|
De Vlaamse regering heeft opnieuw gunstige maatregelen voor een fusie van gemeenten. Er is een startpremie van 1 miljoen, een vast bedrag voor elke nieuwe fusiegemeente om de ‘transitiekosten’ (zoals nieuwe IT en administratie) te betalen. Bovendien is er door Vlaanderen een Schuldovername per inwoner. Via een getrapt systeem per inwonersschijf, mits de fusiegemeente minstens 20.000 inwoners telt, is er een schuldovername van 300 euro per inwoner voor de eerste schijf (tot 20.000 inwoners), 400 euro voor de schijf van 20.000 tot 30.000 inwoners en 500 euro voor de schijf van 30.000 tot 40.000 inwoners. Voor grotere fusiegemeenten met meer middelen zakt het bedrag per extra inwoner opnieuw: naar 400 euro voor de schijf tot 50.000 inwoners en 300 eurovoor de schijf vanaf 60.000 inwoners.
Met Kruisem en recent Tielt-Meulebeke en Wingene-Ruiselede zijn er goede voorbeelden in de regio. Vlaams minister van Binnenlands Bestuur Hilde Crevits doet een nieuwe poging om gemeenten met minder dan 20.000 inwoners daarvan te overtuigen. Het is geen verplichting meer zoals in 1976, wel een vrijwillige fusie. Als we polsen bij de buurgemeenten van Waregem blijkt er weinig enthousiasme voor een eventuele fusie met Waregem. Het Waregems stadsbestuur is daarvoor ook geen vragende partij. We putten uit het HLN-dossier.
Njet in Zulte
In Zulte is er het een duidelijke njet van burgemeester Simon Lagrange (Open Zulte). Zulte, Olsene en Machelen-aan-de-Leie tellen samen 16.233 inwoners. Daarmee komt de gemeente op de grens van Oost- en West-Vlaanderen in aanmerking voor een fusie volgens het ‘Plan Crevits’. Mogelijk fusiepartners zijn de stad Deinze en de gemeente Kruisem in Oost-Vlaanderen, maar ook de stad Waregem en de gemeente Dentergem in West-Vlaanderen. Een fusie zou een eenmalige financiële bonus opleveren. Het juiste bedrag is afhankelijk van de grootte van de nieuwe fusiegemeente.
Burgemeester Simon Lagrange (Open Zulte): “De eenmalige financiële meevaller weegt volgens ons niet op tegen de nadelen van een fusie. Het grootste nadeel is het verlies aan eigenheid en nabijheid. Met ruim 16.000 inwoners heeft onze gemeente voldoende bestuurskracht. Tegelijk kunnen we met het schepencollege, de gemeenteraad en onze gemeentelijke diensten dicht bij de inwoners staan. Nabijheid zorgt voor vertrouwen. Ons nieuwe meerjarenplan vertrekt dan ook van Zulte als zelfstandige gemeente. We willen verder investeren in de uitbouw van onze drie levendige dorpen. We knopen dan ook geen fusiegesprekken aan.”
Anderzijds wordt in haast elke gemeenteraad gewezen op structurele uitdagingen: het moeilijk rond krijgen van de financiën, een zware personeelslast en het niet ingevuld raken van bepaalde profielen. Deze problemen zijn reëel en zullen niet vanzelf verdwijnen. Hoe kleiner de gemeente, hoe moeilijker het ook in de toekomst zal worden om hier blijvend een antwoord op te vinden.
Opbrengst met Waregem voor 57.000 inwoners : 16,8 miljoen
Wielsbeke
Wielsbeke is een gemeente met 10.290 inwoners. In het noorden grenst de gemeente aan Oostrozebeke, in het noordoosten aan Dentergem, in het zuiden aan Waregem, in het oosten aan Zulte, in het westen aan Harelbeke. Aansluiten bij pakweg Dentergem zou betekenen dat beide samen op een kleine 20.000 inwoners uitkomen, wat in principe zelfs nog net iets te weinig is om aan die 20.000 te komen. Financieel gezien zou dat de fusiegemeente – naast de ‘startpremie’ van 1 miljoen euro – nog eens 4 miljoen euro aan schuldovername door Vlaanderen opleveren.
Burgemeester Rik Buyse : “We staan niet te springen voor een fusie maar gaan uit van eigen kracht. We werken waar dat nodig en nuttig is, wel graag samen met andere gemeentes en beleidsniveaus. Op zich is er niks verkeerd met het plan Crevits voor de gemeentes die wel uitkijken om te fuseren. Een fusie tot boven de 20.000 inwoners zou ofwel een fusie met Oostrozebeke en Dentergem ofwel een fusie met stad Waregem betekenen.”
