slapende beer

ijsberen

Mensen vinden beren lief en om te knuffelen. Maar beren zijn niet dol op mensen. Als die verschijnen, gaan ze meestal snel weg. Je vindt ze daarom alleen in ruige natuurgebieden. Beren lopen plat op hun voeten. Daarom kunnen ze (net als mensen) goed op hun achterpoten lopen. Dat is een grappig gezicht.

Een ijsbeertje van een half jaar is 25 keer zo zwaar als bij zijn geboorte. Als een mensenbaby dat zou flikken, woog een kind van een half jaar honderd kilo.

Als ergens veel voedsel is - zoals een dode walvis of walrus - kunnen daar soms wel honderd ijsberen bij elkaar te vinden zijn. Ruzies zijn zeldzaam.

Volle melk bevat ongeveer 3% vet. IJsbeermelk tien keer zoveel. Ongeveer even romig als melk van een zeehond en een walvis.

IJsbeertanden worden elk jaar iets dikker. Als je de tand van een ijsbeer doorzaagt kun je de jaarringen tellen.

De Inuït (officiële naam van de Eskimo's) kennen de ijsbeer als Nanouk. Niet verwarren met de zangeres.

Poolreizigers van vroeger aten ijsbeervlees. Maar de lever lieten ze liggen. Die is dodelijk giftig.

Een slanke ijsberin in Canada liet de weegschaal uitslaan tot 92 kilo. Nog geen jaar later woog dezelfde dame meer dan vijf keer zo veel: 505 kilo.

Als er iemand zuinig is met energie, is het de ijsbeer . Hij heeft de beste isolatie die je je kunt voorstellen. Een prachtige dichte vacht. Een perfect duikpak van vet. Zo kan onze 'pool-ster' overleven in de wereld van sneeuw, ijs en duisternis.

Een ijsbeer is zwart. Tenminste, als je hem zou scheren. Aan zijn neus kun je dat nog zien. Door die zwarte huid wordt de ijsbeer iets warmer. Dat klinkt gek, maar toch is het logisch. Elke haar van een ijsbeer werkt als een glasvezel: het licht wordt naar de huid vervoerd. En net als in de zon een zwarte auto heter wordt dan een witte, zo warmt een 'zwarte' ijsbeer onder die vacht meer op dan een bleke ijsbeer .


Feiten

De meeste ijsberen maken voor de winter een sneeuwhol. Als het erg bar weer is, brengen ze daar soms een paar weken of nog langer half duttend door. Binnen in een sneeuwhol schommelt de temperatuur rond het vriespunt. Bovendien is het er windstil.

Eind jaren zestig leek het erop dat de ijsbeer zou uitsterven, omdat de mensen voor hun plezier ijsberen afschoten. Onder andere op aandringen van het Wereld Natuur Fonds werd de ijsbeer gelukkig in de jaren zeventig beschermd. Nu zijn er weer vijf keer zoveel ijsberen als dertig jaar geleden.

Toch is de ijsbeer niet buiten gevaar. Want de mensen verontreinigen het milieu en lozen giftige afvalstoffen in zee. Die stoffen komen in het vet van kleine beestjes terecht, dan van vissen, dan van zeehonden. Uiteindelijk komen die giftige stoffen dus in de ijsbeer terecht. Daar wordt hij ziek van. Een andere bedreiging is de verandering van het klimaat. Doordat we teveel energie gebruiken, wordt het steeds warmer op aarde. Daardoor raakt het weer in de war en gaat het ijs smelten. Als dat gebeurt, komt de ijsbeer nog meer in de problemen.

