08/07/11 © afp 

Grote stukken regenwoud in het Amazonegebied zijn besproeid met het beruchte chemische wapen Agent Orange. De stof bleek bijzonder giftig tijdens de Vietnamoorlog. Agent Orange werd door de Amerikaanse strijdkrachten gebruikt in de Vietnamoorlog om wouden van hun bladerdek te ontdoen, maar bleek bijzonder giftig voor mens en milieu. Volgens de Braziliaanse overheid wordt de stof nu ook gebruikt door boeren om grond vrij te maken in het Amazonegebied. Het Braziliaanse milieuagentschap Ibama kwam het gebruik op het spoor dankzij satellietbeelden, waarop grote stukken vergrijsd bos te zien waren. Na een verkenning via de lucht bleek dat 180 hectare regenwoud besproeid is. Duizenden bomen en een ongekend aantal dieren zijn vergiftigd. Ibama vermoedt dat het gebied met een vliegtuig besproeid is door een veeboer. In een ander gebied in de Amazone werden vorige week tientallen vaten van het goedje in beslag genomen. De chemicaliën waren verborgen in het woud om later gebruikt te worden. Het ging om een vondst van vier ton, goed voor een potentiële oppervlakte van meer dan 3.000 hectare.

Vietnamoorlog --- Het is niet de eerste keer dat Agent Orange gebruikt wordt in het Amazonegebied, maar het laatst bekende geval is meer dan tien jaar geleden. Ambtenaren maken zich zorgen dat de praktijk kan toenemen, nu er meer controle is op andere vormen van milieucriminaliteit, en bulldozers sneller opgespoord kunnen worden. Agent Orange werd ontworpen om bomen te ontbladeren in de Vietnamoorlog en zo de schuilplaatsen van de Vietcong bloot te leggen. De Amerikaanse strijdkrachten sproeiden 45 miljoen liter over de Vietnamese bossen, met verschrikkelijke gevolgen voor de lokale bevolking. Naar schatting 3 miljoen Vietnamezen werden op de een of andere manier slachtoffer. De stof zorgde ook voor geboorteafwijkingen bij een half miljoen kinderen. 

dit ellendig miserabel verhaal heb ik overgenomen uit de krant "De Morgen', Wayn

DE STAM WERD ONTDEKT BIJ DE JAVARI RIVIER DIE NAAR BENJAMIN CONSTANT VLOEIT EN UITMOND IN DE AMAZONE

In het Braziliaanse Amazonewoud, nabij de grens met Peru, is een tot dusver onbekende groep van circa tweehonderd geïsoleerd levende mensen ontdekt. Dat heeft de Braziliaanse stichting van inheemse volkeren (Funai)bekendgemaakt. Etnologen hebben de groep in de vallei van de Javari-rivier ontdekt toen ze in april het gebied overvlogen. Eerder hadden satelliet beelden drie openingen in het regenwoud aan de oppervlakte gebracht. In vier grote hutten leefde deze nog onbekende groep. Specialisten vonden ook gebieden waar ze maïs, bananen en mogelijk een bonen-soort verbouwden, aldus Patricio Amorim, de Funai-vertegenwoordiger in het gebied. Zowel de teelt gebieden als de hutten zijn 'nieuw' en zouden hoogstens een jaar oud zijn. De ontdekking bevestigt de positie van de Javari-vallei als grootste concentratie van geïsoleerd levende groepen in de Amazone en de wereld, aldus Amorim. De fysieke en culturele integriteit van dergelijke groepen wordt bedreigd door niet-inheemse groepen in het gebied die actief zijn in de illegale jacht, visserij, mijnbouw en landbouw, en door religieuze missies en drugsbendes die er opereren. 

