastoors in retret kwamen, hetgeen plaats had den 12 october.
Tegen dien datum werd ook de militaire wacht uit het seminarie weggenomen en van dan af mochten wij naar goeddunken van den hof van het seminarie gebruik maken. De overheid van het seminarie had zich waarschijnlijk voor ons borg gesteld. Wij zijn dan ook eens buiten het seminarie geweest namelijk om op de plechtigheid der Gedurige aanbidding in de Domkerk het lof bij te wonen. De heer subregens vreesde dat ons verschijnen in de stad zou kunnen moeilijkheden verwekken, en daarom hebben wij dan ook het seminarie niet meer verlaten tot op den dag van ons vertrek.
Nu eenige aanteekeningen over onze bezigheden in het seminarie en onze betrekkingen met de overheid en andere personen.

Onze godvruchtige oefeningen.

Van af den 12 september tot den dag van ons vertrek hebben wij alle dagen kunnen mis lezen. Dit gebeurde in de kapel van het seminarie en in een auditorium waar men tot dit doel twee altaars opgericht had.

Bl. 69

De eerweerde paters hadden hunnen brevier bij zich bewaard; de eerweerde heeren pastoors en onderpastoors niet, doch er werden ons drie of vier breviers bezorgd. Het kwaart voor middag vergaderden wij om samen het rozenhoedje te bidden, ’s avonds wederom voor het avondgebed.
Van af den eersten dag dat wij in het seminarie waren hadden wij beslist ons den dag te verdeelen om het H.Sacrament te aanbidden. Die oefening werd alleen onderbroken tijdens het retret van de Duitsche priesters of wanneer de kapel ingenomen was door de seminaristen. Verder legde ieder volgens goeddunken zich toe op ander oefeningen van godsvrucht.
Zondaags om 9 ure werd beurtelings door eenen der priesters eene plechtige mis gezongen.

Ons tijdverdrijf.

’s Middags en ’s avonds na de maaltijden vergaderden wij op het derde verdiep in de groote speelzaal der seminaristen. Daar trachtten we onder elkander verzet te vinden, daar werd eene pijp of eene cigaar gerookt; daar werd eene kaart gelegd, het schaakspel of het dambord aangesproken; daar werden hollandsche kranten gelezen voornamelijk het centrum; daar werden de gebeurtenissen van den oorlog besproken, daar werd ook wel eens vroolijk gezongen.
Wij konden ons uit de bibliotheek van het seminarie boeken aanschaffen niet alleen duitsche maar ook fransche. Verder konden wij ons ook op de theologie toeleggen en daartoe de studieboeken der seminaristen benuttigen. Het heeft mij bijzonder getroffen in den tractaat “ de jure est justitia” in gebruik te Münster een hoofdstuk aan te treffen geheel en al gewijd aan het recht der krijgsvoerende militaire overheid tijdens den oorlog. Daarin werd klaar en duidelijk geleerd dat het den legeroversten vrij staat algemeene straffen om te passen om het misdrijf van een of meer burgers wanneer de tijd niet toelaat de plichtigen op te zoeken. Volgens dit princiep hebben de Duitschers in België gehandeld : zij hebben niet alleen verwaarloosd de plichtigen op te zoeken, maar ze hebben zelfs niet onderzocht of er wel plichtigen waren. Van daar ook de toepassing van hetgeen wij in Duitschland zoo menigmaal gehoord hebben, zelfs uit den mond van priesters, zelfs uit den mond van eenen bisschop : “de goeden moeten het met de kwaden bekoopen.”

Onze betrekkingen.

Tijdens ons verblijk in het seminarie zijn wij zeer weinig met menschen van ginder in betrekking geweest, en dus is het mij ook niet mogelijk een grondig oordeel over die menschen uit te brengen.

Bl. 70

Eenige woorden toch over de personen met dewelke wij in aanraking kwamen. in het algemeen moet van de Duitschers gezegd dat het echte vaderlanders zijn, menschen die hun vaderland beminnen gelijk eene moeder haar kind, en die niet zelden aan eene verblinde moeder gelijk ook blind zijn voor hetgeen dat vaderland tot oneer strekt. De Belg is genegen zijne landbesturen te beknibbelen; de Duitsch integendeel is meer genegen vrij te pleiten. Daaruit moet men afleiden dat de Duitschers in het algemeen volstrekt ongeloovig bleven aan onze gezegden.

De zeer eerwaarde heer Regens van het seminarie was een goedhartig man; ten onzen opzichte zeer kiesch en bescheiden; wat hij zegde was doordacht en nooit heeft hij laten blijken dat hij aan onze gezegden eenigzins twijfelde. Welk zijn gevoelen was bleek evenmin. Hij betreurde de oorlog zonder meer. Kortom wij waren allen van gedacht : dat is geen fanatieke Duitsch. Toen Antwerpen gevallen was overhandigde hij ons volgens gewoonte de “Zeitung” : lij scheen het dat hij dien dag zulks deed met zekere verlegenheid alsof het hem griefde ons met dat kwaad nieuws te komen bedroeven. Ter gelegenheid van zijnen feestdag zouden wij den braven man eene afvaardiging om hem ons heilwenschen aan te bieden : aan die oplettendheid van onzen kant was hij zeer gevoelig.

Den zeer eerwaarden heer subregens noemden wij een echten Deutsch. De spreuk “das ist Krieg” was hun eigen wanneer hij anders een kwaad niet kon verontschuldigen. Hij was wel van gevoelen dat de belgische priesters onschuldig waren, doch zonder reden werden ze niet aangehouden. Kon het niet dat socialisten, bv. zich in priester verkleed hadden om alzoo op de Duitsche troepen te schieten? Hij herhaalde ook meermaals dat de goeden met de kwaden moeten boeten. Toen ik hem den roep der gewijde vaten van Tremeloo verhaalde, dan was zijne vraag : hebben Duitsche soldaten dat gedaan? Dat kon hij moeilijk veronderstellen. Voor het overige beschouwden wij hem als een voorbeeldige priester, als een man van plicht en vol iever. Toen de tijding kwam dat zijn broeder gesneuveld was, hebben wij van die gelegenheid gebruik gemaakt om hem onze dankbaarheid te betoonen met het H.Misoffer tot lafenis der ziel van den overledene op te dragen.

De eerste dagen van ons verblijf te Münster zijn wij ook in aanraking geweest met een kapelaan van Münster en een kapelaan van Bocholt. Die heeren brachten ons een bezoek en verschaften ons tabak, zeker uit genegenheid, doch zij hadden de kieschheid niet hun oordeel over den oorsprong en de gebeurtenissen van den oorlog, voor zich te houden. Zoo Duitschland aan België den oorlog verklaarde dan was dit de schuld van België dat met Franschen en Engelschen was aangespannen en deze binnen zijn grenzen reeds toegelaten had.

Bl. 71

Daarenboven was het voordeel van België gelegen in de Duitschen door te laten, enz. zulke gezegden werden natuurlijk door ons tegengesproken, en er werd onder andere gezegd dat België plicht en eer stelde boven stoffelijk belang. Volgens ik later heb kunnen te weet komen moet dit gezegde hun verergerd hebben, en sedert hebben wij ze niet meer gezeien.

Meermaals ontvingen wij het bezoek van den eerweerden heer pastoor van Buldren. Wij hieten hem telkens hartelijk welkom en noemden hem een goede vriend. Hij bezorgde ons het hollandsch dagblad “Noord-Brabantsch huisgezin”, dat verre van Duitsch gezind was. Die man wist dat dit blad ons moest genoegen doen en hij zocht niet andere dan ons genoegen te bezorgen. Toen wij hem de voorvallen in België verhaalden, was die man overtuigd dat wij waarheid spraken : hij vond immers onze gezegden in zijn hollandsche krant bevestigd. Van den oorlog spraken wij hem evenwel niet meer dan hij verlangde. Elk zijner bezoeken verschafte ons eene goede dosis moed en vroolijkheid.

Op zekeren dag ontvingen wij ook het bezoek van de gravin van Westerholt-de Robiarro, een dame van belgische afkomst. Deze dame is met gedeeltelijke lamheid geslagen. Daarom was zij vergezeld van eene andere dame en van een jonge juffrouw, wellicht hare dochter. Uit onze samenspraak kon ik opmaken dat deze drie personen zeer godvruchtige christenen waren. De gravin verzocht mij haar de gebeurtenissen in België te willen verhalen, hetgeen ik zoo nauwkeurig mogelijk deed. Toen ik alles verhaald had, ook de heiligschennissen in mijne kerk begaan, riep de gravin uit : “quels châtiments vont tomber sur ma patrie!”

In het klooster te Hougaerde verblijft eene Duitsche zuster die ik zeer goed ken reeds van in mijne kinderjaren, zuster Emma. Eene nicht van deze zuster verblijft te Münster. Toen mijne familie te weten kwam dat ik in Münster opgehouden werd, schreef zuster Emma aan hare nicht en verzocht deze mij een bezoek te brengen en mij te verschaffen wat ik mocht nodig hebben. Ik ontving dus het bezoek van Mijnheer en Madame Wildt-Vogelsang. Er werd natuurlijk gesproken over het gebeurde in België, want die menschen waren benieuwd eene andere dan eene Duitsche klok te hooren; doch gelooven konden zij mij niet, zoodanig dat Madame Wildt zelve zegde : wij zullen best doen over den oorlog niet meer te spreken, want daarover kunnen wij niet ’t akkoord zijn. Ik antwoordde : Madame, dat is wijsselijk gesproken, laat ons liever over andere zaken spreken. Den dag van mijn vertrek heb ik samen met mijnen onderpastoor die menschen een bezoek gebracht en werd er zeer hartelijk ontvangen.

Bl. 72

Mijnheer Wildt vergezelde mij naar de statie waar Madame ook gekomen was om afscheid te nemen bij het vertrek en mij nog van cigaren te voorzien.
De knechten van het seminarie en de zusters waren eenvoudige menschen die in hunnen persoon het gewoon Duitsch volk weerspiegelden : zij geloofden al wat zij wenschten en twijfelden geen oogenblik aan de volledige zegepraal van hun vaderland. Hunne legers gingen naar Calais om van daar Engeland plat te schieten en dan te overrompelen. Op zekeren avond kwam Herman naar boven aankondigen : “Verdun gefallen”. De seminaristen hadden hem dit wijs gemaakt. Den volgenden dag verkondigden al de dagbladen in groote letters den val der Duitsche kolonie in China : “Tsing-tao gefallen”. Herman was in verscheidene dagen niet meer te bespeuren.
Herman was voor het overige een brave godsdienstige jongen. Wij hielden veel van hem omdat hij ons veel diensten bewees en altijd met de meeste bereidwilligheid. Op zekeren dag zegde Herman nog : “Belgiën existiert nicht mehr”. Dit was het algemeen gevoelen van het volk in Duitschland.
Met de priesters die den 12 october hun retret begonnen en den vrijdag daaropvolgende eindigden, hebben wij niet de minste betrekking gehad. Den 18 october kwamen de seminaristen binnen. Met hen ook waren wij weinig in betrekking; nu en dan toch spraken wij met den eenen of anderen seminarist, of wij wenden ons tot hen om eenigen dienst die ons altijd met veel liefde bewezen werd. Wij namen onze eetmalen in dezelfde zaal als de seminaristen, doch aan eene afzonderlijke tafel. Elke Duitsche overwinning door de dagbladen aangekondigd bracht de seminaristen in bijzondere geestdrift.
Ik heb nu gesproken over onze betrekkingen en dit doende heb ik meermaals den eersten persoon meervoud ‘wij’ gebezigd, en tot nog toe heb ik niet gezegd wie die ‘wij’ in het seminarie te Munster was. Om dit ten slotte niet te vergeten zal ik het hier maar zeggen : ‘wij’ waren : 1e de 22 personen (13 geestelijken, 8 broeders en Mr. Huysmans) vermeld als zijnde den 6 september van Aerschot naar Duitschland vervoerd; 2e de eerwaarde heeren pastoor en onderpastoor, en de koster van Steenokkerzeel, bij onzen groep gevoegd te Sennelager; 3e de vier broeders der christene scholen van Lebbeke te Sennelager aangekomen den 9 september; 4e de eerw. heer Bernard, fransche pastoor van Ylesmen (=Elesmes) bij Maubeuge; 5e de eerw. heer professor Warin van Bapeaume eenige dagen na ons in het seminarie aangekomen. Dus samen 17 priesters, 12 broeders en 2 wereldlijken. Eenige dagen hebben wij nog het gezelschap gehad van een engelschen Domine die op zijn aanvraag verhuisd is van Münster naar Sennelager.

Bl. 73

Onze weldoeners in Duitschland.

Op het einde van dit verhaal mag ik niet nalaten dankbaarheid te betuigen aan de personen welke ons in Duitschland diensten hebben bewezen.
Op de eerste plaats komt voorzeker zijne Hoogweerdigheid de bisschop van Münster. Ik durf veronderstellen dat von Bissing bij zijnen terugkeer uit het kamp van Senne, zijne Hoogweerdigheid is gaan vinden en voorstellen om in zijn seminarie op te nemen. Indien dit is dan zijn wij aan generaal von Bissing eveneens dank verschuldigd. Wat zeker is dat zijne Hoogweerdigheid ons in zijn seminarie heeft opgenomen en gedurende meer dan drie maanden heeft doen behandelen op denzelfden voet als de priesters van zijn bisdom, op denzelfden voet als zijn seminaristen.
Op de tweede plaats innigen dank aan de zeer eerweerde heeren Regens en subregens van het seminarie. Zij waren ongetwijfeld de uitvoerders der schikkingen door zijne Hoogweerdigheid genomen, doch de hartelijkheid en genegenheid waarmede ons alles geschonken werd, waren zeker van het hunne zoowel als de cigaren die zij ons zoo menigmaal aanboden. Daarenboven hebben wij vooral aan hen te danken de kleederen die ons geschonken werden, en het geld dat de geestelijken van het bisdom bijeenbrachten om onze terugreis bekostigen. Bij ons vertrek ontvingen wij elk 40 mark.
Wij betuigen nog onzen dank aan al degenen die ons in het seminarie ten dienste gestaan hebben. Aan de goede zusters steeds zoo minzaam, zoo vriendelijk, zoo medelijdend en zoo ervaren in het bereiden en afwisselen der spijzen. En wat dan gezegd van de aangename verrassing die zij ons hadden bereid op den dag van Sinter Klaas : voor elk eene telloor gansch opgestapeld met beste speculaas, met noten, appelen, enz. Oh! Ik ben zeker dat ze alsdan heimelijk geloerd hebben door het een of ander sleutelgat om den indruk te zien welke die opgevulde telloor op ons maakte! En dan zullen zij wel bijzonder geloerd hebben op den ouden eenvoudigen broeder Rufius die och arme! Bij zijne telloor speculaas ook eene roede gekregen had! Die goede broeder moest maar geplaagd worden, dan was hij het best gemutst.
Dank aan den gedienstigen Herman. De jongen was zeker Duitsch tot in de ziel, maar dit belette hem niet om alle mogelijke diensten te bewijzen, en daarom met evenveel bereidwilligheid en genegenheid vergeven wij hem dat duitsch zijn, oh! Zoo graag! De brave Joseph –hij is thans in den hemel –was wel niet bijzonder voor onzen dienst aangewezen, toch betoond hij ons meermaals zijne bereidwilligheid.

Bl. 74

Daarbij hij was gedurende de eerste weken van ons verblijf in het seminarie, onze tafelgast, en ik ben zeker dat hij leute had wanneer hij ons, na de magere dagen van Aerschot en Sennelager, zoo smakelijk zag binnenspelen.
En buiten het seminarie hadden wij ook onze weldoeners. De godvruchtige gravin von Westerholt te Ludwinghausen die eene som van honderd mark afzond zoohaast zij onze aankomst in het seminarie vernomen had. Later was het zij nog die ons een aantal boeken bezorgde om onzen tijd nuttig en aangenaam door te brengen. Persoonlijk ben ik haar nog meer dank verschuldigd. Toen ik vernam dat de Duitschers de gewijde vaten mijner kerk gestolen hadden, deelde ik haar dat nieuws mede. Ik kreeg voor antwoord dat zij voor mijne kerk eenen nieuwe kelk zou koopen. Eenige dagen daarna ontving ik het bezoek van een juwelier uit Münster die mij eenige teekeningen van kelken aanbood en ook twee nieuwe kelken bij had. Ik verkoos een van deze twee om reden dat ons alle dagen aan vertrek verwachtten. Aan deze edele en achtbare dame en aan hare familie onzen en mijnen dank.
Verder dank ik nog den onbekenden persoon die ons zoo menigmaal intentiën bezorgde, en niet zelden ook tabak en cigaren bijhad. Van Mijnheer en Madame Wildt-Vogelsang zal ik immer een dankbaar aandenken bewaren.

Onze briefwisseling.

Daar onze bloedverwanten, vrienden en kennissen ongetwijfeld in angst en ongerustheid verkeerden nopens ons wedervaren, zochten wij natuurlijk naar middelen om deze aangaande onzen toestand in te lichten. Er viel niet aan te denken brieven te verzenden naar België. In Holland kende ik een enkel adres : dit van den broeder mijner meid. Rond eind september werd mij toegestaan op dit adres te schrijven. Als voorwaarde was gesteld dat de heer subregens de briefwisseling zou onderzoeken. Deze schonk ons zijn vertrouwen en liet de briefwisseling vrij weggaan. Acht dagen later ontving ik antwoord. Mijn schrijven was daar goed toegekomen en vrienden en kennissen werden de eene na de andere ingelicht nopens ons verblijf, zoodat wij na vier of vijf weken regelmatig brieven ontvingen en beantwoordden altijd langs Holland, waar ons gedurig nieuwe adressen werden aangeduid.
In het seminarie te Münster kwam op zekeren dag eene postkaart aan bestemd voor den eerw. Heer Huypens, onderpastoor te Herent. De afzender had die kaart naar Münster gezonden op goed valle uit. Daaruit konden wij besluiten dat men in het vaderland niets wist over het lot van sommige geestelijken. Wij wisten ook niet waar bedoelde heer Huypers mocht verblijven, doch wij zochten inlichtingen.

Bl. 75

Gravin von Westerholt bracht ons op het juiste spoor. Zij had vernomen dat er belgische geestelijken opgehouden werden in het Koninklijk slot te Celle, en zij deelde mij het adres mede van pastoor Kog. Ik schreef aan dezen geestelijken en vernam dat te Celle opgehouden werden benevens een pater Jesuiet en andere geestelijken van het bisdom Namen, de eerw. Heeren pastoor en onderpastoor van Wesemael, eerw. heer Huypens, eerw. heer Spruyt, bestierder te Haecht, en eerw. Heer Tuyls, aalmoezenier van het arresthuis te Leuven. Deze inlichtingen werden onmiddellijk naar Holland overgebriefd.
Al deze briefwisselingen bezorgden ons een groote troost. Tegen December nochtans werd men moeilijker om onze brieven te verzenden en wij voorzagen dat onze briefwisseling ging afgebroken worden.
Rond den 10 november verzonden wij een adres aan zijne Eminentie te Mechelen. Het kwam ons terug met de melding : “zurück wegen kriegszustand”. Dan zouden wij hetzelfde adres aan den eerw. Heer Langpaep te Baerle-Hertog met verzoek het verder aan zijne Eminentie te bezorgen.

Onze terugkeer.

Den 23 november, indien mijn geheugen getrouw is, werd ons aangekondigd dat wij zouden mogen terugkeeren naar het vaderland. Algemeene vreugde. Wij kregen last ons portret te laten maken bij een fotograaf in de nabijheid van het seminarie. Dit werd zoo spoedig mogelijk gedaan want elken dag uitstel was een dag die wij verloren achtten. Helaas! Er was ons nog geduld noodig, want, op de kommandantur scheen men ernstiger werk te hebben dan paspoorten in gereedheid te brengen. Dagen, weken vervlogen en de dagen schenen ons nu veel langer dan vroeger, alhoewel ze feitelijk korter werden. Eindelijk den 19 December rond den middag waren de paspoorten aangekomen. De eerw. heer pastoor van Busschot bracht ze triomfantelijk binnen.
Zonder uitstel werd alles in gereedheid gebracht voor het vertrek. De eerweerde paters besloten hun vertrek uit te stellen tot den volgenden dag. Ik besloot dienzelfden dag nog te vertrekken en te gaan vernachten bij onzen vriend van Buldern; de andere wereldlijke priesters en de heeren Huysmans en Michiels besloten ’s nachts te reizen om zondag ’s morgens reeds in het vaderland weer te zijn.
Namiddag brachtten ik en mijn onderpastoor een bezoek aan Mr. en Mme. Wildt. Daar werd de reisgids zorgvuldig nagezien en ons vertrek werd vastgelegd. Ik zou vertrekken om 6 ure; te Buldern vernachten en den volgenden dag voortreizen over Holland naar Loenhout.

Bl. 76

Daar verbleef mijn meid die reeds gezorgd had om het noodigste aan te koopen, en dat van daar naar Tremeloo moest vervoerd worden. De andere heeren pastoors en onderpastoors zouden vertrekken om 7 ure om alzoo den volgenden dag ’s morgens in Leuven aan te komen. Mijnheer Wildt zou mij naar de statie vergezellen.
Alles verliep zooals het voorzien was. Ik werd bij onzen vriend te Bulderen gulhartig ontvangen. Er werd vroolijk gekout tot laat in den avond. Den volgenden dag, zondag 20 December, na in de kerk van Buldren mis gelezen te hebben, rond 8 ure trok ik verder met den trein die de eerw. paters van Aerschot uit Münster medebracht.
Te Werel moesten wij twee uren wachten van dewelke wij gebruik maakten om een bezoek te brengen aan de kerken der stad. Onder weg werden wij door soldaten en officieren eerbiedig gegroet.
Aan de Duitsche grens wilden de heeren Duitschers ons wit kostuum van Sennelager afnemen onder voorwendsel dat het een militair kostuum was; waarop een der paters zegde : wij zullen graag dit kostuum afstaan indien gij terugbetaald hetgeen men ons verplicht heeft daarvoor te geven, namelijk negen mark. Toen mochten wij alles medenemen.
Aan de hollandsche grens had ik moeilijkheid met den kelk die ik uit Duitschland medebracht. Ik moest hem daarlaten. Men zou den kelk naar Roosendael zenden en daar kon ik hem terugbekomen. Na meer dan eens moedwilligheid van wege de hollandsche bedienden ondervonden te hebben, geraakte ik toch weder in het bezit van mijnen kelk; doch uit dien hoofde zag ik mij genoodzaakt mijn terugkeer naar Tremeloo tot na Kersmis te verschuiven. Ik had nochtans vurig gehoopt Kersmis in Tremeloo te vieren. Op maandag 28 December rond 6 ure ’s avonds kwam ik in Tremeloo aan voorzien van kleer- en beddegoed en van eetwaren.
Mijn eerwaarde heer onderpastoor had meer geluk op zijne reis. Den 20 December om 7 ure ’s morgens was hij reeds met de andere priesters in Leuven, en in den voormiddag te Tremeloo.
Wij werden de eene en de andere in Tremeloo geestdriftig ontvangen. Iedereen wilde ons om ter eerst wederzien en de hand drukken.

Bl. 77

Naar Soltau.

Den 26 september 1914 werden de volgende burgers van Tremeloo door de Duitschers aangehouden : Van Vlasselaer Lodewijk en zijne twee zonen Frans en Jan Baptist; van Eyken Frans; Schoovaerts Livinus; Corebunders Frans; Goeron Martinus; Ruttens Victor en Van Leemputten Eduard. Deze werden opvolgentlijk gebracht : in de kerk van Bael gedurende twee nachten en een dag; te Beerzel in eene danszaal gedurende 2 nachten en twee dagen; in een kolenmagazijn gedurende drie uren; te Konings-Hoyckt in eenen stal gedurende vier dagen; te Konings-Hoyckt in de kerk gedurende een nacht. Van daar werden zij gebracht naar Heyst-op-den-Berg waar zij op den trein moesten stappen om de reis naar Duitschland aan te vangen. Na drie nachten en twee dagen overgebracht te hebben in den trein kwamen zij op de plaats hunner bestemming : het kamp van Soltau.
Onder deze gevangenen was er een man van 75 jaar, de genaamde Ed. Van Leemputten, die bijna gansch blind is. Dezes blindheid had voor gevolg dat hij veel meer honger geleden heeft dan de andere gevangenen zooals blijkt uit zijn verhaal dat wij verder weergeven.

Verhaal van Corebunders Frans, 49 jaar oud.

Den 26 september 1914 bevond ik mij op mijn land toen ik omtrent mij een kogel hoorde fluiten. Ik legde mij op den grond neer. Daar ik niets meer hoorde ben ik verder weggevlucht in de richting van Bolloo. Daar liep ik op eenen groep Duitschers en werd aangehouden. Ik werd medegenomen naar Bael en bij officiers gebracht. Deze dreven met mij den spot zeggende : de eene dat zij mij zouden doorsteken met de lans, de andere spraken van mij de kop af te slaan, andere nog spraken van doodschieten, neus en ooren afsnijden, enz. Ik bevond mij aldaar in gezelschap van drie andere gevangenen insgelijks van Tremeloo, te weten : Lodewijk Van Vlasselaer en zijne twee zonen. De Duitschers deden ons plat op onzen buik liggen en dan gebaarden zij dat zij ons gingen doorsteken.
Wij hebben alzoo een tiental minuten gelegen. Dan hebben ze mij een paard gegeven en bevolen er mede naer Bael te loopen. Op het grondgebied van Bael is dat paard gestorven en wij werden verplicht het te begraven. Rond den avond werden wij gebracht in de kerk van Bael waar wij gebleven zijn tot maandag, 28 september, ‘smorgens. Van de Duitschers hebben wij daar geen eten ontvangen, doch de vrouw van Frans De Preter bracht ons brood en melk.
Maandag ’s morgens werden wij buiten de kerk gebracht en verplicht 20 minuten te loopen zoo hard als wij konden.

Bl. 78

Wij werden dan voortgestuwd tot Beerzel alwaar wij tot woensdag voormiddag zonder eten opgesloten werden in eene danszaal. Woensdag, 30 september, voormiddag werden wij gebracht tot Beerzel-Dries waar wij gedurende ongeveer drie uren opgesloten werden in een kolenmagazijn. Van daar ging de droevige stoet naar Putte waar wij gedurende eene uur stilbleven op den kant eener gracht. Van daar ging het naar Konings-Hoyckt waar wij gedurende vier dagen opgesloten werden in eenen stal. Wij moesten ons voeden met tarwe die wij uit de aren haalden : tarwe, met strooi en al, werd ons voorgeworpen gelijk voor de dieren. Van daar werden wij naar de kerk gestuwd waar wij een nacht verbleven. ’s Morgens vroeg nogmaals op weg; ditmaal naar de statie van Heyst-op-den-Berg. In de statie ontvingen wij ongeveer 250 grammen brood; wij werden in vuile beesten wagens geduwd en op weg naar Duitschland. Wij zijn na drie nachten en twee dagen in den trein te hebben doorgebracht te Soltau aangekomen. Gedurende de reis hebben wij tweemaal rijstsoep ontvangen : anderen hebben ook brood ontvangen doch ik niet.
Te Soltau werden wij eerst gelogeerd in hetgeen men noemt de rijschool : wij sliepen er op strooizakken of op planken. Daarna werden wij gebracht naar het kamp in de barakken. Voor kost kregen wij : ’s morgens koffie en alle drie dagen een brood van een kilogram; ’s middags soep van rotte visch, raapkoolen, bieten enz.; ’s avonds voor soep een afkooksel dat niet meer verdiende dan de naam van water.
Ik ben uit Duitschland teruggekeerd den 30 januari 1915, vier maanden en vier dagen na mijne aanhouding.

(handtekening) Corebunders Frans

Verhaal van Eduard Van Leemputten blinde ouderling van 75 jaar.

Ik werd aangehouden den 26 september te Bael bij Alfons Verhaegen. Ik moest naar de kerk die gevuld was met volk. Ik ben in de kerk gebleven tot maandag ’s morgens zonder eten. ’s Maandags hebben ze ons geleid naar Beerzel : daar hebben we twee dagen opgesloten geweest in eenen stal zonder eten. Dan werden wij geleid naar Putte en daar hebben wij namiddag wat pataten gehad die wij zelf hebben moeten halen op het veld. Dan vier dagen in eenen stal zonder eten. Van daar geleid naar Heyst-op-den-Berg en daar hebben we een klein stuk brood gekregen en vandaar naar Duitschland in Soltau. Wij hebben in den trein geweest drie nachten en twee dagen zonder eten. Anderen konden hier en daar wel wat eten bekomen,

Bl. 79

doch daar ik bijna blind ben heb ik niets gehad. In Soltau bekwamen wij soep met afval van stokvisch in, raapkoolensoep, beetsoep enz.
Ik ben 37 dagen in Soltau gebleven en dan teruggevoerd. Op den terugkeer werden wij onder weg goed behandeld en wij kregen ook goed eten.

(handtekening) Voor vader Louis Van Leemputten

Verhaal van Martinus Goeron.

Ik werd in de nabijheid van mijne woning aangehouden op 26 september 1914. De Duitschers toonden hevige gramschap en brachten mij naar Geetsvondel in eene woning. Daar hebben wij eenmaal eten gehad en eenen nacht geslapen op eenen zak zoodanig dat er mijnen rug van ontsteld was. Den volgenden dag bracht men ons in de kerk van Bael. Daar hebben wij een stuk droog brood gekregen en den nacht doorgebracht. Dan naar Beerzel waar wij tusschen het groor leger moesten blijven zitten en wat overschot kregen van hunne soep. ’s Avonds bracht men ons in eene zaal waar wij moesten slapen op de planken zonder eten of drinken twee nachten en eenen dag. Dan zijn wij voortgegaan naar een soort kolenmagazijn en daar een paar uren gebleven. Daar kregen wij harde appelen die ik niet kon eten omdat ik geene tanden meer heb. Dan verder getrokken door de gemeente Putte, en daar wat gezeten : mijne benen waren slap van honger. Een soldaat meende ons uit medelijden een druppel wijn te schinken, doch een overste had dat gezien en hij zegde dat wij zwijnen waren. Wij kwamen verder in eenen stal waar wij eenige dagen ingezeten hebben. Dan eenen dag en twee nachten in de kerk van Konings-Hoyckt en dan naar de statie van Heyst-op-den-Berg. Daar moesten wij den trein op in eenen wagon waar paarden in gestaan hadden in mest en vuil alsof wij verkens waren. Dan zijn wij te Soltau aangekomen en kregen daar een brood voor drie dagen en wat slechte soep. De dag dat ik mocht afkomen was de blijdste dag van gansch mijn leven. In het afkomen zijn wij ook niet slecht geweest. Te Leuven zijn ze met ons naar het stadhuis getrokken om het te laten zien. Ik ben ongeveer zes weken weg geweest.

(handtekening) M. Goeron

Hogergenoemde gevangenen zijn uit Soltau naar het Vaderland teruggekeerd : Van Leemputten, Goeron en Van Vlasselaer J.B. den 30 october 1914, de anderen den 30 januari 1915.