Er leven in totaal ongeveer 25.000 ijsberen. Het poolijs smelt in de zomer af en groeit als de winter komt weer aan. De ijsbeer reist met het ijs mee. Soms zelfs letterlijk: dan laten ze zich met ijsschotsen meedrijven.

de ijsbeer

gewicht man: 350 tot 600 kilo; record: 1002 kilo gewicht vrouw: 150 tot 400 kilo geboortegewicht: 450 tot 900 gram schouderhoogte (op vier poten): ongeveer 1 meter 40 lengte (zonder staart): ongeveer 2 meter 30; record: 3 meter maximum snelheid: 40 kilometer per uur


Uiterlijk

IJsberen zijn de grootste carnivoren op aarde. De brede, platte voorpoten van deze beer zijn behaard en voorzien van vijf grote nagels. Dit zorgt voor een goede grip op het gladde ijs. Bovendien kan hij er uitstekend zadelrobben, zijn favoriete prooi, mee doden. De poten doen ook dienst als peddels, want de ijsbeer jaagt regelmatig onder water. Omdat er weinig prooidieren zijn, beschikt de ijsbeer over een uitstekend reukvermogen om te jagen. Zijn lichaamsvorm lijkt op een torpedo, waardoor hij snel kan zwemmen. De huid van de ijsbeer is zwart. Hierdoor absorbeert hij alle warmte die op zijn huid komt. De witte, holle haren en een dikke vetlaag zorgen voor extra isolatie.


Voedsel

Het belangrijkste voedsel voor de ijsbeer is: zeehond . Hoe vetter, hoe lekkerder. Als hij genoeg zeehonden kan vangen, eet de ijsbeer alleen het spek en de huid. De rest laat hij liggen. De ijsbeer kan onvoorstelbaar goed ruiken. Bij gunstige wind ruikt hij een zeehond van kilometers afstand, al zegt dat soms ook wel iets over die zeehond. Ook de oren van de ijsbeer zijn prima. Daarmee hoort hij zijn prooi, zelfs als die onder een dikke laag sneeuw verborgen zit.
Voedsel is ‘s winters gek genoeg gemakkelijker te vinden dan in de zomer. Dan nemen de beren vaak genoegen met bessen.


Voortplanting

Ongeveer eens per drie jaar wordt een vrouwtje zwanger. Dan gaat ze al veel eerder slapen. Soms al in oktober. Geen echte winterslaap , want haar lichaamstemperatuur zakt niet zoveel. In geval van nood is ze snel wakker. Maar als ze niet gestoord wordt, slaapt ze lekker door. Waarschijnlijk merkt ze niet eens dat er zo in december jongen geboren worden. Zes weken na de geboorte komen de jongen al uit het hol, maar pas na twee jaar verlaten ze hun moeder.

Beer

Beren behoren tot de gevaarlijkste dieren die we kennen. Er zijn zeven soorten beren, waarvan de ijsbeer de grootste is. Als hij rechtop staat is hij bijna drie meter lang. Een ijsbeer kan een gewicht van 500 kg halen. De kleinste beer, de Maleise beer, meet ongeveer 1,20 m. Andere beren zijn de grizzlybeer en de lippenbeer. Omdat beren zich hoofdzakelijk met vlees voeden worden ze bij de carnivoren gerekend. Reuzenpanda's, die van bamboe leven, zijn familie van de beren. Zowel beren als panda's kunnen zeer slecht zien maar beschikken dan weer over een zeer sterke reukzin. Beren hebben grote, brede, krachtige poten die voorzien zijn van scherpe, dikke klauwen. Hiermee grijpen ze een prooi vast, graven ze naar wortels of verdedigen ze zich. E鮠klap van een volwassen berenpoot kan een mens doden. De zwarte beer We kennen twee soorten zwarte beren: 驮 soort leeft in de Verenigde Staten en 驮 soort in Zuidoost-Azi뮠De Amerikaanse soort is niet helemaal zwart. Ze kunnen ook wel eens donkerbruin of roodbruin zijn. Het zijn heel goede boomklimmers en ze kunnen heel hard rennen (wel 40 km/u). De Amerikaanse zwarte beren wonen vooral in de nationale parken. De reuzenpanda De pandabeer komt voor in Midden- en West-China en eet meestal bamboescheuten. De panda is bekend omdat hij als symbool staat voor het Wereld Natuurfonds dat zich inzet voor bedreigde dieren. Van de panda leven er nog maar een paar honderd exemplaren.