(belga/kve)

Wayn

Bijna 98% van de 219 moorden moorden, die in Para plaatst vonden op boeren, landbewerkers en actie-leiders de laatste tien jaar, zijn ongestraft , maar er waren slechts vier veroordelingen als gevolg van deze misdaden. In 37 gevallen was er zelfs geen onderzoek naar de sterfgevallen gedaan. De informatie is van de aanklager van het Federale Hof van regio 1, Jose Marques Teixeira, die deelnam aan een publieke hoorzitting over geweld op het platteland in de Commissie voor de Mensenrechten en de wetgevende Deelname aan de Senaat. De aanklager zei dat in de zaak van de boer Antonio Francisco dos Santos, die in Anapu (PA) overleed in 2002. - Het politie-apparaat werd pas ingevoerd in oktober 2006. Tot die tijd, werden onderzoeken slechts gedaan door de militaire politie - zei hij. - Door op deze manier de moorden vast te stellen zal pleiten dat straffeloosheid is geheiligd, maar ook degenen die worden beschuldigd van misdaden worden nu vervolgd - zei hij tijdens de openbare hoorzitting. 

De voorzitter van het Nationaal Comite ter bestrijding van geweld op het platteland, Gercino da Silva Filho,de nationale agrarische ombudsman, zei dat een van de belangrijkste redenen voor het optreden van misdaden in het land zijn de illegale grond bezetting van deze gebieden en het illegaal kappen van hout. Als een manier om te proberen om het probleem op te lossen, gewezen op de gezamenlijke inspanningen Gercino rechtbank, gemaakt om het proces en het onderzoek van de grond conflicten te versnellen. Gezamenlijke inspanningen, zei hij, zijn al bezig om in Rondonia en Mato Grosso, "het proces te versnellen van die gevallen die eindigen met een gevoel van straffeloosheid dat bestaat op het platteland." 
wayn

President Dilma is tegen de versoepeling van de Código Florestal. Zij dreigt haar veto te gebruiken en de wet niet te tekenen als die wordt aangenomen door de Senaat. Brazilië probeert de ontbossing tegen te gaan in het belang van het klimaat. Uit recente cijfers blijkt echter dat de houtkap verder toeneemt.

De Braziliaanse minister van milieu, Izabella Texeira, heeft de oprichting van een crisiskabinet aangekondigd dat de ontbossing van het Amazonegebied moet tegengaan.De minister deed haar uitspraak naar de verontrustende cijfers over de ontbossing. Zo bleek dat in maart en april 593 km2 werd weg gekapt, dat is bijna zes maal meer als in dezelfde periode het jaar ervoor. Toen werd 104 km2 regenwoud vernietigd, vooral de deelstaat Mato Grosso word het ergst getroffen.
Het kabinet zal worden gevormd door experts van de federale overheid...het ministerie van milieu en vertegenwoordigers waar het bos het meest te lijden heeft zei Izabella Texeira tijdens een persconferencie.

Chico Mendez  R.I.P 1988 Xapuri, Acre

p.s Het woord 'zei' moet ik ruimtelijk interpreteren

In Brazilie zijn uitspraken van ministers en het functioneren van organen onvoorspelbare dagdromen. Ik hoop (wederom) dat de corruptie niet de boventoon voert, want de geesten der bossen zullen zich beraden en gevolgen zullen niet uitblijven.

kaalslag

De international commissie voor mensenrechten (IACHR)van de organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) heeft de Braziliaanse overheid onmiddelijk en officieel verzocht tot opschorting van de vergunningverlening voor de Belo Monte dam, in het Xingu rivier gebied in de staat Para. Het doel is de bescherming van de inheemse mensen in het rivier bekken. De rechtbank stelt dat er geen aanvang mag worden gemaakt zolang er nog gesprekken zijn met met de betrokken Indiaanse gemeenschappen, de beschikbaarheid van milieu impact studies voor de Indianen, en de goedkeuring omtrent het leven en de integriteit van de Indianen te beschermen, en de verspreiding van epidemieën en ziekten te voorkomen. Ze willen dat de regering binnen 15 dagen informatie hierover geeft. Na het aanhoren van de partijen zal het IACHR besluiten of er wordt verder onderhandelt. Het besluit van het IACHR is een reactie op een klacht uit november 2010 door vele organisaties waaronder het COIAB, de organisatie van Inheemse het Inheemse organisaties van het Braziliaanse Amazone gebied, de beweging XINGU LIVE FOREVER en de CIMI, de Inheemse missionaire raad. Volgens de klachten werden de Indianen en rivier bewoners niet goed geïnformeerd en geraadpleegd over de project. De Belo Monte dam zal de grootste worden (buiten het gegeven dat de Itaipú dam binacionaal is) en de derde in omvang ter wereld. Het geheel heeft een capiciteit van 11,2 mil megawatt en een gebied omvang van 516 vierkante kilometer. Zou het project doorgaan dan betekent dit een rechtstreekse aanslag op de menselijkheid en flora en fuana.

