Vergeten groenten Pastinaak.
Oude groente terug van weggeweest,
De laatste tijd zien we tussen andere knolgewassen op de markt in de groentenwinkels een soort vaalgele wortels opduiken, waarvan velen onder ons de naam niet (meer) kennen. Hoewel deze groente oorspronkelijk in haar wilde vorm en later in gekweekte, voorkwam in streken van Europa met een gematigd klimaat en dus ook in onze contreien een geschikte bodem vindt, is ze met de jaren "uit de mode" geraakt. Zoals met vele goede oude dingen is de pastinaak nu aan een "comeback" toe, net zoals postelein, spitskool en andere…
Pastinaca sativa is een tweejarige schermbloemige met een vlezige aromatische witgeelachtige wortel die voorkomt in verschillende lengtes en diktes, naargelang de soort. De pastinaak heeft een lange weg afgelegd. Archeologische opgravingen brachten aan het licht dat hij gekweekt werd rond 3000 jaar oude woningen van nederzettingen in de Zwitserse en Italiaanse Voor-Alpen. Ook de "verzamelaars" uit de oude steentijd wisten hem naar waarde te schatten. Kelten, Germanen, Slaven en Romeinen cultiveerden pastinaak. Het eerste zaadgoed in de Nieuwe Wereld dook op in de staat Virginia in 1609 bij de Pocahontas Indianen via kolonisten. Nadien brachten pelgrims het zaad in 1620 naar Massachusetts, waar ze zich vestigden. Van de Iroquois Indianen in Canada is geweten dat ze maïs, pompoen, bonen, noten en... pastinaakwortel kweekten als wintervoorraad.
Door de Romeinen zeer gewaardeerd, door de Fransen genegeerd, had de pastinaak de Engelsen nodig om in ere te worden hersteld en via lekkere, zeer gevarieerde bereidingen opnieuw op het menu te geraken. Tot in de 18de eeuw was de pastinaak geliefder dan de wortel. Hij is minder krokant, maar volumineuzer en voedzamer.
In de tijden van ridders en minnezangers was pastinaak één van de basiselementen van de voeding. Er werden verfijnde gerechten mee bereid: gestoofd of gebakken met amandelen, kastanjes, rozijnen, muskaat en dure specerijen sierde de pastinaak de tafels van de rijkere burgerkeukens. Maar ook bij het simpele volk was de pastinaak zeer geliefd. Vóór de aardappel z'n intrede deed was de pastinaakwortel een belangrijke verzadigingsspijs en een vast bestanddeel van boerensoepen en eenpansgerechten.
Zijn grote hoeveelheid koolhydraten en etherische oliën maakten hem zeer geschikt om oudere, zwakke en herstellende mensen te versterken. TBC-lijders in de 19de eeuw kregen pastinaakwortel in melk toegediend.
Wanneer de bevolking in de vastentijd slechts beschikte over karige voorraden, werd verse pastinaak opgegraven, die precies deze voedingsstoffen leverde die het traag geworden organisme na het lichtarme jaargetijde nodig heeft om weer fit te worden. De vitamine C voorkomt scheurbuik tijdens en na de wintermaanden en zet de klieren aan tot werken. De zaden van pastinaak worden gebruikt om spijzen te kruiden zoals vele schermbloemigen: dille, bevernel, karwij, kervel, koriander, kummel, lavas, peterselie, selder, venkel...
Vee dat pastinaakwortel gevoederd kreeg, werd er gezond en rond van. Zo werd vermeden dat varkens 's winters zouden vermageren. Het vetgehalte van koemelk ging erdoor tijgen en de smaak van de boter verbeterde er door. Maar al deze oude vakkneepjes dienden plaats te maken voor modernere methodes waarover we de laatste jaren maar al te vaak hoorden.
Een nutriëntentabel wensen we hier niet te brengen. De gegevens uit meerdere bronnen vertonen nogal wat verschillen, maar de meest in het oog lopende eigenschappen van pastinaak, die we bij alle auteurs terugvinden, zetten we hier even op een rijtje:
· pastinaak bevat een hoog gehalte aan licht verteerbare eiwitten
· een flinke hoeveelheid koolhydraten maakt van pastinaak een goede energiebron
· kalium (potassium) is het dominante nutriënt dat de spierontwikkeling bevordert, de vertering van zetmeel vergemakkelijkt en zorgt voor het juiste vloeistofbehoud in de weefsels.
· het fosforgehalte draagt bij tot het versterken van het zenuwstelsel
· de overvloed aan de mineralen chloor en sulfer is goed voor een efficiënte lichaamsreiniging en werkt preventief tegen infecties.
· de aanwezigheid van kiezelzuur (silicone) is bevorderlijk voor gezond haar, huid en nagels
· magnesium houdt de zenuwen gezond
· het spoorelement broom houdt de klieren in orde
· pastinaak bevat vitaminen van het B-complex met zeer uiteenlopende functies
· vitamines A en C (waardevolle anti-oxidanten) zijn vooral in verse, rauwe pastinaak goed vertegenwoordigd
· foliumzuur, dat zovele belangrijke functies vervult in het lichaam en vooral bij zwangerschap om verhoog gebruik vraagt is ruim aanwezig in pastinaak.
Voorts lezen we nog dat het sap van rauwe pastinaak (al dan niet gemengd met ander vers groentensap) urine- en galafdrijvend werkt en in staat is kleine korrels en gruis (evenwel geen stenen) uit blaas en nieren met de urine uit te scheiden.