   

De gryzzlybeer
De enorme grizzlybeer heeft buiten de mens geen vijanden. We treffen hem aan in het noorden van de Verenigde Staten, in Europa en Azi뮠We noemen hem ook wel de bruine beer of kodiabeer. Een berin werpt twee of drie jongen in het hol waar zij overwintert. Grizzlyberen zijn alleseters.

       Klik hier om het geluid van een gryzzlybeer te horen.  

De lynx

Stam: Gewervelde dieren

Klasse: Zoogdieren

Orde: Roofdieren of Carnivora

Familie: Katachtigen of Felidae

Geslacht: Lynx

Wetenschappelijke naam: Lynx lynx

Schouderhoogte: ca. 65 cm
Lengte: 0,90 tot 1,30 m
Gewicht: tot 36 kg
Staartlengte: 11 tot 15 cm

 

Een reuzenkat met oorpluimen, bakkebaarden en een korte staart... Onopvallend kun je de lynx niet noemen! Na een afwezigheid van meer dan honderd jaar is dit mooie dier onlangs weer opgedoken in België en Nederland.

REUZENKAT OP SNEEUWSCHOENEN

Vroeger maakten mensen jacht op hem voor zijn mooie pels, maar tegenwoordig is de lynx gelukkig wettelijk beschermd. Er mag niet meer op gejaagd worden, en deze trotse katachtige mag ook niet meer in gevangenschap worden gehouden. Gelukkig maar!

MIJN LEVEN ALS LYNX

De lynx heeft een uitgestrekt jachtgebied nodig om te kunnen overleven: wel honderd tot duizend vierkante kilometer. Even vergelijken: de vos heeft maar 5 vierkante kilometer nodig! Meestal leven lynxen alleen. Klimmen kunnen ze als de beste. Ze houden dan ook van bergachtige gebieden en zijn absoluut niet bang voor een beetje sneeuw.

PAPA NEEMT DE BENEN

De paartijd valt bij de lynx in het begin van de lente. Mama lynx is ongeveer 70 dagen zwanger van haar jonkies. Eind mei worden ze geboren, 1 tot 4 per worp. De welpjes wegen bij hun geboorte maar 300 gram en zullen bijna een heel jaar lang bij mama blijven. Papa lynx helpt niet bij het grootbrengen. Hij neemt liever de benen!


EEN LEKKER HAPJE

Kikkers en hagedissen, muizen, hazen en zelfs jonge hertjes: je kunt niet zeggen dat het menu van de lynx niet gevarieerd is. In één nacht legt hij makkelijk 20 tot 60 kilometer af om aan lekkere hapjes te komen. Eigenlijk is het maar goed dat lynxen zulke goede jagers zijn. Zo worden ze niet zo makkelijk het slachtoffer van gif dat door jagers in de natuur wordt gelegd. Want lokaas eet de lynx alleen maar als hij echt niks anders vindt. Voor hem gaat er niets boven vers!

TERUG VAN WEGGEWEEST

Normaal vind je lynxen in bergachtige, ongerepte streken. Toch zijn er onlangs ook bij ons een paar gezien. Terug van weggeweest: hoe kan dat opeens? Sinds de jaren ‘70 hebben landen als Frankrijk, Zwitserland en Duitsland op verschillende plekken lynxen uitgezet. En soms trekt zo'n dier de grens over. Zo is de lynx onlangs ook in België opgedoken, in de Hoge Venen en in de Voerstreek. En ook in Zuid-Limburg zou er eentje gezien zijn. Sommige natuurliefhebbers vinden dat de lynx ook moet worden uitgezet op de Veluwe, in Nederland.

HAARKUSSENS EN OORPLUIMEN

Dacht je dat die oorpluimen van de lynx zomaar voor de sier zijn? Vergeet het maar: ze helpen hem om beter te horen. Opvallend zijn ook de dikke haarkussens aan de poten. Die zijn een handige aanpassing aan het leven op sneeuw en ijs. Echte sneeuwschoenen van moeder natuur! Maar de lynx heeft ook trekjes die aan je eigen huiskat doen denken. Zo hebben de mannetjes vaste krabbomen, waaraan ze hun klauwen scherpen. En net als andere katachtigen begraven lynxen keurig hun eigen uitwerpselen.