Tot heden heeft de onderneming slechts een gedeeltelijke licentie van het IBAMA, het Braziliaans Instituut voor Milieu en Natuurlijke hulpbronnen om het project te starten.

Orlando Villa-Boas, één van de vele strijders voor de rechten van de Indianen (1914-2002)

Wayn Pieters

 RAONI

SPANNING ESCALEERT OMTRENT DE Amazon Mega Dam

Inheemse communiteiten stellen dat het $10 billion reservoir in Brazilies grootste regenwoud hun manier van leven zal vernietigen

April 7, 2011 | Al Jazeera

"Wij willen Belo Monte niet want het zal onze rivieren vernietigen, onze jungle en onze manier van leven," vertelde Raoni, een indigenous leider van de Kaiapo stam aan de BBC. Ireo Kayapo, een andere leider, vertelde reporters dat als de stam verdreven wordt van hun land, "dan zal er oorlog zijn en bloed zal vloeien".

wayn

Het derde deel van de viering ging beginnen. Drumslagen en gezang brachten de geesten wederom in veroering. Ditmaal waren het de geesten van noordoost Brazilië. De Orixas van Bahia. De kleine vrouw werd nu bevangen door een bahiana en er werd gezongen: Maria gaat naar Bahia... De mensen in de kring klapten in hun handen en zongen luidruchtig mee met de tekst... De kleine vrouw danste in het rond, tilde har witte rok omhoog en lachte... en de blonde drumster was haar vriendin op deze lange weg, zij die was verworden tot Zé de coco uit Paraiba. Ze droegen nu ook de typische bahia hoofddeksels en zongen, dansten en maakten grapjes. Ondertussen werd er cocos-rum gedronken uit cocosschalen en mij werd met overvloed gegeven, denkelijk dat er al verteld was over mijn rugproblemen. De kleine vrouw, die nu Severina heette, kwam geregeld naar me toe en gaf mij te drinken. Ze vroeg of ik last van mijn rug had waarna ik fantaserend. en meewerkend in de dolle sfeer die er heerste, zei dat ik ooit van een paard was gevallen en lange tijd last had van die kwaal. 'Waar kom hij vandaan,' vroeg ze aan de man in het witte judopak. 'Holanda,' zei deze.  'Waar is dat? In ons land Bahia?'
'Neen, in een land aan de andere zijde van de zee.'
'Over het water... zee... dat is verweg!' En ze danste verder, maakte grappen met de blonde Zé de coco, die dronken scheen en zongen nog enkele liederen en kwam geregeld bij me voorbij om iets te drinken te geven. Daarna keerde ze weer terug naar de werkelijkheid van de dag. Ze wankelde en moesten haar vasthouden, want de geest van Severina was standvastig en wilde haar lichaam niet meteen verlaten. Ze viel voor de grond en na enige tijd verdween de geest uit haar  lichaam en keerde ze terug naar de werkelijkheid.

