Vanonder de stèirt van 't Pèirt...

Enkele buurtbewoners, Samenlevingsopbouw en CC Belgica duiken in het verleden van drie Dendermondse buurten: de Boonwijk, ’t Keur - Blauwe Steen, de Donckstraat/Vlotgraslaan en de Boonwijk. Hoe zag de buurt er vroeger uit? Wat leefde er toen in de wijk? Welke volksfiguren drukten een stempel op het wijkgebeuren? Welke rol speelden de kermissen en cafés in het leven van de buurtbewoners? Enz. Museum in de wijk is een verhaal bestaande uit vergeten en verborgen beelden, gebeurtenissen en gebruiken in de wijk. Eind 2008 worden de drie wijken omgebouwd tot een ’museum’ in de straten van de wijken. Elke buurt heeft zijn eigen geschiedenis en brengt zijn eigen verhaal. Een uniek moment om de nostalgie van vroeger op te snuiven of om kennis te maken met deze boeiende volksbuurten!

Bent u in het bezit van fotomateriaal?
Bent u op de hoogte van organisatie die in het verleden heel wat bijval hadden of waar u zelf bij betrokken waart?
Herinner jij je bijzondere mensen in die buurt? Volksfiguren? Anecdotes? Bijzondere voorvallen?
Bent u in het bezit van voorwerpen die rechtstreeks verwijzen naar het verleden van deze buurten?
Herinnert u zich herbergen, namen van uitbaters?
Bent u op de hoogte van het reilen en zeilen van verenigingen die in deze buurten actief waren?

Neem dan gerust contact op met Greet Roosbeek van het Cultureel Centrum Belgica, Kerkstraat Dendermonde. Telefonisch kan u haar bereiken op 052/20.26.40.

Uw bijdrage kan specifiek zijn voor dit project!

De monumentale en bomvrije kazerne werd opgericht rond 1830. Het oefenplein van de kazerne was een egale sintelvlakte die doorkruist werd met kasseibanen.
Enkele beelden van vroeger en wat er nu nog van overblijft...

Ingang van de kazerne, op het einde van de Kazernestraat.


Het oefenplein.


Rechts het wachtlokaal, in het midden het lokaal van de kazernering
en links de mess van de onderofficieren. Het puntvormige dak dat u ziet achter
het lokaal van de kazernering behoort tot het Theresianenklooster.


De eigenlijke kazerne.


Een restant van de kazerne waar jarenlang de diensten van het
Vredegerecht, de Handelsrechtbank en de Politierechtbank waren ondergebracht.


Het vroegere wachtlokaal aan de ingang van de kzazerne.


De overblijfselen van het monumentale en bomvrije gebouw...

‘k Em wèrral gin sjans. ‘k Moest gistere nor ne kammeroët vèr èm isj te gom bezoeke omdat zuë langk léin was. Alléi vol korrozje staptege ‘k ik i mannen ottau, en nâ gingk die nondedzjuë ni-j-in gangk. Dad’ is nâ den iëste kiër dâ die mè loitj stoën. Ik èm d’r nog nuët of nuët gin mizéire méi g’at! En gelèk dâ’k ik verstant èm van ottaus bènne’k vanèigest béiter dâ’k er afblaif zènne. Azze’k er ier of doër e stik moest ouitoële kraige’k et er vazzeléive nimmer in! Gelèk as dâ’k de lèsten tait omtaaf zouë’t gemakkelaik kènne zain dâ’k achter vaif menniete nimmer wéit wordâ’k et ouitgoiltj èm.