BANG VOOR DE LYNX?

Zo'n lynx ziet er best gevaarlijk uit. Konijnen, fazanten en zelfs een kalf zijn voor zijn machtige kaken geen enkel probleem. Toch hoef je helemaal niet bang te zijn. Lynxen zijn erg schuw en jagen vooral 's nachts. De kans dat je ooit oog in oog komt te staan met een heuse lynx, is dus heel klein. Bovendien zou het dier waarschijnlijk meer schrikken dan jij en meteen weer het hazenpad kiezen — of moeten we zeggen het lynxen-pad?

Met dank aan Koen Van Den Berge van het Instituut voor Bosbouw en Wildbeheer.

Foto: Michel Decleer

bedreigde dier

Aziatische leeuw (P.l. persica)   De deelstaat van India is vermaard om een andere grote katachtige, de Aziatische leeuw. Wereldwijd zijn er nog maar ongeveer 320 van over, en allemaal leven ze in en rond de bossen van het Gir National Park. Dit dier kwam ooit overal in Noord-India voor, maar er is op zo'n grote schaal opgejaagd dat hij al vrijwel was uitgestorven toen beschermende maatregelen een langzaam herstel mogelijk maakten.

Amoerpanter (Panthera pardus orientalis)   De Amoerpanter leeft in Khasan, een regio tussen Vladivostok (Rusland) en de grens met China. Naar schatting leven er nog zo'n 40 Amoerpanters in dit gebied.   Een aantal jaren geleden is de Siberian Tiger Support Coalition opgericht. Deze groep hield zich allereerst bezig met de bescherming van de Amoer (ookwel: Siberische) tijger. Maar in hetzelfde gebied leeft ook de Amoerpanter. Ondanks de beschermende maatregelen in Rusland wordt deze grote kat, evenals de Amoertijger, nog steeds bedreigd door stroperij.   De Siberian Tiger Support Coalition zijn activiteiten heeft uitgebreid met de bescherming van de Amoerpanter. Sinds januari 1998 is een anti-stroperijteam actief in Khasan. Naast het uitbannen van de stroperij richt dit team zich ook op tellingen van Amoerpanters in dit gebied. Ondanks de beschermende maatregelen blijft stroperij een belangrijke bedreiging. Vandaar dat de anti-stroperij activiteiten van de Amur Leopard and Tiger Aliance (ALTA) zijn uitgebreid om de Amoerpanter beter te beschermen.   Stichting Tigris financiert ook bosbrandbestrijding en tellingen van de Amoerpanters met behulp van sporen in de sneeuw en camera-vallen die de dieren automatisch fotograferen. Stichting Dierentuinen Helpen steunt Tigris bij het financieren van de anti-stroperij brigades en bij de compensatie voor gedood vee.

Grijze vos (Urocyon cinereoargenteus)   De grijze vos heeft een overwegend grijze vacht met een witte buik. En op verschillende plaatsen heeft hij vaak rood-bruine tinten. Met een grootte van 110 centimeter en een gewicht tot 6,5 kilo is hij groter dan de gewone vos. Hij heeft korte poten en net als de andere soorten een spitse snuit. De staart is mooi grijs en erg dik. De grijze vos is van alle vossensoorten degene die het beste in een boom kan klimmen. De grijze vos komt voor in Zuid-Canada tot Midden-Amreika. De vos eet over het algemeen muizen, eekhoorns en insecten. Doordat hij in bomen kan klimmen wil de grijze vos ook wel kleine vogels en eieren uit nesten halen.