Ze ging zitten, stak kaarsen aan en legde bladeren in een kom, waarna zij tot de orixas sprak. Ze werd opnieuw bevangen door de indiaanse geest en zette haar groene veertooi op. Ze werd weer gids in de geesten wereld van het verleden, de Indios, het spirituele van de indiaan, die alles af wist van de planten en kruiden, zij die de zwarte slaven bijstonden toen ze in het 'land van de papegaai' aankwamen. Nu werden een vrouw en jongen ingewijd in de groep, die moesten op hun buik gaan liggen. Orixa Jupira zong en sprak spreuken en legde een witte doek over hun hoofden. Andere leden van de groep raakten ook weer in trance en tekenden cirkels op de lemen grond, zette kaarsen en legden bloemen. We konden nu op een klein briefje een wens schrijven en deze in de grootste cirkel leggen, een wens naar de goden van de umbanda. Daarna ging de kleine vrouw, de caboclo Tupira, de cirkel rond met de blonde vrouw. Ze hadden kaarsen bij hun en een kom met water. Een voor een werden de mensen in de grote cirkel hun voorhoofd gewassen en kregen een kaars van een bepaalde kleur die hun vader of moeder der orixas voorstelde. De een kreeg en witte, een blauw kaars of zoals ik een rode. Die rode vertelde en betekende dat ik de zoon was van Ogum. In het Yorubá-gebied, in Afrika, is Ugum de godheid van het ijzer, de smeden en tevens ieder die met ijzer van doen hebben, zoals landbouwers, jagers, slagers. In Brazilië is Ogum vooral fameus als de god van de krijgers. Zijn aanhangers dragen halskettingen met donkerblauwe en soms groene glazen kraaltjes. Zijn dag is de dinsdag. Wanneer de neergedaalde Orixás binnenkomen in hun symbolische kostuums dan is het Ogum die immer voorop loopt. Dit om de 'weg te openen' voor de andere goden. Dus ik ben de zoon van Ogum, die ook vergeleken wordt met Sâo Jorge, oftewel de heilige Joris op zijn wit paard. Op een gegeven moment stapte de kleine vrouw op mij toe, nam me bij de hand en leidde me naar het midden van de hut. De blonde vrouw vergezelde haar en ze  zei mijn hemd op te stropen. Ik deed mijn jas uit, die ik nog steeds aanhad vanwege de frisse middag, en wilde mijn hemd uittrekken, maar dat was schijnbaar ontoepasselijk. Ze stroopte het vanonder op, met de opmerking: 'wat is dat voor een wit vlees' en maakte er een knoop in. Ik kreeg 2 witte kaarsen die ik moest aansteken en in mijn handen houden. Ze vroeg me waar de pijn zat en begon er een zalf op te smeren. De andere vrouw stond achter mij met een kaars die ze langs mijn rug wreef. Caboclo Jupira had een dikke sigaar in haar mond en blies nu en dan de rook over mijn buik en rug. Ze zei woorden die ik slecht verstond en ze zong. Daarna bond ze mij een geel en wit lint om (dat moest ik drie weken moest aan houden). Ik stond daar zeker een half uur voor een einde kwam aan de healing. Ze zei me in rap tempo wat ik moest doen en een meisje was zo goed dit alles op een papier te schriven. Ik moest vier weken lang een kuur volgen. D.w.z baden nemen met de kruiden die ik voordien moest laten trekken in enkele liters water als thee en later, na mij eerst gewassen te hebben met cocoszeep, over mijn hoofd moest uitgieten. Ze wees me er nogmaals op dit alles strikt te volgen en het lint aan te houden. Nadat ik weer in de cirkel terug was vonden er nog enkel  ceremonies plaats waarna het einde in zicht kwam. Het was ondertussen vier uur geworden. De kleine vrouw stond op en begon opnieuw te schudden, rond te draaien en wankelen. Het duurde nu langer voor dat de orixa Jupira haar geest verliet. Daarna hield ze nog een ferme toespraak, bedankte ons en en zei dat we naar waterval moesten in het park om  daar een bad te nemen. Achterwaarts verliet ik de houten hut. Ik moest eerst mijn bundel met negen kaarsen die ik bij het begin had verkregen aansteken in een grote bak, gericht aan de goden. Daarna gingen we naar het hoger gelegen gedeelte van het bos via een glibberige stenen pad waar enkele watervalletjes waren. Er stonden honderden mensen te baden, ze gingen met kleren en al onder het vallende water. Ze zongen en trommelde op hun drums. De anderen stonden in een lange rij wachtend op zijn of haar beurt. Ten slotte kwam men ons vertellen dat het park om halfzes zou sluiten en wij dus geen tijd hadden om te baden. Ik vond het niet zo erg en wreef over mijn stijve rug. We liepen terug naar beneden en in de grijze bewolkte lucht zag ik de urubus, tientallen aasgieren wachtend op de maaltijd. Ook zaten ze in bomen als zwarte doodsgravers met hun lange nekken als uitgstekte zwarte kippen. Want al het tentoongestelde en geofferde voedsel zou rotten, want de orixas hadden het voedsel allang geestelijk verorberd. De mensen verlieten het park. Ze waren opgelucht, bevrijd van een soort last. De goden hadden naar hun geluisterd, hun versterkt. Ze hadden naar de goden gezongen, ze hadden geofferd en gesmeekt. Het was de spirituele kracht van de umbanda die hun verder deed gaan in de harde wereld van de 'niet goden'.


