Archief

150203: zonder speciale aanleiding opgestaan met een nieuwe spreuk:

IN DE ONDERSTE LA

VAN MIJN BUREAU

ZIT EEN SCHEETFLES

VOL KRITIEK

Gebruik ze maar, je krijgt ze gratis van onze eenmansredactie.

Foto  : SCHEETFLES IN DE ONDERSTE SCHUIF

“Met lichtmis kwam de dooi

Sint Jozef nam de kooi

Maria sloeg haar halsdoek om

Ze gingen naar de Dom”

“Dat zongen wij in onze kindertijd en wij hadden in Leuven altijd verlof die dag”.

‘Onze redactie’ heeft dat liedje nog nooit gehoord maar beseft dat zijn halve trouwboek daar iets heel interessants staat te zingen.

Sinds de stichting van de Katholieke Universiteit Leuven in 1834* hebben ze daar hun patroonsfeest op 2 februari, met Onze-Lieve-Vrouwlichtmis. Dat is exact veertig dagen na Kerstmis en naar Joods gebruik ook het feest van Maria zuivering genaamd of purificatie.

Traditioneel gaat dan in Leuven de professorenstoet uit met het beeld van de ‘Sedes sapientiae’, als beschermheilige en embleem van de universiteit. Vanaf de jaren vijftig werden ook op die dag de eredoctoraten uitgereikt (Sedes sapientiae= zetel der wijsheid).

In onze korte broekperiode gingen we die dag naar de mis, kregen een gewijde kaars in onze pollen en mochten we meelopen in de processie.

Eens thuis kregen we lekkere pannekoeken en voor een keer mochten we er eentje flamberen met Grand Marnier. Het was ten slotte Lichtmis.

Die dag herdenken we de opdracht in de tempel, één van de vijf blijde mysteries in het leven van O.L.Vrouw. Volgens het Joodse gebruik, brengen Jozef en Maria hun zoon Jezus naar de tempel om hem toe te wijden aan God. Simeon, die niet zou sterven voor hij de Messias heeft aanschouwd, noemt het kind 'een licht dat voor de volkeren straalt'.

Vandaar Lichtmis.

Spreuk: Al is het vrouwtje nog zo arm, bij lichtmis zet zij haar pannetje warm.

Klikfoto - Cabo237: Het hooglied van Simeon (Jan Jozef Delin – 1810).

Dit kunstwerk hing in de Mariakapel van de St.-Carlus Borromeüskerk tot de parochianen het oorspronkelijk schilderij van Rubens (Maria-tenhemelopneming) lieten kopiëren in 1925. Dat oorspronkelijk schilderij van Rubens maakte deel uit van de Keizerlijke roof door keizerin Maria-Theresia van Oostenrijk in 1776.

* De oude universiteit bestaat al sinds 1425, toen men O.L.V. uitbeeldde in de Romaanse stijl als de Sedes Sapientiae.

DE VOLGENDE SCHILDERIJWISSEL IN DE St.-CAROLUS BORROMEÜSKERK GEBEURT OP ASWOENSDAG 18 FEBRUARI 2015, OM 14U.

3 x per jaar wordt het schilderij boven het hoofdaltaar van de St.-Carolus Borromeüskerk gewisseld op de wijze die de jezuïeten, nu bijna 400 jaar geleden, bedacht hebben.

Een verrassend gebeuren dat je enkel nog in deze prachtige Antwerpse kerk kan meegemaken.

De deuren van de kerk gaan om 13.30 open, de toegang is gratis!

Voor en tijdens de wissel zal u een woordje uitleg krijgen.

Achteraf zullen Topagidsen gratis rondleidingen in de kerk verzorgen.

Ook kan u de sublieme ‘Kantkamer’, het wereldvermaard museum voor religieuze kant bezoeken! (2,- euro p.p.). Ook hier krijgt u deskundige uitleg.

De kerkfabriek, de medewerkers en de Topagidsen van de St.-Carolus Borromeuskerk (Conscienceplein - Antwerpen) heten u van harte welkom.

Klikfoto: de schilderijwissel in de St.-Carolus Borromeüskerk van Antwerpen. (Met dank aan een lieve toeschouw(st)er. Uw gangbare fotoklikker is zich achter het schilderij aan het amuseren.