en

wilde dieren

Verspreiding: In het wild levende roofdieren zijn over de hele wereld verspreid, met de poolvossen van Groenland en de wilde katten van het sunamtarctische Marion Eiland als bewoners van de verst uiteen liggende biotopen. Wolven op de toendra, civetkatten in het regenwoud, otters in het water en vossen in de woestijn: zij zijn er zo vele voorbeelden van hoe de roofdieren zich aan alle belangrijke leefgebieden hebben aangepast. Iedere familie is wijdverspreid, en de hondachtige spannen wat dit betreft de kroon. Sommige soorten echter zijn door de mens ingevoerd in gebieden waar ze van oorsprong niet thuishoorden, veelal met rampzalige gevolgen: Indische ichneumons, die naar het Caribisch gebied werden gebracht om ratten te verdelgen, bleken hondsdolheid te verspreiden; wilde katten die op afgelegen eilanden zijn ingevoerd roeien de daar levende loopvogels uit; hermelijn en vossen die respectievelijk in Nieuw-Zeeland en Australie ingevoerd werden om de konijnenstand op peil te houden en voor de jacht, vormen een wezenlijke bedreiging voor de inheemse fauna. Een recente en intrigerende ontwikkeling in het gedrag van de roofdieren is dat ze geheel op eigen initiatief in stedelijke gebieden doorgedrongen zijn, De afvalhopen van het Midden-Oosten voor zien al sinds bijbelse tijden de jakhalzen van lekkere hapjes, stinkdieren en wasberen foerageren in de buitenwijken van Noord-Amerikaanse steden, en in de straten van Harar in Ethiopië worden regelmatig gevlekte hyena's gezien. Sinds de jaren zeventig zijn de roofdieren tot in de grote steden van Europa doorgedrongen; dassen hebben burchten gebouwd in Londen en Kopenhagen, en 's avonds worden er vossen waargenomen in de in straten van Stockholm, Kopenhagen, Parijs, Londen en nog vele andere steden. Om tot nu toe onverklaarbare redenen komen stedelijke vossen en dassen het meest voor in Groot-Brittannië; daarbij worden de vossen vooral in het zuidoosten en in de Midlands van Engeland gezien. In de bebouwde kom van Bristol worden de meeste dassenburchten in particuliere tuinen en stukjes bos gegraven. De dassen foerageren in gebieden die dertig tot tachtig hectare groot zijn. Hun voedsel is gevarieerd; ze eten onder andere regenwormen, die een belangrijke voedingsbestanddeel vormen voor sommige op het platteland levende dassen. Terwijl de plattelandsdassen zich, voorzover bekend, nogal strikt aan hun territorium houden, hebben de stadsdassen woongebieden die elkaar voor een groot deel overlappen. Rondom de universiteitsgebouwen van Oxford en door de hele stad verspreid, worden vaak vossen waargenomen. Het is de vraag wie het bekendst geworden is: de wijfjesvos die haar jongen grootbracht in een autofabriek in Oxford of de vossen die in Londen gezien  werden op Trafalgar Square of Waterloo Station! De vossen in Oxford  hebben woongebieden van gemiddeld 86 hectare, die alle mogelijke stedelijke leefmilieus omvatten: van tuinen bij rijtjeshuizen tot parken. De dieren vullen het normale voedsel van de plattelandsvos aan met hapjes van voedertafels voor kleinere, dierlijke verkeersslachtoffers. Slechts zelden halen ze vuilnisbakken leeg (hier zijn de boosdoeners meestal honden).

foto H. Weidema

Stinkdieren behoren tot de onderfamilie Mephitinae van de roofdierenfamilie van de marterachtigen.

Volwassen	1 jaar
Lichaamslengte	28-38 cm
Staartlengte	28-38 cm
Draagtijd	2,5 maanden
Nestgrootte	4-6 jongen
Ogen open	19e-23e dag
Levensduur	12 jaar (max. 22 jaar)

Het gestreepte stinkdier (ook wel skunk genoemd) is een van de bekendste soorten onder de stinkdieren. Hij is zo groot als een huiskat en is lang zwart behaard met een V-vormige witte tekeningen (strepen) op de flanken en op de kop. Het aantal strepen kan variëren 2 tot 6. Stinkdieren komen in Nederland niet in het wild voor. De stinkdieren die er in ons land zijn, werden dan ook in gevangenschap geboren. Het vel van het gestreepte stinkdier wordt ook wel als bont verwerkt.

Herkomst - biotoop

Van oorsprong komen stinkdieren voor in geheel Noord- Amerika, van Noord - Canada tot Mexico. Zij zijn te vinden op tamelijk open terrein, open bossen en grasland.