het moment dat caboclo Jupira en Zé de Coco mij behandelen (tekening die ik nadien maakte)

Ogum de god van het ijzer, mijn spirituele vader. 

Wayn

O CABOCLO AJUDA ME E NATUREZA (O CABOCLO STEUN MIJ EN DE NATUUR)


offerplek



oude zwarten in hun symbolisch huisje



de urubus (aasgieren)



Ogum



Imanja



Exú in wit kostuum 

November 14 2010,


Om vijf stonden we op om ons klaar te maken voor de reis naar Santo André, een plaats die is gelokaliseerd in de metropolitano van Sâo Paulo. De naam van de stad stamt af van een oud dorp met de naam Santo André da Borba do Campo en werd gesticht door een zekere Joâo Ramalho, een Portugese avonturier die trouwde met de indiaanse Bartira, dochter van de cacique (chef) Tibiriça van de beruchte stam Guaianases. Hier is een boek over te schrijven. Alwel. Zo ver de geschiedenis.
      Terug naar het heden. We moesten vanuit Bela Vista, waar we logeeerde bij de zoon van mijn vriendin,  naar de wijk Saara om daar enkele medebezoekers en leden van de umbanda groep op te pikken. Mijn vriendin had mij verteld over het bezoek aan de umbanda viering in het bos ter ere van de caboclos, de sprituele geesten der indianen. Ik had enkele weken voordien in Sâo Paulo deze umbanda bezocht, juist nadat ik de dag ervoor in Brazilié was aangekomen.
          Het was regenachtig die morgen en met 17 graden fris. Na een uur kwamen we aan  bij de estrade do Pedroso en het park do pedroso. Hier was de ingang van het park, dat was het, niet het bos van mijn gedachten waar we met alleen de groep umbandistas zouden vertoeven om de viering te doen. Neen, dit was een waar park het 'Santuário Nacional De Umbanda', het nationale heiligdom van de umbanda gelegen was. Na het betalen van 15 reais, zo'n 6 euro konden we naar binnen. de parkeerplaats stond vol met wagens en bussen. De mensen kwamen van verre om vandaag de vieren.  Het was schitterend gelegen tussen wouden. Overal had men ter ere van de orixas (heiligen) grote beelden geplaatst op enorme sokkels.