‘k Em vanèigest manne kammeroët derèkt loëte wéite dâ’k ni kost komme déir’t fait dâ man vattuur ni startege. Dië vont dâ nâ zuë spaiteg nowô. A vertèldege dâd’ alles pertang geriët stont vèr nem barbekjoe. Ik vonte’k ik dâ nog véil spaiteger assen èi… Azze’k tèn nikker vèr niks kan gon frèite, ten start die stommen ottau ni…

‘k Zâ pèize’k toch iën van déis mojnde nikker moeten ouitkaike nor nen andere, mor d’ottaus zain zuë dier gewèrre nowô? Van den déize èmme’k pertang al langk geniet g’at moete’k iërlaik zègge. ‘k Em er al e poër joëre goe mè gewéist en ‘k èm die nâ wel al een taiken uëk zènne. Mor as d’r niks ô mangkéirt doe ne mènsj dâ ni-j-’n weg nowô… En ’t is â gerief.

Faitelaik koste’k nâ den trèin gepakt èmmen uëk mor dâ betraadeke ni te neig. Ver iëst gotwètj woër komme’k ouit, en ten twidde zain die trèine miëstal te loet!

‘k Bèn waiselaik touis gebléive en ‘k èmme’k ik nem botram gefrèt mè kopvliës… en dad’ éi mè-j-uëk goe gesmokt!

De Mechelsesteenweg, vanaf het kruispunt met de Leopold II-laan.



Hierna een recent beeld vanop ongeveer dezelfde plaats als bovenstaande afbeelding.



De Mechelsesteenweg is al jaren één van de gevaarlijkste wegen in de stad en behoort dan ook tot de 'zwarte punten'. Via de media vernemen wij dat hier verandering zal in komen. De snelheidsbeperking tot 50 km/uur is een maatregel die enigszins werkt, doch niet voldoende. De structuur van de weg zorgt voor gevaarlijke situaties, zoals de ligging van de fietspaden tussen de rijweg en de opritten voor de winkels.
Men is thans bezig met een ontwerp te maken om de steenweg drastisch te veranderen zodat veiligheid meer kan primeren. Volgende ingrepen maken deel uit van het ontwerp:
-Aan het kruispunt met de Dijkstraat komt een rotonde.
-Alle draaipunten op de steenweg verdwijnen.
-Doorgaand verkeer zal gebruik maken van 'binnenste rijstroken'.
-'Winkelend verkeer' zal op de 'buitenste wegen' (zogenaamde ventwegen) rijden, die voorzien worden van opritten naar de handelszaken.
-Voor verkeer dat van de Noordlaan naar de Leopold II-laan wil rijden zal een aparte afslag krijgen.
-Men zal enkel nog rechts kunnen de Kroonveldlaan uitrijden.
-Oversteken naar het centrum of naar de brug zal niet meer mogelijk zijn.
-De Kroonveldlaan inrijden zal enkel nog kunnen vanuit de richting van het stadscentrum.
-Het verkeer komende uit de richting Baasrode zal de Kroonveldlaan dus niet meer kunnen inrijden.

Enkele beelden van het spoorwegviaduct dat zorgt voor de verbinding tussen Dendermonde en de deelgemeente Sint-Gillis. Het viaduct werd gerealiseerd in 1933-'34.

Beelden door de jaren heen...


Tijdens de realisatie.




Hierna twee recente beelden vanop ongeveer dezelfde plaats
als bovenstaande foto's

Auver die pallembuëm op de Mèrt, die ze ‘Kôkkaunut” noeme,  doër zain toch uëk al waurdekes auver geklapt! Den iëne vroëgd’ èm af wâ dâ ne pallembuëm in Dèrremonde stoët te doen, den andere zegt dâ ’t e vrië schuë stik is mor datten faitelaik em bitsjen in de weg stoët. Nog ander zègge datter béiter e stambiltj van de Gruëte Manne zouë gestoën èmme. Ge wètj, vèr alleman goet doen dâ goë ni nowô! As g’alleman zanne zègzèg zouë moete loëte doen zouë ’t schuën zain!

             

Ik moet zègge dâ’k et uëk nuët ni goe verstoën èm wâ dâ d’n d’r stoë te doen zènne. Ne pallembuëm daddis vèr wordâ’t goe wéir is en doër zai me wéir ier nâ toch pessies mor waineg vam bedintj.