Vluchtelingen overleden in Nederland WO I

Roosendaal

Heel wat Vlamingen en Walen vluchtten de grens over, om te ontsnappen aan de gruwel van de oorlog. Velen overleefden hun vlucht niet, van hen vind je hieronder meer info. Scans van overlijdensakten zijn gratis te bekomen met een eenvoudig vraagje via mail.

VAN HONSTE Joanna Virginia Bernardus ° Borgerhout 21/06/1914
d. Hippolytus Franciscus & PETRÉ Josephina Maria echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Gijselstraat 13 zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.10

PLANTIJN MORETUS Alexicus Maria Carolus Henricus ° Ekeren 6/10/1844
z. Eduardus Joannes Hyacinthus & DU BOIS Albertina Coletta Catharina Josepha echt. ongehuwd
woonde in Ekeren, Hof De Bist grondeigenaar
† Roosendaal 1914.10.08

JACOBS Joannes Cornelius ° Boechout 23/08/1914
z. Ludovicus Lambertus & GOVAERTS Maria Theresia echt. ongehuwd
woonde in Boechout; Veldkant 96 zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.10

SMITS Joannes Franciscus ° Schilde 22/03/1831
z. Joannes & DAEMS Maria Catharina Paulina echt. CONVENTS Angelique
woonde in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.09

PIRREAULT Franciscus ° Borgerhout 14/01/1893
z. Eduardus Cornelius & DE ROOST Anna Maria Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout brievenbesteller
† Roosendaal 1914.10.12

VANOEVELEN Franciscus ° Kalmthout 4/04/1853
z. Joannes Franciscus & VANTHILLO Anna Maria echt. CAS Maria Elisabeth
woonde in Borgerhout arbeider
† Roosendaal 1914.10.12

BLOCK Isabella ° Merksem 25/02/1837
d. Jacobus & GYSEN Cornelia wed. VAN LOO Franciscus Ludovicus Josephus
woonde in Hoboken zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.10

VAN TILBURGH Adrianus ° Essen 7/05/1863
z. Adrianus & VAN HEES Joanna Maria wed. VINCK Joanna Catharina
woonde in Essen krantenverkoper
† Roosendaal 1914.10.12

GEENS Joannes Franciscus ° Tremelo 24/10/1842
z. Norbertus & FEYAERTS Coleta wed. RITS Anna Regina
woonde in Keerbergen landbouwer
† Roosendaal 1914.10.12

CORDEMANS Leandre Felix ° Brussel 4/08/1836
z. Egide & LUIJPAERT Colette echt. GEUENS Catherine
woonde in Antwerpen kantoorbediende
† Roosendaal 1914.10.13

GEUENS Catherine ° Mechelen 1/12/1835
d. Guillaume & CRUYPELANTS Thérèse echt. CORDEMANS Leandre Felix
woonde in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.14

VERHAERT Ludovicus ° Tongeren 6/02/1855
z. Josephus Egidius & STAF Joanna echt. VAN DEN WYNGAERT Maria Elisabeth
woonde in Emblem electricien
† Roosendaal 1914.10.14

WAUTERS Joanna Constantia Marietta ° Muizen 1 jaar
d. Constantinus & VAN DIEVEL Maria Antonia echt. ongehuwd
woonde in Muizen zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.15

VAN DEN EYNDE Antonius Adolphus ° Antwerpen 2/12/1863
z. Franciscus Antonius Josephus & ROTTIERS Francisca Henrietta echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.15

VAN ROMPAEY Josephus Joannes ° Duffel 23/07/1842
z. Petrus Joannes & DE RAED Anna Catharina wed. CRAUWELS Francisca
woonde in Duffel landbouwer
† Roosendaal 1914.10.16

ENGELS Rosalia ° Steendorp 24/04/1835
d. Philippus & MEERSMAN Maria Jacoba echt. VERGAUWEN Florus Maximilianus
woonde in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.16

RAES Pauline ° Heist-op-den-Berg 24/11/1836
d. Adrianus Franciscus & BORREMANS Rosa wed. OP DE BEECK Carolus
woonde in Hallaar zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.16

BOSSAERTS Anna Christina ° Ranst 14/01/1838
d. Melchior & VAN DYCK Maria Theresia echt. ongehuwd
woonde in Ranst zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.16

PALASTER Paulus Josephus ° Diest 4/11/1834
z. Joannes Josephus & PIRONET Joanna Catharina echt. JANSSENS Elisabeth Joanna
woonde in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.17

GOOSSENS Franciscus Michael Joanna ° Borgerhout 19/01/1914
z. Adrianus Joannes Maria Ludovicus & TULKENS Elisabeth Joanna Julia echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Kistemaekersstraat 45 zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.17

VAN VUGT Anthonetta Cornelia ° Oude Tonge 13/07/1864
d. Pieter & BINKEN Maria wed. DE MUIJNCK Josephus Petrus Joannes
woonde in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.16

DE WEERT Dimphena Petronella ° Rucphen 25/10/1843
d. Nicolaas & AARDE Christina wed. KENIS Guillielmus
woonde in Essen zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.17

VAN UFFEL Maria Sara ° Schriek 21/03/1859
d. Franciscus & GORIS Regina echt. ROUSSEAU Felix
woonde in Putte zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.18

DE CLERCQ Maurice Adolf ° Wijnegem 13/02/1914
z. Adolf Desiré & KNUYSEN Maria Josephina Ida echt. ongehuwd
woonde in Wijnegem zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.18

VAN MOL Petrus Josephus ° Duffel 23/09/1875
z. Petrus Franciscus & SIMONTS Maria Sophia echt. CASTREL Maria Theresia
woonde in Lier zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.17

JANSSENS Maria Christina ° Boechout 8/11/1832
d. Petrus Joannes & HUYSMANS Joanna Catharina wed. PEETERS Petrus Josephus
woonde in Deurne zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.18

LUYMOYEN Anna Maria ° Mol 5/11/1834
d. Joannes Baptista & VERBIEST Anna wed. LE BOY Ludovicus Willibrordus
woonde in Borgerhout zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.16

FRANCKEN NN ° Roosendaal 17/10/1914
z. Aloisius Judocus & UITDEHAAG Johanna
ouders woonden in Essen
† Roosendaal 1914.10.17

FRANCKEN NN ° Roosendaal 17/10/1914
z. Aloisius Judocus & UITDEHAAG Johanna
ouders woonden in Essen
† Roosendaal 1914.10.17

VERLOO Franciscus Joannes ° Lint 19/08/1914
z. Petrus Franciscus & KENNES Maria Virginia echt. ongehuwd
woonde in Lint zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.18

VAN DOOREN NN ° Roosendaal 17/10/1914
d. Karel Pieter & DE MUNSTER Maria Theresia Valentina
ouders woonden in Mechelen
† Roosendaal 1914.10.17

KENNES Maria Hendrika ° Antwerpen 18/09/1914
d. Josephus & JANSSENS Paulina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.20

SMEDTS Alphonsus Ludovicus Josephus ° Edegem 30/04/1914
z. Alphonsus Ludovicus & DIERCKX Alphonsina echt. ongehuwd
woonde in Edegem, Doelveldstraat 45 zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.20

SCHAERLAEKENS Maria Lucia ° Westmalle 1/02/1825
d. Franciscus & VAN BAUWEL Isabella wed. VAN HULLEBUSCH Jacobus
woonde in Westmalle zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.19

Wwe PETENS ? ° ? 82 jaar
d. ? & ? wed. ?
woonde in Deurne zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.18

ANTHONI NN ° Roosendaal 19/10/1914
d. Modestus & VERWERFT Anna Maria
ouders woonden in Oelegem
† Roosendaal 1914.10.19

VANHASSELT Anna Catharina ° Kalmthout 14/10/1858
d. Petrus & DANCKERS Joanna Maria echt. MANDERS Josephus
woonde in Borgerhout zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.23

BERNAERTS Joanna Francisca Virginia Henrica ° Mechelen 6/01/1826
d. Joannes Gommarus & VAN DEN BOSSCHE Anna Maria Joanna Henrica echt. ongehuwd
woonde in Boechout zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.23

PETIJT Maria Helena ° Vlissingen 20/02/1831
d. Pierre François & GOBERT Maria wed. DE JONG Josephus Philippus
woonde in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.23

VAN GHEEL Maria Cecilia ° Buggenhout 27/11/1851
d. Johan Baptist & BOLLÉ Emerentiana Francisca echt. GOVAERTS Petrus Josephus
woonde in Duffel zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.24

VERTOMME Carolus ° Berlaar 12/12/1856
z. Petrus & GOYVAERTS Coleta echt. STEURS Antonetta
woonde in Lier zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.24

VERHAEGEN Melania Maria ° Boechout 14/12/1884
d. Ludovicus & PUTTENAERS Maria Philomena echt. BEYTS Adolf
woonde in Deurne zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.24

ANTHONI Irma Carolina ° Roosendaal 19/10/1914
d. Modestus & VERWERFT Anna Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Oelegem zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.24

LORRIPER Karel Adriana Frans ° Antwerpen 24/09/1914
z. Josephus Franciscus & WEBER Gabriëlla Wilhelmina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Nationalestraat 120 zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.25

VAN DEN CLOOT Hendrik Juliaan ° Antwerpen 4/05/1914
z. Jacobus & VAN LOEY Anna Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Handelsteeg 11 zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.25

WIJNEN Petrus Jacobus Antonius ° Roosendaal 6/09/1909
z. Stephanus Franciscus & BROUWERS Maria Cornelia echt. ongehuwd
woonde in Merksem zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.26

KEYAERTS Jeanne ° Mechelen 6/06/1835
d. Egide Joseph & FELS Anne Marie wed. MARIEN Joseph
woonde in Mechelen, Nekkerspoelstraat zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.26

DE FOORDT Elza Maria Anna ° Borgerhout 31/08/1914
d. Oscar Joannes & SOMERS Emelia Adriana echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Hofstraat 75 zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.27

VAN DER POORTEN Alphonsus Ludovicus ° Turnhout 5/05/1893
z. Antonius Aloysius Maria & LAURIJSSEN Maria Carolina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen bakker
† Roosendaal 1914.10.29

IVENS August Edmond ° Sint Amands 9 maand
z. Carolus Ludovicus & VAN BEYLEN Maria Philomena echt. ongehuwd
woonde in Sint Amands zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.29

MICHIELS Ludovicus Antonius ° Keerbergen 1/08/1913
z. Felix August & MORAS Angelina echt. ongehuwd
woonde in Keerbergen, Lozenhoek zonder beroep
† Roosendaal 1914.10.31

CANT Bertha Ludovica ° Antwerpen 13/01/1912
d. Franciscus & CLEEMPUT Victorina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.02

VAN CALSTER Frans Theofiel ° Heist-op-den-Berg 3 maand 28 dagen
z. Karel & DE KOCK Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Heist-op-den-Berg zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.02

DE WEGER Frans Jan ° Antwerpen 7/07/1914
z. Laurentius Franciscus & DIERCKX Elisa Catharina Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Schoytestraat 86 zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.03

BAUDEWIJN Jozef ° Duffel 1 maand 10 dagen
z. Jan Karel Vital & CLAES Maria Paulina echt. ongehuwd
woonde in Koningshooikt zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.07

LEMBRECHTS Ludovica Alfons Maria Anna ° Duffel 3 maand 12 dagen
d. Jozef Gommaar & DE SMET Maria Antonia echt. ongehuwd
woonde in Duffel zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.08

BRUYNINCKX Alphonsus Edmondus Guido Rufinus ° Diest 31/03/1848
z. Joannes Franciscus & LANDUYT Maria Theresia echt. BEKEN Anna Paulina
woonde in Berchem zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.12

MICHIELS Dionysius ° Keerbergen 15/06/1911
z. Felix August & MORAS Angelina echt. ongehuwd
woonde in Keerbergen, Lozenhoek zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.12

JANSSENS Maria Joanna ° Antwerpen 4/12/1828
d. Guillielmus Franciscus & JACOPS Maria Anna echt. RYCKAERT Eduardus Guiselemus
woonde in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.14

VAN BULCK Jacobus ° Borgerhout 3/11/1896
z. Joannes Franciscus & VERBOVEN Joanna echt. ongehuwd
woonde in Sint-Mariaburg zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.18

CABOOT Pieter ° Antwerpen 22/09/1914
z. & CABOOT Suzanna Maria Louisa echt. ongehuwd
woonde in Berchem, Weidestraat 38 zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.18

DE LEY Hendrik Maria Huibrecht ° Roosendaal 31/10/1914
z. Josephus Hubertus & PEETERS Paulina Alida echt. ongehuwd
ouders woonden in Essen, Heidestraat zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.21

COLONNE Franciscus Antonius Josephina ° Borgerhout 9/08/1914
z. Ludovicus Franciscus & PEETERS Joanna Maria echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Prinsstraat 30 zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.26

DE LEY Mathilda Petronella Francisca Hubertina ° Essen 5/12/1912
d. Josephus Hubertus & PEETERS Paulina Alida echt. ongehuwd
woonde in Essen, Heidestraat zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.30

VERHOEVEN Anna Catharina ° Roosendaal 29/12/1823
d. Cornelis & VAN DEN BERGH Petronella wed. CLAASSENS Adrianus
woonde in Essen zonder beroep
† Roosendaal 1914.11.29

HOOSEMANS Jacobus Hermanus ° Oosterhout 18/12/1841
z. Antoon & CLEPHAS Catharina echt. ongehuwd
woonde in Boechout zonder beroep
† Roosendaal 1914.12.05

MATTHIJSSEN Helena Cornelia ° Roosendaal 25/03/1876
d. Franciscus & BOGAARTS Adriana echt. FINKENFLÜGEL Hendrik Lodewijk
woonde in Berchem zonder beroep
† Roosendaal 1914.12.07

MEURSEN Rosalia ° ? 11 maand
d. ? & ? echt. ongehuwd
woonde in ? zonder beroep
† Roosendaal 1914.12.07

VAN SWEEVELDT Emilius Guilielmus Antonia ° Borgerhout 29/05/1904
z. Ferdinandus Cornelius & VAN BULCK Maria Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout zonder beroep
† Roosendaal 1914.12.09

GOORIS Marie Louise ° Mechelen 21/03/1853
d. Guillaume & VAN WIN Anne Catherine echt. NIJS Pierre François
woonde in Mechelen zonder beroep
† Roosendaal 1914.12.15

TRATSAERT Honorina Wilhelmina ° Antwerpen 27/09/1914
d. Honoratus Carolus & VERDONCK Wilhelmina Dimphna Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Prinsesstraat 25 zonder beroep
† Roosendaal 1914.12.21

SALENS Jozef André ° Laken 4 maand
z. Achiel Philip & ALBERTI Maria Hubertina echt. ongehuwd
woonde in Laken zonder beroep
† Roosendaal 1914.12.22

TIMMERMANS Joanna Josephina ° Antwerpen 6/12/1913
d. Carolus Julianus & KESTELOOT Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, St. Michielskaai 8 zonder beroep
† Roosendaal 1914.12.26

MAESEN Franciscus Leopoldus ° Lint 30/08/1912
z. Pieter Willem & VERMYLEN Anna Carola echt. ongehuwd
woonde in Lint zonder beroep
† Roosendaal 1914.12.27

VAN ESCH Franciscus Cornelis ° Roosendaal 14/03/1876
z. Christiaan & MATTHIJSSEN Johanna Maria echt. PASSAGE Josephina Margaretha
woonde in Antwerpen kleermaker
† Roosendaal 1914.12.31

ALIX Anna Catharina ° Wijnegem 5/10/1913
d. Petrus Josephus & DE SWERT Maria Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Wijnegem zonder beroep
† Roosendaal 1915.01.02

VISSCHERS Joanna Rosalia ° Borgerhout 17/09/1914
d. Alphonsus & DU BOIS Josephina echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Alb.Rodenbachstraat 29 zonder beroep
† Roosendaal 1915.01.07

VERSTRAELEN NN ° Roosendaal 20/01/1915
d. Jacobus Carolus & VAN DEN EYNDEN Louisa Catharina Adriana
ouders woonden in Merksem
† Roosendaal 1915.01.10

VERSTRAELEN NN ° Roosendaal 20/01/1915
d. Jacobus Carolus & VAN DEN EYNDEN Louisa Catharina Adriana
ouders woonden in Merksem
† Roosendaal 1915.01.10

VAN ROMPAEY Camille ° Roosendaal 31/12/1914
z. Frans Pieter & ROELANDS Maria Magdalena echt. ongehuwd
ouders woonden in Boom zonder beroep
† Roosendaal 1915.01.16

HÖLSCHER Jeannetta ° Ekeren 25/03/1913
d. Henricus Wilhelmus & JORIS Maria Joanna echt. ongehuwd
woonde in Essen zonder beroep
† Roosendaal 1915.01.23

COCKX Maria Julia Francisca Leonia ° Mechelen 25/05/1881
d. Hendrik Jozef Frans & BUSSCHOTS Maria Eugenia Leonia echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder beroep
† Roosendaal 1915.01.29

VAN DE WIEL Johanna Christina ° Antwerpen 8/03/1914
d. Gerardus Christiaan Johannes & SCHAPERS Theodora echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Gratiekapelstraat 24 zonder beroep
† Roosendaal 1915.02.13

MARNEF Vitalis Alexander ° Puurs 18/02/1842
z. Joannes Josephus & SEPA Maria Angelina wed. SMETS Maria Rosalia
woonde in Sint-Katelijne-Waver landbouwer
† Roosendaal 1915.02.13

DE WACHTER Peeter Joannes Franciscus ° Puurs 18/06/1831
z. Jan Baptist & REYNIERS Sophia wed. VERBESSELT Clara Maria Constantia
woonde in Boom zonder beroep
† Roosendaal 1915.02.13

GESQUIÈRE Margaretha ° Hoboken 4/04/1913
d. Arthur Emile Joseph & DONCKERS Petronella Catharina echt. ongehuwd
woonde in Hoboken, Lumbeeckstraat 6 zonder beroep
† Roosendaal 1915.02.14

VAN HOOYDONCK François Joseph ° Essen 25/11/1913
z. Petrus Henricus & SWAGERS Helena Mathilda echt. ongehuwd
woonde in Essen, Kammenstraat zonder beroep
† Roosendaal 1915.02.21

VAN DIJCK Carolina Francisca ° Deurne 28/09/1913
d. Jan Frans & ROMMENS Anna Maria Augustina echt. ongehuwd
woonde in Deurne, Zandstraat 83 zonder beroep
† Roosendaal 1915.02.23

DULLEMANS Elisabeth Margaretha Josepha ° Merksem 17/04/1913
d. Alphonsus Joannes & MELIS Joanna Josephina echt. ongehuwd
woonde in Merksem, Cassiersstraat 47 zonder beroep
† Roosendaal 1915.02.25

MENNEN Albertus ° Wijnegem 9/07/1913
z. Renerius Alphonsus Emmanuel & VAN ROMPAEY Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Wijnegem zonder beroep
† Roosendaal 1915.02.25

TORFS NN ° Roosendaal 6/03/1915
d. Alfons & VAN GINNEKEN Maria Melania
ouders woonden in Vorselaar
† Roosendaal 1915.03.06

GOVERS Lodewijk Antoon ° Essen 24/11/1908
z. Franciscus & LAHOU Maria Ludovica Catharina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1915.03.06

VAN DEN BOSCH Maria Joanna ° Antwerpen 10/10/1912
d. Franciscus & VAN MALDEREN Maria Renilda echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1915.03.06

BROUWERS Joanna ° Borgerhout 3/02/1914
d. Ludovicus & SMOLDERS Joanna Catharina echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Verbodenplein 1 zonder beroep
† Roosendaal 1915.03.09

PEETERS Franciscus ° Antwerpen 12/04/1872
z. Joannes Petrus & CROUWELS Theresia Josephine echt. SICARD Maria Theresia Delphina
woonde in Antwerpen kantoorbediende
† Roosendaal 1915.03.10

NIELSEN Carl Sophus ° Roosendaal 31/10/1914
d. Einer Rudolf Charles & SCHOUTEN Dimphna Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1915.03.09

NIELSEN Antonie ° Roosendaal 31/10/1914
z. Einer Rudolf Charles & SCHOUTEN Dimphna Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1915.03.10

VERCAMMEN Ludovicus Maria Josephus ° Wijnegem 22/09/1914
z. Josephus Stanislas & GEUKENS Maria Leonia echt. ongehuwd
woonde in Wijnegem zonder beroep
† Roosendaal 1915.03.16

VAN HEFFEN Juliana Octova Rosalie ° Goes 2/11/1914
d. Alphonsus Joannes & GOOSSENS Maria Christina echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder beroep
† Roosendaal 1915.03.18

VAN DER VLIET Joanna Wilhelmina ° Antwerpen 15/07/1914
d. Johannes & ACHTERBERG Wilhelmina Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Florisstraat 3 zonder beroep
† Roosendaal 1915.03.29

CAUTEREELS Robert Cornelis Urbaan ° Antwerpen 19/02/1914
z. Ludovicus & LEYSEN Catharina Constantia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Korte Beeldekensstraat 14 zonder
† Roosendaal 1915.03.31

HOLEMANS Eduard Joseph ° Roosendaal 5/11/1914
z. Franciscus & t SERVRANCKX Maria Eulalia echt. ongehuwd
ouders woonden in Haacht zonder
† Roosendaal 1915.03.30

VAN DONINCK Wilhelmina Antonetta ° Roosendaal 24/01/1915
d. Augustinus & HEYLEN Regina Elisa echt. ongehuwd
ouders woonden in Deurne zonder
† Roosendaal 1915.04.01

LEMMENS Mathildis Ivonna ° Nijlen 29/05/1914
d. Ludovicus & ROOTHOOFT Antonetta echt. ongehuwd
woonde in Nijlen zonder
† Roosendaal 1915.04.12

KERSEMANS NN ° Roosendaal 21/04/1915
d. & KERSEMANS Petronella echt. ongehuwd
moeder woonde in Edegem zonder
† Roosendaal 1915.04.21

VERCAMMEN Regina ° Wijnegem 23/01/1913
d. Josephus Stanislas & GEUKENS Maria Leonia echt. ongehuwd
woonde in Wijnegem zonder
† Roosendaal 1915.05.02

PEETERS Catharina Rosalia Celina ° Lier 1/06/1862
d. Joannes Franciscus & VERSTAPPEN Antonia Rosalia echt. BREUGELMANS Lambertus Ludovicus
woonde in Lier zonder
† Roosendaal 1915.05.07

GORREMANS Louisa ° Roosendaal 11/05/1915
d. Josephus Franciscus & VAN DEN BRANDEN Isabella Celina echt. ongehuwd
ouders woonden in Brasschaat zonder
† Roosendaal 1915.05.12

MAREELS Catharina Isabella Maria ° Berchem 12/05/1900
d. Josephus & SEGERS Maria Aldegonda echt. ongehuwd
woonde in Berchem zonder
† Roosendaal 1915.05.27

LAURENT Petrus Ludovicus ° Antwerpen 3/02/1883
z. Joannes Matheus & DE ROY Joanna Elisabeth echt. FRANCKEN Francisca
woonde in Antwerpen bureelbediende
† Roosendaal 1915.06.04

DE POOTER Maria Elisabeth ° Kontich 9/07/1829
d. Jacobus & ELSOCHT Anna Catharina wed. DE CEUSTER Cornelius
woonde in Deurne zonder
† Roosendaal 1915.06.23

ELST Camille Cornelius ° Essen 5/05/1895
z. Cornelius & PEETERS Joanna Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Essen zonder
† Roosendaal 1915.07.30

VAN DEN EYNDEN Yvonne Alice ° Antwerpen 18/05/1914
d. Adrianus Désiré & OP DE BEECK Angelica Irma echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Van Schoonbekestraat 170 zonder
† Roosendaal 1915.09.06

NOLLÉ NN ° Roosendaal 12/09/1915
z. Judocus & VAN GEEL Joanna Francisca Andrea echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Roosendaal 1915.09.12

VAN MEENEN Alphons ° Dottignies 16/02/1864
z. Léopold & DUCOIN Adèle Virginie echt. ongehuwd
woonde in Wortel zonder
† Roosendaal 1915.09.25

LAURENT Antonia ° Borgerhout 18/03/1913
d. Petrus Ludovicus & VRANCKEN Adelia Francisca echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Guldensporenstraat 149 zonder
† Roosendaal 1915.11.08

KNUREN Heinrich Wilhelm ° Brück (D) 31 jaar
z. Theodor Wilhelm & VENEDEIJ Maria Eva Katharina echt. PETIT Helena Maria Sara
woonde in Boom zonder
† Roosendaal 1915.11.15

TROUILLARD Jean Joseph Ferdinand ° Antwerpen 10/04/1834
z. Jacques François & TIBAUT Marie wed. LAUWERS Rosalia
woonde in Borgerhout zonder
† Roosendaal 1915.12.01

VAN DEN KEYBUS Franciscus ° Putte (N) 22/03/1852
z. Petrus Johannes & VAN HEYBEECK Maria Jacoba echt. ongehuwd
woonde in Kalmthour zonder
† Roosendaal 1915.12.12

BAETEN NN ° Roosendaal 15/12/1915
d. Gerardus & ARETS Maria Gertruid echt. ongehuwd
ouders woonden in Rekem zonder
† Roosendaal 1915.12.15

WASSEN Hendricus Josephus ° Waalwijk 28/10/1853
z. Franciscus Josephus & VERDONK Maria Petronella echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Roosendaal 1916.01.08

VERBEECK Josephus Ludovicus ° Bonheiden 2 jaar 4 maand
z. Joannes Henricus & VAN DE BORNE Maria Mathilda echt. ongehuwd
woonde in Bonheiden zonder
† Roosendaal 1916.01.23

LAURENT Joannes Franciscus ° Antwerpen 24/02/1893
z. Franciscus & VERCRUYSSE Amelia Joanna echt. DE RIDDER Catharina Juliana Josephina
woonde in Antwerpen kantoorbediende
† Roosendaal 1916.01.21

BOECKSTAENS Antonia ° Berlaar 21/08/1912
d. Ludovicus & MARIËN Maria Paulina echt. ongehuwd
woonde in Berlaar zonder
† Roosendaal 1916.02.26

LEMMENS Josephus Ludovicus ° Roosendaal 6/12/1915
z. Ludovicus & ROOTHOOFT Antonetta echt. ongehuwd
ouders woonden in Nijlen zonder
† Roosendaal 1916.03.03

VAN DEN ABEELE Maria Francisca ° Mechelen 26/12/1908
d. Frans Maria Jozef & VAN HUMBEECK Maria Antonia echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder
† Roosendaal 1916.03.26

STAS Isabella ° Borgerhout 4/12/1831
d. Franciscus & BOGAERTS Maria Theresia wed. KENNIS Joannes Franciscus
woonde in Borgerhout zonder
† Roosendaal 1916.04.20

GOOR Maria Catharina ° Herentals 27/04/1851
d. Franciscus & VAN DEN EYNDE Maria Anna wed. BROUWERS Joannes
woonde in Herentals zonder
† Roosendaal 1916.05.02

DE KOCK Maria Mathildis ° Boom 1/12/1852
d. Guilielmus & POSSEMIERS Maria Coleta echt. CASSIERS Karel Jan
woonde in Deurne zonder
† Roosendaal 1916.05.07

BRUYER Anne Marie Rosalie ° Marbais 12/01/1832
d. Nicolas Joseph & DANDOIS Rosalie Joseph wed. DEBATTY Jean Chrysostome
woonde in Berchem zonder
† Roosendaal 1916.05.14

BARTELS Wilhelmus Josephus ° Geldrop 15/07/1880
z. Hendricus & ENGELEN Johanna Wilhelmina echt. IMPENS Maria Cesarina
woonde in Antwerpen schilder
† Roosendaal 1916.06.26

RAGUET Josephina Coleta Henrica ° Antwerpen 19/04/1901
d. Josephus Maria Eduardus & LONGUEVILLE Helène Marie Louise Henriette echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Roosendaal 1917.03.29

VAN GENECHTEN Petrus Josephus Antonius ° Essen 25/09/1898
z. Arthur Edmundus Joannes & VAN AERT Joanna Maria echt. ongehuwd
woonde in Essen zonder
† Roosendaal 1917.04.18

RENDERS Joanna Henrica ° Tielen 22/03/1853
d. Petrus Josephus & VAN DEN EYNDE Anna Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Essen kloosterzuster
† Roosendaal 1917.09.25

DECKERS Joannes Adrianus ° Essen 1/07/1872
z. Cornelis & PEETERS Joanna Catharina echt. DECKERS Anna Maria Cornelia
woonde in Essen melkerijbestuurder
† Roosendaal 1917.11.02

VANDEWYNCKELE Alice Anna Seraphina ° Gent 27/10/1867
d. Carolus Henricus & COUTENY Rosalia Virginia echt. PIRET Louis Leopold Joseph
woonde in Brussel zonder
† Roosendaal 1918.05.31

wordt vervolgd

Vluchtelingen in Nederland WO I

Vluchtoord Uden (13)

Heel wat Vlamingen vluchtten de grens over, om te ontsnappen aan de gruwel van de oorlog. Van enkele duizenden vind je hieronder meer info. Scans van eventuele akten uit den burgerlijken stand van Uden, of een scan van de vluchtelingenkaart zijn gratis te bekomen met een eenvoudig vraagje via mail.

Gegevens : Naam - Geboorteplaats en -datum - nationaliteit - laatste vaste woonplaats - Kaartnummer - Aankomst - Vertrek of overlijden - bijkomende info.