Hongergevoel tussen maaltijden hoeft niet noodzakelijk gestild te worden met snoep, chocolade of gebak. Een glaasje pastinaak-wortelsap kan met zijn hoog koolhydratengehalte met succes een knagende honger wegwerken.
De smaak van pastinaak is beter nadat hij 's winters in de aarde bevroren is geweest. In het voorjaar smaakt hij zoeter omdat veel van het opgestapelde zetmeel is omgezet in suiker. 's Zomers is de pastinaak niet meer lekker, en wordt hij papperig. Het is een uitdaging voor mensen om de woelmuizen, die de pastinaak een lekkernij vinden, vóór te zijn.
Pastinaak laat zich goed bewaren op een koele, vochtige plaats.
Sinds de terugkeer van pastinaak in het groentenaanbod zitten moderne fijnkostrestaurants en Michelen-sterrenkoks niet om edele pastinaakgerechten verlegen.
28 reacties op dit bericht
weer mooi oud nieuws fjaka
sederd zondag middag is er een weg ..
die ging uit fietsen en is nog niet terecht ....
rozemarijn gaat langzaam vooruit.
wie helpt me zoeken na onze derde spruit ? julien ....
tis wat groetjes van bo...................
fjaka
Lana en Pip wensen jullie een warme groet
Ik kom je een fijne woensdag wensen
De waarheid van gisteren is de onzekerheid van vandaag en de illusie van morgen.
dinsdaggroetjes
lieve groetjes op deze stralende dinsdag, Greetje
Lieve groetjes lieverd
lijkt het nu zo nutteloos.
Wat je vandaag doet is ,
morgen misschien doellloos
Groetjes Nikki
ja , een topjaar , je weet het ( knipoog )
het jaar dat mijn trots geboren is ! wat waren we gelukkig en ... stond dat niet op 't eerste blad van die gazet ???(smile)
goede namiddag Fjak
Vriendschap is als een klavertje vier
het is zeldzaam en brengt geluk.
en een dikke knuf
Frieda
Lydia op bezoek met lieve groetjes
Geluk
Geluk is iets om met anderen te delen,
en niet om je eigen ego te strelen.
Geluk moet je koesteren als je dierbaarste bezit,
het is iets wat in de kleinste dingen zit.
Het kan een lach zijn van een kind,
of een euro die je op het straatje vind.
Een zonnestraal die schijnt op je gezicht,
een vriendelijk woord of een gedicht.
Een vriendelijk gesproken woord,
of een leuk verhaal wat je hebt gehoord.
Daarom laat het geluk in je leven komen,
en koester het zelfs in je dromen.
Lieve groetjes voor jou Fjaka
Groetjes van Catootje
Trucker_John komt met zijn 10 tonner truck door de blogs gereden met zijn vriend Zeno_Blog
Lieve groetjes op dinsdag
Vreugde hebben in observeren en begrijpen,
is de mooiste gift van de natuur.
Heel veel liefs en knuff
dolle dinsdag
Goede middag gewenst...
Lieve groetjes dikke knuffel maatje
Goeiemorgen Fjak@
Juni regen geeft veel zegen,
maar met een bijtje erbij,
en het zonnetje er boven,
doet de boer de Here loven.
De mooiste jeugd is een zeer jeugdige geest als je niet meer jong bent Fjak@..
Een aangename dag toegewenst vanwege Amor Fati !
Als we de zo vurig verlangde rust eindelijk hebben, hebben we er niets meer aan.
In het ongeluk vinden wij meestal de rust terug, waarvan wij door de vrees voor het ongeluk beroofd werden
Oei.. en ik moet de krant van de laatste dagen nog lezen Fjak@ haha
weer ons geheugen wat opgefrist, Fjaka
Gezellige groeten uit Terneuzen,
Hoi Fjak@,
het was weer fijn ,
om even hier te zijn,
gezellige morgengroetjes uit Terneuzen,
met veel liefs en een dikke knuffel
van Lilian en Paolo.
Dinsdaggroetje
Lieve Dinsdag groetjes
Er schuilt soms meer geluk
in kleine genoegens
dan in grote gebeurtenissen.
Een hele fijne dag gewenst
Een warme knuff van Gré
xxxxx
Hallo
Psssst
Goedemorgen!
Ik wens je een gezellige dinsdag
Fijne dinsdag voor alle bloggertjes
fijne dinsdag
Als het pad der vriendschap niet
regelmatig betreden wordt groeit het dicht
Een ander begrijpen waar je
over praat, dat zijn vrienden
waar het in het leven om gaat.
Lieve groetjes van Freddy en Patty
en een dikke knuffel van
onze drie kapoentjes.
Liefs op dinsdag
Ik wens u graag na u bezoekje
een prachtige dinsdag...
ontvangt veel lieve groetjes
en knuffeltjes van je maatje...
PS het vervolg van de uitstap
naar Jeske staat op mijn blogje...
LIEFS
dag lieve vriend
Lieve groetjes voor jou op dinsdag :-)... mateke
Al slijt de deurmat niet van je bezoekjes...
en lopen we bij jou ook zelden aan
toch blijft de band die tussen ons gegroeid is
voor altijd als een warm gevoel bestaan
Met warme groetjes en een lach
Een fijne dinsdag
Veel liefs