Ooit een lelijke Madonna met een hoofd gezien dat minstens drie keer te groot is en daarbij een stokstijf kindje Jezus met een volwassen aangezicht met of zonder baard? Maria zit op een zware voorhistorische troon met een loodzware scepter in de hand.

Wel, tot begin 14e eeuw was dat de Romaanse stijl om O.L.V. uit te beelden, de zogenaamde Sedes Sapientiae. Letterlijk vertaald kunnen we spreken over de zetel der wijsheid. Niet verwonderlijk dat onze Leuvense universiteit een Sedes Sapientiae in haar wapenschild voert.

Waar halen die vroegmiddeleeuwse gasten het in hun hoofd om zoiets lelijks te maken? Geloof het of niet, maar ze doen dat uit respect voor de Moeder Gods. Ze willen beletten dat men haar gaat vergelijken met een andere vrouw die, toevallig of niet, op dat beeld gelijkt. De mensen zouden nog denken dat ze naar hun Tante Julia aan het kijken zijn, of Jeanneke van de markt.

Hetzelfde hebben ze dus ook gelapt met het kindje Jezus. De filosofie is dezelfde: niemand mag God de Zoon vergelijken met dat schattige jonkie van Tante Rosalie.

Maar kijk wat er gebeurt rond 1340. Een of andere revolutionaire beeldkunstenaar uit het Maasland, in de omgeving van het Luikse, vindt dat onze Madonna wel wat beters verdient dan een waterhoofd. Hij kapt radicaal met die plompe Romaanse kunstvorm en creëert een mooie verfijnde en elegante Maria.

Een nieuwe stijl is geboren, de Gotiek doet zijn entree in de beeldhouwkunst. In die tijd noemt men het ‘Art Nouveau’, vandaag noemen we het Maniërisme.

Foto prod.0150129: Maaslandse madonna met Sedes Sapientiae- de kathedraal in 100 stukjes (5)

Op ‘donderdag gidsdag‘ laten we u graag een beetje mee genieten van een stukje rondleiding, alsof je er zelf bij bent.

Het zijn rubriekjes uit:

- ‘De Kathedraal in 100 stukjes’ (over de Kathdraal van A)**

- Achter de schermen van de Kathedraal

- Cabotskes (over de St.-Carolus Borromeüs kerk)

- Achter de schermen van Cabo

- Ryckelyck Antwerpen door de eeuwen heen

- Armelyck Antwerpen door de eeuwen heen

- Willem Elsschot en het dwaallicht

- De topstukkenwandeling

- De beeldenroute

Bij leven en welzijn, meer dan genoeg voor een paar decenia.

Voor gratis onthaal kan je onze eenmansredactie op volgende donderdagen vinden: (Tenzij onvoorziene omstandigheden.)

29 januari: gaat helaas niet door wegens keelontsteking en kop vol sn met een niet nader omschreven product.

5 februari: 10u-12u30: St.-Carolus Borromeüskerk, inkom gratis (Nl.-Fr.-Du.-Eng.-Sp.)

14u15-15u15: Kathedraal, inkom betalend (Engels)

15u30-17u: St.-Carolus Borromeüskerk, inkom gratis (Nl.-Fr.-Du.-Eng.-Sp.)

12 februari: 10u-12u30: St.-Carolus Borromeüskerk

19 februari: 10u-12u30&14u-17u: St.-Carolus Borromeüskerk

26 februari: 10u-12u30: St.-Carolus Borromeüskerk

Foto 090114-1232-JM0111: Mijn favoriete plekje (centrum), De Kruisoprichting (P.P. Rubens 1610) en het koorgestoelte (noord). Om deze foto te kunnen nemen mocht ik tijdens de werken aan de zuidergewelven op de stelling kruipen!

090114-1232 wil zeggen dat die foto genomen is op 14/01/2009, om 12u32.

** morgen stukje 5

HIER BIJ EEN MEREL

BLIJVEN ZE OVERLEVEN

EN VINDEN HUN STEK

Met dank aan Merel voor het inspiratiemosterdpotlepeltje

Foto 150123-143604: Onze multischizofrene eenmansredactie vond niet zo direct een merel in het fotoarchief, maar zag deze week een paar aalschovers in het park van Brasschaat. Ook goed?