Geboes Franciscus ° Herentals 1862/2/8 Bel woonde in Lier K1669 A.(1915.09.28) V.naar Frankrijk (1916.03.30)
Moortgat Melonia ° Koningshooikt 1863/9/21 Bel woonde in Lier K1669 A.(1915.09.28) V.naar Frankrijk (1916.10.06)

Geboes Joannes ° Diest 1845/2/27 Bel woonde in Antwerpen K1670 A.(1915.07.31) V.naar België (1919.03.28)

Geboes Joannes Franciscus ° Tongeren 1868/8/18 Bel woonde in Olen K1671 A.(1915.02.22) V.naar België (1919.02.04)
De Winter Maria ° Tongeren 1872/11/14 Bel woonde in Olen K1671 A.(1915.02.22) V.naar België (1919.02.04)
Geboes Ludovicus Josephus ° Balen 1897/12/29 Bel woonde in Olen K1671 A.(1915.02.22) Zie K1672
Geboes Clementina ° Westerlo 1899/10/4 Bel woonde in Olen K1671 A.(1915.02.22) V.naar België (1919.02.04)
Geboes Benedictus ° Westerlo 1901/4/18 Bel woonde in Olen K1671 A.(1915.02.22) V.naar België (1919.02.04)
Geboes Maria Elisabeth ° Olen 1904/9/18 Bel woonde in Olen K1671 A.(1915.02.22) V.naar België (1919.02.04)

Geboes Ludovicus Josephus ° Berchem 1897/12/29 Bel woonde in Olen K1672 A.(1915.02.22) V.naar België (1918.12.24) Gehuwd te Uden 1917.04.19
Van den Eynde Maria Josephina ° Bouwel 1899/7/28 Bel woonde in Nijjlen K1570 A.(1915.04.09) V.naar België (1919.02.04)
Geboes Eduard Ludovicus ° Uden 1918/6/14 Bel woonde in Uden K1672V.naar België (1919.02.04)

Van Geel Josephine ° Mechelen 1898/1/1 Bel woonde in Mechelen K1673 A.(1916.03.04) V.naar elders (1918.12.19) Kind 1e huwelijk K3172

Van Geel Peter ° Mol 1893/5/26 Bel woonde in Milleghem K1674 A.(1916.02.07) V.naar Riethoven (1918.05.13) Gehuwd te Uden 1916.06.17
Luyten Josephine ° Mol 1893/9/7 Bel woonde in Mol K1674 A.(1916.02.07) V.naar Riethoven (1918.05.13)
Van Geel Rosalia Nathalia Theresia ° Uden 1916/9/3 Bel woonde in Uden K1674V.naar Riethoven (1918.05.13)

Van Geel Peter ° Mol 1893/5/26 Bel woonde in Milleghem K1675 A.(1915.05.26) V. zonder kennisgeving ? Zie K1674

Janssens Maria Josephina ° Turnhout 1882/5/9 Bel woonde in Turnhout K1676 A.(1916.12.16) V.naar Eindhoven (1917.12.10)
Geenen Maria Josephina ° Turnhout 1906/4/13 Bel woonde in Turnhout K1676 A.(1916.12.16) V.naar Eindhoven (1917.12.10)
Geenen Petrus Josephus ° Turnhout 1908/7/10 Bel woonde in Turnhout K1676 A.(1916.12.16) V.naar Eindhoven (1917.12.10)

Geenen Jan ° Turnhout 1899/1/1 Bel woonde in Turnhout K1677 A.(1915.03.01) V.naar België (1915.08.27)
Geenen Mathilde ° Turnhout 1902/1/1 Bel woonde in Turnhout K1677 A.(1915.03.01) V.naar Turnhout (1915.08.11)

Geenen Joseph Marie ° Turnhout 1874/6/20 Bel woonde in Herentals K1678 A.(1915.03.30) V.naar Eindhoven (1915.10.26)
Geenen Anna Maria ° Turnhout 1875/2/3 Bel woonde in Herentals K1678 A.(1915.03.30) V.naar Eindhoven (1915.10.26)
Geenen Josephina ° Turnhout 1900/3/2 Bel woonde in Herentals K1678 A.(1915.03.30) V.naar Eindhoven (1915.10.26)
Geenen Joannes ° Turnhout 1901/3/31 Bel woonde in Herentals K1678 A.(1915.03.30) V.naar Eindhoven (1915.10.26)
Geenen Adrianus ° Turnhout 1902/6/10 Bel woonde in Herentals K1678 A.(1915.03.30) V.naar Eindhoven (1915.10.26)
Geenen Irma ° Turnhout 1903/9/9 Bel woonde in Herentals K1678 A.(1915.03.30) V.naar Eindhoven (1915.10.26)
Geenen Elisa ° Verviers 1908/12/8 Bel woonde in Herentals K1678 A.(1915.03.30) V.naar Eindhoven (1915.10.26)

Verheyen Antonia ° Borgerhout 1896/6/28 Bel woonde in Deurne K1679 A.(1915.07.12) V.naar België (1915.12.11) Mevr. Geens man in België

Geens Ferdinant ° Turnhout 1871/11/3 Bel woonde in Diest K1680 A.(1915.03.23) V.naar België (1915.04.08)

Geens Ferdinant ° Turnhout 1871/11/3 Bel woonde in Diest K1681 A.(1915.06.22) V.naar België (1915.07.25) vrouw overleden

Geens Julia Rosalia ° O.L.V. Waver 1898/8/1 Bel woonde in Keerbergen K1682 A.(1916.06.15) V.naar Amersfoort (1918.07.16) bij haar zuster
Geens Julia ° Uden 1916/7/8 Bel woonde in Uden K1682V.naar Amersfoort (1918.07.16)
Geens Maria ° Uden 1916/7/8 Bel woonde in Uden K1682 † 1917.06.11

Geens Pierre ° Lier 1885/1/2 Bel woonde in Aarschot K1683 A.(1915.02.17) V.naar België (1919.02.05)
Morren Maria Rosalia ° Niel 1888/1/3 Bel woonde in Aarschot K1683 A.(1915.02.17) V.naar België (1919.02.05)
Geens Jean Baptist ° Aarschot 1911/8/30 Bel woonde in Aarschot K1683 A.(1915.02.17) V.naar België (1919.02.05)
Geens Jacobus ° Bergen op Zoom 1914/10/26 Bel woonde in Aarschot K1683 A.(1915.02.17) V.naar België (1919.02.05)
Geens Hubert ° Uden 1917/4/27 Bel woonde in Uden K1683V.naar België (1919.02.05)

Geens Rosalie Leonie ° Beerzel 1910/2/26 Bel woonde in Beerzel K1684 A.(1915.06.25) V.naar België (1919.01.25) ouders overleden

Geeraers Antonius ° Antwerpen 1857/1/25 Bel woonde in Antwerpen K1685 A.(1917.10.05) V.naar Nunspeet (1918.01.24)

Geeraerts Antoon Hendrik ° Boom 1864/2/7 Bel woonde in Terhagen K1686 A.(1915.06.14) V.naar België (1919.02.04)
Wils Maria Rosalia ° Boom 1869/10/16 Bel woonde in Terhagen K1686 A.(1915.06.14) V.naar België (1919.02.04)
Geeraerts Anna Maria ° Terhagen 1894/2/20 Bel woonde in Terhagen K1686 A.(1915.06.14) V.naar België (1919.02.04)
Geeraerts Frans Alphons ° Terhagen 1896/9/12 Bel woonde in Terhagen K1686 A.(1915.06.14) V.naar Engeland (1916.04.04)
Geeraerts Constantia ° Terhagen 1898/8/4 Bel woonde in Terhagen K1686 A.(1915.06.14) V.naar België (1919.02.04)
Geeraerts Maria Rosalia ° Terhagen 1900/3/17 Bel woonde in Terhagen K1686 A.(1915.06.14) V.naar België (1919.02.04)
Geeraerts Mari Lucia ° Terhagen 1902/1/5 Bel woonde in Terhagen K1686 A.(1915.06.14) V.naar België (1919.02.04)
Geeraerts Henry ° Terhagen 1906/1/24 Bel woonde in Terhagen K1686 A.(1915.06.14) V.naar België (1919.02.04)
Geeraerts Jan Frans ° Terhagen 1908/4/4 Bel woonde in Terhagen K1686 A.(1915.06.14) V.naar België (1919.02.04)
Geeraerts Anna Maria ° Terhagen 1913/9/6 Bel woonde in Terhagen K1686 A.(1915.06.14) V.naar België (1919.02.04)
Geeraerts Irma Rosalia ° Uden 1917/9/6 Bel woonde in Uden K1686 † 1917.09.28 kind van Anna Maria

Geeraerts Jean ° Bouwel 1848/12/4 Bel woonde in Aarschot K1687 A.(1915.03.09) V.naar Nunspeet (1918.03.21)

Vivet Maria Elisabeth ° Lier 1862/1/24 Bel woonde in Wijnegem K1688 A.(1915.04.30) V.naar België (1919.03.18) man in België
Geerinck Charles ° Antwerpen 1899/1/15 Bel woonde in Wijnegem K1688 A.(1915.04.30) V.naar België (1919.03.18)

Geerinckx Camile ° Stekene 1887/7/14 Bel woonde in Stekene K1689 A.(1916.12.05) V.naar Amsterdam (1918.05.27)

Geerinckx Josephus ° Stekene 1889/12/14 Bel woonde in Stekene K1690 A.(1917.11.02) V.naar Anna Paulowna (1919.02.23)
Dhanis Emelie Maria ° Stekene 1897/6/20 Bel woonde in Stekene K1690 A.(1917.11.02) V.naar België (1919.03.28) Zie K1260
Geerinckx Coralie ° Sint-Jansteen 1917/2/5 Bel woonde inK1690 A.(1917.11.02) V.naar België (1919.03.28) Zie K1260
Geerinckx Camiel ° Uden 1918/6/9 Bel woonde in Uden K1690V.naar België (1919.03.28) Zie K1260

Geernaert Eduardus ° Gent 1868/11/23 Bel woonde in Berchem K1691 A.(1917.05.21) V.naar België (1919.03.21)
Schoors Carolina ° Veerle 1865/8/20 Bel woonde in Berchem K1691 A.(1917.05.21) V.naar België (1919.03.21)

Geersen Johannes ° Denekamp 1890/7/9 Ne woonde in Nordhorn K1692 A.(1916.09.12) V.naar Enschede (1918.03.02)
Pril Frederica Johanna ° Enschede 1891/7/14 Ne woonde in Nordhorn K1692 A.(1916.09.12) V.naar Enschede (1918.03.02)
Geersen Wilhelmina Geertruida ° Nordhorn 1912/7/22 Ne woonde in Nordhorn K1692 A.(1916.09.12) V.naar Enschede (1918.03.02)
Geersen Bernard Johanns ° Nordhorn 1914/3/6 Ne woonde in Nordhorn K1692 A.(1916.09.12) V.naar Enschede (1918.03.02)
Geersen Johannes ° Nordhorn 1916/1/6 Ne woonde in Nordhorn K1692 A.(1916.09.12) V.naar Enschede (1918.03.02)

De Cleyn Carolina ° Merksem 1890/1/4 Bel woonde in Merksem K1693 A.(1915.03.19) V. zonder kennisgeving (1915.04.06) man in België
Geerts Henricus ° Merksem 1908/10/28 Bel woonde in Merksem K1693 A.(1915.03.19) V. zonder kennisgeving (1915.04.06)

Francken Joanna ° Borgerhout 1870/11/7 Bel woonde in Borgerhout K1694 A.(1915.04.14) V. zonder kennisgeving ? man in België
Geerts Ludovicus Josephus ° Borgerhout 1897/10/16 Bel woonde in Borgerhout K1694 A.(1915.04.14) V.naar Engeland (1916.01.11)
Geerts Maria ° Borgerhout 1915/2/13 Bel woonde in Borgerhout K1694 A.(1915.04.14) V. zonder kennisgeving ?

Geerts Edmond ° MeerdonK1873/6/5 Bel woonde in Couillet K1695 A.(1917.04.30) V.naar België (1919.01.29)

Geerts Eduardus Antonius ° Turnhout 1877/9/30 Bel woonde in Turnhout K1696 A.(1915.07.14) V.naar België (1919.02.08)
Lemmens Josephina ° Turnhout 1890/2/8 Bel woonde in Turnhout K1696 A.(1915.07.14) V.naar België (1919.02.08)
Geerts Anna Maria ° Turnhout 1905/8/18 Bel woonde in Turnhout K1696 A.(1915.07.14) V.naar België (1919.02.08)
Geerts Albertus ° Uden 1915/12/16 Bel woonde in Uden K1696V.naar België (1919.02.08)

Geerts Felix ° Berendrecht 1887/1/22 Bel woonde in Antwerpen K1697 A.(1915.03.16) V.naar België (1919.02.03) Gehuwd te Uden 1918.06.28
Quintyn Alida Maria ° Olsene 1892/10/20 Bel woonde in Moeskroen K1697 A.(1915.03.17) V.naar België (1919.02.03)

Geerts Franciscus Alphonsus ° Wijnegem 1883/1/7 Bel woonde in Merksem K1698 A. ? V.naar Frankrijk (1916.05.13) kaart ontbreekt
Keepers Joanna ° Merksem 1885/4/24 Bel woonde in Merksem K1698 A. ? V.naar Frankrijk (1916.05.13)
Geerts Anna Hendrika ° Merksem 1911/10/28 Bel woonde in Merksem K1698 A. ? V.naar Frankrijk (1916.05.13)
Geerts Jean Francois ° Uden 1915/5/17 Bel woonde in Uden K1698V.naar Frankrijk (1916.05.13)

Geerts Henri ° Turnhout 1892/5/10 Bel woonde in Oosthoven K1699 A.(1915.06.16) V.naar België (1919.01.23) Gehuwd te Uden 1915.10.22
Gorris Anna Maria ° Oud-Turnhout 1896/8/6 Bel woonde in Oosthoven K1699 A.(1915.06.16) V.naar België (1919.01.23)
Geerts Anna Maria ° Uden 1915/11/3 Bel woonde in Uden K1699V.naar België (1919.01.23)
Geerts Maria Louisa ° Uden 1917/10/22 Bel woonde in Uden K1699V.naar België (1919.01.23)

Geerts Jacobus ° Abbécourt (FR) 1893/2/24 Bel woonde in Antwerpen K1700 A.(1917.01.15) V.naar 'sHertogenbosch (1917.02.12) ouders in België

Geerts Jan Eduard ° Mol 1899/10/8 Bel woonde in Mol K1701 A.(1917.10.25) V. zonder kennisgeving (1917.11.07) ouders in België

Geerts Johannes Franciscus ° Turnhout 1888/10/15 Bel woonde in Turnhout K1702 A.(1915.02.26) V.naar België (1919.02.06)
Van den Heuvel Theresia Maria Joanna ° Turnhout 1890/1/24 Bel woonde in Turnhout K1702 A.(1915.02.26) V.naar België (1919.02.06)
Geerts Philomea ° Turnhout 1909/6/24 Bel woonde in Turnhout K1702 A.(1915.02.26) V.naar België (1919.02.06)
Geerts Johannes Baptista ° Turnhout 1912/12/19 Bel woonde in Turnhout K1702 A.(1915.02.26) V.naar België (1919.02.06)
Geerts Jan Alfons ° Uden 1917/4/10 Bel woonde in Uden K1702V.naar België (1919.02.06)

Geerts Johannes Ludovicus ° Oostmalle 1876/1/31 Bel woonde in Sint-Leenaerts K1703 A.(1915.03.17) V. zonder kennisgeving (1917.02.26) weduwnaar

Geerts Joseph ° Wuustwezel 1849/3/26 Bel woonde in Merksem K1704 A.(1916.01.28) V.naar België (1919.04.02)

Geerts Jules ? ° Wijnegem 1886/3/13 Bel woonde in Merksem K1705 A.(1915.07.08) V.naar België (1915.10.03)
Van Oirschot Jeannette Catharina ° Merksem 1897/3/3 Bel woonde in Merksem K1705 A.(1915.07.08) V.naar Engeland (1915.11.18)

Geerts Lambertus ° Turnhout 1882/8/4 Bel woonde in Antwerpen K1706 A.(1915.08.16) V.naar België (1918.12.11)
Segers Anna Maria ° Oud-Turnhout 1887/1/29 Bel woonde in Antwerpen K1706 A.(1915.08.16) V.naar België (1918.12.11)
Geerts Anna Maria Josephina ° Turnhout 1909/5/16 Bel woonde in Antwerpen K1706 A.(1915.08.16) V.naar België (1918.12.11)
Geerts Martha Maria Francisca ° Antwerpen 1912/6/22 Bel woonde in Antwerpen K1706 A.(1915.08.16) V.naar België (1918.12.11)

Geerts Ludovicus ° Brasschaat 1878/11/12 Bel woonde in Merksem K1707 A.(1915.02.25) V.naar België (1919.02.05)
Van den Broeck Hortensia ° Beerse 1884/5/11 Bel woonde in Merksem K1707 A.(1915.02.25) V.naar België (1919.02.05)
Geerts Desideer Karel ° Merksplas 1902/2/4 Bel woonde in Merksem K1707 A.(1915.02.25) V.naar België (1919.02.05)
Geerts Joanna Marie ° Merksem 1907/1/20 Bel woonde in Merksem K1707 A.(1915.02.25) V.naar België (1919.02.05)
Geerts "Josephus Cornelius Hendricis" ° Merksem 1910/10/4 Bel woonde in Merksem K1707 A.(1915.02.25) V.naar België (1919.02.05)

wordt vervolgd

Archief van het Bisdom. Oorlogsverslagen WO I

Booischot (Heist-op-den-Berg), Parochie van Sint-Salvator

Parochiaal verslag uit 1915

Transcriptie René Lambrechts

Boisschot

Als eenen donderslag in volle daglicht weerklonk op 2 Augustus de onverwachte noodkreet : Duitschland heeft de oorlog verklaart aan België. Ieder Belg kent er de oorzaak van en reeds van 3 Augustus ondervindt het oostelijk gedeelte onze Vaderlands de droevige uitwerkselen van den oorlog. Tegengehouden door ons Belgisch leger na moorddadige gevechten bereiken zij langzaam de provincie Brabant : Diest en Aerschot weten van oorlogsgruwelen te spreken en de geschiedenis zal aan onze nakomelingen de misdaden verhalen door het vijandelijk leger gepleegd.

Op 20 Augustus verschijnen hier de eerste uitzendelingen der Duitsche Uhlanen, en een samentreffen heeft plaats tusschen hen en eene Compagnie Belgische soldaten  : 2 Duitsche Uhlanen worden gekwetst en sterven, drij worden krijgsgevangen genomen en een Duitsch peerd blijft in den slag, van onzen kant geene gekwetsten : gansch den dag buldert het kanon in Aerschot waar moorddadig gevochten wordt, vandaar trekt het Duitsch leger op Leuven, waar een groot deel der stad in puin wordt geschoten, vele dooden blijven ter plaats waaronder veel burgers …

Van Leuven komt op 28 augustus een leger van wel 3000 man met acht kanonnen rond 10 uur in Boisschot binnengevallen, zoo als van in ‘t begin te zien was bezield met slechte inzichten. Drij dagen te voren was hier eene patrouille van 11 Duitschers door het dorp gereden, en op het einde der dorpsstraat werd er de officier van doodelijk gekwetst door eenen Belgischen soldaat achter de peilers van de windmolen verborgen. Nu beweerden de Duitschers dat eenen burger op hen geschoten had hoewel de doctor die den gekwetsten officier verzorgd had, verzekerde dat de wonden veroorzaakt was door eenen kogel van Belgisch maaksel.

Nu kwam men Boisschot tuchtigen om die gewaande misdaad.

Rond 10 uur dus zagen wij hij hoe de barbaarsche soldaten deuren in vensters stuk sloegen en de huizen binnendringen waaruit bijna alle de bewoners gevlucht waren. Het was een echte plundering want welhaast zagen wij hoe zij zwaar beladen uit de woningen kwamen en hun buit op wagens en karren vervoerden die zij eveneens gestolen hadden. Ik had vast voorgenomen niet te vluchten wat er ook mochte gebeuren ; en na 10 minuten vlogen 12 gewapende soldaten door eenen officier aangevoerd op de deur der pastorij, doch vooraleer zij bezweek had ik ze reeds geopend. Twee helsche duivels pakten mij bij de schouderen en alsof zij een woordje Fransch kenden, spraken zij : prisonier, prisonier, mit gehen, mit gehen. Laat mij dan eerst mijnen hoed nemen, zei ik ; Nein, kein hut, antwoorden zij. Daarop gaf eene rosse officier die voor de deur stond mij toch die toelating ; en toen ik gevolgd van mijnen onderpastoor dien men in tusschentijd ook aangehouden had, weer buiten kwam snauwde mij die rosse van boven in gebrekkig Fransch toe : Vous etes mon prisonier !

Wij gingen dan tot op het Kerkplein laat twee soldaten ons aftasten, zij ontnamen ons slechts onze messen. Toen we daar een kwartiers ontrent gestaan hadden leidde men ons op 7 minuten afstand van het dorp voor den majoor bevelhebber des legers. Het was een man van een verachtelijk voorkomen, ros als de officier van boven zag hem met minachting en wreedachtig oog op ons neder ; Fransch kon hij niet en wij wilden ook geen enkel woord duitsch verstaan.

Na daar eenigen tijd vertoefd te hebben verschenen we daar voor eenen officier die nog al tamelijk fransch sprak, en die betichte ons van het volk opgestookt te hebben om te schieten op hunne soldaten, dat wij daartoe wapenen van het gouvernement gekregen hadden, dat hij daartoe de bewijzering in hand had; bewijzen die zij te Leuven gevonden hadden, dat daarom Leuven was gebombardeerd geworden, want zegde hij, Leuven existeert nich mehr !

Hier ondervond ik wat de H Schriftuur zegt : Wanneer gij voor uwe rechters zult staan, wees niet bevreesd wat gij zeggen zult er zal u woorden ingegeven worden die hij anders niet zult vinden. Ik heb dan hem, zonder schrik, groote waarheden gezegd en ik meen te mogen verzekeren dat dank aan mijn pleiten Boisschot is gespaard gebleven. Want ook de officier was zoo zeer in het nauw gebracht dat hij niet meer wist wat antwoorden en hij mij eindelijk zegde : Vous mentez. Waarop ik hernam : Après un replique pareille, on ne raisonne plus, cependent, je tiens a vous dire dans des circontances telles qu’elles sont à présent ou moment pas, je me trouve devant Dieu, et … ma vie, je vous dis la vérité et la vérité seule.

Na deze en nog vele andere besprekingen leidde men ons terug naar de dorpplaats, toen we daar aankwamen was daar gansch de bevolking verzameld wel 400 man : grijzaards, vrouwen en kinderen de mannen waren grootendeels gevlucht, daar zagen wij nu de plundering der huizes van nabij : deuren in vensters waren ingebeukt langs alle kanten bracht men nog nieuwe mannen en vrouwen aan die verborgen in grachten en bosschen werden gevangen genomen

Van de soldaten werden wij streng bewaakt de geweeren en revolvers werden menigmaal op ons gericht ; twee personen eene man van rond de 60 jaar en een 18 jarige jongeling werden in het veld doodgeschoten. Rond den middag moesten wij het leger vergezellen ; de vrouwen, de kleine kinderen en grijzaards boven de 70 jaren werden naar huis gezonden, doch al de mannen van 12 tot 70 jaren moesten optrekken. Ten 1 uur kwamen wij aan onze ijzerenwegstatie daar moesten we geknield gaan zitten naast den steenweg, terwijl de Duitsche cyclisten het Belgisch leger dat zij te Heyst meenden, uitdaagden ; wij zaten daar nu als borstweer des Duitschers, want hadden de Belgen aan de uitdaging beantwoord dan hadden wij er de eerste slachtoffers van geweest. Daar zaten wij tot 4 uren, dan begon het leger dat grootendeels aan plundering gedaan had, ons voorbij te trekken, en toen moesten wij Boisschottenaren met omtrent 300 in getal het Duitsch leger volgen. Hoeverre zouden wij moeten meegaan ? die vraag stelde zich iedereen, en wij verwachtten ons losgelaten te worden op de grenzen onzer gemeente gelijk dat elders nog voorgevallen was, doch eilaas om 6 uren kwamen wij uitgeput van vermoeienis, honger en dorst te Aerschot aan waar we in de O.L.Vrouw kerk met misschien wel 500 burgers werden opgesloten

Hier zijn we meer dan twee uren buiten onze parochie, keeren wij er terug henen om het verhaal te vervolledigen van ’t geen er in onze parochie gebeurd is.

Het is mij onmogelijk hier de wederwaardigheden te beschrijven die er te Boisschot voorvielen, wijl wij voor 4 maanden lang gevangen bleven en als schutsgevangenen naar Duitschland werden vervoerd. De beschrijving onzer gevangenschap zal zijn de plaats vinden in een ander kapittel.

Nadat wij en de burgers weggeleid werden vluchtten alle de inwoners, dagen en weken sliepen zij in bosschen en onder de blooten hemel, soms in den dag terugkeerend om hun vee te verzorgen. Rond half September waren het grootste gedeelte der parochianen teruggekeerd, tot aan de belegering van Antwerpen, dan vielen de vijanden opnieuw in Boisschot en van op zondag 27 September tot 9 Oktober toen Antwerpen viel, hebben ze hier alles uit geplunderd, geen enkel huis bijna bleef gespaard tot zelfs de armste woningen kregen het bezoek der Duitschers, kleederen en beddegoed werd gestolen en wat niet voor hen gebruikbaar was werd gebroken en verbrijzeld : beelden, vazen, schilderijen, kassen en meubelen werden stukgeslagen, boeken en registers verscheurd; goud en zilver medegenomen, zelfs soms platgestamd en onbereikbaar gemaakt : bij mij alleen beloopt de schade op meer dan 15.000 franken ; men heeft mij niet gespaard, de priesters zijn bijzonder het mikpunt hunner woede.

Op 27 September schoot men hier nog eenen braven huisvader dood, die terugkeerend van de vlucht om zijn vee te bestellen zonder vorm van proces zijn leven liet.

Na al die algemene plundering die velen tot armoe heeft gebracht, keerden stillekens aan de inwoners terug in hunne haardsteden, vele tranen zijn er toen gestort, hoevele landbouwers hebben hun stallen ontvolkt gevonden, de koeien verdwenen, de verkens vermist, de meubelen weg gestolen of verbrijzeld, daarbij hunnen oogst vernield en gestolen in de schuren enz. enz. Ik ontmoette laatst eenen landbouwer die voor de oogst 6 koeien had, nu heeft hij er nog eene terug gevonden, een andere geringe man had er twee nu geene meer; Dat is voor die mensen armoede hongersnood en ellende en er zijn er zoo zooveel.

Nog altijd duren de plagerijen de Duitschers voort : nu eischt men graan, dan hooi of strooi, dan weer aardappelen, en welvaart zal de zwarte armoede met hare gevolgen zich doen gevoelen.

Deze laatste weken maken de Duitschers jacht op de notenboomen, alle gezonde notenboomen die 30 cm doorsnee hebben worden ongenadig ter dood veroordeeld, en als ze dan aan tram of trein geleverd worden waar ze worden geladen daar worden soms twee op de 10 aangenomen, de andere afgekeurd.

Ik zou hier nog andere plagerijen van mindere betekenis kunnen bijvoegen doch iedereen weet hedendaags wat eene Duitsch is.

Alf. Houtmeyers pastoor Boisschot

3 Febr. 1915

PS Sinds eergisteren zijn onze laatste gevangen burgers allen thuis gekomen uit Duitschland. Allen zien er nogal gezond en welvarend uit, doch uiterst gelukkig hunne familie te hebben weder gevonden.

Geve God dat wij voortaan gespaard blijven!

wordt vervolgd

Begraafplaatsen in het buitenland WO I

Belgische gesneuvelden op buitenlandse begraafplaatsen.

-Frankrijk-

Le Mans (FR) Carré Militaire Belge

ADRIAENSENS François ° Hoboken 19/05/1887 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 26/10/1918 (71)
ALGOET Edmondus Cyrillus ° Jabbeke 29/11/1895 † Le Mans (FR) 15/02/1915 (54)
ANGLAIRE Leonce ° Isières 8/01/1899 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 9/10/1918 (70)

BEUSELINCK Gaston Alidor Maria ° Loppem 14/12/1888 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 16/02/1917 (27)
BORCKMANS Gaston Marcel Edmond Maria ° Sint-Joost-ten-Node 16/01/1878 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 17/09/1916 (18)
BUTS Alphonse ° Brecht 5/10/1894 † Le Mans (FR) 26/03/1916 (13)

CNOCKAERT Constant Robert ° Wortegem 16/01/1898 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 13/05/1917 (45)

D'HAENE Mauritius Alexander ° Oostende 10/04/1902 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 16/01/1919 (58)
DAZY Jean Joseph ° Brussel 23/06/1894 † Le Mans (FR) 21/07/1917 (48)
DE GEEST Casimir Albert ° Sint-Niklaas 10/06/1898 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 20/05/1917 (46)
DE LOMBAERT Georges Louis ° Nevele 4/01/1896 † Le Mans (FR) hospitaal 29/10/1915 (9)
DE MOULIN Charles J.M. ° Esneux 9/05/1894 † Le Mans (FR) hospitaal 27/03/1915 (4)
DE VROE Joannes Alfons ° Buggenhout 22/04/1893 † Le Mans (FR) hospitaal 9/07/1916 (16)
DECAESTEKER Valere Sylvere ° Zonnebeke 3/06/1895 † Le Mans (FR) 29/03/1915 (5)
DECLERCQ Cyrille Camille ° Izegem 16/06/1894 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 5/11/1917 (51)
DEFAWE François ° Seraing 11/09/1878 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 2/10/1918 (69)
DELACONCORDE Antoine ° Vilvoorde 2/04/1888 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 4/05/1918 (60)
DELHAYE Oscar ° Tournai 29/12/1889 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 24/02/1917 (34)
DELVIGNE Eugene Joseph ° Châtelet 30/11/1881 † Le Mans (FR) 14/09/1918 (67)
DESMET Georges Joseph ° Bellegem 16/11/1894 † Le Mans (FR) hospitaal 2/11/1918 (72)
DESOUBRIE Artheme Antoine Joseph ° Mouscron 26/08/1884 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 27/03/1917 (75)
DIDDEN Leonard ° Leuven 22/09/1894 † Le Mans (FR) hospitaal 4/11/1918 (73)
DIRCKX Prosper Isidoor Marie Louise ° Wetteren 20/11/1882 † Le Mans (FR) 28/11/1915 (63)
DOMS Andre Emile ° Brussel 9/04/1893 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 10/07/1918 (64)
DOUCET Albert Leon ° Otrange 08/04/1870 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 18/02/1917 (31)
DUBOIS Rene ° Vœuil-et-Giget (FR) 25/04/1898 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 21/11/1916 (21)

ELBERS Eugene ° Laken 18/09/1892 † Le Mans (FR) hospitaal 1/04/1916 (14)

FOSSAERT Theophile Camille ° Proven 15/07/1877 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 25/02/1917 (35)
FOURNEAU Paul Louis ° Tourcoing (FR) 3/06/1887 † Le Mans (FR) hospitaal 18/02/1917 (29)
FRANCOIS Jules ° Tienen 12/08/1881 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 3/05/1917 (44)

GILLES Gustave ° Salles (FR) 1/12/1879 † Le Mans (FR) hospitaal 1/03/1917 (37)
GONS Victor ° Antwerpen 11/03/1895 † Le Mans (FR) 21/11/1914 (6)
GUILBERT Jules ° Frasnes-lez-Buissenal 20/08/1890 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 15/04/1916 (15)

HENNEBO Albert Joseph ° Brugge 4/07/1891 † Le Mans (FR) hospitaal 7/01/1917 (24)
HONORÉ Achiel ° Rumbeke 24/11/1890 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 8/04/1917 (41)

JACOBUS Jozef Oscar ° Sint-Andries 13/02/1896 † Le Mans (FR) 30/09/1916 (74)
JOSSE Lucien ° Bovesse 25/11/1890 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 28/02/1918 (57)

KEUNINGS Theodore Nicolas Joseph Hubert ° Henri-Chapelle 16/10/1894 † Le Mans (FR) hospitaal 23/12/1918 (68)
KINDT Marcel Robert Louis ° Kortrijk 4/09/1882 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 27/06/1918 (61)
KULU Honore ° Ukatwéaka Bokotolaka (CD) 25/04/1895 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 4/01/1917 (22)

LABALUE Aime Emile ° Tilff 20/08/1887 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 2/03/1917 (38)
LIETAERT Constantinus Richard ° Moorslede 30/11/1876 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 18/02/1917 (30)
LINS Leopoldus Desiderius ° Handzame 25/03/1884 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 17/02/1917 (28)