Vanèigest as ge wètj wâ dâ’t spelleke kost, tèn is’t uëk nog ewwâd’ anders! Vèr dâ gèltsj ouëk d’r toch uëk iet anders gezètj zènne. Mor alléi ge kèn temminsjte zien dâ ’t ne pallembuëm is, want bè sommegste stambilde en monnemènte in ’t stat kènde van dem balange ni zègge wâ dâ ’t is…

Achteriën is’t wèrral konzjéi! Ik wéit allènsj nog ni wâ dâ’k gon doen. Blaive’k ier? Goëne’k op vajjozje? Faitelaik bènne’k ne mènsj die béiter touisblaaift. Azze’k ier iet téigekom bènne’k derèkt bè-j-alles bei. Op vajjozje goën dâ’s ammel goet, mor ik kan man èige nowô. D’r goë mè moejte nen dag verbèi of ‘k èm iet véire.

Verléide joër uëk, ‘k moest malgeréi méi nor de zjië mè de die vâ mèi, en tèn nog vèr viërtien doëge! Mènneke, mènneke, benne’k ik d’r ewwâ téigegekomme! En ik ouë ’t éir nog zuë gezèit dâ’k liever ouë dâ z’alliën gingk… Mor dâ was wèrral ni nor de goestingk vâ madam nowô. Ik déi dâ vèr ier alliën man gange te kènne goën!

We woëre ginter nog mor e goed ier en ze kost d’r mè mei-j-al nor nen doktaur! We woëren on’t wandelen op den daik im Blankembèireg en d’r réi d’r ne snotoëp van e joër of zéive mè zan gaukaar téige mam biëne. Gillegans dem bast af en man bliëke zaumerbroek nor de ge wètj wèl. Nâ-j-èmme’k die broek al vaiventwinteg joër en d’r mangkéirdege nog niks oën. Ik ief die spesjoël vèr isj nor de zjië méi te goën en naa-j-is ze vèr de vouilbak nowô!

Nâ-j-éi dâ d’r ni-j-opgave. Alle doëge kwampe’k d’r iet téige. We gingke ne krèim éite en dië garsong kiepert dië krèimgellas d’r over mèi! We gingke mossele frèite en dâ potteke saus vèr die mossele in te doppe auver man èm. ‘k Goën op ne mèiret achter koeke nor dem bakker, dië zak schéird’ aupe. Ammel die koeke de gront op! ‘k Goen iëne kiër nor’t strant mè madam. ‘k Zit d’r e goed’ alvier in azuë ne zéitel die stikke vâ mènsje kost en ‘k ouë ne zonneslag. Twië doëge binne blaive! ‘k Goën op de pier nikker nor de vissers kaike, ‘k trap d’r op iëne van die vissers zanne lanséi. Een uëpen ambras en nen uëp gèltsj kwait. ‘k Kost vanèigest die lanséi betoële nowô. ‘k Goën iëne kiër op den daik op die-j-oërdege vellaukes rèin op de “Lustege Vèllaudrom” en ‘k stouik d’r achter twië menniete mè man sjokkedaize téige diën aute plansjéi. Vedrom em broek nor de vointsjes en twië dikke kniene!

En ‘k ouë ’t éir pertang zuë gezèit dâ’k liever touisbléif. ‘t Is dorvéir, ik wéit van dem balange nog ni dâ’k zâ méigoën van de joër… Mor gelèk as dâ’k ik véil te zèggen èm is dâ toch nog een twaifelgeval zènne!

                                             

Alléi 't wil gezèit zain... Faitelaik éige't ni zouiver mè 't Pèirt te moëke mor 't
goët er toch em bitsjen auver...
'k Em verlèje wéik een duës pranille g'at! Azèkken goej dâ dâ woëre! 't Was een duës vâ zessenderteg pranille en d'r zitj mor iën nimmer in. Ik goën z'ave want ons Pèirt stoët erop! Mor 'k èm mè loëte waismoëke dâ ge zin ne wingkel kèn kuëpe in klajnnere verpakkingk uëk. In alle geval ik goën die-j-iën pranille ave as soevenirke. Ge kènt dâ gon pèize nowô, ons Pèirt stoët er op en dâ moete'k as een rèlekwie verzèrge... Mor 'k pèis dâ'k mè-j-iën van déis doëge toch een duëzeke zâ gon oële want ik mag ze gèire...