Sorry voor de Skynet-bloggers die dit al gelezen hebben en dank aan MizzD om te grasduinen in mijn visvijver (http://gidsjoris.skynetblogs.be).

Groot nieuws vandaag, 25 januari: Paulus is van zijn paard gedonderd. Of beter gezegd: gebliksemd. In feite is dat niet moeilijk, die helmen, harnassen en lansen van de dertiger jaren zijn echte bliksemafleiders. Paulus, totaal van de hand Gods geslagen, zal zijn weg naar Damaskus moeten verder zetten op een oldtimer reserveknol.

We kennen allemaal Gods woorden: “Savle, Savle, qvid me perseqris”. Na inschakeling van onze Antwerpse vertaaldienst geeft dat: ”Saulus, Saulus, me wa zedde gij bezig joeng? Waarom vervolgt gij mij? Zoude niet beter Judas gaan vervangen?” Tot zo ver de fantasie van vele kunstenaars die dit tafereel graag afbeelden op een vrij spectaculaire wijze.

Feit is dat Saulus naar Damascus trekt om daar de Christenvervolging te leiden. Op de een of andere wijze krijgt hij voor zijn aankomst een verschijning van de verrezen Christus en wordt hij een tijdje blind. Paulus ziet dit als een openbaring, laat zich dopen en gebruikt vanaf nu nog enkel zijn Latijnse naam Paulus, wat betekent: Klein van gestalte, nederig. Vanaf nu wordt hij zelf als de apostel van de heidenen vervolgd. Met wat hulp ontvlucht hij Damascus en zal hij het christendom verspreiden in Macedonië en Griekenland. Uiteindelijk wordt hij in Rome onthoofd op last van Keizer Nero.

In de kunst zien we hem steeds met zwaard (onthoofding) en een boek (brieven). Soms zien we hem in een mand hangen die men naar beneden laat bij zijn ontsnapping uit Damascus.

Hij is de patroonheilige van de tentenmakers (hij maakte mohair voor tenten), touwslagers, mandenmakers, theologen en Katholieke pers. Het is vandaag, juist in de helft van de winter, dat we zijn bekering gedenken, terwijl we 29 juni noteren voor zijn feestdag.

Foto JGL3292: Detail uit het prachtige ‘Fugger glasraam’ (1537), door Robert van Olm. We vinden de onfortuinlijke tuimeling in de lichtbeuk (middenschip) van onze kathedraal.

Hoe schoon kan een rondleiding ‘achter de schermen van de Kathedraal’ zijn?

Vanop de kleine toren bij zonsondergang, met zicht op de Schelde. De universiteitsstudenten werden er lyrisch van, en zelf kon ik het ook niet laten om dit op de gevoelige plaat vast te leggen.

Klikfoto: 150121-164500-DSCN1940ac – Scheldezicht bij avondrood.

Wanneer gelovigen en toeristen onze kathedraal binnenstromen, merken zij meteen het grote kruis in de viering, ter hoogte van het hoofdaltaar. Kijk naar het kruis voor u: de rechterkant van het kruis is uw linkerkant. (Ziet u het ook? Dat kruis hangt fameus scheef.)

In onze cultuur is de rechterzijde de erezijde, en die ereplaats is gereserveerd voor O.L.V. Vandaar een reeks prachtige glasramen op de ereplaats, rechts van het kruis, links van ons. Vandaar ook de O.L.V.-kapel aan de rechterzijde van het kruis. Aan de ingang van die kapel vinden we ook een uniek marmeren beeld van O.L.V., uit de eerste helft van de 14e eeuw.

De schitterende neogotische glasramen, een aantal waardevolle schilderijen en beelden, het (uitgeleende) grafmonument van Isabella de Bourbon, het unieke epitaaf van Van Delft (een Bernini waardig) en de levendige biechtstoelen zijn voor later; we bewonderen eerst die slanke elegante witmarmeren Madonna. Volgen maar.

Foto JGL 2844: Het kruis boven de viering (= kruising tussen langschip en dwarsschip), de kathedraal in 100 stukjes (4)