MALFAIT Achille ° Sint-Maria-Latem 8/05/1889 † Le Mans (FR) hospitaal 21/02/1917 (32)
MAREEL Constantinus ° Ardooie 19/11/1882 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 29/03/1917 (40)
MASSARD Lucien Elisee ° Cugnon Mortehan 15/11/1880 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 14/02/1917 (26)
MEGANCK Jules Cyrille Francies ° Nevele 28/07/1891 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 17/08/1915 (7)
MESSENS Alphonse Marie Joseph ° Brugge 8/01/1886 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 18/11/1917 (53)
MORREEL Polydore Hector Prosper ° Diksmuide 8/01/1897 † Le Mans (FR) hospitaal 26/09/1916 (19)

NULENS Hendrik Joseph ° Koersel 1/11/1896 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 10/03/1915 (1)

PAEPS Petrus Joannes ° Perk 16/05/1888 † Le Mans (FR) 3/01/1919 (62)
PAREZ Gustave ° Sint-Gillis 29/03/1877 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 26/02/1917 (36)
PEERSMAN Edmond ° Beveren-Waas 24/09/1894 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 7/07/1917 (47)
PRALLE Jean Baptiste ° Sint-Jans-Molenbeek 27/05/1898 † Le Mans (FR) hospitaal 11/07/1918 (65)

REMERY Leon Henri ° Sint-Gillis-Waas 3/05/1893 † Le Mans (FR) 17/12/1915 (10)
ROLAND Armand Victor ° Soignies 21/12/1883 † Le Mans (FR) 14/08/1918 (66)
ROMBOUT Alphonse ° Vlierzele 13/12/1894 † Le Mans (FR) 6/03/1915 (56)
ROUSSEAU Oscar Desire ° Marche-lez-Écaussinnes 11/03/1898 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 21/11/1916 (20)
ROWAN Leo ° Gentbrugge 19/05/1906 † Le Mans (FR) 15/03/1915 (2)
RYCKEBOER Julien Florent Cornelius Joseph ° Kaaskerke 4/01/1896 † Le Mans (FR) hospitaal 22/01/1916 (11)

SAP Victor Joseph ° Roeselare 14/09/1896 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 6/01/1915 (12)
SCHEERS Louis ° Herent 21/08/1892 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 20/03/1915 (3)

TEMMERMAN Camille ° Gent 14/02/1891 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 6/11/1917 (52)
THIELEMANS François ° Antwerpen 25/11/1892 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 10/09/1915 (8)
THIRY Camille Constant ° Habay-la-Vieille 13/12/1871 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 15/07/1916 (17)
TURPIN Theophile Eugene ° Ellezelles 18/01/1891 † Le Mans (FR) hospitaal 14/03/1917 (39)

VAN BAVEL Charles Louis ° Brecht 5/06/1894 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 18/09/1917 (49)
VAN BAVEL Louis ° Brecht 16/04/1896 † Le Mans (FR) 15/02/1915 (33)
VAN DE VELDE Oscar ° Oostakker 20/05/1892 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 11/01/1918 (55)
VAN HAUTRYVE Joseph ° Gent 1/09/1894 † Le Mans (FR) hospitaal 21/12/1918 (76)
VAN LIMBERGEN Joseph ° Geel 21/11/1895 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 14/02/1915 (25)
VAN OVERMEEREN Arthur ° Etikhove 4/05/1889 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 7/04/1917 (42)
VANDAMME Edmond Henri ° Vlissingen (NL) 10/09/1893 † Le Mans (FR) gemengd hospitaal 23/03/1918 (59)
VERCAMMEN Joseph Paulina Jean ° Antwerpen 18/10/1890 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 22/09/1917 (50)
VERHULST Jozef Frans ° Haasdonk 26/05/1882 † Le Mans (FR) hospitaal nr 32 17/04/1917 (43)

Le Petit-Quevilly (FR) Carré Militaire

BOUCQ Alfred ° Willaupuis 29/10/1888 † Sotteville-lès-Rouen (FR) 13/05/1919
CLAUS Florent ° Kaster 20/01/1878 † Sotteville-lès-Rouen (FR) 5/09/1917
NOORTS Frans ° Bazel 20/05/1887 † Rouen (FR) Anglo - Belgisch hospitaal 26/01/1916
PAQUET Jean Baptiste Ghislain ° Treignes 11/08/1884 † Sotteville-lès-Rouen (FR) 28/12/1916
VAESEN Gerard Henri Joseph ° Argenteau 16/02/1881 † Sotteville-lès-Rouen (FR) 5/11/1918
VAN PRAAG Joseph ° Anderlecht 23/02/1885 † Sotteville-lès-Rouen (FR) 15/08/1915

Le Touquet (FR) Carré Militaire

DE MOOR Jules ° Drongen 25/02/1885 † Zuidschote Steenstrate 22/04/1915
DE MULDER Carolus Jules ° Puurs 9/08/1894 † Le Toucquet-Paris-Plage (FR) 10/10/1918

Le Tréport (FR)

DUFFELEER Petrus ° Onkerzele 12/06/1894 † Le Tréport (FR) Hôpital n° 18 5/06/1919

Le Quesnoy (FR)

LEONARD Clovis ° Pâturages 6/03/1894 † Le Quesnoy (FR) 5/11/1915

Leers (FR)

DELRUE Adelson Louis Joseph ° Néchin 18/05/1885 † Beveren-aan-de-Ijzer veldhospitaal 24/10/1918
FOURNEAU Gaston Joseph ° Roubaix (FR) 18/03/1889 † Passendale 28/09/1918
LEROY Albert Joseph ° Pecq 2/11/1893 † Calais (FR) Mil. Hosp. 27/09/1917
TERNEZ Gaston Camille ° Pâturages 11/12/1890 † Adinkerke Hospitaal Cabour 18/10/1918

Léhon (FR)

KOSYNSKY Jozef ° Appelterre 1/01/1880 † Léhon (FR) Hôpital psychiatrique 17/02/1916

Les Sables-d'Olonne (FR)

BORGERS Eduardus Michaël Carolus ° Oostende 25/01/1891 † Les Sables-d'Olonne (FR) 4/03/1917

Lille (FR)

BOSSUYT Julien Prudent Louis ° Kooigem 18/03/1897 † Montpellier (FR) Mil. Hosp. 15/08/1917
BOUDRY Odil Eugène ° Zonnebeke 24/06/1893 † Ronchin (FR) 6/10/1914
BOURGEOIS François Eugène Joseph ° Lille (FR) 13/05/1895 † Montpellier (FR) 1/10/1917
BOURGOIS Edouard ° Mons 28/08/1879 † Lille (FR) hospitaal 16/02/1919
DE CLERCQ Eduard Auguste Antoine ° Sint-Amandsberg 25/03/1888 † Lille (FR) 20/02/1919
DELPLACE Omer George Florentin ° Dranouter 01/04/1891 † Calais (FR) Mil. Hosp. 19/01/1919
DELSIN Frans ° Lebbeke 11/07/1880 † Lille (FR) 24/01/1919
DESMET Michel ° Halluin (FR) 29/04/1893 † Rumbeke 30/09/1918
DESPAGNE Gaston Albert ° Menen 28/11/1886 † Klerken Houthulst 29/09/1918
DEVADDER Charles Leon Louis ° Lille (FR) 13/02/1894 † Hoogstade Belgian Field Hospital 9/09/1915
DUPONT Yvan Hubert Jean ° Verviers 01/06/1893 † Diksmuide 5/12/1916
DUPONT Armand Jean ° Verviers 01/10/1891 † De Panne Amb. l'Océan 1/07/1916
FRANCK Charles ° Lille (FR) 09/06/1893 † Calais (FR) hospitaal rue de la Tannerie 27/10/1918
GALLIAERDE Alphonse Charles ° Lille (FR) 18/06/1894 † Hoogstade Belgian Field Hospital 4/10/1918
GRARE Victor Amedee ° Esplechin 16/09/1888 † Hoogstade Belgian Field Hospital 7/03/1917
HUBO Henri Jean Baptiste ° Lambersart (FR) 19/10/1893 † Lille (FR) 1/06/1919
LAPAIRE Ernest Louis Joseph ° Linselles (FR) 21/09/1891 † Boezinge 17/04/1918
LOOF Michel Augustin ° Ronse 22/10/1893 † Calais (FR) Mil. Hosp. 5/11/1918
RACQUEZ César Henri Ghislain ° Lille (FR) 05/06/1892 † Moorslede 30/09/1918
RAINSON Charles Maurice ° Sint-Joost-ten-Node 07/05/1897 † Klerken 28/09/1918
VAN DEN STEENE Petrus Jozef ° Lokeren 22/01/1894 † Hoogstade Belgian Field Hospital 21/01/1916
WILLEMS Anatole Charles Léopold ° Menen 10/02/1895 † Adinkerke Hosp. Cabour 16/10/1918

Lomme (FR)

DUPONT Oscar Hendrik Cornelis ° Veurne 08/08/1891 † Diksmuide 3/07/1915
VALLANT Joseph ° Lomme (FR) 02/07/1896 † Hoogstade Belgian Field Hospital 1/06/1916

Longuenesse (FR)

BORDES Polidoor ° Stene 27/09/1892 † Saint-Omer (FR) hospitaal 29/10/1914
CLAES Maurice Petrus ° Kessel-Lo 01/07/1885 † Bois-en-Ardres (FR) 10/06/1915
COEVOET Theophile Cornelis ° Roesbrugge-Haringe 01/01/1878 † Bazinghen (FR) 19/12/1914
COMPLÉMENTAIRE Alexandre Pierre ° Lodelinsart 15/08/1891 † Saint-Omer (FR) Mil. Hosp. 10/11/1914
DE CONINCK Marcel Maurice ° Deinze 31/10/1891 † Saint-Omer (FR) 23/11/1914
FONTAINE Alfred Gustave ° Blaton 17/02/1893 † Marck (FR) 16/08/1917
HUYSMANS Eduardus ° Geel 12/02/1892 † Saint-Omer (FR) 21/10/1914
LEDOUX Emile Joseph ° Wanfercée-Baulet 03/06/1886 † Wisques (FR) Hospitaal 7/11/1918
LEMAIRE Pierre Joseph ° Verviers 03/03/1890 † Marck (FR) 6/09/1917
MONETTE Olivier Theodore ° Neerheylissem 07/04/1892 † Saint-Omer (FR) 21/10/1914
PAULY Jean Henri Prosper ° Jalhay 17/07/1889 † Marck (FR) 3/05/1916
PEETERS Joannes Carolus ° Boom 15/10/1887 † Saint-Omer (FR) Mil. Hosp. 22/10/1914
PIERARD Camille François ° Izel 02/11/1882 † Saint-Omer (FR) Mil. Hosp. 22/10/1914
POELMAN Lodewijk Remi ° Wetteren 04/04/1888 † Marck (FR) 20/05/1916
RICHOUX Ernest ° Châtelineau 23/02/1892 † Saint-Omer (FR) 21/10/1914
SEPELIE David Joannes Adolphus ° Gent 02/03/1892 † Saint-Omer (FR) Mil. Hosp. 30/10/1914
VANDECAVEYE Emilius ° Lichtervelde 18/04/1890 † Saint-Omer (FR) Mil. Hosp. 6/11/1914

wordt vervolgd

Vluchtelingen overleden in Nederland WO I
Provincie Gelderland

Heel wat Vlamingen en Walen vluchtten de grens over, om te ontsnappen aan de gruwel van de oorlog. Velen overleefden hun vlucht niet, van hen vind je hieronder meer info. Scans van overlijdensakten zijn gratis te bekomen met een eenvoudig vraagje via mail.

Ermelo-Nunspeet Vluchtoord

CORTOOS Jaak Pieter Maria ° Antwerpen 1/10/1914
z. Petrus & THYS Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Nationalestraat 121 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.04

PAUWELS Frans ° Antwerpen 25/08/1914
z. Petrus Josephus & LIESENBORGHS Maria Catharina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Lange Veldstraat 13 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.04

VAN PERRE Joanna Ludovica Maria ° Mariekerke 23/06/1914
d. Franciscus Emanuel & PAUWELS Amalia Hermina echt. ongehuwd
woonde in Mariekerke zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.05

SMEYERS Clementina Gerardina ° Antwerpen 17/08/1914
d. Franciscus Emmanuel & DE JONG Maria Francisca echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Marnixplaats 3 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.05

DOCKX Marcellis Joannes ° Alem (NL) 1 maand
z. Jan Baptist & JANSSENS Joanna Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.08

SMOLDERS Celestina Mathilda Gustavus ° Venlo 2 maand
d. Jacobus Adrianus & VAN SCHOOR Petronella echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.18

VECHTER Ludovicus Jacobus Catharina ° Borgerhout 24/05/1914
z. Petrus Gerardus & GRANDJEAN Ludovica Josephina Renatus echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Prinsstraat 37 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.18

COOLEN Simon ° Visé ? 5 maand
z. & COOLEN Marie echt. ongehuwd
woonde in Visé ? zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.19

VAN BEEK Alphonsius Franciscus Joannes ° Borgerhout 16/06/1913
z. Joannes Franciscus & PEETERS Maria Joanna echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.19

ROSSEAU Carolina Josephina ° Hoboken 9/09/1913
d. Joannes Emilius & DE BOECK Theresia Louisa echt. ongehuwd
woonde in Hoboken zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.19

VAN BALLAERT Joanna Baptist ° Bergen op Zoom 7 weken
z. Livinus Eduardus & VAN LENS Jeannette echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.21

COMMERS Jan Rachel Marcel ° Antwerpen 3/07/1914
z. Franciscus & ENGELEN Suzanna echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Lange Vlierstraat 10 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.23

ANTONI Michael Victor ° Antwerpen 10/01/1914
z. Gregorius & PANIS Julia Francisca Scholastica echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Korte Ridderstraat 25 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.23

LACHI Jozef ° Berchem 30/04/1914
z. Petrus & EMBRECHTS Juliana echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.24

DE POTTER Victor Leon ° Antwerpen 20/07/1914
z. Jan Leonard & DEDONDER Paulina Adolphina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Berendrechtstraat 30 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.28

VAN AERSCHOT Jozef Hendrik ° Antwerpen 15/06/1914
z. Gustavus & NOËL Maria Rosalia Eulalia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Abdijstraat 245 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.30

DAUTINNE Mathieu Joseph Lambert ° Visé 8/09/1912
z. Mathieu Henri & GOFFARD Marie Antoinette echt. ongehuwd
woonde in Visé zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.30

TROKA Felix René ° Hermée 27/08/1914
z. Martin Jean Joseph & BOUVROY Marie Louise echt. ongehuwd
woonde in Hermée zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.30

DEMARTEAU Jeanne Laurentine ° Visé 23/03/1914
d. Joseph Simon & GALERE Marie Anne echt. ongehuwd
woonde in Visé zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.30

VLAMINCK Elisa ° Terhagen 15/03/1912
d. Emiel Joseph & CONVENTS Joanna Paulina echt. ongehuwd
woonde in Terhagen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.31

VAN MEERBEECK Maria Ludovica ° Antwerpen 18/02/1914
d. Isidorus & GOBEL Louisa echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Kaasstraat 7 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.31

VAN DIJCK Julia ° Brussel 1 jaar 7 maand
d. Hendrik & MERSIANT Joanna echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.31

BOURDOUX Elise Marie ° Visé 4/07/1914
d. Louis Guillaume & LEROY Catherine Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Visé zonder
† Ermelo-Nunspeet 1914.12.31

DELI Maria Eugenia ° Hoboken 24/04/1914
d. Cornelius Franciscus & VAN DEN BROECK Avilla Cornelia echt. ongehuwd
woonde in Hoboken, J. Van de Wouwerstraat 16 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.01

VAN BEEK Joannes Franciscus Julianus ° Borgerhout 20/07/1911
z. Joannes Franciscus & PEETERS Maria Joanna echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.02

VAN CAUWENBERGH Albert Jan ° Antwerpen 21/02/1914
z. Denderius & WALPOT Octavia Joanna Maria Josephina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Erwtenstraat 36 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.02

VAN BEIRENDONCK Josephus Ludovicus ° Deurne 10/03/1914
z. Petrus Franciscus & SMETS Joanna Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Deurne, Waalhofstraat 14 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.02

DE BACKER Ferdinand ° Lier 23/01/1913
z. & DE BACKER Melania echt. ongehuwd
woonde in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.03

VAN GORP Josephus ° Borgerhout 14/04/1913
z. Joannes Franciscus & PEETERS Lucia Catharina echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Buurtspoorweglei 408 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.04

VAN LUYCK Hendrik ° Lier 1 jaar
z. Augustinus & VAN TONGERLOO Anna echt. ongehuwd
woonde in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.04

VERSTRAETEN Hendrika ° Antwerpen 30/11/1913
d. Frans & BIJN Maria Josephina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, L. Van Sterbeeckstraat 37 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.05

LOOSEN Virginia Linna ° Borgerhout 16/06/1914
d. Ludovicus & JANSOONE Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Reuzenstraat 11 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.05

MOENS Frans Pieter ° Mechelen 2 jaar
z. Felix Hendrik & DE PAUW Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.03

BAL Petrus Josephus ° Rumst 4/03/1913
z. Corneel August & FLEERACKERS Maria Joanna echt. ongehuwd
woonde in Rumst zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.06

BISCOPS Franciscus Alphonsus Marcellus ° Vremde 11/02/1913
z. Petrus Carolus & DE DONDER Maria Ludovica Paulina echt. ongehuwd
woonde in Vremde zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.05

CLAES Renatus Franciscus Maria ° Kontich 16/06/1913
z. Franciscus & ENGELBERT Emma Maria echt. ongehuwd
woonde in Kontich, Kruisstraat 14 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.06

DE WEERDT Louisa ° Mechelen 26/07/1908
d. Hendrik & BEIRINCKX Philippina echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.06

SENECAUT Maria Alphonsia ° Antwerpen 22/10/1913
d. Petrus & KEMPS Maria Constantia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, L. Ypermanstraat zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.06

DE SCHOUWER Katharina Alfonsina Ivon ° St.-Kat.-Waver 26/07/1913
d. Jan Frans & GEENS Maria Paulina echt. ongehuwd
woonde in St.-Kat.-Waver zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.07

MOENS Catharina Albertina Fransia ° Mechelen 16/02/1914
d. Felix Hendrik & DE PAUW Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.08

SERNEELS Franciscus Ludovicus ° Boechout 8/02/1912
z. Carolus & VAN MOOTER Maria Joanna echt. ongehuwd
woonde in Boechout, Heuvelstraat 221 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.08

DONDERS Maria Wilhelmina ° Roosendaal 1/10/1911
d. Johannes Heleendert Martinus & THEUNS Joanna Antonetta echt. ongehuwd
woonde in Hoboken zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.09

SELLENS Remi Frans ° Antwerpen 4/09/1913
z. Franciscus & GEERINCKX Victoria Aloysia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Ekerenstraat 80 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.09

ROOMAN Maria Joanna ° Antwerpen 7/04/1914
d. Josephus & VAN GAEVER Julia Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Kaasstraat 7 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.08

SIMONS Jan Jozef ° Berchem 12/09/1914
z. Franciscus Victor Emmanuel Josephus & RENTEURS Maria Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Berchem, Poortstraat 52 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.09

MATHY Maria ° Mechelen 3 jaar
d. Silvanus Jozef & DE VIS Isabella echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.10

RYCKAERT Trifon Marcel ° Eeklo 13/12/1913
z. Gustaaf Augustinus & DE CROP Germaine Zulma echt. ongehuwd
woonde in Eeklo zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.09

FAFRA Marie Henriette ° Visé 11/02/1913
d. Jean & NAVEZ Hubertine Françoise Crespine echt. ongehuwd
woonde in Visé zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.08

CLAESSENS Carolina Francisca ° Antwerpen 4/10/1913
d. Joannes Petrus & GOETKINT Joanna echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Bogaerdestraat 46 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.11

LAUWERS Constantia ° Antwerpen 30/03/1914
d. Frans & FONTYN Barbara Paulina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Vleeshouwersstraat 20 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.09

BORGHMANS Maria Isabella ° Antwerpen 5/02/1914
d. Henricus Ludovicus Maria & VAN DER WELCK Maria Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Wittestraat 38 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.11

KOOLEN Elisabeth Maria ° Antwerpen 15/06/1911
d. Franciscus & CLAESSENS Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.11

BROOTHAERS Leopold ° Thuin 2 jaar
z. Armand & VERLINDEN Maria Josephina echt. ongehuwd
woonde in Terhagen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.11

TORFS Catharina ° Schriek 1/05/1830
d. Joannes Franciscus ? & VAN OOSTERWYCK Maria ? wed. MORIS Philippus Jozef
woonde in ? zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.11

SERNEELS Rosalia Maria ° Boechout 12/04/1913
d. Carolus & VAN MOOTER Maria Joanna echt. ongehuwd
woonde in Boechout, Heuvelstraat 221 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.12

VAN VLASSELAER Jan ° Reet 17/07/1913
z. Henri & VAN DEN NOTELAER Barbara Maria echt. ongehuwd
woonde in Terhagen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.12

OBIJN Ludovica Joanna ° Antwerpen 4/06/1893
d. Albertus Joannes & VAN REYBROECK Maria Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Broederminstraat 42 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.12

VERHAERT Joannes Franciscus ° Begijnendijk 16/01/1914
z. Petrus Eduardus & CEULEMANS Joanna Julia echt. ongehuwd
woonde in Begijnendijk zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.13

SERNEELS Josephus Franciscus Ludovicus ° Boechout 29/09/1910
z. Carolus & VAN MOOTER Maria Joanna echt. ongehuwd
woonde in Boechout, Heuvelstraat 221 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.13

WYNANTS Germania Joanna Philomena ° Antwerpen 20/01/1914
d. Josephus Franciscus & BELMANS Maria Delphina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Boomstraat 4 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.14

SEGERS Theophilus Isidorus ° Kontich 7/09/1912
z. Joannes Baptista & HUYCK Virginia echt. ongehuwd
woonde in Kontich zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.14

IMBRECHTS Maria Elisabeth ° Antwerpen 2/12/1913
d. Jean Gustave & LAEVAERTS Carolina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Brederodestraat 78 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.15

VAN OECKEL Julius ° Wilrijk 21/06/1913
z. Eduard Petrus & PEETERS Maria echt. ongehuwd
woonde in Wilrijk, Heistraat 250 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.15

VAN DER BORGHT Anna Maria Theresia ° Aarschot 27/06/1913
d. Ferdinandus Franciscus & VAN BRUSSEL Barbara echt. ongehuwd
woonde in Aarschot zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.15

VERHASSELT Delphina ° Hombeek 1 jaar
d. Frans & EERSAGS Catharina echt. ongehuwd
woonde in Hombeek zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.15

VAN REGENMORTEL Octavia Wilhelmina ° Wilrijk 22/05/1914
d. Jacobus & BLOMME Maria Juliana echt. ongehuwd
woonde in Wilrijk, Doornstraat 47 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.14

BERNAERTS Gerardus ° Lier 21/09/1906
z. Michael Ferdinandus & FRANSSEN Margareta echt. ongehuwd
woonde in Merksem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.15

VAN DEN WYNGAERT Ludovica Maria Philomena ° Antwerpen 13/02/1914
d. Hendrik Leopold & WINDEY Magdalena echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.15

FREDRIX Bertha Josephina ° Borgerhout 12/07/1911
d. Petrus Alphonsus & GOFFA Prudentia echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Ranststraat 45 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.16

CALUWAERT Denis Frans Jozef ° Heist-op-den-Berg 27/07/1914
z. Karel Adolf & HAESENDONCK Maria Leontina echt. ongehuwd
woonde in Heist-op-den-Berg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.15

GIELEN Maria Philomena Constantia ° Wilrijk 25/01/1914
d. Carolus Emilius & VERGAUWEN Louisa Maria echt. ongehuwd
woonde in Wilrijk, Oudestraat 61 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.15

MARNEF Frans ° Antwerpen 4/01/1913
z. Carolus Ludovicus & DE LAET Joanna echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Geuzenstraat 24 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.15

KLOKGIETERS Anna Maria Josepha Augusta ° Turnhout 27/08/1913
d. Hendrikus & TEUNIS Wilhelmina echt. ongehuwd
woonde in Turnhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.15

TORFS Oscar Ludovicus ° Lier 21/11/1909
z. Josephus Philippus & VERTOMMEN Philomena echt. ongehuwd
woonde in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.15

DE GRYSE Jean Joseph ° Antwerpen 27/101913
z. Dominicus Joannes & DE BOOM Rosalia Cornelia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Paulusstraat 7 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.16

KENNIS Alexander Karel Joseph ° Borgerhout 9/06/1913
z. Carolus Leopoldus & WILLEMSEN Mathildis echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Beukenstraat 41 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.16

VAN LEIRBERGHE Emile Aloys ° Deurne 27/10/1913
z. Henricus & LEMA Emma Augusta echt. ongehuwd
woonde in Deurne, De Leescorfstraat 3 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.16

SYMONS Loduvicus Prosper ° Bonheiden 3 jaar
z. Franciscus & HENDRICKX Maria Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Bonheiden zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.16

DOCKX Pieter ° Berchem 26/11/1912
z. Franciscus Xaverius & AERNOUTS Cesarina Maria echt. ongehuwd
woonde in Berchem, Stuivenbergstraat 66 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.16

MEURIS Karel ° Itegem 6/06/1912
z. Petrus & VAN DEN BOSCH Joanna Mathilda echt. ongehuwd
woonde in Itegem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.16

SCHELFTHOUT Pieter Jan ° Dilbeek 1 jaar
z. Jos & MIJS Marie echt. ongehuwd
woonde in Dilbeek zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.16

DOCKX Emiel Frans ° Lier 1 jaar
z. Jan Baptist & JANSSENS Joanna Catharina echt. ongehuwd
woonde in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.18

VAN DEN BRANDE Constant Marijn ° Antwerpen 13/08/1912
z. Ernestus & AUDENAERT Martha Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Riemstraat 24 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.19

DE JONGH Albertina Francisca ° Antwerpen 29/11/1912
d. Franciscus Augustinus & WALRAEF Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Schoolstraat 22 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.18

STEEMANS Emiliana ° Kapelle-op-den-Bos 10 maanden
d. Jan Hendrik & MERTENS Maria Alice echt. ongehuwd
woonde in Kapelle-op-den-Bos zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.19

GULDERS Karel Louis ° Mechelen 1/09/1912
z. Jan & VAN HEYMBEECK Maria Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.18

VAN DYCK Maria Philomena ° Ekeren 23/11/1913
d. Petrus & TEURFS Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Ekeren, Grote Hagelkruisstraat zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.19

DE HAES Eduard Petrus ° Wilrijk 5/01/1908
z. Louis Juliaan & VAN OECKEL Rosalia Maria echt. ongehuwd
woonde in Wilrijk zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.19

HOLTAPPELS Maria Henrica ° Borgerhout 1/07/1914
d. Amandus & DE KEGEL Mathildis echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Krugerplein 16 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.20

VERHULST Judocus ° Baasrode 11 maanden
z. Frans & VAN POLLET Maria Coletta echt. ongehuwd
woonde in Baasrode zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.19

HEYLEN Alice ° Brasschaat 16/11/1913
d. Josephus Ludovicus & VAN DE VELDE Maria Mathilda echt. ongehuwd
woonde in Ekeren zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.20

VAN EECKHOVEN Sophia Hendrica ° Antwerpen 28/02/1914
d. Alphonsus Joannes Maria & MEERTS Elisabeth Francisca echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Bogaerdestraat 11 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.20

BRUYLANDTS Bertha Francisca ° Schoten 31/07/1913
d. Alfons & NUYTS Joanna Catharina echt. ongehuwd
woonde in Schoten, Lange Nieuwstraat 40 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.21

HEYVAERT Petrus ° Dendermonde 1 jaar
z. Albin & VAN GUCHT Clementina echt. ongehuwd
woonde in Dendermonde zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.20

VAN EESTER Eugenia Melania Maria ° Borsbeek 19/09/1913
d. Josephus Augustinus & VERELST Anna Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Borsbeek zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.20

PELEMAN Carolus Hendrik Rosalia ° Merksem 18/07/1913
z. Gustaaf Karel & ROTTIERS Melania Henrica echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Vaartdijk Zuid 70 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.22

DE LAET Dionys ° Antwerpen 17/09/1913
z. Martinus Josephus & MAGGELET Maria Philipina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Prekersstraat 40 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.22

DE GRAAF Franciscus ° Zwijndrecht 2 jaar
Florentinus & DE BEL Maria Angelina echt. ongehuwd
woonde in Zwijndrecht zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.22

CALUWAERT Carolina Clothilda Marie José ° Heist-op-den-Berg 16/11/1912
d. Karel Adolf & HAESENDONCK Maria Leontina echt. ongehuwd
woonde in Heist-op-den-Berg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.22

VAN DE WEYER Karel Ferdinand ° Antwerpen 5/06/1914
z. & VAN DE WEYER Clementina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Boomstraat 9 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.22

WYTYNCK Eduard ° Antwerpen 9/11/1913
z. Honorius Joseph & SCHEERS Maria Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Spuistraat zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.22

FREDRIX Julia ° Borgerhout 4/08/1914
d. Petrus Alphonsus & GOFFA Prudentia echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Ranststraat 45 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.22

GULDEMONT Frans ° Lier 10 maanden
z. Frans & VERSWIJVEL Maria echt. ongehuwd
woonde in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.22

DE BEL Alphonsus Augustinus ° Eksaarde 1 jaar
Arthur Louis † & ANNECOUR Eulalia Philomena echt. ongehuwd
woonde in Eksaarde zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.22

LAUWREIJSSENS Philomena ° Borgerhout ? 24/04/1904 ?
d. Petrus & MATHEUSEN Joanna Maria echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.25

MAMPAEY Hendrik Lodewijk ° Boom 31/08/1913
z. Jan Baptist & ROLLENBERG Joanna Maria echt. ongehuwd
woonde in Boom, Antwerpse straat 202 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.23

DIELTIENS Anna Jeannette Ludovica ° Boxtel (NL) 8/11/1914
d. Petrus Martinus & VAN DELFT Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Turnhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.25

COLLIGNON Leonard Joseph ° Sint Anna 2 jaar
z. Edmondus Emilius & SMENNINSE Scholastica Ursula echt. ongehuwd
woonde in Sint Anna zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.23

KNEGTEL Hilda Julia ° Berchem 20/03/1913
d. Franciscus & VAN NOORD Maria Josephina echt. ongehuwd
woonde in Berchem, Schuttershofstraat 128 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.23

HOOSTENS René Philomena Frans ° Antwerpen 21/09/1913
z. Franciscus Augustinus & MORAS Maria Delphina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Batavastraat 20 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.23

AERTS Gustaaf ° Heist-op-den-Berg 27/04/1913
z. Isidorus & THYS Joanna Melania echt. ongehuwd
woonde in Heist-op-den-Berg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.23

VAN UFFELEN Isabella ° Zandvliet 15/11/1912
d. Constantinus & ORENS Antonia echt. ongehuwd
woonde in Zandvliet, Ruigeheide 191 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.25