Gedrag in het wild

Stinkdieren danken hun naam aan het feit dat zij, wanneer zij lastig gevallen worden, na waarschuwingsgedrag (staart omhoog, stampen met de voorpoten) een stinkende, vloeibare geurstof uit hun anale klieren in de richting van de vijand spuiten. Bij het waarschuwingsgedrag wordt het opvallend zwart witte kleurpatroon zeer nadrukkelijk bewegend getoond Dit is voor de meeste vijanden voldoende om het dier met rust te laten. In het verleden zijn de anale klieren chirurgisch verwijderd waardoor het stinkdier interessant werd om te houden in dierentuinen maar ook als huisdier. Een stinkdier in gevangenschap geboren zal zich nauwelijks in de natuur kunnen redden. Inmiddels is het verwijderen van de anale klieren bij de wet verboden. Stinkdieren zijn dol op graven en de hele dag bezig met het zoeken naar eten. Hoewel zij schuw lijken, zijn ze in het algemeen aanhankelijk, kunnen ze uren op schoot zitten en gaan ze vrijwel probleemloos om met andere huisdieren. Stinkdieren doen alleen een winterslaap wanneer ze minder dan 5 uur licht per dag hebben.

Dieet

Een stinkdier is een alleseter (omnivoor) je komt hem dan ook letterlijk tegen tussen het huisvuil. Vanwege zijn langzame spijsvertering is het raadzaam het gewicht in de gaten te houden. Een stinkdier hoort er beslist niet uit te zien als een harige basketbal. Stinkdieren leven van:
muizen, eiren, insecten, bessen en aas. Het dagelijkse menu hoort te bestaan uit: Proteïne: kip, 1 dagskuiken, vis of bonen. Groente: vers, diepvries of blik (dan eerst afspoelen). Fruit: alles wat in de smaak valt (dol op rozijnen). Koolhydraten: wat aardappel, rijst of brood. Eiwit:: ca 1 ei per week. Overig: dagelijks een eetlepel yoghurt (voor het maag- darmstelsel). Als tussendoortje kunnen er hondenbrokken en hondenkoekjes gegeven worden. Geef nooit junkfood en voer niets met een hoog vetgehalte. Een stinkdier laten afslanken valt niet mee. Een doffe, gelige vacht , kale plekken of een uitpuilende einddarm kunnen duiden op verkeerde voeding. De uitpuilende einddarm kan ook het gevolg zijn van wormen (stinkdieren zijn uiterst vatbaar voor spoelwormen, ontwormen is geen overbodige luxe).

Huisvesting

Stinkdieren slapen vrij veel en zijn met name \'s avonds en \'s nachts aktief. Ze kunnen zich echter aanpassen aan het leefritme van de omgeving. Ze slapen in een hol of onder oude gebouwen, in houtstapels of in steenhopen. Wanneer zij in een hok gehouden worden dient dit dus voorzien te zijn van een slaapverblijf, en graafmogelijkheden. Het is verstandig om tegen het uitgraven maatregelen te nemen. Het hok kan o.a. aangekleed worden met: boomstronken, houtblokken, zandbak, boomschors e.d.

Sommige stinkdieren worden binnen een stenen omheining gehouden. Hoe hoog deze moet zijn is afhankelijk van het stinkdier, er zijn er bij die heel erg goed kunnen klimmen. Los in huis laten rondlopen kan ook mits het stinkdier een eigen plek heeft. Het is een stinkdier aan te leren zijn behoefte op een kattenbak te doen.

Voortplanting

Stinkdieren leven alleen. Wanneer je een groepje stinkdieren tegenkomt gaat het hier altijd om een moeder met haar jongen. De jongen blijven in het wild dan ca. ca 1 jaar bij haar. Na een draagtijd van ca 2,5 maanden worden er gemiddeld 4-6 jongen geboren. De jongen zijn kaal en hebben hun ogen gesloten, deze gaan open tussen de 19e en 23e dag. De vrouwtjes zijn lang loops, wanneer zij niet gedekt worden kunnen zij door de stress (toename hormonen) een hartaanval krijgen.