beeld van een Caboclo bij het betreden van het Santuario
 

Het was een schouwspel van mensen die leurden met kleding,stoelen, kippen of hanen, atributen, eten en drinken. Het was zeven uur. Honderden mensen liepen over de paden op weg naar hun heiligdom. Bij onze hut stond parmantig het beeld van Ogum, wat later bleek mijn spirituele vader, dit volgens de moeder van de heilige. Dit was een verrassing voor mij daar ik al jaren leefde met de wetenschap dat ik een zoon van Xango was, dit volgens een oude zwarte vrouw in Salvador. Hier kom ik later op terug. Ik zag mensen op weg naar hun cabana, want iedere groep had zijn eigen hut. Die van ons had nr 24.
                      Het was een soort houten open kraal met strodak van 20 bij 30 meter. Op de lemen grond was een wit kleed gesprijd waar al benodigheden op lagen, bloemen, kaarsen en eten voor de geesten. De kleine vrouw die de ceremonie ging leiden heette Gil (haar eigen naam), maar wanneer ze 'aan het werk was', werd ze in het geval van de indiaanse spirit 'cabocla Jupira', in een ander geval verwerd ze tot nordestina,  en transformeerde geestelijk gezien in 'Severina do Gançago', Severina van de bandieten (laat ik dit zo omschrijven daar de cangaceiros bendes waren die in het noordoosten van Brazilië rijken en grote fazendas overvielen. De bekenste Gaganceiro was Lampiâo waar ik later een apart hoofdstuk aan zal besteden). 
              Ze was tegen de zestig (mijn schatting) en klein misschien 1.40 meter, maar vol energie. Na dat geconstateerd was dat iedereen aanwezig was, zo'n vijftig mensen, begon het ritueel. Het was 8 uur. Allereerst gingen we naar een soort heuveltje. We moesten de hutdeur achterwaarts lopend verlaten, als een soort respect voor de het woonhuis van de geesten. We liepen een glibberig stenen trappen pad op, ook achterwaarts. Boven op de heuvel was een open plek waar de ceremonie plaatsvond. Er waren verder andere, laat ik het gezelschappen noemen. Ik zag mannen met kippen onder de arm, denkelijk offerandes. Daar umbanda dit dit slachtritueel niet meer praktizeerd, vermoed ik dat er ook andere groepen aanwezig waren zoals macumba, die nog wel instaan voor een offerande der dieren. Overal hoorde ik trommen en zingen, de liederen die ver terug gingen naar Afrika. 
        Ik zag een vrouw gekleed in een soort rode baljurk met een dikke sigaar in haar mond zingend en lachend. Zij was het medium van de pomba-gira, de vrouw van Exu, zij spotte met een zekere bizarre gekte met alles. Af en toe dronk ze aan een fles rum. Wij stonden in een cirkel. De leden van de umbanda groep hadden geschenken meegenomen. Veelal was dit cachaça en mais, maar ook een gebrade kip. Kaarsen werden in de grond gestoken aangestoken en het zingen begon. De kleine vrouw werd bevangen door de indaanse caboclo. Om Exú goed te stemmen ging ze met een fles rum naar een achter haar gelegen boom en plaatste die daar met sigaren en voedsel. (Later vernam ik dat ze ook een kledingstuk van een alcoholist om de fles draaide en dit meenam en offerde om vraag en verlossing voor die persoon van de rum). Exú is een belangrijk iemand, met hem valt niet te spotten. Hij is  onderhandelaar tussen de mensen en de goden. Er werd meer gezongen. Anderen raakte in trance. Mijn vriendin kwam in een wankelende toestand en moest recht gehouden worden. We moesten onze schoenen uitdoen en er kwam een vouw langs die onze voeten waste en er sigarenrook over blies. De offerande  aan de caboclo duurde twee uur. Toen we terug gingen moesten we wederom achterwaarts de trap af. Terug in de hut begon de ceremonie opnieuw en de kleine vrouw werd opnieuw bevangen door Jurema. Een blonde meisje sloeg de trommel. Andere raakten eveneens bevangen door een orixa en tekenden cirkels op de vloer. Tekenden cirkels en pijlen en zetten kaarsen rondom. De kleine vrouw, mooi gekleed in het wit met een soort tulband op haar hoofd was de 'gids' der geesten en zong uit volle borst.

Ik was op de 13 de november samen met mijn vriendin afgereisd naar Sâo Paulo om daar een Umbanda bijeenkomst mee te maken. Het zou plaatst vinden in een bos en opgedragen aan de 'Caboclos', de Indiaanse geesten in de cultus. Voor als eer moet ik stellen dat Umbanda, Macumba en het allerhoogste Candomblé veel overeen komsten hebben, waardoor het voor de leek soms moeilijk wordt er een duidelijke lijn in te zien. Daarom wil omtrent de Umbanda enige uitleg geven. Dit wil ik doen via het gedetailleerde boek 'De Goden reisden mee' 1997, van Prof. mr. dr. G. Meuleman, (1931-1994), hij voltooide het manusscript van zijn boek kort voor zijn overlijden, die een naukeurige beschrijving geeft.
Hiervoor mijn dank.
In zijn boek haalt hij vaak uitspraken aan van schrijvers of ingewijde in deze stof, die ik aangeef met 'noot'.