ROOSEMEYERS Joanna ° Antwerpen 27/01/1914
d. Franciscus Xaverius & DE GROULAER Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Bogaerdestraat 47 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.26

LAMBRECHTS Wilhelmina Philomena Maria ° Sluis (NL) 10/12/1914
d. Eduardus & ADAMS Philomena echt. ongehuwd
ouders woonden in Buken zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.26

VAN DEN BROECK Maria Francisca Ludovica ° Borgerhout 22/04/1910
d. Ludovicus & LANGERS Regina echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, De Costerstraat 30 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.25

PEETERS Augustinus ° Deurne 30/05/1914
z. Petrus & JACOBS Rosalia Aloysa echt. ongehuwd
woonde in Deurne, Arendstraat 21 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.26

JOOS Selvie ° Lede 3 jaar
d. David Theophilus & D'HONDT Clemence echt. ongehuwd
woonde in Lede zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.26

DISCART Anna Maria ° Herselt 2/04/1910
d. Franciscus & PARDON Stephania echt. ongehuwd
woonde in Herselt zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.26

IMMENS Josef Antoon ° Berchem 7/02/1914
z. Ludovicus & CEULEMANS Joanna echt. ongehuwd
woonde in Berchem, Leopoldstraat 43 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.27

HULSENS Eduard ° Mechelen 30/08/1914
z. & HULSENS Malvine echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.26

VAN LOOY Elisa Maria Francisca ° Borgerhout 14/02/1914
d. Petrus Augustinus & DE PEUTER Lucia Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Kweekerijstraat 74 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.28

BROUWERS Jan Pieter ° Mechelen 28/01/1914
z. Jan Frans & BELLENS Maria echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.26

BRUYLANDTS Joanna Francisca ° Schoten 31/07/1912
d. Alfons & NUYTS Joanna Catharina echt. ongehuwd
woonde in Schoten, Lange Nieuwstraat 40 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.28

DE JONGH Joanna ° Lier 1/02/1914
d. Sebastianus & BAETENS Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.27

VAN DEN BOSCH Henricus Josephus ° Borgerhout 23/02/1914
z. Henricus Ludovicus & VAN UFFELEN Aloisa Maria Henrica echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Hoogenwegstraat 93 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.28

GOOSSENS Alouisius Marie ° Dendermonde 10/12/1913
z. Petrus Josephus & WILLEMS Hortensia Philomena echt. ongehuwd
woonde in Dendermonde zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.29

VAN DE VYVER Jean ° Zwijndrecht 13/05/1914
z. Hubert & VAN SANTBERGEN Maria Francisca echt. ongehuwd
woonde in Zwijndrecht zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.29

THIJS Henri Alfons ° Hoboken 21/01/1912
z. Ludovicus Josephus & VERELST Joanna Constancia echt. ongehuwd
woonde in Hoboken, Caronstraat 3 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.28

PEETERS Armandus Ludovica Carolus ° Mortsel ?? 7/02/1914
z. Petrus Maria Carolus & WOUTERS Leonie Marie echt. ongehuwd
woonde in Mortsel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.29

VAN DEN BERGH Hendrik Ludovica Jaak ° Antwerpen 2/05/1914
z. Jacobus Joannes & DE BORGER Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Bogaerdestraat 49 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.29

KLOKGIETERS Hendrica ° Erp (NL) 24/11/1894
d. Hendrikus & TEUNIS Wilhelmina echt. ongehuwd
woonde in Turnhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.30

RYCKAERT Dionisia ° Eeklo 10/10/1912
z. Gustaaf Augustinus & DE CROP Germaine Zulma echt. ongehuwd
woonde in Eeklo zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.30

VERHULST Alfons ° Baasrode 20/08/1913
z. Franciscus & POLLET Maria Coleta echt. ongehuwd
woonde in Baasrode zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.30

SYMONS Henricus Franciscus ° Bonheiden 19/09/1908
z. Franciscus & HENDRICKX Maria Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Bonheiden zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.31

VAN EGGELPOEL Maria Theodora ° Antwerpen 25/05/1910
d. Antonius & BRUGMANS Joanna Catharina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.31

DE WITTE Henri ° Charleroi 23/12/1913
z. Henri & FOLISE Théodora echt. ongehuwd
woonde in Charleroi zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.31

DHAEYERE Justina Adriana ° Ekeren 26/11/1913
d. Petrus & BOETS Theresia echt. ongehuwd
woonde in Hoevenen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.31

CLAES Hortentia Alphonsina ° Borgerhout 2/08/1914
d. Franciscus & THEYS Anna Maria Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Musschenstraat 15 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.01.31

FRANSSEN Lodewijk ° Niel 20/01/1914
z. Emiel & DEEKENS Virginia echt. ongehuwd
woonde in Niel, Nieuw Begijnhof zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.01

GOOSSENS Franciscus Mathilda ° Dendermonde 14/06/1911
z. Petrus Josephus & WILLEMS Hortensia Philomena echt. ongehuwd
woonde in Dendermonde zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.01

VAN HOEYDONCK Maria ° Stabroek 2/09/1914
d. Guilielmus & PALINCKX Cecilia echt. ongehuwd
woonde in Stabroek, Lepelstraat 50 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.01

JOOS Eugène Clement ° Lede 3/05/1913
z. David Theophilus & D'HONDT Clemence echt. ongehuwd
woonde in Lede zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.02

VERWERFT Josephina Isabella Cornelia ° Deurne 8/01/1914
d. Martinus Josephus & MOONS Maria Carolina echt. ongehuwd
woonde in Deurne, Sterckxhoflei 60 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.02

DE BEL Rosalia Magdalena ° Ermelo-Nunspeet (NL) 1/02/1915
d. Arthur Louis † & ANNECOUR Eulalia Philomena echt. ongehuwd
moeder woonde in Eksaarde zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.03

THANS Albert Jan ° Antwerpen 1/03/1913
z. Gustavus Albertus & CLAESENS Joanna Josepha echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Abdijstraat 230 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.03

JANSSENS Hendrik Anna Philip ° Antwerpen 4/01/1914
z. Alfons Jan & VAN HEYMBEECK Rosalia Carolina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Viaduc Kiel 9 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.03

VAN LINDEN Stephania Ludovica ° Ekeren 10/07/1911
d. Franciscus & VERVOORT Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Ekeren, Drogerijstraat zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.04

GORIS Elisa Joanna ° Zemst 1 jaar
d. Joannes Josephus & DE RON Anna Clara echt. ongehuwd
woonde in Zemst zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.04

THANT Joanna ° Antwerpen 5/05/1913
d. & THANT Stephania Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Gijzelaarstraat 8 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.04

GROENEN Renatus Alphonsus Emma ° Borgerhout 25/02/1912
z. Jacobus & EMBRECHTS Maria Emerentia echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Van de Poelstraat 10 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.03

ORENS Joanna ° Zandvliet 22/09/1912
d. Benedictus & SMANS Maria Philomena echt. ongehuwd
woonde in Zandvliet, Ruigeheide 192 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.04

GOESSENS Philomena Augusta ° Deurne 20/04/1913
d. Franciscus Aloysius & BEYNEN Maria Henrica echt. ongehuwd
woonde in Deurne, Arendstraat 55 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.05

VAN UFFELEN Frans Joanna Corneel ° Antwerpen 28/01/1914
z. Cornelius & VAN EYKEN Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Broederminstraat 43 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.06

VERBIST Anna Louisa ° Zandvliet 2/10/1914
d. Jan Baptist & PEETERS Maria Paulina echt. ongehuwd
woonde in Zandvliet, Ruigeheide 152 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.06

BROOS Josephus Eugenius ° Borgerhout 14/05/1913
z. Petrus Franciscus & DRIJVERS Marie Louise Françoise echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Florastraat 22 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.06

ENGELS Ivona Julia Maria Alphonsina ° Wespelaar 22/07/1914
d. Alfons & FONDERIE Anna Maria echt. ongehuwd
woonde in Wespelaar zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.06

VERMEULEN Philip Jan ° Antwerpen 3/05/1913
z. Michael Adolphus & BOSSCHAERT Joanna Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Kloosterstraat 130 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.06

VAN VLASSELAER Petrus ° Ransart 1 jaar
z. François & BERGEN Maria echt. ongehuwd
woonde in Ransart zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.07

KIEKENS Emma Malvina Augusta ° Antwerpen 1/09/1912
d. Carolus Ludovicus & VERVIJNCK Maria Louisa echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Gillisplaats 7 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.07

BRANDS Joanna Maria ° Zandvliet 22/12/1913
d. Petrus Ludovicus & DILLIËN Joanna Angelina echt. ongehuwd
woonde in Zandvliet, Ruigeheide 111 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.08

VAN GULCK Franciscus Lambertus Maria ° Wommelgem 28/11/1913
z. Franciscus Augustinus & VAN EESTER Maria Coleta Delphina echt. ongehuwd
woonde in Wommelgem, Antwerpschestraat 9 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.07

GEERTS Henrica ° Zandvliet 17/01/1911
d. Jan Baptiste & OVERENS Maria Anna echt. ongehuwd
woonde in Zandvliet, Ruigeheide 95 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.09

STALLAERT Filip Jozef ° Niel 10/04/1912
z. Jan Alfons & CALLAERT Maria Francisca echt. ongehuwd
woonde in Niel, Statiestraat 139 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.09

VERDONK Petrus Gustavus Maria ° Borgerhout 15/12/1912
z. Gustaaf Frans Prosper & VAN SANTEN Maria echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Kroonstraat 123 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.09

DISCART Josephus Cornelius Augustinus ° Aarschot 12/11/1912
z. Franciscus & PARDON Stephania echt. ongehuwd
woonde in Heist-op-den-Berg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.10

VAN DE WOUWER Carolus Ludovicus ° Zandvliet ?? 4 maanden
z. Wilhelmus & EESTERMANS Henrica echt. ongehuwd
woonde in Zandvliet zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.09

DE BOYE Adrianus ° Antwerpen 8/08/1877
z. Franciscus & VAN TIELEN Maria Catharina echt. DE GROOT Regina
woonde in Antwerpen schilder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.10

GEUKENS Rosalia Josephina ° Mortsel 2/04/1914
d. Carolus Josephus & VAN DINGENEN Maria Dymphna echt. ongehuwd
woonde in Mortsel, Liersche steenweg 9 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.10

VERMEIREN Maria Ferdinanda ° Merksem 19/05/1914
d. Franciscus & RAMSDONCK Josephina Christina echt. ongehuwd
woonde in Merksem, Achterstraat 4 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.10

STALLAERT Achiel Adolf ° Niel 18/01/1914
z. Jan Alfons & CALLAERT Maria Francisca echt. ongehuwd
woonde in Niel, Statiestraat 139 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.11

STROOBANTS Jozef Achiel ° Veltem-Beisem 18/06/1913
z. Theodorus & ADAMS Maria Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Veltem-Beisem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.12

JACOBS Maria ° Deurne 12/08/1914
d. Frans Lodewijk & VERWERFT Anna Catharina echt. ongehuwd
woonde in Deurne, Stevenslei 70 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.11

MOLLEMANS Lazorus Frans ° Mechelen 1 jaar
z. Frans Antoon & DE WACHTER Maria Regina echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.13

PALINCKX Petronella ° Kapellen 21/02/1911
d. Josephus & LEFFELAER Maria Antoinetta echt. ongehuwd
woonde in Stabroek zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.13

GOOSSENS Josephina ° Deurne ?? 8 maanden
d. Adolf & PEETERS Francisca echt. ongehuwd
woonde in Deurne zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.12

FOQUÉ Maria Natalia ° Heindonk 10/08/1842
d. Henricus Napoleon Adolphe & DE ROY Anna Catharina echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.13

MANNIËN Petrus Albertus ° Ekeren 19/12/1912
z. Martinus & DE BACKER Catharina Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Ekeren, Donk Oude Baan zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.13

LAURENS Germania Philomena ° Merksem 20/02/1913
d. Ludovicus Joannes & DINGEMANS Maria Theresia echt. ongehuwd
woonde in Merksem, Hovenierstraat 5 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.14

ADRIAENSENS Antoinette ° Ekeren 22/07/1912
d. Henricus Ludovicus & VAN LINDEN Maria echt. ongehuwd
woonde in Merksem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.14

VAN ROMPAEY Celestina Maria ° Kontich 1/05/1914
d. Felix & DE CEUSTER Maria Coleta echt. ongehuwd
woonde in Kontich, Keizershoeksteenweg 62 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.13

ORENS Franciscus ° Zandvliet 22/07/1914
z. Jacobus & VAN WIJK Joanna Catharina echt. ongehuwd
woonde in Zandvliet, Ruigeheide 140 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.14

VERMEIREN Joannes Jacobus ° Merksem 17/06/1912
z. Franciscus & RAMSDONCK Josephina Christina echt. ongehuwd
woonde in Merksem, Achterstraat 4 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.15

VERHULST François ° Ekeren 26/10/1913
z. Petrus & VERVOORT Anna Maria echt. ongehuwd
woonde in Ekeren, Leugenberg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.15

REMACLE Julia ° Escautpont (FR) 3 jaar
d. François Joseph & SMEYERS Marie Françoise echt. ongehuwd
woonde in Leopoldsburg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.16

BAL NN ° Ermelo-Nunspeet 15/02/1915
k. & BAL Delphina
moeder woonde in Borgerhout
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.15

MATHEUSE NN ° Ermelo-Nunspeet 16/02/1915
k. Joannes Josephus & VAN OSTA Joanna Maria Catharina
ouders woonden in Ekeren
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.16

POLAK Philippus ° Borgerhout 21/04/1912
z. Philippus & RATINCKX Theresia echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.17

STALLAERT Pieter Lodewijk ° Niel 24/09/1909
z. Jan Alfons & CALLAERT Maria Francisca echt. ongehuwd
woonde in Niel, Statiestraat 139 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.17

JACOBS Leon Etienne ° Antwerpen 7/03/1914
z. Henri Joseph & BREEMANS Rosalie Victoria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Bredastraat 160 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.17

VAN GORP Elisa ° Schoten ?? 4/10/1914
d. August & DE KIMPE Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Schoten zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.19

GILIS Lodewijk Joanna Ferdinand ° Antwerpen 23/03/1914
z. Joannes Franciscus & VAN KEER Maria Josephina Henrica echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Zilversmidstraat 24 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.20

MOREELS Frans Lodewijk ° Antwerpen 4/09/1914
z. Joannes Eligius & MEERT Maria Alice echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Pierenbergstraat 16 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.20

VAN HUFFELEN Joanna ° Zandvliet 23/08/1914
d. Carolus & ORENS Adriana echt. ongehuwd
woonde in Zandvliet, Ruigeheide 159 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.20

VERCAMMEN NN ° Ermelo-Nunspeet 20/02/1915
k. Alphonsius & HEREMANS Maria Theresia
ouders woonden in Berchem
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.20

VAN VLASSELAER Albert Willem ° Ermelo-Nunspeet 24/11/1914
z. François & BERGEN Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Tremelo zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.22

VERSTEYLEN Florentius Theophilis ° Borgerhout 11/09/1913
z. Eugenius & HULSHAEGEN Maria Bertina echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Fonteinstraat 82 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.23

VAN HOOF Joannes Baptista ° Duffel 4/01/1836
z. Cornelius & TUYTELAERS Anna Catharina wed. STALMANS Maria
woonde in Duffel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.24

GEUKENS Maria Regina ° Mortsel 4/08/1912
d. Carolus Josephus & VAN DINGENEN Maria Dymphna echt. ongehuwd
woonde in Mortsel, Liersche steenweg 9 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.26

GILIS Josephina Maria ° Hoboken 17/10/1912
d. Joannes Franciscus & VAN KEER Maria Josephina Henrica echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Zilversmidstraat 24 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.26

VERHULST Joanna ° Kappelen 27/10/1908
d. Petrus & VERVOORT Anna Maria echt. ongehuwd
woonde in Ekeren zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.02.27

THIJS Jacobus ° Almelo (NL) 25/11/1914
z. Gummarus & SUETENS Maria Anna echt. ongehuwd
ouders woonden in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.05

OLPAERTS Gummaar Frans ° Antwerpen ?? 5 maanden
z. Gummaar & OOSTERWIJCK Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.11

VAN DE VELDE Delphine Victorine ° Vorst 1 jaar
d. Joannes Franciscus & ROTTIER Maria Bertha echt. ongehuwd
woonde in Vorst zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.11

GEERAERTS Ferdinand Leopold ° Antwerpen 2/02/1914
z. Franciscus Ludovicus & VERMEER Maria Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.14

SLOOVEN Ludovica ° Zandvliet 26/12/1912
d. Joannes Baptista & ORENS Anna Catharina echt. ongehuwd
woonde in Zandvliet, Ruigeheide 90 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.16

DE KINDER Elisa Henrica ° Borgerhout 20/01/1914
d. Henricus Joannes Baptista & SPIESSENS Anna Catharina echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Gyselsstraat 150 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.20

TROKA Adolphe Jean Louis ° Hermée 24/04/1912
z. Jean Henri & DOSSIN Marie Jeanne echt. ongehuwd
woonde in Hermée zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.20

DE BACKER Emiel ° Eppegem 3 jaar
z. Joannes Baptist & DE BACKER Maria echt. ongehuwd
woonde in Eppegem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.20

wordt vervolgd

Vluchtelingen overleden in Nederland WO I
Provincie Gelderland

Heel wat Vlamingen en Walen vluchtten de grens over, om te ontsnappen aan de gruwel van de oorlog. Velen overleefden hun vlucht niet, van hen vind je hieronder meer info. Scans van overlijdensakten zijn gratis te bekomen met een eenvoudig vraagje via mail.

Ermelo-Nunspeet Vluchtoord - deel 2

JACOBS Petrus ° Ekeren 10/01/1871
z. Josephus Franciscus & DE NYS Anna Maria echt. ongehuwd
woonde in Ekeren zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.24

SERTIJN Honoré ° Sint-Niklaas 11/12/1913
z. Petrus Joannes & VAN MEERBEECK Barbara echt. ongehuwd
woonde in Sint-Niklaas zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.24

LEFFELAER Isabella ° Kappelen 26/07/1914
d. Ludovicus & PALINCKX Maria Isabella echt. ongehuwd
woonde in Kappelen, Ertbrand 29 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.26

GULDENTOP August Leonard ° Bergen op Zoom (NL) 13/11/1914
z. & GULDENTOP Josephina echt. ongehuwd
moeder woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.27

GULDENTOP Frans Emile ° Bergen op Zoom (NL) 13/11/1914
z. & GULDENTOP Josephina echt. ongehuwd
moeder woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.30

JACOBS Joanna Henrica ° Merksem 27/06/1907
d. Henri Joseph & BREEMANS Rosalie Victoria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Bredastraat 160 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.03.31

PINGNET Ludovicus Fredegandus Maria ° Deurne 17/11/1913
z. Joannes Franciscus & SUYS Ursula Angelina echt. ongehuwd
woonde in Deurne, Schutterhofstraat 12 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.02

HEYRMAN Willem ° Beveren Waas 12/01/1915
z. Jan Constant & BRYS Marie Valerie echt. ongehuwd
woonde in Beveren Waas zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.03

DRAECKX Constantinus ° Heist-op-den-Berg 24/01/1862
z. Franciscus & AERTS Theresia echt. HEIVERS Maria Josephina
woonde in Heist-op-den-Berg landbouwer
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.07

DELERUE Angèle Léopolde Jolande ° Parijs (FR) 5/09/1909
d. & DELERUE Clementina Adolphina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.08

VAN DER KUYLEN Elisabeth ° Lier 12/3/1859
d. Franciscus & LAENENS Joanna echt. VOORHOEF Martinus
woonde in Lier werkvrouw
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.09

NELIS Henri ° Hamme 28/12/1913
z. & NELIS Josephina echt. ongehuwd
woonde in Hamme zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.10

STUER Anna Seraphina ° Kieldrecht 13/12/1910
d. & STUER Maria Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Kieldrecht zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.10

VAN DER WELCK Hermon ° Ossendrecht (NL) 24/12/1914
z. & VAN DER WELK Maria echt. ongehuwd
moeder woonde in Niel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.12

VAN SLEMBROUCK Jean Baptiste ° Kortrijk 21/10/1846
z. Eugène & SUPPLY Marie Thérèse echt. VAN DROMME Jeanne Françoise Joséphine
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.13

MEULEMANS Louise Josephine ° Châtelineau 29/07/1910
d. Henri Polydore & ISENBORGHS Antoinette echt. ongehuwd
woonde in Châtelineau zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.13

HENDERICKX Jacobus Loduvicus Petrus ° Zandvliet 26/08/1914
z. Cornelius & DE BACKER Louisa echt. ongehuwd
woonde in Zandvliet, Weeltjens 33 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.14

VERMEULEN Leo Robert ° Aarsele 25/01/1909
z. Gustaaf & DE WOLF Emma Maria echt. ongehuwd
woonde in Aarsele zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.16

VAN DAM Marie Léonie ° Haasdonk 24/05/1914
d. Louis & VEREECKEN Emerence echt. ongehuwd
woonde in Haasdonk zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.18

CAPENS Jules Laurent Charles Louis ° Sas Van Gent (NL) 22/11/1914
z. Azarius Joseph & MACHIELS Benedicta Ludovica echt. ongehuwd
ouders woonden in Dendermonde zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.20

VAN NIEUWENHOVE Frans ° Beveren Waas 12/11/1914
z. Eduard & STUER Maria Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Beveren Waas zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.25

VAN LANDSCHOOT René Joseph ° Maldegem 17/04/1904
z. Alphonse & BOMBERNA Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Eeklo zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.26

VAN GAEVER Maria Theresia ° Baasrode 24/12/1840
d. Judocus Joannes & NULANDT Joanna Maria wed. DE CLERCQ Joannes Emmanuel
woonde in Baasrode zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.04.30

MULDER Joanna Frisia ° Beetsterzwaag (NL) 11/11/1914
d. Auguste & HUYBEN Maria Regina echt. ongehuwd
ouders woonden in Wilrijk zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.05.02

KIN Frans Florent ° Antwerpen 6/12/1912
z. Augustus & NOËL Celina Francisca Mathilda echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Santvlietstraat 26 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.05.03

GHILAIN Henri ° Lille (FR) 11/11/1912
z. & GHILAIN Marie echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.05.04

CAMPERS Anna Maria ° Turnhout 18/5/1878
d. Petrus & WOUTERS Joanna Carolina echt. DE MEYER Henricus
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.05.09

THIENPONT Maria Elisabeth ° Beveren Waas 14/01/1915
d. Josephus Jacobus & CORNIÈRE Maria Cecilia echt. ongehuwd
woonde in Beveren Waas zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.05.18

HILLAERT Seraphinus ° Lokeren 4/03/1849
z. Joannes & CRABEEL Amelia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.05.20

VAN PUYMBROECK Leontine Pauline ° Antwerpen 12/08/1910
d. Cyrillus Petrus & VAN DER LINDEN Margareta Julia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.05.26

MARIËN Franciscus Joannes ° Schoten 25/11/1912
z. Josephus & BRUYLANDTS Maria Cornelia echt. ongehuwd
woonde in Schoten, Lange Nieuwstraat 38 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.05.25

MAERTENS Frans Karel ° Antwerpen 12/06/1909
z. Joannes Guilielmus & MICHIELS Anna Henrica echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.05.27

DE BRUYNE Sidonia Leonia ° Antwerpen 9/10/1907
d. Jean Baptiste & CASTELEYN Julie Marie echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.05.31

HENRION Fernand Eugène Ghislain ° Antwerpen 9/07/1914
z. Eugène Leon & MRAZ Anne echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Zonstraat 34 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.06.09

ELIAS Albert Léopold ° Herstal 7/12/1914
z. & ELIAS Antoinette echt. ongehuwd
woonde in Herstal zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.06.11

VAN DEN BEMPT NN ° Ermelo-Nunspeet 12/06/1915
k. Joannes Franciscus & TRUYTS Maria Antonia
ouders woonden in Kessel
† Ermelo-Nunspeet 1915.06.12

CORTOOS Anna Maria ° Antwerpen 16/04/1859
d. Servatius Joannes & DIETENS Maria Francisca echt. CEULEERS Ludovicus
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.06.12

ENGELEN Lucie Marie ° Liège 10/09/1914
d. & ENGELEN Lucie Marie echt. ongehuwd
woonde in Liège zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.06.18

DONS Johanna Wilhelmina ° Ermelo-Nunspeet 4/03/1915
d. & DONS Ludovica Hendrica echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.06.21

REYNIERS Francies Albert ° Hontenisse (NL) 24/02/1915
z. Jan Baptist & GILLIS Caroline echt. ongehuwd
ouders woonden in Hemiksem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.06.26

DRIESSEN Josephus ° Hontenisse (NL) 29/01/1915
z. Gustavus Ludovicus & BEERS Emma Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Wilrijk zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.06.29

VERSCHEUREN Jean Baptiste ° Antwerpen 41 jaar
z. Jean Baptiste & LANTEIR Jeanne echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen dokwerker
† Ermelo-Nunspeet 1915.06.30

VERHOEVEN Jacobus ° Antwerpen 24/03/1850
z. Joannes Baptista & VERWERFT Anna Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.07.03

VAN DER WELCK Jacobus Augustinus ° Turnhout 20/11/1849
z. Wilhelmus & VEKEMANS Anna Maria echt. POTTI Maria Paulina
woonde in Turnhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.07.10

BOSMANS Petrus Josephus ° Ermelo-Nunspeet 3/04/1915
z. Henricus Eduardus & DE BACKER Maria Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Eppegem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.07.24

CLÉMENT Hilaine ° Boom 6 maanden
d. & CLÉMENT Irma echt. ongehuwd
woonde in Boom zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.07.30

LENSSEN Gerard Hubert ° Stokkem 6/10/1880
z. Jacobus & OTTEN Maria Theresia wed. VENKEN Philomena
woonde in Lanaken zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.08.08

SPOELDERS Jean-Baptiste ° Mechelen 1 jaar
z. Jan Baptist & DE MAYER Maria Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.08.16

VAN KERCKHOVEN Frans Jan ° Antwerpen 28/09/1914
z. Jan Baptist & LEMMENS Leontina Joanna echt. ongehuwd
woonde in Puurs zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.08.19

DE BEUL Pelagia ° Aalst 21/01/1896
d. Petrus & VAN MIEGHEM Maria Gudula echt. ongehuwd
woonde in Aalst zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.08.26

VAN DRIESSCHE Rosalia Alphonsina ° Zele 3 jaar
d. Emilius Honorius & D'HONDT Maria Theresia echt. ongehuwd
woonde in Zele zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.08.28

ERKENS Cornelie Thérèse ° Haccourt 1/06/1913
d. Joseph Wilhelm & SCHOBBEN Marie echt. ongehuwd
woonde in Haccourt, Rue du Canal zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.09.20

VAN GULCK Franciscus ° Ermelo-Nunspeet 11/05/1915
z. Franciscus Augustinus & VAN EESTER Maria Coleta Delphina echt. ongehuwd
ouders woonden in Wommelgem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.09.29

CRUTSENS Paul ° Haccourt 24/08/1877
z. Paschal Théodore & PHILIPPET Marguerite echt. JEHASSE Marie Elisabeth
woonde in Haccourt dagloner
† Ermelo-Nunspeet 1915.10.03

VAN CAMPENHOUT Petrus Joannes ° Breendonk 3/04/1872
z. Joannes Baptista & DE WACHTER Coleta echt. BOELPAEP Maria Philomena
woonde in Blaasveld Kasseienlegger
† Ermelo-Nunspeet 1915.10.05

DE CUYPER Joanna Catharina ° Baasrode 14/03/1840
d. Henricus & DE MAN Maria Theresia echt. HEYMANS Constantin
woonde in Baasrode zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.10.07

LECLERCQ Wilhelmina Françoise Johanna ° Norg (NL) 8/02/1915
d. Louis Jozef & NEUFCOUR Jeanne Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Vivegnis zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.10.20

LEEMANS Hubert ° Haarlem (NL) 11 maanden
z. Constant & VAN PEER Johanna echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.10.26

SCHACKERS Julia Florina ° Beveren Waas 2 jaar
d. Karel Lodewijk & PIETERS Josepha Maria echt. ongehuwd
woonde in Beveren Waas zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.10.30

JANSSEN Franciscus Adrianus ° Weelde 20/04/1847
z. & JANSSEN Adriana Cornelia echt. KENNIS Maria
woonde in Antwerpen dokwerker
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.01

JONCKHEERE Celina Evelina ° Ieper 5/12/1866
d. Petrus Livinus & DEVAUX Eugenia Octavia wed. LALOUX NN
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.03

VELTMANS Regina ° Ermelo-Nunspeet ? 8 maanden
d. Karel Florentinus Theodoor Marinus & VAN GOOLEN Joanna Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.04

REMACLE Marcel ° Ermelo-Nunspeet 24/04/1915
z. François Joseph & SMEYERS Marie Henriette echt. ongehuwd
ouders woonden in Leopoldsburg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.05

RENS Alice ° Ermelo-Nunspeet 18/05/1915
d. Joannes Cornelius & HEYMANS Maria Clementia echt. ongehuwd
ouders woonden in Baasrode zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.06

LEMMENS Victor ° Antwerpen 28/02/1914
z. & LEMMENS Regina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Plantinlei 96 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.09

SEGERS Henriette Willemine ° Ermelo-Nunspeet 19/02/1915
d. Jan Frans & HEEREN Filomena echt. ongehuwd
ouders woonden in Niel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.10

VAN DEN BROECK Emma ° Ermelo-Nunspeet 5/02/1915
d. Franciscus & VAN HERCK Anna Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.12

VAN TONGERLOO Frans ° Lier 2 jaar
z. Augustinus & TORFS Joanna echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.13

BORGHMANS Jeannette Willemina ° Ermelo-Nunspeet 29/06/1915
d. Henricus Ludovicus Maria & VAN DER WELCK Maria Ludovica echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.14

DE LEEUW Paula ° Zutphen (NL) 1/03/1915
d. Jan Baptist & VAN GASSE Clementina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.21

SERTIJN Theophile Philippus Stephanus ° Puurs 3 jaar
z. Petrus Joannes & VAN MEERBEECK Barbara echt. ongehuwd
woonde in Sint-Niklaas zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.22

DE DECKER Alina Constancia Maria ° Duffel 9/09/1912
d. Franciscus & LAUREYS Maria Clemence echt. ongehuwd
woonde in Duffel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.24

VAN DEN HEUVEL Constantia Petronella ° Ermelo-Nunspeet 29/07/1915
d. & VAN DEN HEUVEL Clementine echt. ongehuwd
moeder woonde in Sint-Katelijne-Waver zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.26

VAN HOOF Julius Jan Baptiste ° Bergen op Zoom (NL) 4/02/1915
z. Jan Baptist Joseph & HELSEN Leontina echt. ongehuwd
woonde in Heist-op-den-Berg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.27

SMANS Maria ° Ermelo-Nunspeet 5/08/1915
d. Benedictus & VAN TILBORGH Maria Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Zandvliet zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.11.29

VAN AKEN Louis ° Terhagen 63 jaar
z. ? & ? echt. ongehuwd
woonde in Terhagen steenbakker
† Ermelo-Nunspeet 1915.12.03