In het eerste geval zou dat de stad Waregem/Wielsbeke samen 19 miljoen euro opleveren, in het tweede geval zou de stad/gemeente bestaande uit Wielsbeke/Oostrozebeke/Dentergem zo’n 8,8 miljoen euro krijgen. Daarbij komt dus ook nog een extra miljoen euro startpremie. De opties hierboven zijn de twee opties die steek zouden houden. Waarom? Vanwege de ligging en de goede verstandhouding met de genoemde besturen. Echter nogmaals: in deze legislatuur werd dit nog niet besproken en een fusie is niet aan de orde, niet onmiddellijk maar ook niet op middellange termijn.”
“Waarom fuseren een goede zaak zou kunnen zijn? De enige reden die wij zien is de complexiteit van de wetgeving, waarvoor ‘kleinere’ gemeenten niet meer de nodige know-how in huis hebben. Waarom niet fuseren? De afstand tussen het bestuur en de burger is nu nog te behappen. In een groter geheel zou hiervan zeer veel verloren gaan. Aangezien we over een goed ambtenarenteam beschikken met de nodige know-how en expertise zien we niet uit naar een fusie.”
Oostrozebeke
Oostrozebeke is geen voorstander van fusie met andere gemeente: “Er is altijd een keerzijde aan de medaille”. In Oostrozebeke zijn ze daar alvast geen vragende partij voor: “We moeten wél meer samenwerkingsverbanden creëren.” Met 7.983 inwoners behoort Oostrozebeke tot de doelgroep van steden en gemeenten die op een financiële boost kunnen rekenen mochten ze een fusie overwegen. Een startpremie en een gedeeltelijke overname van de schulden?
Burgemeester Luc Derudder (Oostrozebeke.nu) : “Een fusie draagt niet mijn voorkeur weg, maar we moeten en kunnen wel meer samenwerkingsverbanden creëren. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan het aandeel in het nieuwe zwembad van Wielsbeke, samen met Dentergem, waarin Oostrozebeke 1,15 miljoen euro heeft bijgedragen. Ik denk ook aan de recente samenwerking met Wielsbeke rond de aanleg van een kunstgrasveld. Dat kan bijvoorbeeld ook via groepsaankopen, denk maar aan het bestellen van kopiepapier. Federaal blijft alles nog duister. Als we op een dag zouden moeten kiezen, zou het eventueel Wielsbeke zijn. Samen komen we aan ongeveer 20.000 inwoners en als de voorwaarde hoger ligt, misschien ook Waregem. Nogmaals: dit is allemaal zeer voorbarig.”
Waregem- Wielsbeke - Oostrozebeke 58.000 inwoners zou 18,4 miljoen opbrengen.
Deerlijk
Deerlijk ziet een fusie absoluut niet zitten: “Wij geloven dat de gemeentepolitiek dicht bij de mensen moet blijven.”We hebben aan onze kiezers de duidelijke boodschap gegeven dat wij niet willen fusioneren. Deerlijk is financieel slagkrachtig genoeg én kan door samenwerkingen ook efficiëntie creëren”, zegt burgemeester Louis Vanderbeken.
Deerlijk is een gemeente met 12.714 inwoners. Buurgemeenten zijn Waregem, Anzegem, Harelbeke en Zwevegem. Aansluiten bij pakweg Anzegem zou betekenen dat beide samen op een kleine 28.000 inwoners uitkomen. Financieel gezien zou de fusiegemeente dat – naast de ‘startpremie’ van 1 miljoen euro – nog eens 9 miljoen euro aan schuldovername door Vlaanderen opleveren. Als ik bekijk wat onze fusie met de grootste buur Waregem zou opleveren, dan kom ik op 17 miljoen euro voor een stad met zo’n 53.000 inwoners.”
“Wij geloven dat de gemeentepolitiek dicht bij de mensen moet blijven. Als kleine gemeente hebben wij onze werking en financiën deftig op orde. Er is geen aangetoonde nood aan schaalvergroting. Als we enkel naar de financiën kijken, dan hebben wij het soms zelfs beter op orde dan grotere gemeenten en steden die de Vlaamse overheid dan ‘slagkrachtig’ durft noemen.
Onze zeer succesvolle samenwerkingen met Anzegem (voor ons zwembad en onze brandweerpost) tonen ook aan dat wij niet hoeven te fusioneren, maar dat slim samenwerken ook een juiste keuze is. Kortom, bestaande intergemeentelijke samenwerkingen zorgen voor efficiënte schaalvoordelen: streekontwikkeling, digitale transformatie en hulpverlening, maar ook bijvoorbeeld de bouw en uitbating van het zwembad. Ook nabijheid is belangrijk. Wat met onze vier buurthuizen bijvoorbeeld? In Deerlijk onderscheiden wij ons daarin van andere gemeenten. Zouden wij die alle vier kunnen aanhouden in een groter geheel? In dergelijke fusieverhalen centraliseert men vroeg of laat graag voor de efficiëntie. Ik pas daar voor. Het grootste voordeel is een ruimere beschikbaarheid van personeelsleden. Bij kleine gemeenten zijn er soms moeilijkheden bij éénmansdiensten.”