"... De eerste macumba-evenementen vonden waarschijnlijk plaats aan het begin van deze eeuw in Rio de Janeiro. De samenleving bestond vooral uit Bantoes met een theogonie en rituelen, die veel minder ingewikkeld waren dan die van de Yoruba's. Het ging voornaamelijk om de vereniging van overledenen en de zielen van voorouders. De beweging zelf en de plaats van samenkomst noemde men macumba.
    Volgens McGregor (Pedro, noot Wayn) had de cultus van de geesten der doden, afkomstig van de Bantoes uit Kongo en Angola, vooral veel invloed rond Rio de Janeiro, waaruit de macumba is ontstaan. Door vermenging met spiritisme en candomblé kwam er een nieuwe tak, de umbanda.

DE VERSCHILLEN TUSSEN MACUMBA EN UMBANDA

De umbanda heeft de meeste aanhangers in Rio en Sâo Paulo, maar ook in Rio Grande de Sul (uiterste zuiden van Brazilië, noot Wayn). De beweging wordt in 1933 nog niet door Freyre (Gilbert, nt) genoemd, hoewel hij wel melding maakt van tovernarij en seksuele magie. Deze waren er al, verbonden aan de figuur van de mucama, de 'zwarte min', die sinha-moça, 'net-volwassen meisje', vaak moest vervangen. Het spiritisme van Kardec (spirituele beweging die in Brazilië veel aanhang heeft, ook reincarnatie stelling, noot Wayn) kreeg dus invloed op de candomblé, waarna de nieuwe beweging ontstond, de umbanda, want bij de bantoes waren er genoeg geesten. men noemde ze ma-Bamba in Angola en Kilulu in Kongo.
   Volgens Saint-Cair (David, nt) gebruikt de umbanda naast Afrikaanse goden geesten om zieken te verzorgen en te genezen. De beweging had in 1972 tweeëneenhalf miljoen aanhangers. De umbanda wordt volgens hem vaak door niet-ingewijden macumba genoemd, terwijl dit woord slechts 'plaats van samenkomst voor Afrikaanse riten' zou betekenen. Verderop in zijn boek zegt hij echter: 'Vreemdelingen gebruiken vaak het woord macumba, maar dit slaat alleen maar op een muziekinstrument gemaakt uit een eenvoudige houten plank met een gat erin, die op een langwerpige kist op korte pootjes is gespijkerd. De musicus beweegt een houten stokje in het gat heen en weer en veroorzaakt zo een schurend geluid dat erg melodieus klinkt. Als het stokje sneller wordt bewogen of meer druk wordt uitgeoefend, veranderd het geluid.'
     Mc Gregor is een andere mening toegedaan. Hij zegt: 'Pas aan het begin van de twintigste eeuw verschijnt het woord umbanda voor de cultus. Ramos gebruikt het woord echter voor de priester, maar blijft de cultus macumba noemen, evenals Joâo do Rio.
        Veel doorgaans goed geïnformeerde schrijvers gebruiken trouwens het woord macumba. Zo heeft Hutin (Serge,nt) het er over dat veel grote voetbalclubs in Brazilië een officiële macum-beiro, macumba priester, in dienst hebben die de overwinning moet bewerkstelligen. Bernard (Jean-Loouise,nt) ziet de macumba als een Braziliaanse vorm van tovenarij en erotische magie, derhalve gebaseerd op het gebruik van tellurisme, waarvan de maagdelijke wouden in het binnenland een condensator zouden zijn, en de seksualiteit. Zij, die ermee vertrouwd zijn, zegt hij, beoefenen occulte wetenschappen waarbij de betovering een doorslaggevende rol speelt. Hierbij is ook de suggestie van belang, ondersteund door het doordringende ritme van de trommen, dans en kleurenmagie.
                Volgens Gregor (Paul,nt) zouden er in Brazilië kloosters van tovenarij bestaan, waar novicen worden ingewijd in tovenarij en waar een tijdlang, soms onvrijwillig, gehypnotiseeerde vrouwen zouden worden vastgehouden. Het lidmaatschap of de leertijd zou reizen naar het inwendige inhouden en het bestuderen van een farmacopee, die de Europese farmacopee uit de middeleeuwen zou overtreffen.
                  Door de eigenschappen van sommige planten zouden macumba-tovenaars de jeugd van rijke vrouwen weten te verlengen. Ook werd er een vampirisme aan verbonden dat ten koste ging van jonge minnars. Wortels en mandragoorsoort zouden het pronkstuk vormen van de macumba-farmacopee.
         Wat er ook van zij, de stellingen van Kardec hadden hun invloed op de publieke opinie. Het was mogelijk gebleken in contact te komen met geesten en hierbij ging het niet alleen om geneeskunde, liefde, weldadigheid, nederigheid en wijsheid, maar er moest ook voorzien worden in gevoelsmatige of finaciële problemen en er was behoefte aan magie. Dit vonden althans de bezoekers van de macumbas in Rio, die zo konden communiceren met geesten van Afrikanen en Indianen.
Bij de umbanda horen alle gebruikelijke Afrikaanse geesten en nog een tiental Indiaanse, maar ook Jezus en de maagd Maria spelen een grote rol. Geesten van de doden worden volgens Saint-Clair niet gebruikt, want die weten niets. Alleen geesten, die nooit in menselijke gedaante hebben bestaan, spelen een rol. Er zijn zeven verschillende soorten geesten. Een gelovige kan bij zijn geboorte tot een bepaalde klasse behoren, maar later tot een hogere overgaan als hij levenservaring heeft gekregen. Iedere klasse heeft een vier-sterren-generaal, die bevel voert over zeven divisies. Iedere divisie heeft een drie-sterren-generaal, die bevel heeft over zeven bataljons. Ieder bataljon heeft een twee-sterren-generaal aan het hoofd van zeven subdivisies.