VAN DER MEEREN Frans ° Berlare 2 jaar
z. Karel & ARBEIN Emma echt. ongehuwd
woonde in Berlare zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.12.06

ESTERCAM Maria Edouard Joanna ° Ermelo-Nunspeet 24/04/1915
d. Joannes Aloysius & VAN DE VELDE Eugenie Maria Jacob echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.12.12

LECLERCQ Johanna Marie Josephine ° Norg (NL) 8/02/1915
d. Louis Jozef & NEUFCOUR Jeanne Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Vivegnis zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.12.17

DE CNODDER Petrus Franciscus ° Antwerpen 25/12/1856
z. Josephus & LEYSEN Anna Elisabetha echt. TEUNIS Nathalie
woonde in Antwerpen dokwerker
† Ermelo-Nunspeet 1915.12.18

SELLESLACHS Jacobus Henricus ° Hever 6/01/1914
z. Jacobus Ludovicus & VERSCHUEREN Maria Elisabeth Bertha echt. ongehuwd
woonde in Hever zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.12.26

SCHELLENS Alphonsius Julius ° Aarschot 26/01/1914
z. Marcus & VERBINNEN Anna Maria Joanna echt. ongehuwd
woonde in Aarschot zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.12.28

AUDIENS Joanna Barbara ° Vremde 8/04/1896
d. Joannes & WOUTERS Maria Catharina echt. ongehuwd
woonde in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1915.12.31

BOEL Eléonore Rosalie ° Hamme (OVL) 22/11/1914
d. Dionysius & NELIS Marguerite Catherine Pauline echt. ongehuwd
woonde in Hamme zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.02

MEERSMAN Theophiel Cornelius ° Zemst 1 jaar
z. Frans & DE VOS Sophia echt. ongehuwd
woonde in Zemst zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.04

CLAESSENS Victor ° Ermelo-Nunspeet 12/03/1915
z. Joannes Evarist & VAN CRIEKINGE Maria Delphina echt. ongehuwd
ouders woonden in Wilsele zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.07

VEKEMANS Grietje ° Ermelo-Nunspeet 25/02/1915
d. Franciscus Dominicus & VERBRUGGEN Maria Cornelia echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.08

ENGELEN Joannes Baptista ° Berchem 7/10/1869
z. Joannes Baptista & SOMERS Catharina Philomena echt. VAN DEN MEYDENBERG Ludovica Maria
woonde in Antwerpen dokwerker
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.09

PHILIPS NN ° Ermelo-Nunspeet 10/01/1916
k. & PHILIPS Anna
moeder woonde in Zandvliet
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.10

VAN HOORENBEECK Jean Joseph Marie ° Hulst (NL) 3/11/1914
z. Karel Lodewijk & ELSEN Maria Helena echt. ongehuwd
ouders woonden in Terhagen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.10

CEULEMANS Wilhelmina Emerentia ° Winschoten (NL) 25/11/1914
d. Franciscus Josephus Aloijsius & VAN ONCKELEN Anna Paulina echt. ongehuwd
ouders woonden in Hoboken zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.13

VAN LANDIGHEM Florence Marie ° Ermelo-Nunspeet 25/06/1915
d. Jan & SILDERHORST Ceserina echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.13

HENS Maria Martina ° Antwerpen 24/07/1914
d. Petrus Franciscus & REYNDERS Maria Christina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Minderbroederstraat 24 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.15

KOOLEN Gerrit ° Ermelo-Nunspeet 26/02/1915
z. Franciscus & CLAESSENS Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.16

DONS Lodewijk Jan ° Antwerpen 20/07/1914
z. Franciscus Josephus & PIETERSE Maria Adriana Petronella echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Bernardussteenweg 125 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.23

TEUNIS Natalia ° Mol 14/05/1865
d. Joannes Josephus & HEYNS Maria Catharina wed. DE CNODDER Petrus Franciscus
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.27

DRIESSEN Joanna Emma ° Wilrijk 11/09/1913
d. Gustavus Ludovicus & BEERS Emma Catharina echt. ongehuwd
woonde in Wilrijk, Grensstraat 103 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.27

PEETERS Franciscus ° Coevorden (NL) 9/03/1915
z. Petrus Josephus Emilius & BOECKX Maria Coleta echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.01.29

KIN Augustina Wilhelmina Louisa ° Ermelo-Nunspeet 21/01/1915
d. Augustus & NOËL Celina Francisca Mathilda echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.02.13

WARNOTTE Jeanne Noémie Josephine ° Vivegnis 24/11/1912
d. Philippe Joseph & CLOS Lambertine echt. ongehuwd
woonde in Vivegnis zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.02.16

LAMAILLE Marie ° Warsage 12/07/1855
d. Pierre Joseph & LEBEAU Dieudonnée Thérese echt. FRANCK Jean Joseph Renier
woonde in Warsage zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.02.18

VAN GULCK Johannes Ludovicus ° Ermelo-Nunspeet 11/05/1915
z. Franciscus Augustinus & VAN EESTER Maria Coleta Delphina echt. ongehuwd
ouders woonden in Wommelgem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.02.20

DEEKENS Alphonse ° Ermelo-Nunspeet 5/11/1915
z. Karel & VAN DE VELDE Maria Theresia Justina Rachella echt. ongehuwd
ouders woonden in Achel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.02.24

LEEMANS Carolina Maria ° Ermelo-Nunspeet 17/12/1915
d. Guilielmus Ludovicus & MAERENS Maria Anna echt. ongehuwd
ouders woonden in Hemiksem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.02.26

CHRISTIAANS Maria ° Ermelo-Nunspeet 1/04/1915
d. Jean & MONSIEUR Rosalie echt. ongehuwd
ouders woonden in Eppegem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.02.27

LEBEAU Henri Eugène Joseph ° Warsage 1/09/1901
z. Grégoire & MUNIKEN Mathilde echt. ongehuwd
woonde in Warsage zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.03.01

RAKERS Melania Helena ° Antwerpen 21/04/1913
d. Geert & VERMEULEN Mathilda echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Huikstraat 51 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.03.05

SCHREURS Marcel Léopold ° Maastricht 9/03/1915
z. Alfred Hubert & KUIJPERS Marie Constance Rosalie echt. ongehuwd
woonde in Liège zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.03.06

ROOSEN Joanna Eleonora ° Temse 14/04/1972
d. Judocus Franciscus & MAES Elisabeth Pharaildis echt. POPPE Benedictus
woonde in Hoboken zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.03.07

ZEGERS François Louis Marie ° Ermelo-Nunspeet 18/12/1915
z. & ZEGERS Jeanne Henriette echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.03.11

FEYEN Joanna ° Sept-Saulx (FR) 3 jaar
d. Joannes & DE NOIER Maria Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Sept-Saulx (FR) zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.03.11

VAN LOOY Adrianus Franciscus ° Lier 11/04/1840
z. Joannes Josephus & VAN PARYS Anna Catharina echt. VERSTREPEN Elisabeth
woonde in Kontich tuinman
† Ermelo-Nunspeet 1916.03.12

MENTZY Renatus Albert ° Ermelo-Nunspeet 5/04/1915
z. Johannes Baptist & VAN HOECK Maria Ludovica echt. ongehuwd
ouders woonden in Kieldrecht zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.03.16

VAN GELDER Charles Léopold ° Ermelo-Nunspeet 1/02/1916
z. Edmond Julien & MERTENS Albertina echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.03.17

VAN DE VELDE François ° Ermelo-Nunspeet 22/07/1915
z. & VAN DE VELDE Desideria echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.03.24

MUYTJENS Elisabeth ° Oud-Vroenhoven (NL) 7 maanden
d. Leonard & ENKENS Agatha echt. ongehuwd
ouders woonden in Smeermaas zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.03.25

LEMMENS Louisa ° Veenhuizen (NL) 4/03/1915
d. & LEMMENS Regina echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.04.01

LIPPENS Clementina Carolina ° Borgerhout 10/09/1912
d. Franciscus Cornelius & HELSEN Leontina Victoria echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.04.04

GULDENTOPS Leonie Adèle ° Ermelo-Nunspeet 17/12/1915
d. & GULDENTOPS Victorina echt. ongehuwd
moeder woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.04.07

SCHACKERS Madeleine Marie ° Beveren Waas 11 maanden
d. Charles Louis & PIETERS Josepha Maria echt. ongehuwd
woonde in Beveren Waas zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.04.09

WATZEELS Angelina Carolina ° Antwerpen 5/01/1842
d. Judocus & VAN DYCK Elisabeth wed. VERWAEST Henricus Ignatius
woonde in Berchem ? zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.04.09

TERLOO Ferdinandus Ludovicus Augustinus ° Antwerpen 5/06/1876
z. Antonius & AERNOUTS Joanna Isabella echt. DEMOOR Rosalia
woonde in Merksem voerman
† Ermelo-Nunspeet 1916.04.11

MEYS Emiel ° Groningen (NL) 16/01/1915
z. Eduard & VAN DEN BROECK Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Heist-op-den-Berg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.04.14

MATHYS Michel ° Warsage 12/10/1833
z. Michel & DUMONT Marie wed. HUYDTS Marie Isabelle echt. LEMAIRE Marie Thèrèse
woonde in Warsage zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.04.19

DE CEUSTER Joanna Maria ° Ermelo-Nunspeet 13/06/1915
d. & DE CEUSTER Rosalia echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.05.06

SCHREURS NN ° Ermelo-Nunspeet 12/05/1916
k. Alfred Hubert & KUIJPERS Marie Constance Rosalie
ouders woonden in Liège
† Ermelo-Nunspeet 1916.05.12

KUIJPERS Marie Constance Rosalie ° Tongeren 24/04/1873
d. Hendrik & LAQUAYE Margaretha Theodorina echt. SCHREURS Alfred Hubert
woonde in Liège zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.05.12

VAN DRIESSCHE Josephus Petrus Augustinus ° Ermelo-Nunspeet 6/01/1916
z. Emilius Honorius & D'HONDT Maria Theresia echt. ongehuwd
woonde in Zele zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.05.13

VAN DER AUWERA Gérard ° Ermelo-Nunspeet 19/04/1916
z. & VAN DER AUWERA Maria Joanna echt. ongehuwd
moeder woonde in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.05.13

QUIREYNS Franciscus ° Ermelo-Nunspeet 3/01/1916
z. Mattheus & VAN ESBEEN Paulina echt. ongehuwd
ouders woonden in Stabroek, Lepelstraat 49 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.05.21

QUIREYNS Joanna ° Stabroek 22/04/1913
d. Mattheus & VAN ESBEEN Paulina echt. ongehuwd
woonde in Stabroek, Lepelstraat 50 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.05.21

COPPENS Frans ° Beveren Waas 4/03/1894
z. Eduard & CLEIRENS Virginie echt. ongehuwd
woonde in Beveren Waas metser
† Ermelo-Nunspeet 1916.05.23

PELEMAN Jozef Alfons ° Ermelo-Nunspeet 1/12/1915
z. Gustaaf Karel & ROTTIERS Melania Henrica echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen, Vaartdijk Zuid 70 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.06.01

VERBEKE Prosper Julien ° Heist aan Zee 26/10/1908
z. Constant & DESMEDT Maria Teresia echt. ongehuwd
woonde in Heist aan Zee zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.06.01

GUEOSUBEUIKIAN Roupen ° Amasya (TURK) 23 jaar
z. ? & echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen diamandbewerker
† Ermelo-Nunspeet 1916.06.01

CEULEMANS Petrus ° Kessel 20/03/1858
z. Joannes Gommarus & VERCAMMEN Joanna Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Koningshooikt landbouwer
† Ermelo-Nunspeet 1916.06.07

VAN GORP Lodewijk François ° Ermelo-Nunspeet 14/01/1916
z. Petrus & DE SCHANS Maria Magdalena echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.06.07

ROELS Petrus ° Sint-Niklaas 13/05/1866
z. Josephus Augustinus & VAN IERSEL Livina echt. BLYWEERT Emma Philomena
woonde in Antwerpen kuiper
† Ermelo-Nunspeet 1916.06.19

DE JONGH Joannes Baptista ° Lier 9/12/1856
z. Joannes Baptista & WOUTERS Maria Catharina echt. BONNÉ Maria Theresia
woonde in Lier borstelmaker
† Ermelo-Nunspeet 1916.06.20

VAN LANCKER Petrus ° Antwerpen 18/06/1895
z. Petrus & JOOSSENS Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.06.24

CAPPAERT Maurice ° Vlissingen (NL) 20/12/1914
z. Emiel Jozef & DE COEN Malvina Marie Emile echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.06.25

D'HOOGE Cerile ° Kattendijke (NL) 29/09/1915
z. François & FIERENS Anna Marie Jeanne echt. ongehuwd
ouders woonden in Kessel-Lo zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.06.26

FRANCK Marie Catherine Eugénie ° Warsage 18/12/1890
d. Jean Joseph Renier & LAMAILLE Marie wed. LAMBERT Lucien Joseph
woonde in Warsage dagloonster
† Ermelo-Nunspeet 1916.07.01

DE CEUSTER Marie ° Ermelo-Nunspeet 31/10/1915
d. Victor & VAN LOY Maria Melania echt. ongehuwd
ouders woonden in Noorderwijk zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.07.13

VAN UFFELEN NN ° Ermelo-Nunspeet 15/07/1916
k. & VAN UFFELEN Antoinette
moeder woonde in Lier
† Ermelo-Nunspeet 1916.07.15

RAMPAERT NN ° Ermelo-Nunspeet 16/07/1916
k. & RAMPAERT Louise
moeder woonde in Antwerpen
† Ermelo-Nunspeet 1916.07.16

ORENS Hendrika Maria ° Ermelo-Nunspeet 4/05/1915
d. Franciscus & PHILIPS Maria Theresia echt. ongehuwd
ouders woonden in Zandvliet zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.08.07

DE WIEST Gustaaf Domein Celestina ° Lokeren 17/09/1909
z. Petrus Franciscus & VAN KERSSCHAVER Maria Mathilda echt. ongehuwd
woonde in Lokeren zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.08.10

VAN PERRE Judocus ° Mariekerke 4/01/1834
z. & VAN PERRE Ursula wed. TEUGELS Joanna Catharina
woonde in Mariekerke zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.09.05

NELIS Margareta Catharina Paulina ° Antwerpen 1/01/1891
d. Abraham Carolus Ludovicus & MARIMAN Victoria Rosalia echt. BOEL Dionysius
woonde in Hamme zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.09.26

VAN GOETHEM Alfons ° Amsterdam 8 maanden
z. & VAN GOETHEM Martha echt. ongehuwd
moeder woonde in Sint-Niklaas zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.11.06

ARENS Marie Louise ° Evergem ? 48 jaar
d. Judocus & ROELS Rosalia echt. TREMERIES Alphonse Constantin
woonde in Visé zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.11.09

VAN DOMSELAER Anna Maria Elisabeth ° Ommen (NL) ? 89 jaar
d. ? & ? wed. VAN DEYCK Henri
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.11.28

MEERSMAN Isidorus Leonardus ° Ermelo-Nunspeet 7/08/1916
z. Philippus Josephus & DE CLERCK Carolina echt. ongehuwd
ouders woonden in Schoten zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.12.03

KNUTS NN ° Ermelo-Nunspeet 19/12/1916
k. Julius & JACOBS Mathilda Jacoba
ouders woonden in Antwerpen
† Ermelo-Nunspeet 1916.12.19

VAN AKEN Joanna Maria ° Boom 17/12/1858
d. Joannes Franciscus & DE SMEDT Victoria echt. VAN ONCKELEN Egidius
woonde in Rumst zonder
† Ermelo-Nunspeet 1916.12.31

COP Frans Marie ° Ermelo-Nunspeet 11/01/1916
z. Petrus Constantinus & BUELENS Joanna Constantia echt. ongehuwd
ouders woonden in Boom zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.01.05

DE VOS Joanna Maria ° Willebroek 21/07/1842
d. Cornelius & VAN PRAET Anna Catharina echt. WELLENS Jacobus Ludovicus
woonde in Willebroek zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.01.11

MOONEN Wilhelmina ° Diessen (NL) 1/02/1843
d. Cornelis Petrus & VAN OSTADEN Johanna wed. POOT Josse echt. OP DE BEECK Adriaan Frans
Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.01.21

OTZER Joseph ° Ermelo-Nunspeet 15/12/1916
z. Henricus Francis & DEMELIER Apollinia Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Kessel-Lo zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.01.28

PRINSEN Henri Charles ° Ermelo-Nunspeet 11/03/1916
z. Louis & VAN DAEL Irma echt. ongehuwd
ouders woonden in Gent zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.02.08

HANSE Louise Caroline ° Ermelo-Nunspeet 9/10/1916
d. Ludwig & HEYNINCK Barbara echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.02.13

SCHELLENS Albert ° Ermelo-Nunspeet 7/02/1916
z. Marcus & VERBINNEN Anna Maria Joanna echt. ongehuwd
ouders woonden in Aarschot zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.02.15

NAGELS Franciscus Ferdinandus ° Antwerpen 22/09/1893
z. Joannes Cornelius & THYS Joanna Francisca echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.03.06

DE LONEUX Euphémie ° Herstal ? 66 jaar
d. ? & ? echt. ongehuwd
woonde in s-Gravenvoeren onderwijzeres
† Ermelo-Nunspeet 1917.03.12

VERBIST Egidius ° Zandvliet 23/06/1916
z. Petrus Joannes Baptista & SUYKERBUYK Joanna Mathildis echt. ongehuwd
ouders woonden in Zandvliet zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.03.25

VAN CAMP Albert ° Antwerpen ?? 18 jaar
z. Franciscus & ? echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.03.25

GOOVAERTS NN ° Ermelo-Nunspeet 30/03/1917
k. & GOOVAERTS Catharina
moeder woonde in Mechelen
† Ermelo-Nunspeet 1917.03.30

VAN BULCK Wijkert Franciscus ° Wijk aan Zee 2 jaar
z. Josephus Alphonsus & CONAERTS Pelagia Maria Sophia echt. ongehuwd
woonde in Boom zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.01

DE BACKER Jan Baptist ° Grimbergen 22/04/1879
z. Petrus Josephus & GAUDAEN Anna Philippina echt. DE BAKKER Maria ??
woonde in Eppegem fabrieksarbeider
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.01

GORIS Felix ° Putte 1/10/1866
z. Jacobus & BAETENS Maria Elisabeth echt. ROSIERS Philomena
woonde in Bonheiden klompenmaker
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.02

REMACLE Camille François Ghislain ° Seilles 15/01/1915
z. François Joseph Patrice & GILISEN Julie Joseph echt. ongehuwd
woonde in Seilles zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.04

MASSCHARIS Carolina Ludovica Joseph ° Ermelo-Nunspeet 2/04/1915
d. Ludovicus Franciscus & LAMBERT Ludovica echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.04

BUSIAU Victor Leopold Arthur ° Bergen op Zoom (NL) 23/09/1916
z. & BUSSIAU Eva echt. ongehuwd
moeder woonde in Brussel/Wasmes zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.06

RUYS Edmondus Franciscus ° Hamme 17/03/1879
z. Franciscus & DE WITTE Juliana echt. ongehuwd
woonde in Hamme touwslager
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.06

GEBRUERS Gusta Maria ° Ede (NL) 15/08/1916
d. Josephus & VAN DER BORGHT Maria Francisca echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.06

BEHIELS Julia Bertha ° Clinge 10/04/1916
d. Florent & VAN LANDEGHEM Maria Leontina echt. ongehuwd
ouders woonden in Sint-Gillis-Waas zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.08

ROLLENBERG Maria Francisca ° Ermelo-Nunspeet 9/11/1916
d. Petrus Franciscus & VAN DEN BERGH Constantia echt. ongehuwd
ouders woonden in Boom zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.08

MEYS Loduvicus ° Voorst (NL) 7/09/1915
z. Pieter Jaak & PIESSENS Maria Theresia echt. ongehuwd
ouders woonden in Steenhuffel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.09

CALLUY Jacobus François ° Ede (NL) 24/12/1916
z. Joannes Henricus & NYS Paulina Celina echt. ongehuwd
ouders woonden in Terhagen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.09

VAN DEN EYNDE Petrus Joannes ° Lippelo 14/12/1906
d. Leopoldus Frans & JANSSENS Joanna Francisca echt. ongehuwd
woonde in Boom zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.12

CASTEELS Albert Franciscus ° Ermelo-Nunspeet 15/02/1916
z. Adolf & DE RON Maria Philippina echt. ongehuwd
ouders woonden in Weerde zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.17

COP Jan Baptiste Joanna ° Ermelo-Nunspeet 11/01/1916
z. Petrus Constantinus & BUELENS Joanna Constantia echt. ongehuwd
ouders woonden in Boom zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.18

VERGOUWEN Augustinus Matheus ° Nieuwmoer-Kalmthout 12/06/1915
z. Petrus Adrianus & VAN HOOYDONCK Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Kalmthout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.21

MARCEL Leontina Johanna ° Ermelo-Nunspeet 6/07/1916
d. & MARCEL Marie echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.21

APERS Arthur Eduard ° Ermelo-Nunspeet 3/05/1916
z. & APERS Maria echt. ongehuwd
moeder woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.21

AERTS Albertus Josephus Hubertus Franciscus ° Ede (NL) 25/12/1915
z. Joannes & VERLINDEN Maria Angelina Francisca echt. ongehuwd
ouders woonden in Aarschot zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.22

HEYMANS Constantinus ° Baasrode 23/11/1838
z. Joannes Josephus & JOOS Anna Francisca wed. DE CUYPER Joanna Catharina
woonde in Baasrode zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.25

KUYPERS Elisabeth Maria ° Maaseik 30/01/1916
d. Antoon & LOOS Maria Theresia echt. ongehuwd
ouders woonden in Maaseik zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.24

VAN HERCK Theophiel ° Ede (NL) 23/05/1916
z. Franciscus & VAN ROMPAY Maria Virginia echt. ongehuwd
ouders woonden in Heist-op-den-Berg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.24

VERDONCK Maria Rosalia ° Ermelo-Nunspeet 26/01/1917
d. Gustaaf Frans Prosper & VAN SANDEN Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.24

DE TAYE Florentina Antonia Adriana Maria ° Ermelo-Nunspeet 31/03/1917
d. & DE TAYE Adeline echt. ongehuwd
moeder woonde in Lebbeke zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.04.26

SMEETS Maria Louisa Hubertina ° Mechelen 22/03/1916
d. Alfons Hubert Hendrik & VOLKAERT Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.01

wordt vervolgd

Vluchtelingen overleden in Nederland WO I
Provincie Gelderland

Heel wat Vlamingen en Walen vluchtten de grens over, om te ontsnappen aan de gruwel van de oorlog. Velen overleefden hun vlucht niet, van hen vind je hieronder meer info. Scans van overlijdensakten zijn gratis te bekomen met een eenvoudig vraagje via mail.

Ermelo-Nunspeet Vluchtoord - deel 3

ROTTIERS Alice Maria ° Ermelo-Nunspeet 24/06/1916
d. Emiel & VAN HECKE Rosalie echt. ongehuwd
ouders woonden in Eeklo zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.05

MARIËN Maria Carolina ° Ermelo-Nunspeet 6/02/1916
d. Isidorus Leonardus & MEERSMAN Maria Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Schoten zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.07

PICKART Robert Louis Leon ° Ermelo-Nunspeet 27/04/1916
z. & PICKART Arnoldine echt. ongehuwd
moeder woonde in Liège zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.08

SELLESLACHS Anna Cornélie ° Ermelo-Nunspeet 12/11/1915
d. Jacobus Ludovicus & VERSCHUEREN Maria Elisabeth Bertha echt. ongehuwd
ouders woonden in Hever zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.12

TRUYTS Maria Philomena Caterina ° Ermelo-Nunspeet 17/02/1916
d. Josephus Franciscus & AUDIENS Maria Christina echt. ongehuwd
ouders woonden in Deurne zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.12

VERMEULEN NN ° Ermelo-Nunspeet 12/05/1917
k. Josephus & VAN CUYCK Philomena
ouders woonden in Berchem
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.12

GULDENTOPS Ferdinand Robert ° Ermelo-Nunspeet 6/02/1917
z. August & VAN CAMP Leonia echt. ongehuwd
ouders woonden in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.13

AERTS Eduard Albert ° Ede (NL) 14/02/1916
z. Jan Frans & PEETERS Elisabeth Melania echt. ongehuwd
ouders woonden in Duffel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.16

VEKEMANS Paulina ° Ermelo-Nunspeet 13/06/1916
d. Antonius & VERSCHUEREN Adriana Ludovica echt. ongehuwd
ouders woonden in Zandvliet zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.16

VAN HERCK Jan Leonard ° Ede (NL) 23/05/1916
z. Franciscus & VAN ROMPAY Maria Virginia echt. ongehuwd
ouders woonden in Heist-op-den-Berg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.17

VERHOEVEN Carolina ° Lier 9/08/1844
d. Joannes Baptista & BROES Maria Theresia echt. CRETS Ludovicus
woonde in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.18

GOEMAN Germaine Léonie ° Ede (NL) 3/12/1916
d. Florent Amedé & MUSSCHE Emerance F. echt. ongehuwd
ouders woonden in Haasdonk zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.21

GUENSTER Catharina ° Dusseldorf 1 jaar
d. Jean & JACOBS Hubertine Hélène echt. ongehuwd
ouders woonden in Maaseik zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.22

BOER Jan ° Ermelo-Nunspeet 20/11/1915
z. Pieter & ZEILMAKER Anna echt. ongehuwd
ouders woonden in Schelle zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.22

LYSSENS Albert ° Clinge 23/09/1916
z. & LYSSENS Philomena Maria echt. ongehuwd
moeder woonde in Sint-Niklaas zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.22

VEKEMANS Jacobus ° Ermelo-Nunspeet 26/03/1916
z. Franciscus Dominicus & VERBRUGGEN Maria Cornelia echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.24

DE LAET Carolina Maria ° Turnhout 24/03/1915
d. Petrus Augustinus & VAN DE WALLE Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Rijkevorsel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.28

MEYERS Germaine ° Ermelo-Nunspeet 4/09/1916
d. & MEYERS Virginie Marie echt. ongehuwd
moeder woonde in Heist aan Zee zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.28

VAN DEN BROEK Anna Catharina ° Ermelo-Nunspeet 30/10/1915
d. & VAN DEN BROEK Jeanne echt. ongehuwd
moeder woonde in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.30

DE VOS Elisabeth Wilhelmina ° Ede (NL) 20/08/1915
d. Petrus Josephus & VAN DER SMISSEN Catharina Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.30

BERTELS Lodevicus Josephus ° Ermelo-Nunspeet 17/10/1916
z. & BERTELS Anna Joanna echt. ongehuwd
moeder woonde in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.30

DE GROOF Maria Regina Gabriël Octave ° Ede (NL) 3/10/1915
d. Joseph Edwin Eduard & BECK Virginia Regina Carolina Hugo echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.05.31

DE LAET Franciscus Ludovicus ° Rijkevorsel 27/10/1912
z. Petrus Augustinus & VAN DE WALLE Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Rijkevorsel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.04

THIJSSENS Ludovicus Franciscus ° Ede (NL) 13/07/1915
z. Petrus Joannes & MATHEUSEN Christina echt. ongehuwd
ouders woonden in Ekeren zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.05

VAN DE VELDE Theophiel Antoine ° Ede (NL) 24/02/1917
z. Petrus & HENDRICKX Anna Cornelia echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.07

HEENE Prudent Charles Petrus ° Assenede ??/1914
z. Francies & NEYS Marie Sophie echt. ongehuwd
woonde in Assenede zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.08

LAUWERS Maria Joanna Elisabeth ° Ekeren 7/07/1914
d. Cornelius & QUIRYNEN Joanna echt. ongehuwd
woonde in Ekeren, Drogerijstraat zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.12

SMANS Louisa ° Ermelo-Nunspeet 26/11/1916
d. Benedictus & VAN TILBORGH Maria Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Zandvliet zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.16

BOGAERTS Maria Margaretha ° Ede (NL) 11/07/1916
d. Petrus Ferdinandus Philippus & TORFS Carolina echt. ongehuwd
ouders woonden in Herentals zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.16

DUMON Gommarus ° Ede (NL) 28/02/1917
z. Leopoldus Hippolytus & VAN DESSEL Maria Angelina echt. ongehuwd
ouders woonden in Deurne zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.16

MEYS Josephine ° Ermelo-Nunspeet 12/04/1916
d. Eduard & VAN DEN BROECK Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Heist-op-den-Berg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.17

BUDTS Franciscus Alphonsus ° Itegem 26/02/1880
z. Felix & VAN DEN BRANDE Maria Paulina echt. WEUTS Maria Josepha
woonde in Itegem landbouwer
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.22

BERGMANS Ludovicus Josephus zeg Leopoldus ° Testelt 30/09/1860
z. Joannes & JANSSENS Anna Barbara JANSEN Wilhelmina
woonde in Antwerpen dokwerker
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.22

SWAENS Joannes Baptista ° Werchter 13/12/1836
z. Joannes Franciscus & VAN DESSEL Isabella echt. ongehuwd
woonde in Haacht zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.22

VERLINDEN Maria Martha ° Gouda (NL) 29/08/1916
d. & VERLINDEN Maria echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.23

MASOLIJN Frans ° Boom 25/10/1897
z. Hendrikus Josephus & VAN NIEUWENHOVE Maria Josephina echt. ongehuwd
woonde in Boom diamantbewerker
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.25

RYMEN Elisabeth ° Hever 15/01/1853
d. Philipuse Benedictus & HEYMBEECK Barbara echt. BUELENS Jozef Lodewijk
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.06.28

WOUTERS Leopold Virginie ° Ermelo-Nunspeet 4/05/1915
z. François & GIETS Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.07.01

TRICHÉ NN ° Ermelo-Nunspeet 2/07/1917
k. Franciscus Ludovicus & VAN NUFFEL Antoinetta
ouders woonden in Antwerpen
† Ermelo-Nunspeet 1917.07.02

ADAM Jules ° Antwerpen ?? 2 jaar
z. & ADAM Julienne echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen ?? zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.07.04

VERELST Coletta Augusta ° Ermelo-Nunspeet 22/06/1917
d. & VERELST Clotilde echt. ongehuwd
ouders woonden in Niel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.07.18

DE COCK Maria Isabella Josephina ° Sint-Niklaas 11/06/1871
d. Franciscus & DE LOOS Catharina echt. BLANKE Wilhelm Johan
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.07.19

DAELEMANS Maria Joanna ° Bornem 1/05/1849
d. Livinus & VERHEYDEN Bibiana echt. PAUWELS Petrus Joannes
woonde in Dendermonde zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.07.21

VAN DYCK Paulina ° Ermelo-Nunspeet 4/11/1916
d. Josephus & ORENS Antonia echt. ongehuwd
ouders woonden in Zandvliet zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.07.27

KENNIS Jan ° Sint-Katelijne-Waver 26/09/1904
z. Lodewijk Edward & DE PRINS Petronella Karolina Serafina echt. ongehuwd
woonde in Sint-Katelijne-Waver zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.07.30