                                                                                    

Tot voor enkele jaren werden door ‘Den Dèrremonse Klapper’ regelmatig voordrachten gehouden aangaande het plaatselijk dialect. Om het theoretisch gedeelte hiervan een beetje aangenaam te maken speelden een aantal leden van de Klapper enkele ‘praktijk gerichte’ sketches, waar naast de humoristische noot ook de nadruk werd gelegd op de uitspraak van het bijna verdwenen dialect. Denise Van Geel, bekend van het toneel in onze stad en van andere verenigingen trad vaak aan als versterking. Dat de voordrachten een groot succes kenden illustreren wij met de onderste foto. Deze toont een beeld van de zaal tijdens een voordracht van de ‘Klapper’ in samenwerking met professor Taeldeman van de Gentse universiteit, die een enorme positieve en leerrijke bijdrage leverde omtrent het ‘regiolect’.


Denise Van Geel en Jempi in "Gezellig thuis". De befaamde sketch waaruit wij ons vooral volgende passage herinneren:
"Wâ zouën de mènsje d'r vâ pèize azze'k nâ-j-in den of in mannem bikini in de zonne goën ligge?". "Dâ'k mè-j-aa getraat bèn vèr â sènge!!!"...



Dezelfde sketch gebracht in het OCMW Dendermonde, ter gelegenheid van een familiehappening aldaar.


Vlnr. Marc Van Gijseghem, Denise Van Geel en Jempi.


Jempi in "de stadsarchitect". Een ludieke omschrijving van werken in de stad.


Een overvolle zaal in het stadhuis tijdens een voordracht van 'Den Dèrremonse Klapper'.

In het verleden telde onze stad een aantal cinema’s, als onderdeel van het amusement van de inwoners.

Een lijstje:

-Cinema Kruger – 1912-1914 (hoek Bogaerdstraat-Papiermolenstraat).

Later werd dit Elisabeth Palace – 1926–1932 en Cinema Rex – 1933-1936.

Van 1937 tot 1962 werd op diezelfde locatie Cinema Plaza uitgebaat.

-Cinema Moderne draaide films van 1917 tot 1926 en was gesitueerd waar later het Café ’t Moleken gevestigd was aan de Franz Courtensstraat (inmiddels ook verdwenen).

-Cinema Pathé was gevestigd op de hoek van de Veerstraat en de Scheldestraat van 1911-1914 en werd toen uitgebaat door de familie Bauwens.

-Cinema Minerva Palace was gesitueerd op de Vlasmarkt van 1923 tot 1934.

-Cinema Paleis Koningshof werd uitgebaat door de familie Schellekens van 1926 tot 1937.

-Cinema Roxy in de Sint-Jorisgilde draaide van 1939 tot 1972 en vormde evenals Cinema Plaza een sterke concurrentiestrijd met Cinema Belgica.

-Cinema Belgica in de Kerkstraat (thans CC Belgica) zullen zich velen nog herinneren. We onthouden hier vooral de familie Rijdant. Hier werden films gedraaid van 1939 tot 1984.

         
Een beeld van de centrale (eerst 901, later 101) die zich in het politiebureel bevond aan de Franz Courtensstraat. We zien op de foto Hoofdinspecteur Louis Scholliers van de stedelijke politie en Eerste Wachtmeester Gilbert Van Rijsselberghe van de Rijkswachtbrigade Dendermonde.

De nieuwe gevangenis met al de pro en contra's stond geruime tijd in de belangstelling en zal er alvast nog dikwijls komen in te staan. We hadden onlangs een interview met Piër van Tatjes. We kregen op onze vragen enkele gevatte antwoorden...