            Al deze gezagsdragers hebben de voorkeur voor bepaalde soorten voedsel, kleuren, dagen van de week, speciale namen, speciale namen, liederen, magische symbolen, parfums, wierook, kruiden en worden allemaal verschillend begroet. In weerwil van de algemene opvatting, dat de umbanda rechtstreeks voortkomt uit de candomblé, is het volgens Moraes (Ari,nt) mogelijk aan te tonen, dat de umbanda zijn oudste invloeden ontleent aan het inheemse rituaal van de catimbo. Daar voegden zich later Afrikaanse, katholieke en spiritische elementen bij, met een steeds groter aantal gelovigen uit alle volkeren en sociale geledingen in Brazilië, zodat men kan spreken van de eerste godsdienst van Brazilië.

wordt vervolgd

Raoni

Honderden indianen hebben in de Braziliaanse hoofdstad Brasilia geprotesteerd tegen het plan een waterkrachtdam in het Amazonegebied te bouwen. Volgens de actievoerders komt door de aanleg van de Belo Monte dam ruim 500 vierkante kilometer land onder water te staan. Ongeveer 50.000 indianen en boeren zouden van hun grond worden verdreven. "We willen Belo Monte niet, want die maakt een eind aan onze rivieren, het oerwoud en ons leven'', zei het inheemse stamhoofd Raoni Metykire in Brasilia. De actievoerders overhandigden een lijst met de handtekeningen van ruim 600.000 tegenstanders van het project aan de minister van Energie, Edison Lobao. De bewindsman toonde zich niet onder de indruk. Hij zei dat de bouw van de dam snel gaat beginnen.
Xingu indianen in Brasilia
              

Verder zei de minister dat de mensen die door het project worden getroffen compensatie krijgen. Ook krijgen bewoners die moeten vertrekken, een aanbod om zich elders te vestigen.
     De dam moet in de Xingú-rivier in de deelstaat Pará komen, vlakbij de stad Altamira. Volgens de Braziliaanse regering kan de Belo Monte dam ruim 11.000 megawatt elektriciteit leveren. Dat is goed voor 23 miljoen huishoudens. Ook zou het project voor 18.700 directe banen zorgen. De aanleg kost 10.6 miljard dollar (7,7 miljard euro). Na de Chinese Drieklovendam en de Itaipudam, die wordt beheerd door Paraguay en Brazilië, moet Belo Monte de grootste waterkrachtdam ter wereld worden. (anp/odbs)