DE VOS Henricus Josephus ° Zichem 15/08/1848
z. Cornelius & JACOBS Maria Theresia echt. TUSCH Joanna
woonde in Antwerpen dokwerker
† Ermelo-Nunspeet 1917.08.05

VAN SAS Francisca Antonia ° Turnhout 10/01/1859
d. Wilhelmus & DIERCKX Florentina echt. DEFORT Joannes Leonardus
woonde in Turnhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.08.05

VANAGTMAEL Marinus ° Ede (NL) 14/06/1916
z. & VANAGTMAEL Pieternella echt. ongehuwd
moeder woonde in Essen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.08.19

ANTHEUNIS Joannes Franciscus ° Burcht 12/12/1853
z. Joannes & DE VREE Angelia echt. VERMEULEN Stephania
woonde in Burcht zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.08.22

VISSERS Franciscus Matheus ° Borgerhout 18/03/1857
z. Joannes Baptist & PALINCK Catharina Jacoba echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen Kunstschilder
† Ermelo-Nunspeet 1917.08.24

DE VOS Joannes Jacobus ° Borgerhout 24/11/1904
z. Petrus Josephus & VAN DER SMISSEN Catharina Maria echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.08.26

ROELANTS Hendrika Petronella ° Antwerpen 23/01/1915
d. Egidius Joseph & VAN OYSTAEYEN Joanna Cornelia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Bredastraat 85 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.08.27

DE BOECK Leopoldus Cornelius Ludovicus ° Waarloos 7/12/1894
z. Joannes Emanuel & PAUWELS Maria Joanna echt. ongehuwd
woonde in Waarloos bakker
† Ermelo-Nunspeet 1917.09.10

VAN DEN BROECK Constantijn ° Heist-op-den-Berg 15/07/1911
z. Petrus & DRAECKX Maria Joanna 'Jeannette' echt. ongehuwd
woonde in Heist-op-den-Berg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.09.10

DE GRUYTER Joanna Catharina ° Antwerpen 9/10/1883
d. Joannes Franciscus & DOCKX Maria Ludovica echt. DE KINDEREN Ludovicus
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.09.12

DIEUDONNÉ Adolpohus Philippus ° Antwerpen 5/10/1897
z. Carolus Ludovicus & MERTENS Maria Antonia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen kuiper
† Ermelo-Nunspeet 1917.09.13

BLOCKXHUYSEN Catharina ° Lier 31/03/1884
d. Joannes Gummarus & HELLEMANS Anna Joanna we
d. SEUTENS Josephus
woonde in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.09.15

JENNES Denisius ° Utrecht (NL) 2 jaar
z. & JENNES Maria Constantia echt. ongehuwd
moeder woonde in Lint zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.09.18

VAN DER JEUGD Albert Prosper ° Westdorpe (NL) 29/03/1917
z. Prudent & VAN TROOST Emma Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Zelzate zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.09.18

SMETS Jan Frans ° Terhagen 6/01/1904
z. Frans Jozef & CLYMANS Joanna Maria echt. ongehuwd
woonde in Terhagen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.09.27

VAN WICHEN Catharina Philomena ° Rotterdam 6/02/1917
d. Nicolaas & STEFFENS Anna Gertrud echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.10.04

PLUYM Maria Gumaria Ludovica ° Ermelo-Nunspeet 14/09/1917
d. Joannes Josephus & SAUVAL Maria Ludovica echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.10.05

VAN SANTVLIET Louis ° Bornem ?? 59 jaar
z. ? & ? echt. ?
woonde in Bornem ? tuinier
† Ermelo-Nunspeet 1917.10.26

BAADE Alphonse Louis ° Ermelo-Nunspeet 31/10/1917
z. Jean & BELLINX Jeanne Cécile Costance echt. ongehuwd
ouders woonden in Chênée zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.11.02

BLOMMAERTS Franciscus Joannes ° Wilrijk 4/06/1867
z. Michaël & HENDRICKX Anna Maria echt. VAN HOOF Maria Catharina
woonde in Wilrijk metser
† Ermelo-Nunspeet 1917.11.04

VERBEECK Catharina ° Antwerpen 28/11/1889
d. Leo & TYCK Joanna echt. VAN DOREN Franciscus Alphonsus
woonde in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.11.06

VANDENBERGHE Charles ° Ermelo-Nunspeet 15/07/1917
z. Ferdinandus Nicolaas & LOUBRY Joanna echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.11.10

VANDENBERGHE Prosper ° Ermelo-Nunspeet 15/07/1917
z. Ferdinandus Nicolaas & LOUBRY Joanna echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.11.12

VERWERFT Maria ° Antwerpen 9/07/1912
d. Andreas & VAN LANCKER Blandina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Volkstraat 11 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.11.16

DE PAEPE Julianus ° Grembergen 18/03/1852
z. Joseph & BOON Benedicta echt. Françoise
woonde in Mechelen arbeider
† Ermelo-Nunspeet 1917.11.29

VAN DE VELDE Paulus Maria Ludovicus ° Borgerhout 18/10/1888
z. Joannes Eduardus & DE RYCK Philomena Maria Francisca echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout bankwerker
† Ermelo-Nunspeet 1917.12.07

VAN KEMSEKE Augustinus Adrianus ° Sint-Gillis-Waas 12/10/1849
z. Jozef & JOOS Maria Theresia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen schoenmaker
† Ermelo-Nunspeet 1917.12.11

VERSWEYVELT Julia ° Ede (NL) 21/07/1916
d. Carolus & WUYTS Josepha echt. ongehuwd
ouders woonden in Heist-op-den-Berg zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.12.11

VAN DE VELDE Maria Augusta ° Antwerpen 10/04/1913
d. Petrus & HENDRICKX Anna Cornelia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Lange Scholiersstraat 100 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.12.13

KEULEERS Marie ° Vilvoorde 30/10/1893
d. Jean Baptiste & GEEROMS Anne Marie Therese echt. ongehuwd
woonde in Houtem Vilvoorde zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.12.15

ACKERMANS Maria Johanna ° Ermelo-Nunspeet 3/12/1916
d. Josephus Carolus & AUDIENS Joanna Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.12.17

HERTOGS Petronella Magdalena ° Antwerpen 25/02/1911
d. Adrianus & SCHOLZEN Maria Margaretha echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Balansstraat 131 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.12.19

VAN MOER Joannes Baptist ° Ermelo-Nunspeet 27/05/1917
z. & VAN MOER Mathilda echt. ongehuwd
moeder woonde in Boom zonder
† Ermelo-Nunspeet 1917.12.24

DE COENE Georges ° Ermelo-Nunspeet 22/11/1917
z. & DE COENE Valentina echt. ongehuwd
moeder woonde in Wachtebeke zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.01.01

BREMS Henri Amelie ° Ermelo-Nunspeet 10/09/1917
z. Petrus Camillus & THOEN Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Willebroek zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.01.01

VAN DE VIJVER Gentille ° Ermelo-Nunspeet 9/10/1917
z. & VAN DE VIJVER Hilda echt. ongehuwd
moeder woonde in Eksaarde zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.01.03

VERMEULEN Stephania ° Kruibeke 15/6/1845
d. & VERMEULEN Joanna Francisca we
d. ANTHEUNIS Joannes Franciscus
woonde in Burcht zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.01.05

RINCKHOUT Rosalia Juliette ° Temse 22/02/1881
d. Karel Lodewijk & VAN MEERVENNE Maria Josepha echt. VAN REMOORTERE Gustaaf August
woonde in Temse zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.01.05

VEKEMANS Franciscus Carolus Ludovicus ° Ermelo-Nunspeet 23/03/1917
z. Carolus Ludovicus & CUYLEN Maria Theresia echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.01.06

JENSEN Germaine ° Ermelo-Nunspeet 10/01/1916
d. Carolus & DENEUSE Joanna echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.01.08

AERTS NN ° Ermelo-Nunspeet 6/01/1918
k. Jan Frans & PEETERS Elisabeth Melania
ouders woonden in Duffel
† Ermelo-Nunspeet 1918.01.06

VAN PUYMBROECK Cecilia ° Vrasene 30/07/1863
d. Marcelis & ANDRIES Coleta echt. ongehuwd
woonde in Kruibeke zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.01.11

VAN HERCK Franciscus Joannes ° Ermelo-Nunspeet 5/06/1916
z. & VAN HERCK Magdalena echt. ongehuwd
ouders woonden in Sint-Niklaas zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.01.19

VAN RICKSTAL Josephus ° Lier 17/01/1830
z. Cornelius Gummarus & DENS Anna Maria we
d. VAN DOREN Anna Catharina en HUYGEN Joanna Maria
woonde in Boechout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.01.29

SCIEUR Maria Josephe Ghislaine ° Gerpinnes 10/05/1874
d. Ferdinand Célestin & DARGENT Léonie we
d. BOUILLE Camille
woonde in Piéton zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.02.02

VAN BULCK Maria Sofia ° Ermelo-Nunspeet 8/10/1917
d. Josephus Alphonsus & CONAERTS Pelagia Maria Sophia echt. ongehuwd
ouders woonden in Boom zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.02.04

HEIKLAAR Anna Geertruida ° Amsterdam (NL) 30/08/1862
d. & HEIKLAAR Lammegie echt. DEFOURNEAU Charles Louis
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.02.08

VAN HOUTEGHEM Hortensia Rosalia ° Antwerpen ?? 16 jaar
d. Isidorus & FOUBERT Julia echt. ongehuwd
woonde in Rupelmonde zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.02.08

RONVAL Emmerentia ° Sint-Truiden ?? 63 jaar
d. ? & ? echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen ?? zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.02.11

VERCAMMEN Romania Ivonna ° Ede (NL) 16/10/1916
d. Felix Florimond & DE WEVER Maria Rosalia echt. ongehuwd
ouders woonden in Putte zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.02.15

DELCOURT Adolf ° Ermelo-Nunspeet 14/01/1918
z. & DELCOURT Eugenie echt. ongehuwd
moeder woonde in Ougrée zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.02.17

DE VOS Anna Maria ° Mechelen 16/01/1836
d. Joannes Franciscus & DE WIT Maria Anna Theresia we
d. JACOBS Pieter Jan
woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.02.18

BEENEN Klaske Jantiena ° Eelde (NL) 18/09/1917
d. Jan & MARTENS Gabriella Romania echt. ongehuwd
ouders woonden in Grembergen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.02.20

CLAEYS Leopold ° Boekhoute 9/07/1846
z. Pieter & SAEY Isabella Theresia we
d. STEYAERT Amelie echt. VAN LOO Juliana
woonde in Assenede landbouwer
† Ermelo-Nunspeet 1918.02.26

SLEGERS Maria Dymphna ° Dessel 20/10/1862
d. Petrus Martinus & SMOLDERS Anna Catharina wed. HOSKENS Henricus Aloysius
woonde in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.02.26

D'HAENENS Natalia ° Adegem 2/07/1843
d. Philippus Bernardus & DE CLERCQ Joanna echt. CREADO Emilius
woonde in Hemiksem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.03.04

BLYWEERT Emma Philomena ° Sint Niklaas 12/11/1863
d. Josephus & VAN DAELE Maria Sophia wed. ROELS Petrus
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.03.08

VINGERHOETS Theresia ° Borgerhout 22/03/1899
d. Ludovicus Joannes & VAN STAPPEN Martina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.03.16

DE BRUYNE Joseph ° Ermelo-Nunspeet 16/04/1916
z. Jean Baptiste & CASTELEYN Julie Marie echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.03.19

WITHAGES Franciscus ° Antwerpen 15/08/1838
z. Judocus Josephus & DRIES Anna Catharina wed. MIJNSBERG Anthonette Maria
woonde in Antwerpen diamantbewerker
† Ermelo-Nunspeet 1918.03.28

HAEPERS Lieven Lodewijk ° Hulshout 26/12/1885
z. Ludovicus & VAN GORP Joanna echt. BRANGERS Leonia Maria
woonde in Borgerhout fabrieksarbeider
† Ermelo-Nunspeet 1918.03.29

KOEKELKOREN Guillaume ° Mechelen 17/10/1840
z. Arnould François & VAN DYCK Dymphne wed. COKELBERGH Jeanne Catherine
woonde in Mechelen stoelmaker
† Ermelo-Nunspeet 1918.04.03

JANSSENS Gustavus ° Beveren-Waas 30/10/1859
z. & JANSSENS Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Beveren-Waas dagloner
† Ermelo-Nunspeet 1918.04.05

DE ROOVER Eduardus ° Betekom 26/11/1878
z. Henricus & DEYNCKENS Anna Catharina echt. ongehuwd
woonde in Betekom landbouwer
† Ermelo-Nunspeet 1918.04.07

JACQUERIE Aimable ° Tournai 5/12/1854
z. Aimable Joseph & GUILBERT Lucie echt. MINET Adèle
woonde in Tournai dagloner
† Ermelo-Nunspeet 1918.04.10

HENDERICKX Adrianus Josephus ° Antwerpen 22/05/1858
z. Victor & SIPS Maria Catharina echt. VAN HORENBEECK Theresia Philomena
woonde in Antwerpen dokwerker
† Ermelo-Nunspeet 1918.04.14

DE WEESE Pierre Clement ° Lokeren 12/09/1905
z. Emilius Augustus & VERSTUYVEN Emma Maria echt. ongehuwd
woonde in Lokeren zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.04.14

VERBRAEKEN Alfons ° Ermelo-Nunspeet 16/02/1917
z. Camiel & DE DECKER Florida Augusta echt. ongehuwd
ouders woonden in Duffel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.04.16

VERELST Petrus Josephus Ludovicus ° Nijlen 10/09/1859
z. Carolus & DILLEN Anna Elisabetha echt. CLAES Maria
woonde in Nijlen fabrieksarbeider
† Ermelo-Nunspeet 1918.05.01

VAN DER MADE Paulina ° Lage Zwaluwe (NL) 10/03/1845
d. Gregorius & BLOMMERDE Maria wed. LE ROY Pierre
woonde in Brussel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.05.03

LAUWERS Albertus Franciscus ° Ermelo-Nunspeet 28/04/1917
z. Cornelius & QUIRYNEN Joanna echt. ongehuwd
ouders woonden in Ekeren zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.05.04

THYS Joannes Baptista ° Antwerpen 29/06/1849
z. Petrus Joannes & LEYSEN Catharina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen dokwerker
† Ermelo-Nunspeet 1918.05.06

VAN GELDER NN ° Ermelo-Nunspeet 12/05/1918
k. Edmond Julien & MERTENS Albertina
ouders woonden in Antwerpen
† Ermelo-Nunspeet 1918.05.12

ROLLENBERG NN ° Ermelo-Nunspeet 23/05/1918
k. Petrus Franciscus & VAN DEN BERGH Constantia
ouders woonden in Boom
† Ermelo-Nunspeet 1918.05.23

SUIJKERBUIJK Constantinus ° Putte (NL) 2/06/1852
z. Johannes & VAN BEECK Isabella echt. VERVAET Anna Cornelia
woonde in Seraing fabrieksarbeider
† Ermelo-Nunspeet 1918.05.27

VAN GESTEL Joannes Amandus ° Turnhout 2/07/1845
z. Joannes & DIELIS Maria Catharina echt. SEGERS Anna Maria
woonde in Turnhout herbergier
† Ermelo-Nunspeet 1918.05.28

DE GROOF Gabrielle Regina Octavia ° Ermelo-Nunspeet 1/02/1918
d. Joseph Edwin Eduard & BECK Virginia Regina Carolina Hugo echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.05.30

TILLEY Petrus Jan ° Sint-Gillis-bij-Dendermonde 23/01/1883
z. Jan Baptiste & WILLEMS Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Sint-Gillis-bij-Dendermonde timmerman
† Ermelo-Nunspeet 1918.06.03

DE WIEST Petrus Franciscus ° Lokeren 19/07/1866
z. Franciscus & GOOSSENS Amelia Philomena echt. VAN KERSSCHAVER Maria Mathilda
woonde in Lokeren dokwerker
† Ermelo-Nunspeet 1918.06.05

MARIVOET Joannes Baptista ° Mechelen 19/05/1863
z. Joannes Baptista & VAN KEERBERGHEN Joanna Catharina echt. CUYPERS Joanna Josephina
woonde in Mechelen voerman
† Ermelo-Nunspeet 1918.06.19

NOOIJENS Johanna ° Roosendaal (NL) 14/03/1863
d. Sanderus & SPAAPEN Cornelia Johanna wed. VAN RIJSEWIJK Hendrikus
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.06.21

VERSCHUERE Albert ° Amsterdam (NL) 1 jaar
z. Josephus & NYS Maria Ludovica echt. ongehuwd
ouders woonden in Werchter zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.06.21

GOORIS Jean Baptiste ° Mechelen 21/08/1837
z. Petrus & GOOVAERTS Anna Catharina wed. DE NIL Maria Ludovica
woonde in Zemst landbouwer
† Ermelo-Nunspeet 1918.06.26

MAERSCHALK Victor ° Uden (NL) 28/06/1916
z. Willem Frans & BEYENS Maria Clementina echt. ongehuwd
ouders woonden in Walem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.06.28

HOOYBERGHS Cornelia ° Ermelo-Nunspeet 4/12/1917
d. Petrus & LEPOUTER Geneveva Margaretha echt. ongehuwd
ouders woonden in Uitkerke zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.06.30

SMET Charles Albert ° Ede (NL) 17/02/1917
z. Carolus Ludovicus & GYSELINCK Anna Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Burcht zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.07.02

GEYSELS Josephus ° Vorst (ANTW) 12/03/1854
z. Anselmus & REYNDERS Maria Theresia echt. DE WIT Maria Elisabeth
woonde in Boechout stratenmaker
† Ermelo-Nunspeet 1918.07.02

WECKHUYSEN Rosa Josephina ° Ermelo 1 jaar
d. Frans ? (Ludovicus) & MAES Maria Josephina echt. ongehuwd
ouders woonden in Deurne zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.07.06

VAN GESTEL Elizabeth ° Ermelo-Nunspeet 12/03/1917
d. & VAN GESTEL Ida echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.07.10

DE WAEL Maria Johanna ° Ermelo-Nunspeet 17/07/1917
d. Franciscus & LAUWERS Anna Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.07.12

DE COSTER François ° Rotterdam (NL) 24/10/1917
z. Charles Louis & PELEMANS Marie Elisa echt. ongehuwd
ouders woonden in Namur zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.07.14

PALMKOEK NN ° Ermelo-Nunspeet 18/07/1918
k. & PALMKOEK Bertha
moeder woonde in Sint-Gillis-Waas
† Ermelo-Nunspeet 1918.07.18

JACOBSEN John ° Turku (Finland) 71 jaar
z. ? & ? ?
woonde in Antwerpen zeeman
† Ermelo-Nunspeet 1918.07.22

OP DE WEERDT Lisa Rosalia ° Ede (NL) 11/11/1916
d. Eduardus Ludovicus & DELMEZ Anna Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.07.23

DE LAET Maria Rosalia ° Sint-Katelijne-Waver 3/01/1885
d. Joannes & VERSTRAETEN Isabella Mathildis echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen dienstmeid
† Ermelo-Nunspeet 1918.07.24

BOURDOUX Julien Joseph ° Ermelo-Nunspeet 1 jaar
z. François Joseph & MORDANT Marie Elisabeth echt. ongehuwd
ouders woonden in Wonck zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.07.26

FORRER (VORRER) Louisa Wilhelmina ° Gorinchem (NL) 3/04/1844
d. Jacob & WILLEMS Wilhelmina wed. HIMGENBERGS Pierre François
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.01

STROOBANTS Maria Philomena ° Veltem-Beisem 14/01/1912
d. Theodorus & ADAMS Maria Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Veltem-Beisem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.01

HAERYNCK Arthur ° Koolkerke 23/05/1878
z. Leopold & VANLERSBERGHE Marie Louise echt. VERMAEL Elodie Amelie
woonde in Heist aan Zee schipper
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.03

VAN DAMME Archillus Maria Albertus ° Gent 6 jaar
z. Jan Julius Albrecht & SUYKENS Cecilia Catharina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.03

LAUWERS Petronella Paulina ° Borgerhout 27/07/1843
d. Franciscus & COSTERMANS Maria Theresia wed. BASTIAENS Ludovicus
woonde in Antwerpen naaister
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.04

VERHULST Clementine ° Ermelo 13/12/1915
d. Frans & POLET Maria Coletta echt. ongehuwd
ouders woonden in Baasrode zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.04

VERMEERSSEN Albert Jozef ° Ermelo-Nunspeet 11/06/1917
z. Felicianus & MINGEROET Livina Rosalia echt. ongehuwd
ouders woonden in Merksem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.05

BRANT Maria Theresia ° Antwerpen 6/06/1871
d. Joannes Franciscus & ROETERS Anna Maria Catharina echt. LUCASSEN Bernardus Antonius
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.06

MORNARD Louise Marie ° Wandre 16/01/1887
d. & MORNARD Marie Marguerite Joseph echt. VAN DE VELDE Louis
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.07

VAN STEENACKER Jozef Camiel ° Hoboken 23/12/1913
z. Camiel & MARCELO Maria Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Hoboken zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.08

SAGAER Henricus ° Lendelede 30/8/1851
z. Jacques Ignace & BELS Cordule wed. DEKIMPE Louise
woonde in Kortrijk reiziger
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.09

BRAMS Albert Augustinus Franciscus ° Tilburg (NL) 4/06/1917
z. Leopoldus & MEEUS Maria Apolonia echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.09

DE COCK Willem Joseph ° Ermelo-Nunspeet 9/08/1917
z. Petrus Joseph & MASOLYN Maria Sofia Celestina echt. ongehuwd
ouders woonden in Terhagen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.09

CLAESSENS Julien Joseph ° Antwerpen 4/12/1909
z. Joannes Franciscus & KEMNA Wilhelmina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.10

VAN BULCK Alphonsus Paulus ° Antwerpen 7/01/1902
z. Joannes Ludovicus & GULDENTOPS Maria Constantia Sophia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen timmerman
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.11

WARNOTTE Pierre Louis Lambert ° Ermelo-Nunspeet 29/02/1916
z. Philippe Joseph & CLOS Lambertine echt. ongehuwd
ouders woonden in Vivegnis zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.12

ELBERS Emma Charlotta ° Antwerpen 28/05/1876
d. Hendricus & GEBOES Sophia echt. VERVOORT Joannes Baptista
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.12

ROOKS Alfons ° Ermelo 9/12/1916
z. & ROOKS Maria echt. ongehuwd
moeder woonde in Veldwezelt zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.13

VAN GEEL Theresia Ludovica ° Borgerhout 30/10/1876
d. Leopoldus & VERDUYCKT Maria echt. RAMON Albert Louis
woonde in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.13

DE KINDER Theresia Charlotta ° Sint-Huibrechts-Lille 27/06/1912
d. Ludovicus & BRAECKMANS Louisa Maria echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.15

NEEL Elisa Gerardus ° Ermelo 9/08/1917
d. Laurentius Franciscus & VAN DEN DUNGHEN Joanna Theodora echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen, Sudermanstraat 6 zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.15

PEETERS Florentine Julienne ° Ermelo 14/07/1917
d. Jean & KELCHTERMANS Marie Colette echt. ongehuwd
ouders woonden in Liège zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.16

RAPS Victor Jurrit ° Ede (NL) 2/12/1916
z. Joannes Josephus & VAN BOVEN Mathildis echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.19

HENDRIX Maria Lucia Hubertina ° Elsloo (NL) 23/06/1847
d. Hubert & HENDRIX Maria wed. NAELAERTS Gerardus
woonde in Hoboken zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.22

BALEMANS Elisabeth Bernardina ° Ermelo-Nunspeet 5/08/1918
d. Joannes Cornelius & MATTHEEUSEN Joanna Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Kalmthout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.23

MATTHYSSENS Franciscus ° Antwerpen 27/02/1904
z. Hippolytus & MICHIELS Joanna Frederica echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.24

WELLENS Ludovicus Johannes Baptist ° Ermelo-Nunspeet 27/02/1918
z. Jan Baptist & FONDERIE Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Muizen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.08.25

VAN DOORN Pierre ° Ermelo-Nunspeet 3/04/1917
z. & VAN DOORN Josephine echt. ongehuwd
moeder woonde in Turnhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.09.02

VAN EVERBROECK Franiscus Jacobus Josephus ° Borgerhout 11/10/1845
z. Lucas Franciscus Willebrordus & REYMERS Joanna echt. COUSYNS Joanna Catharina
woonde in Borgerhout sigarenmaker
† Ermelo-Nunspeet 1918.09.05

VAN HERCK Josephine ° Ermelo-Nunspeet 18/08/1918
d. & VAN HERCK Anna echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.09.06

DELHASE Julianus ° Verviers ? 75 jaar
z. ? & ? echt. ongehuwd
woonde in Visé landbouwer
† Ermelo-Nunspeet 1918.09.10

VERKERK Louisa ° Antwerpen ?? 23 jaar
d. ? & ? echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen naaister
† Ermelo-Nunspeet 1918.09.16

VAN DAELEN Alice Petrus zeg Maria ° Ermelo-Nunspeet 14/06/1918
d. & VAN DAELE Juliana echt. ongehuwd
moeder woonde in Burcht zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.09.16

VERCAMMEN Willemina Francina Maria ° Ermelo-Nunspeet 15/05/1917
d. Petrus Leo & VAN ONCKELEN Clementia echt. ongehuwd
ouders woonden in Rumst zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.09.22

ENGHER NN ° Ermelo-Nunspeet 22/09/1918
k. & ENGHER Juliana
moeder woonde in Liège
† Ermelo-Nunspeet 1918.09.22

MASSY Joseph ° Ermelo-Nunspeet 15/08/1917
z. Adolphus Josephus & CANNAERTS Carolina echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.09.26

wordt vervolgd

Vluchtelingen overleden in Nederland WO I
Provincie Gelderland

Heel wat Vlamingen en Walen vluchtten de grens over, om te ontsnappen aan de gruwel van de oorlog. Velen overleefden hun vlucht niet, van hen vind je hieronder meer info. Scans van overlijdensakten zijn gratis te bekomen met een eenvoudig vraagje via mail.

Ermelo-Nunspeet Vluchtoord - deel 4

NAEGELS Philomène Louise ° Ermelo-Nunspeet 16/04/1917
d. Lodewijk & JANSSENS Joanna Mathilda echt. ongehuwd
ouders woonden in Duffel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.10.05

MANNAERTS Lodewijk ° Ermelo-Nunspeet 11/12/1917
z. Eugenius & WINCKELMANS Carolina echt. ongehuwd
ouders woonden in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.10.05

LEERS Jozef ° Gelrode 66 jaar
z. Cornelis & HOPPENBROUWERS Cornelia wed. LAPMANS Thérèse
woonde in Gelrode landbouwer
† Ermelo-Nunspeet 1918.10.08

DANSCHUTTER Ida ° Zelzate 14/06/1835
d. Pieter Jacobus & HAMERLINCK Coleta wed. CAMPE Eduardus
woonde in Zelzate zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.10.11

BRAEBANT Emiel ° Ermelo-Nunspeet 18/11/1917
z. & BRAEBANT Marie echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.10.19

BRUYNINCKX Maria Josephina Joanna ° Mechelen 14/06/1888
d. Pieter Jozef & DE PRINS Amelia echt. ongehuwd
woonde in Mechelen naaister
† Ermelo-Nunspeet 1918.10.25

FAES August Frans ° Berchem 20/07/1911
z. Ludovicus & NELEMANS Maria Catharina echt. ongehuwd
woonde in Berchem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.11.03

RONGÉ Constantia ° Reet 14/07/1854
d. Joannes Baptista & VAN LOON Anna Catharina echt. VAN DEN HEUVEL Carolus
woonde in Sint-Katelijne-Waver ? zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.11.06

VAN DESSEL Maria Angelina ° Deurne 11/03/1889
d. Joannes Franciscus & VERDONCK Maria Catharina echt. DUMON Leopoldus Hippolitus
woonde in Deurne zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.11.10

MATHYS Hendrik Alphonse ° Lommel 19/07/1854
z. Pierre Jean & LORDON Henriette echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen koetsier
† Ermelo-Nunspeet 1918.11.11

GYBELS Cornelis ° Ermelo-Nunspeet 5/03/1918
z. Franciscus Ludovicus & VLEMINX Maria Theresia echt. ongehuwd
ouders woonden in Deurne zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.11.20

VAN DER PLUYM Gustave Elisa Joseph ° Antwerpen 13/09/1908
z. Eduardus & GEERAERS Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.11.30

DE WIN Carolus Paulinus ° Walem 24/09/1892
z. Joannes Franciscus & VERSTEVEN Maria Elisa echt. ongehuwd
woonde in Walem tuinman
† Ermelo-Nunspeet 1918.12.06

VRYDAGHS Joanna Henrica ° Antwerpen 3/06/1850
d. Maximilianus Emmanuel Joannes & HENDERICKX Clara Maria echt. VEREECKE Theodorus Augustus
woonde in Antwerpen ?? zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.12.08

DE FYN Edmond ° Sint-Gillis-Waas 18/10/1910
z. Pieter Jan & VAN SCHEPENDAM Leonia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.12.09

VAN KESSEL Johannes Thomas Maria ° s-Hertogenbosch (NL) 6/03/1881
z. Marinus Petrus Jacobus & VAN GORP Cornelia Jacoba echt. VAN HEES Maria Francisca
woonde in Hoboken koperslager
† Ermelo-Nunspeet 1918.12.11

HANLET Maurice René ° Andrimont 13/06/1915
z. Thomas & DEMAL Antoinette Guillemine Julie Catherine echt. ongehuwd
woonde in Andrimont zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.12.12

CHARLIER NN ° Ermelo-Nunspeet 13/12/1918
k. Jean Lambert & BRAIBANT Marie Lambertine
ouders woonden in Anderlues
† Ermelo-Nunspeet 1918.12.13

BRAIBANT Marie Lambertine ° Jemeppe-sur-Meuse 12/02/1881
d. François Joseph & DOSCH Marie Josephe echt. CHARLIER Jean Lambert
woonde in Anderlues zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.12.14

SCHROVEN Maria Josephina ° Tongerlo 29/03/1851
d. Franciscus & GEBRUERS Philippina echt. MICHIELS Franciscus
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.12.16

VAN HOEYE Rosalia ° Temse 6/03/1842
d. Joannes & VAN MIEGHEM Barbara wed. MEERSMAN Joannes
woonde in Temse zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.12.22

DINGENEN Augustinus Jacobus ° Ermelo-Nunspeet 15/04/1918
z. Petrus Joannes & Annetta Petronella echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1918.12.23

SOMERS Elizabeth ° Ermelo-Nunspeet 21/05/1917
d. & SOMERS Maria Elisabeth echt. ongehuwd
moeder woonde in Berchem naaister
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.01

LUYTEN Philomène Johanna ° Ermelo-Nunspeet 26/11/1917
d. Franciscus & OP DE BEECK Maria Petronella echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.01

COPPENS Celestina ° Kieldrecht 25/11/1891
d. Petrus Franciscus & COLLIGNON Maria Leonia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.01

ANSEMS Ludovicus Antonius ° Ossendrecht (NL) 29/09/1841
z. Rochus & SWAGEMAKERS Johanna PLOMPEN Anna Catharina
woonde in Borgerhout koopman
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.05