Piër wat is uw mening omtrent de nieuwe gevangenis die er dra zal komen?
Iëst en vèrral meniër wille'k â loëte wéite dâ'k vriëdeg groeitsj ben dâ ge mèi-j-ouitkiest vèr e poër vroëge on te stelle. En vèr nâ t' antwaurde op â vroëg. Zelf èmme'k nog nuët in 't prézong gezéite mor ik èm mèe loëte vertèlle dâ't uëg tait is datter e nief komt.

U bent nogal vaak vlug op de hoogte van de ontwikkelingen in de stad. Weet u toevalig meer over de nieuwe gevangenis?
Awél meniër, woër dâ ze goë komme dad'èmme de mènsje verlèje wéik kènne léize in sommegste gazètte. Ik goën d'r mè ni-j-auver ouitspréike of dâ 't nâ de goej ploitsj is of ni, doër moeje'k mè ni méi. Ge wètj, vèr den iëne zâ dâ goe zain en vèr den andere zâ dâ ni goe zain. Mor ik èm toevalleg mè ne persuën geklapt die auver twië w¨éike in de Buëmait on 't potrètte trèkke was, zuëgezèit in de gebiere van de ploitsj wordâ 't nief prézong zouë komme. Dâ was ne vrië zjantiejen tip en ge kost dor uëk isj iet on vroëge. Ik èm on dië mènsj gevroëgt vèr wâ datten faitelaik on 't portrètte trèkke was van em ploitsj wordâ niks'n stoët... Ge verstoët, ik kom attait em bitsje op man kausen af, mor ik blaif op manne kivief nowô!

En? Heeft dat heerschap dan ook op uw vraag geantwoord?
Vanèigest dadde. Diën tip éi mè gezèit dâ't vrië schuën gingk wèrre. De mènsje datter moete verblaive goën éir touis voele in dâ nief spel. Ik èm d'r straks al gezèit dâ't ne vrië zjantïejen tip was, en dâ zain giën léigene want â-j-éi mè¨'n tiëkeningk gegéive van dem binnenkant van't nief spel. 't Is te zegge van 't géin dâ ze proppozéire. Wâ dâ nâ ni gezèit is dâ't zuë zâ wèrre nowô.

Piër toont ons de tekening die hij van de persoon ontving en wij waren zo vrij hiervan een digitale opname te maken die wij bij onderhavig artikel voegen.

Piër nog een laatste vraag. Welke bestemming moet de oude gevangenis aan de Sint-Jacobsstraat volgens u krijgen?
Daddis vanèigest nen anderem botram nowô. Faitelaik èmme'k d'r uëk al zitten op pèize en volgest mèi kènne ze d'r 't best em fiëstzoël vâ moëke, dâ me vedrom af en toe-j-isj kènne gon danse gelèk as in den tait in 't Kauningsof in de Dikstroët.
Wie wètj géive de pompiers tèn vedrom ginnem bal gelèk as vroeger, en de Dongstroët en den Aavéidéi... Mè dâ ge d'r nâ toch auver begintj... Ik èm op nen oëvet isj zitte tiëkene en ge kraigt dâ vâ mèi, mor ge moet dâ dervéir nij-on alleman loëte zien zènne. 't Zain twië tiëkeningskes, iën van de kant van 't Prézongstroitsje en iën van den achterkant. Dâ ge dad' on e poër mènsje nikke loitj zien, dâ kan mè nâ ni géive, mor alleman moet man koeinsjtwèirke ni-j-'n zien nowô!

Piër wij danken u voor uw bereidwilligheid en voor uw medewerking aan dit interview.
Ach mènneke, dâ kan mè-j-ammel ni géive. Azze'k mor kan èlpe!

Op onderstaande foto een beeld van het kruispunt aan de Mechelsepoort. Het was toen alvast niet zo druk op dat punt als vandaag...

Bemerk vooral nog beide bruggen, de Dender- en Schelde, de spooroverweg met centraal op de foto het 'bareelwachtershuisje', de kranen van de haven, ...