Anzegem
Met ongeveer 15.000 inwoners behoort Anzegem tot de groep waarvoor een fusie volgens de Vlaamse regering een mogelijke piste kan zijn.
Burgemeester Pauline Van Marcke (Samenéén): “Wij zijn geen vragende partij voor een fusie. Anzegem is een financieel gezonde gemeente die goed draait. We investeren volop in onze zeven dorpskernen, die elk een sterk gemeenschapsleven hebben. Het bestuur staat dicht bij de inwoner en dat wil ik graag zo houden. Groter betekent niet altijd beter. Waar ik wél een grote meerwaarde in zie, is samenwerken met andere gemeenten. Kennis en ervaring delen zonder onze eigenheid te verliezen: dat werkt. Ik ben een grote voorstander van regionale samenwerking en de afstemming tussen gemeenten mag van mij nog scherper.”
“Als een fusie ooit noodzakelijk zou zijn, kijk ik in de eerste plaats naar de omliggende gemeenten. Deerlijk lijkt mij dan de meest logische partner. We hebben al verschillende projecten succesvol samen opgebouwd, zoals het zwembad Aquandé en de brandweerkazerne in Belgiek. Wortegem-Petegem is een zeer gelijkaardige gemeente als Anzegem, maar de provinciegrens brengt bijkomende uitdagingen met zich mee. Ook Avelgem kan een mogelijke gesprekspartner zijn.”
Met Waregem zou de kaap van 55.000 inwoners worden bereikt en de fusiesubsidie van Vlaamse regering zou 17 miljoen bedragen.
Wortegem-Petegem
Wortegem-Petegem is een gemeente in de Vlaamse Ardennen met ongeveer 6.557 inwoners. Buurgemeenten zijn Kluisbergen, Oudenaarde, Kruisem, Waregem en Anzegem. Het heeft dus enkele opties om te fusioneren en in het verleden waren er al gesprekken met Oudenaarde, Kruisem en Kluisbergen. Dat ketste uiteindelijk af en voorlopig lijkt er niet meteen sprake van een fusie.
Burgemeester Luc Vander Meeren (Team Burgemeester): “In 2022 hebben we een haalbaarheidsstudie uitgevoerd en toen was het antwoord neen, omdat er geen draagvlak is bij personeel of burgers. Er was bezorgdheid rond werkzekerheid en tijdelijke chaos bij de overgang van zo’n fusie wat betreft dienstverlening. Het is wel logisch dat je gaat kijken naar de aanpalende gemeenten zoals Oudenaarde, Kruisem en Kluisbergen. Zij maken ook deel uit van de referentieregio Vlaamse Ardennen. Waregem of Anzegem zou theoretisch ook kunnen, want je mag fuseren over de provinciegrenzen, maar Waregem en Anzegem behoren niet tot de referentieregio Vlaamse Ardennen wat dan weer andere problemen met zich meebrengt. Je blijft dus beter binnen de referentieregio.” Waregem heeft dus een ernstige handicap omdat het niet alleen aan rand zit tussen twee provincies, maar ook tussen vier referentieregio’s.
Kruisem
Kruisem telde eind 2025 16.063 inwoners. Het is in 2019 ontstaan door de fusie van Kruishoutem en Zingem. burgemeester Joop Verzele (CD&V): “ Het verhaal van de vorige fusie is voor mij meer dan een geslaagd verhaal, waar we nog steeds de vruchten van plukken. We hebben onze gemeente op veel vlakken sterker gemaakt, zonder te raken aan de identiteit van de vroegere gemeenten en deelgemeenten. Elk deel van onze mooie fusiegemeente heeft zijn eigenheid en dus zijn eigen DNA: een echte meerwaarde. Ook bij onze buurgemeenten valt er een mooi verhaal te rapen. Enkele jaren geleden onderzochten we een fusie met Oudenaarde, Wortegem-Petegem en Kluisbergen, samen goed voor 60.000 inwoners. Die fusie bleek niet haalbaar: te grootschalig! Het enige wat mijn collega-burgemeesters weten, is dat ze mij moeten aanspreken als ze met die gedachte spelen. Praten is voor mij altijd belangrijk. Maar wij zijn geen vragende partij en nemen dus geen initiatief.”
|