JANSSEN Melanie Florence ° Ermelo-Nunspeet 30/10/1918
d. & JANSSEN Julia echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.09

VEKEMANS Maria Christina ° Ermelo-Nunspeet 8/06/1918
d. Carolus Ludovicus & CUYLEN Maria Theresia echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.09

MANNAERTS Joseph ° Harderwijk (NL) 23/12/1916
z. Eugenius Leopoldus & WINCKELMANS Carolina echt. ongehuwd
ouders woonden in Lier zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.11

VERPLANKEN Jean Baptist ° Ermelo-Nunspeet 1/09/1916
z. Henri & DE BACKER Anna Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Eppegem zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.11

KELDERS Rosina Marie Elisabeth ° Ermelo-Nunspeet 4/12/1918
d. & KELDERS Marie Mariette echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.12

CUVELIER Emile ° Pommerœul 20/03/1859
z. Alexandre & PHILIPPE Léopoldine Apollinaire echt. ongehuwd
woonde in Namur venter
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.13

VISSERS Lodewijk ° Antwerpen ?? 52 jaar
z. ? & ? echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen schilder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.20

SAUVAL Maria Bernardina ° Ermelo-Nunspeet 1/07/1918
d. Ludovicus & BORGHMANS Maria Clementina echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.20

GULDENTOPS Henri Leonard ° Ermelo-Nunspeet 11/01/1918
z. & GULDENTOPS Maria Theresia echt. ongehuwd
moeder woonde in Mechelen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.21

BOSMANS Ferdinand Victor ° Ermelo-Nunspeet 18/03/1918
z. Livinus Franciscus & MARCEL Paulina Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Heindonk zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.21

PINGNET Herman Guillaume ° Ermelo-Nunspeet 11/12/1917
z. Jacobus Fredegandus & DEMUL Catharina Leonia echt. ongehuwd
ouders woonden in Deurne zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.22

VERLINDEN Victor ° Beerzel 18/07/1857
z. Franciscus & DE PRETER Catharina wed. NAUWELAERTS Dorothea Apollonia Ludwina echt. DE WINTER Joanna
woonde in Gilly mijnwerker
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.22

MATTHYS Victor ° Aarschot 24/04/1907
z. Alphonsus Josephus & GILIS Maria Antonia echt. ongehuwd
woonde in Aarschot zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.01.28

MAERTENS Maria Apolonia ° Uden (NL) 29/10/1916
d. Franciscus Joseph Catharina & NELISSEN Agnes Maria echt. ongehuwd
woonde in Bressoux zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.01

RENS Maria Antonia ° Sint-Katelijne-Waver 1/03/1914
d. Marten & VAN DE VELDE Josefina Angelina echt. ongehuwd
woonde in Sint-Katelijne-Waver zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.01

ACKERMANS NN ° Ermelo-Nunspeet 4/02/1919
k. & ACKERMANS Louise
moeder woonde in Antwerpen
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.04

HENDRICKX Josephus Maria ° Antwerpen 7/08/1865
z. Florentius Constantinus & DECNODDER Maria Theresia Stephania echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen bakker
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.02

GEVAERTS Maria Anna Catharina ° Hoboken 26/12/1850
d. Jacobus & DILLEN Maria Theresia echt. HUYSMANS Franciscus
woonde in Hoboken zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.03

DE PAUW Maria Ludovica ° Puurs 7/10/1889
d. Petrus Joannes & ROSIERS Isabella echt. DE CEUSTER Alfons Jozef
woonde in Willebroek zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.07

MEEUWSEN Maria ° Ermelo-Nunspeet 18/09/1918
d. & MEEUWSEN Catharina echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.07

VEREMANS Petrus ° Lier 28/03/1843
z. Julianus & LEYS Maria wed. DE POOTER Maria
woonde in Borgerhout arbeider
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.11

VERWILT Louis ° Ermelo-Nunspeet 6/03/1918
z. & VERWILT Joanna Paulina echt. ongehuwd
moeder woonde in Ekeren zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.12

TILLIJ Maria Philomena Hubertina ° Maastricht (NL) 14/02/1846
d. Nicolaas & JANSSEN Elisabeth Hubertina echt. ongehuwd
woonde in Visé zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.17

D'HAENS Alphonsus Petrus ° Hontenisse (NL) 6/02/1887
z. Andreas Jacobus & KRIECKAERT Christina echt. DRIESEN Julia Mathilda
woonde in Borgerhout Meubelmaker
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.18

VERBESSELT Albert Joseph ° Ermelo-Nunspeet 3/02/1917
z. Jan Frans & WALSCHAP Maria Lowiza echt. ongehuwd
ouders woonden in Londerzeel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.20

VAN DEN BROECK Joannes Baptista ° Heist-op-den-Berg 27/05/1845
z. Joannes Baptista & WOUTERS Josephina wed. CANNAERTS Joanna
woonde in Heist-op-den-Berg landbouwer
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.21

DE VOS Maria Elisabeth ° Ermelo-Nunspeet 1/03/1918
d. & DE VOS Clementina echt. ongehuwd
moeder woonde in Stekene zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.21

LAHAU Florent ° Terneuzen (NL) 28/02/1918
z. Thomas Frans & DE SCHEPPER Johanna Lisa echt. ongehuwd
ouders woonden in Lommel zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.22

DE GROOT Elisabeth ° Ermelo-Nunspeet 6/04/1918
d. & DE GROOT Magdalena echt. ongehuwd
moeder woonde in Koolkerke zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.02.26

STAES Henri ° Ermelo-Nunspeet 25/02/1918
z. & STAES Jeannette echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen zonder
† Ermelo-Nunspeet 1919.03.28

wordt vervolgd

Vluchtelingen overleden in Nederland WO I
Provincie Gelderland

Heel wat Vlamingen en Walen vluchtten de grens over, om te ontsnappen aan de gruwel van de oorlog. Velen overleefden hun vlucht niet, van hen vind je hieronder meer info. Scans van overlijdensakten zijn gratis te bekomen met een eenvoudig vraagje via mail.

Ede Vluchtoord

OOSTERWAAL Adriana Joanna ° Merksem 25/01/1894
d. Jacobus Laurentius Johannes & LEENAARS Adriana Catharina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ede 1914.09.11

DOM Elodie Augusta ° Hautmont (FR) 24/09/1913
d. Ludovicus Cornelius & WARNAERTS Octavie Francisca echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ede 1915.02.09

DEUX Eugenie ° Visé ?? 1 jaar
d. Casper & WALTER Henriette echt. ongehuwd
woonde in Visé zonder
† Ede 1915.03.08

COPPIETERS Constancia Ivonna ° Zele 4 jaar
d. Franciscus & DE BOCK Pharaildis echt. ongehuwd
woonde in Zele zonder
† Ede 1915.03.08

DE WAEL Leopold Jan ° Antwerpen 10/07/1914
z. Franciscus & LAUWERS Anna Catharina echt. ongehuwd
moeder woonde in Antwerpen, Kloosterstraat 109 zonder
† Ede 1915.03.08

VAN ROOY Clementina Joanna ° Hoorn (NL) 18/11/1914
d. & VAN ROOY Maria Henrica echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ede 1915.03.09

DERAES George ° Aardenburg (NL) 1/11/1914
z. Jacobus Petronilla & MANEL Emilia Magdalena echt. ongehuwd
ouders woonden in Aalst zonder
† Ede 1915.03.10

PEETERS Marcel Joseph ° Emblem 11/09/1913
z. Petrus Gommarus & BOSSCHAERTS Maria Regina echt. ongehuwd
woonde in Emblem zonder
† Ede 1915.03.13

HÖRMAN Willem Eugeen ° Antwerpen 24/05/1914
z. Jan George & HUYBRECHTS Marie Therese echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Lammonièrestraat 68 zonder
† Ede 1915.03.13

GOOSSENS Maria ° Antwerpen 21/09/1913
d. Ludovicus Gustavus & DE ROECK Leonie Magdalena echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Kaasstraat 2 zonder
† Ede 1915.03.14

DELBROECK Josephus ° Aarschot 17/03/1834
z. Lambertus & DE PRETER Maria Barbara echt. VAN DE BEMDT Catharina Theresia
woonde in Antwerpen Kleermaker
† Ede 1915.03.15

CLOES Marie Agnes Léonardine ° Visé 13/06/1914
d. Servais Jean Joseph & MULKENS Marguerite Elisabeth echt. ongehuwd
woonde in Visé zonder
† Ede 1915.03.15

JANSSENS Petrus Franciscus ° Rillaar 20/02/1913
z. Petrus Ludovicus & BRANDERS Maria Sophia echt. ongehuwd
woonde in Rillaar, aan het kapelleken zonder
† Ede 1915.03.18

JANSSENS Josephus ° Deurne 17/09/1913
z. Ludovicus Melchior & DE CLERCQ Maria Philomena echt. ongehuwd
woonde in Deurne,Hofstraat 37 zonder
† Ede 1915.03.17

DE LAUW Maria Ludovica ° Duffel 18/05/1913
d. Pieter Jan & MAMPAEY Cecilia Catharina echt. ongehuwd
woonde in Duffel, Kiliaanstraat zonder
† Ede 1915.03.21

ADRIAENSSENS Jan Baptist Leonard ° Mechelen 17/07/1914
z. Willem & BULENS Antonia Maria echt. ongehuwd
woonde in Mechelen, Schaalstraat, 2 zonder
† Ede 1915.03.19

VAN GEMEREN Pieter ° Antwerpen 22/06/1914
z. Wilhelmus & VAN LOON Christina Bernardina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Scholiersstraat 28 zonder
† Ede 1915.03.21

MOONS Jozefina Maria Ludovica ° Duffel 4/09/1913
d. Philippus Gustavus & DE LAUW Maria Adriana echt. ongehuwd
woonde in Duffel, Vrijheidstraat zonder
† Ede 1915.03.22

CRÉ Eugenia Mathildis Gummarus ° Borgerhout 7/08/1913
d. Emilius Mattheus & HORENS Joanna Mathildis echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Borsbeeckstraat 87 zonder
† Ede 1915.03.22

DE WEERDT Frans Maria Jan ° Antwerpen 18/10/1913
z. Joannes Baptista & VAN GOMPEL Josephina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Schoytestraat 69 zonder
† Ede 1915.03.21

LAMBIN Maria Francisca ° Antwerpen 18/05/1914
d. Josephus Ludovicus Casemirus & SCHEPERS Maria Jsabella echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Oranjestraat 141 zonder
† Ede 1915.03.25

CUYPERS Elisabeth Marie ° Visé 25/03/1912
d. Alfons & WALTHER Laurence echt. ongehuwd
woonde in Visé zonder
† Ede 1915.03.25

DE MAN Livinus ° Hoboken 30/03/1914
z. Jacobus & DE HERDT Joanna Catharina echt. ongehuwd
woonde in Hoboken, Lagenweg 51 zonder
† Ede 1915.03.27

VAN POTTELBERGH Nathalia Magdalena ° Aalst 25/08/1913
d. Gustaaf & STANDAERT Maria echt. ongehuwd
woonde in Aalst zonder
† Ede 1915.03.30

WAELES Josephus Albertus Maria ° Borgerhout 8/02/1912
z. Ludovicus Carolus Renatus Albertus & VAN DYCK Isabella echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Gyselstraat 61 zonder
† Ede 1915.03.30

THYS Maria Jozefina ° Berchem 5/01/1914
d. Joannes Franciscus & VAN DONINCK Maria Rosalina echt. ongehuwd
woonde in Berchem, Korte Fabriekstraat 28 zonder
† Ede 1915.04.01

PEETERS Antonia Joanna ° Mechelen 8/11/1912
d. Josephus Albertus & JACOBS Philomena echt. ongehuwd
woonde in Mechelen, Leuvenschen steenweg 174 zonder
† Ede 1915.04.01

PROOST Rosalie ° Rotterdam 9/12/1914
d. Joannes Ludovicus & VAN HOUT Emma Ludovica echt. ongehuwd
ouders woonden in Deurne zonder
† Ede 1915.04.02

VAN KESSEL Lodewijk Jan Margaretha ° Hoboken 11/03/1912
z. Johannes Thomas Maria & VAN HEES Maria Francisca echt. ongehuwd
woonde in Hoboken, Caronstraat 9 zonder
† Ede 1915.04.03

COMYN Alicia Maria Lodewijk ° Mechelen 11/03/1914
d. Jan Baptist Maria & BIETZ Elisa echt. ongehuwd
woonde in Mechelen, Heembemd 20 zonder
† Ede 1915.04.04

GEENS Leopoldus ° Hallaar 4/04/1914
z. Armandus Franciscus & MOESKOPS Justina Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Hallaar zonder
† Ede 1915.04.03

NEUMANN Alfred Eduard Karel ° Antwerpen 25/11/1912
z. Rudolf Alexander Gustav Carl & LEMMENS Maria Clara echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ede 1915.04.05

MARIËN Petrus Josephus ° Boechout 9/09/1914
z. Emilius Joannes Baptista & BUTS Maria Constantia echt. ongehuwd
woonde in Boechout, Boschhoek zonder
† Ede 1915.04.08

MARIËN Anna Catherina ° Boechout 9/09/1914
d. Emilius Joannes Baptista & BUTS Maria Constantia echt. ongehuwd
woonde in Boechout, Boschhoek zonder
† Ede 1915.04.10

HEREMANS Marcelle Maria ° Antwerpen ?? 7 maanden
d. Frans & ARNOULD Gustavine echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ede 1915.04.12

GOEMANS Antonius Ludovicus ° Borgerhout 30/09/1914
z. Joannes Henricus & WILLEMS Philomena Josephina echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Hofstraat 12 zonder
† Ede 1915.04.13

SEGERS Irena Augusta Aloysa ° Brasschaat 27/01/1914
d. Franqois Corneille Constant & ALDERWEIRELD Octavie Lidonie echt. ongehuwd
woonde in Brasschaat, Galgehoefstraat 53 zonder
† Ede 1915.04.15

DE RIDDER Carolus Ludovicus ° Borgerhout 4/05/1913
z. Ivo Josephus & SPRANGERS Anna Maria Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Borgerhout, Fransche Lei 32 zonder
† Ede 1915.04.20

ARNAUTS Jan Frans Dionisius ° Clinge (NL) 2/11/1914
z. Jules Henri & FREL Clementina echt. ongehuwd
ouders woonden in Hoboken zonder
† Ede 1915.04.22

VANDERBEKEN Willem Odilon Lodewijk Hermandina ° Borgerhout 26/07/1913
z. Eduard Leander Amabilis & COLLI Maria Theresia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen zonder
† Ede 1915.04.24

GOGO Joanna Magdalena ° Antwerpen 1/06/1913
d. Carlos & COREWYN Cornelia Catharina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Rouaansche Kaai 24 zonder
† Ede 1915.04.25

APERS Philomena Joanna ° Deurne 29/01/1914
d. Leopoldus Ludocicus & NEIXKENS Anna Maria Mathilda echt. ongehuwd
woonde in Deurne, Boogstraat 1 zonder
† Ede 1915.04.25

DE RIDDER Leopold Albert ° Delft (NL) 3/12/1914
z. Ivo Josephus & SPRANGERS Anna Maria Rosalia echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout, Fransche Lei 32 zonder
† Ede 1915.04.26

VRYDAGHS Palemir ° Buken 2 jaar
z. Petrus Franciscus & VERBIEST Emerentia echt. ongehuwd
woonde in Buken zonder
† Ede 1915.04.29

VAN INGELGOM Frans Jan ° Mechelen 25/09/1914
z. Hendrik & AERTS Maria Celestina echt. ongehuwd
woonde in Mechelen, Steenen molenstraat 68 zonder
† Ede 1915.04.30

NUIJTEN Louisa ° Bergen op Zoom (NL) 21/01/1915
d. Willem & KOEKEN Anna Cornelia echt. ongehuwd
ouders woonden in Merksem zonder
† Ede 1915.05.01

BAEYENS Franciscus Isabelle Alfons ° Wijk aan Zee en Duin (NL) 4 maanden
z. Petrus Josephus & PUTTEMANS Joanna Francisca echt. ongehuwd
ouders woonden in Mechelen zonder
† Ede 1915.05.08

GASTMANS Ludovicus Augustinus ° Hoboken 10/07/1913
z. Godefridus & VAN DEN WYNGAERT Joanna echt. ongehuwd
woonde in Hoboken, Bernardsteenweg 412 zonder
† Ede 1915.05.15

VERBERCKMOES Constantia Eduardina Bertha Carolina ° Antwerpen 20/08/1914
d. Eduard & DE WETTER Maria Carolina echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Driesch 14 zonder
† Ede 1915.05.16

GEIRNAERT Angèle Louise Alfrida ° Waarschoot ??/1912
d. Achille Florent Felicie & D'HONDT Euphrasie echt. ongehuwd
woonde in Waarschoot zonder
† Ede 1915.05.19

GOOLENAERS Camille Octave ° Op de Schelde 5/10/1914
d. Franciscus Theophilus & CLAES Francisca Leontina Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Rumst zonder
† Ede 1915.06.04

DE RYCKE Georges Stanislas Stephanus ° Sint-Andries 6/10/1914
z. Adolf Gustaaf & HOFMAN Maria Justina echt. ongehuwd
ouders woonden in Sint-Gillis zonder
† Ede 1915.06.12

JANSSENS Elisabeth ° Grobbendonk 28/04/1870
d. Pieter Hendrik & VAN STAEYEN Anna Cornelia echt. FEYEN Joannes Leander
woonde in Antwerpen Leurster
† Ede 1915.06.18

AERTS Jan Frans ° Begijnendijk 3/09/1911
z. Arthur Andreas & PEETERS Maria Isabella Delfina echt. ongehuwd
woonde in Begijnendijk zonder
† Ede 1915.06.21

AMSSOMS Josephus Ludovicus ° Merksem 22/03/1850
z. Gerardus & BULENS Maria Josephina echt. VAN LEUVEN Maria Elisabetha
woonde in Merksem dokwerker
† Ede 1915.06.25

VERSCHUERE René Franciscus Antonie Tjeerd ° Haarlem (NL) 7/05/1915
z. Josephus & NIJS Maria Ludovica echt. ongehuwd
ouders woonden in Werchter zonder
† Ede 1915.06.27

VAN RIEL Josephina ° Bergen op Zoom (NL) 2/04/1915
d. & VAN RIEL Maria Isabella echt. ongehuwd
moeder woonde in Ekeren zonder
† Ede 1915.06.27

VAN HOUTEGHEM Alfons Aloïse ° Vlissingen (NL) ?? 6 maanden
z. Joannes & BROEDERS Maria Catherina echt. ongehuwd
ouders woonden in Hemiksem zonder
† Ede 1915.07.06

DUVIVIER Antoinette Mathilde ° Leiden (NL) 23/10/1914
d. Henricus Leopold Carolus & ADRIAENSEN Maria Clementina echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ede 1915.07.06

DE MEESTER Leopold Willem ° Rechteren (NL) 5 maanden
z. Charles Louis Toussaint & TOURNAYE Elisa Julia echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ede 1915.07.17

VAN KELST Julius Lodewijk Karel Maria ° Muizen 25/07/1910
z. Frans & TORFS Lowies Maria echt. ongehuwd
woonde in Muizen zonder
† Ede 1915.07.16

SCHOETERS Anna Augusta ° Niel 10/01/1913
d. Franciscus Josephus & VERCAMMEN Maria Anna echt. ongehuwd
woonde in Niel, Hellegat 79 zonder
† Ede 1915.07.29

VAN STICHEL Emma ° Sint-Gillis 1 jaar
d. Emiel Alexander & DE DECKER Melanie echt. ongehuwd
woonde in Sint-Gillis zonder
† Ede 1915.08.12

ASSELMAN Remigus Alexis Maria ° Raalte (NL) 28/10/1914
z. Joannes Remigius & FLESCH Maria Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ede 1915.08.16

BIETZ Elisa ° Brussel 25/10/1872
d. Marie Corneel Alfons & TEUGHELS Catharina echt. COMYN Jan Baptist Marie
woonde in Mechelen stikster
† Ede 1915.09.13

VOGELS Albert Camille Florent ° Ede 2 maand
z. Edouardus & DE BIS Irma Colleta echt. ongehuwd
ouders woonden in Kappelen zonder
† Ede 1915.09.14

VAN DE VELDE Egidius Carolus ° Duffel 11/03/1860
z. Jan Frans & VAN DESSEL Rosalia echt. GEENS Maria Catharina
woonde in Duffel smid
† Ede 1915.10.12

VANHOUTEN Louisa ° Haarlem (NL) 4/01/1915
d. & VANHOUTEN Jeanne echt. ongehuwd
moeder woonde in Berchem zonder
† Ede 1915.10.11

VAN LAEKEN Alphons ° Bergen op Zoom (NL) 1/03/1915
z. Ludovicus & VAN ELEWYCK Sophia echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ede 1915.10.16

ALIX Ludovicus ° Wijnegem 8/12/1846
z. Franciscus Josephus & TUYMANS Anna Catharina wed. GYSBRECHTS Antonia Philomena Louisa
woonde in Merksem voerman
† Ede 1915.11.12

CLAUWAERT Maria Adriana ° Ede 12/06/1915
d. & CLAUWAERT Theresia echt. ongehuwd
moeder woonde in Borgerhout zonder
† Ede 1915.11.29

LEMMES Albert Johan Maria Joseph ° Borger (NL) 25/11/1914
z. Ludovicus & ROELANTS Maria Dymphna echt. ongehuwd
ouders woonden in Gelrode zonder
† Ede 1915.11.30

KESTENS Celestin François ° Korbeek-Lo 10/05/1914
z. Emilius & VAN BEVEREN Maria Cecilia Victorina echt. ongehuwd
woonde in Korbeek-Lo zonder
† Ede 1915.11.30

VAN FRANSUM Maria Hendrika Pierre ° Ede 29/11/1915
d. Jan Frans & VAN BEVER Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Mechelen zonder
† Ede 1915.11.30

BRUYNINCKX Wilhelmina Augusta Angèle ° Goes (NL) 1/02/1915
d. Pieter Jan & VAN DE VELDE Sylvina Adolphina Margaretha echt. ongehuwd
ouders woonden in Duffel zonder
† Ede 1915.12.01

BREMS Alida ° Willebroek 7/05/1914
d. Petrus Camillus & THOEN Maria echt. ongehuwd
woonde in Willebroek zonder
† Ede 1915.12.06

BRAMS Albert Jan ° Antwerpen 19/09/1913
z. Leopoldus & MEEUS Maria Apolonia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Viaduc Dam 32 zonder
† Ede 1915.12.06

VAN BOGAERT Bertha ° Ede ?? ??/1914
d. Henricus Philemon & SMET Florence echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ede 1915.12.10

GEERAERS Josephus Franciscus Eduardus ° Ermelo-Nunspeet (NL) 12/05/1915
z. Joannes Eduardus & PEETERS Philomena Maria echt. ongehuwd
ouders woonden in Kontich zonder
† Ede 1915.12.12

SWAENS Pelagie Elisabeth ° Ede 25/07/1915
d. Joannes Baptista & VLAMINCK Maria Virginia echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ede 1915.12.15

BRAEKMANS Petrus Constantinus ° Wommelgem 17/12/1910
z. Joannes Franciscus & VERELST Maria Theresia Josephina echt. ongehuwd
woonde in Wommelgem, Het Laer 37 zonder
† Ede 1915.12.17

RAPS Saakje Marie Jeanne ° Heerenveen (NL) 1/02/1915
d. Joannes Josephus & VAN BOVEN Mathildis echt. ongehuwd
ouders woonden in Antwerpen zonder
† Ede 1915.12.19

HUYBRECHTS Catharine Celina ° Vlissingen (NL) 15/04/1915
d. Ernest & HENS Theresia Justina echt. ongehuwd
ouders woonden in Duffel zonder
† Ede 1915.12.22

DE SMET Joanna Albertina ° Wommelgem 16/06/1913
d. Augustinus Josephus & SCHOOFS Petronella Rosalia echt. ongehuwd
woonde in Wommelgem zonder
† Ede 1916.01.04

MICHAUX Auguste Joseph Ghislain ° Champion 14/06/1857
z. Guillaume Joseph & TONNEAU Constance wed. DELPIEDSENTE Pauline Hubertine en DESEYN Clemence Marie echt. VERDONCK Emma Adrienne
woonde in Mechelen spoorwegbeambte
† Ede 1916.01.08

WITHAGES Joanna Maria ° Antwerpen 26/02/1866
d. Franciscus & MYNSBERGH Antonetta Maria echt. SCHUMACHER Jean Baptiste
woonde in Antwerpen zonder
† Ede 1916.01.12

DE DECKER Alice Maria ° Ede 27/12/1915
d. Constantinus & VAN LANGENHOVE Romanie echt. ongehuwd
ouders woonden in Zele zonder
† Ede 1916.01.14

JACOBS Willem ° Overijse 26/06/1878
z. Frans Lodewijk & VAN DEN DAEL Anna Maria echt. STEENMANS Maria Theresia
woonde in Muizen stalknecht
† Ede 1916.01.16

VAN DIJCK Ludovicus Franciscus ° Deventer (NL) 1/08/1915
z. Karel & MANNAERTS Josephina echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ede 1916.01.22

VAN DOREN Joanna Louise ° Zaandam 2/05/1915
d. Franciscus Alphonsus & VERBEECK Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Borgerhout zonder
† Ede 1916.01.23

VAN NUFFEL Rosalia Paulina ° Hulshout 14/10/1893
d. Jan Leopold & VAN HOVE Joanna echt. ongehuwd
woonde in Oude God sigarenmaakster
† Ede 1916.01.24

NAHOOY Pieter Frans Theofiel ° Duffel 9/05/1912
z. Theophilus & GRAUWEN Maria Theresia echt. ongehuwd
woonde in Duffel zonder
† Ede 1916.01.24

GOELEN Maria Nathalia ° Leiden (NL) 6/11/1914
d. & GOELEN Bertha echt. ongehuwd
moeder woonde in Bonheiden zonder
† Ede 1916.02.02

D'HOUWER Stefania Augusta ° Oudegem 24/04/1909
d. Joannes Florentius & VERDONCK Prudentia echt. ongehuwd
woonde in Oudegem zonder
† Ede 1916.02.06

VAN DEN ABEELE Alfons ° Berchem 16/01/1914
z. Josephus Joannes Josephina & VERMEULEN Cornelia Ludovica echt. ongehuwd
woonde in Berchem, Korte Sint-Jacobstraat 19 zonder
† Ede 1916.02.13

VAN DER MEULEN Jan Marie Joseph ° Vlissingen (NL) 3/11/1914
z. Charles Louis Joseph & OPALVENS Jeannette echt. ongehuwd
ouders woonden in Sint-Gillis zonder
† Ede 1916.02.15

LOYENS Gustaaf Leon ° Antwerpen 15/08/1914
z. & LOYENS Emma Cornelia echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Haanstraat 18 zonder
† Ede 1916.02.17

FIERENS Maria Elisabeth Josephina ° Wommelgem 30/05/1854
d. Adrianus & VAN ECHELPOEL Anna Catharina wed. MERTENS Joannes Ferdinandus
woonde in Borgerhout zonder
† Ede 1916.03.21

HUYSMANS NN ° Ede 26/03/1916
z. Ludovicus Petrus Augustinus & VAN DER ESSEN Elisabeth
ouders woonden in Antwerpen
† Ede 1916.03.26

DE PELLECYN Marcel Emile Jeanne ° Antwerpen 21/05/1911
z. Oscar Philipus & DE POOTER Maria Josepha echt. ongehuwd
woonde in Antwerpen, Diepe straat 170 zonder
† Ede 1916.04.14

KELLER Augustinus Joannes ° Bergen op Zoom (NL) 25/04/1915
z. Lodewijk Frans & HUYBRECHTS Joanna echt. ongehuwd
ouders woonden in Sint-Katelijne-Waver zonder
† Ede 1916.05.06

MEWIS Maria Philomena ° Antwerpen 1/07/1858
d. Joannes Anthonius & MATTYSSENS Catharina echt. SEGERS Franciscus Josephus Emmanuel
woonde in Merksem naaister
† Ede 1916.05.09

KOCKAERTS Clementina Clara ° Bergen op Zoom (NL) 6/04/1915
d. Petrus Augustus & GEETS Elisabeth Octavia echt. ongehuwd
ouders woonden in Wezemaal zonder
† Ede 1916.05.17

CARDON Maria Joanna Mechelina Juliana ° Rossum (NL) 14/04/1915
d. Alphonsus & VAN DEN BROECK Rosalia echt. ongehuwd
ouders woonden in Berchem zonder
† Ede 1916.05.27

VERELST Petrus Robbert ° Ede 23/05/1916
z. Leonard Frans & CLAES Maria Cecilia echt. ongehuwd
ouders woonden in Niel zonder
† Ede 1916.05.27

VLEUGELS Ludovicus ° Ede 8/12/1915
z. Gommaar Frans & OP DE BEECK Hubertina Catharina echt. ongehuwd
ouders woonden in Koningshooikt zonder
† Ede 1916.06.29

VAN DEN BROEK Maria Anna ° Antwerpen 17/05/1881
d. Antonius Franciscus & BENOY Antonia echt. DILS Josephus Lucas
woonde in Antwerpen zonder
† Ede 1916.07.07

VAN ROMPUY Angelina Maria Joanna ° Ede 23/09/1915
d. Josephus Eduardus Leopoldus & DUSCHEK Maria Philomena echt. ongehuwd
ouders woonden in Rumst zonder
† Ede 1916.07.07

GOUTVRIND Regina Virginie ° Vilvoorde 8/10/1846
d. Philippus & CLAESSENS Maria Elisabeth wed. VERRYCKEN Joannes Franciscus
woonde in Vilvoorde zonder
† Ede 1916.07.07

ONZIA NN ° Ede 19/07/1916
z. Petrus Franciscus & WENDERICKX Coleta
ouders woonden in Waarloos
† Ede 1916.07.19

LUYCKX Franciscus ° Antwerpen 3/08/1867
z. Franciscus & VAN HAM Maria Elisabeth echt. GEUFFENS Maria Ludovica
woonde in Antwerpen schilder
† Ede 1916.07.24

DE VRINDT Anna Elisabeth ° Varendonk 29/07/1852
d. & DE VRINDT Joanna wed. ONZIA Petrus Franciscus
woonde in Hoboken zonder
† Ede 1916.07.29

SPOELDERS Maria Sophia ° Hombeek 18/01/1836
d. Jacobus & TEUGELS Petronella wed. CAES Josephus
woonde in Hofstade zonder
† Ede 1916.07.30

HAYETTE Florian Joseph ° Rebecq-Rognon 12/04/1849
z. & HAYETTE Marie Joissinne wed. SMOOS Marie Thérèse
woonde in Wortel arbeider
† Ede 1916.07.29

ADRIAENS Désiderius Joannes ° Ede 27/01/1916
z. Gustavus Alfonsus & LODEWYCKX Maria Francisca Ludovica echt. ongehuwd
ouders woonden in Scherpenheuvel zonder
† Ede 1916.07.30