22/5 Het geluid van de stilte: het tot zwijgen brengen van de Heilige Geest - Pillars of Faith - met dank aan Martine
Er is een oud liedje van Simon & Garfunkel, "The Sound of Silence". Velen van jullie kennen het.
Een regel luidt: "Mensen praten zonder te spreken, mensen horen zonder te luisteren." Die
woorden galmen in mijn hoofd nu we Pinksteren naderen.
Omdat we leven in een tijdperk vol lawaai. Eindeloos gepraat. Eindeloos commentaar.
Eindeloze verklaringen. Eindeloze vergaderingen. Eindeloze documenten. Eindeloze
discussies. En toch, onder al dat lawaai, groeit er een verschrikkelijke stilte in de wereld en zelfs
binnen delen van de Kerk.
Niet de heilige stilte van het gebed. Niet de stilte van een ziel die knielt voor het Heilig
Sacrament. Niet de stilte van monniken of kloosterlingen die luisteren naar het gefluister van
God. Maar de stilte die ontstaat wanneer mensen ophouden te luisteren naar de Heilige Geest.
Aanstaande zondag vieren we Pinksteren, de dag waarop de Heilige Geest in de vorm van vurige
tongen op de apostelen neerdaalde. De angstige mannen die zich achter gesloten deuren
verscholen, werden onbevreesde getuigen van Jezus Christus. Ze kwamen niet onzeker uit de
bovenkamer tevoorschijn. Ze spraken niet dubbelzinnig. Ze probeerden zich niet aan te passen
aan de tijdgeest. Ze verkondigden de waarheid stoutmoedig, zelfs als het hen hun leven zou
kosten.
Dat is wat Pinksteren bewerkstelligt.
De Heilige Geest is niet de geest van verwarring. Hij is de Geest van Waarheid.
Onze Heer zei in het Evangelie van Johannes: "Maar wanneer de Geest van de waarheid komt,
zal Hij jullie alle waarheid leren..." (Johannes 16:13).
De Heilige Geest spreekt Jezus Christus niet tegen. De Heilige Geest draait de goddelijke
openbaring niet terug. De Heilige Geest wist de Heilige Schrift niet uit. De Heilige Geest zegent
niet wat God zonde noemt. De Heilige Geest onderwijst niet tweeduizend jaar lang iets via de
Kerk om vervolgens in de moderne tijd plotseling het tegenovergestelde te inspireren.
En toch beleven we een moment in de Kerk waarin verwarring zich verspreidt vanuit de
instanties die juist belast zijn met het bewaken van de Geloofsschat zelf.
We zien nu discussies en studiegroepen ontstaan in het Vaticaan die over homoseksualiteit
spreken op een manier die grote verwarring zaait onder de gelovigen. Bisschop Athanasius
Schneider noemde sommige van deze voorstellen onlangs ketterij. Dat woord zou ons moeten
doen schrikken. Ketterij is geen klein meningsverschil. Ketterij is de verdraaiing van de
geopenbaarde waarheid.
En de gelovigen hebben het recht zich af te vragen: Hoe kunnen deze zaken überhaupt
besproken worden binnen de Kerk die door Jezus Christus is gesticht? Hoe kan onduidelijkheid
over zware zonden normaal worden? Hoe kan dubbelzinnigheid de plaats van duidelijkheid
innemen? Hoe kunnen herders eindeloos spreken over inclusiviteit, terwijl ze merkwaardig
genoeg zwijgen over bekering, heiliging, oordeel en verlossing?
Broeders en zusters, dit zou niet kunnen gebeuren als de mensen werkelijk naar de Heilige
Geest zouden luisteren.
De tragedie van onze tijd is niet dat de Heilige Geest is opgehouden met spreken. De tragedie
is dat velen Hem niet meer willen horen.
Paulus waarschuwde ons duidelijk: "Doof de Geest niet uit" (1 Thessalonicenzen 5:19).
Maar we hebben decennialang de Geest op talloze manieren gedoofd. We doven de Geest
wanneer de waarheid wordt afgezwakt zodat de wereld zich niet beledigd voelt. We doven de
Geest wanneer herders meer bang zijn voor krantenkoppen dan voor God. We doven de Geest
wanneer zonde wordt bestempeld als een bijkomstigheid. We doven de Geest wanneer de
katholieke identiteit wordt opgeoƯerd voor wereldse goedkeuring. We doven de Geest wanneer
er stilte valt waar waarschuwingen gehoord zouden moeten worden.
En dat zwijgen heeft gevolgen.
Want als mensen voortdurend weerstand bieden aan de stem van God, raakt hun geweten
verdoofd. Harten verharden. Zielen worden doof. De wereld prijst die doofheid als tolerantie of
vooruitgang, maar geestelijk gezien is het een catastrofe.
De stilte waarmee we vandaag geconfronteerd worden, is geen vredige stilte. Het is de stilte van
een geweten dat is aangetast. Het is de stilte van herders die bang zijn om duidelijk te spreken.
Het is de stilte die ontstaat wanneer de geest van de wereld luider wordt dan de Geest van God.
En nergens is dit conflict duidelijker zichtbaar dan in de aanvallen op de katholieke traditie zelf.
We horen nu steeds meer over bedreigingen en druk rondom de Priesterbroederschap Sint Pius
X, de SSPX, en de traditionele Latijnse Mis. Denk goed na over wat dit betekent. Katholieken die
vasthouden aan de oude liturgie, eerbied, leer en continuïteit met het verleden worden als
gevaarlijk of aanstootgevend beschouwd, terwijl stemmen die openlijk gevestigde morele
leerstellingen ter discussie stellen, worden verwelkomd in dialoog en invloedrijke posities.
Wat voor soort omkering is dit?
De gelovigen kijken met verwarring en verdriet toe hoe dit zich ontvouwt. Zij die vasthouden aan
de traditie worden onder de loep genomen. Zij die leerstellige verwarring zaaien, worden
geprezen als pastoraal. Zij die verdedigen wat katholieken altijd hebben geloofd, worden als
star bestempeld. Zij die het geloof aanpassen aan de moderne cultuur worden geprezen als
profetisch.
Klinkt dit als Pinksteren? Klinkt dit als de apostelen vervuld met het vuur van de Heilige Geest?
Of klinkt het als een kerk die steeds banger wordt om moeilijke waarheden te verkondigen?
Tijdens de eerste Pinksterdag stond Petrus voor de menigte en riep zondaars op tot bekering.
Hij verontschuldigde zich niet voor de waarheid. Hij zwakte de goddelijke openbaring niet af. Hij
probeerde het christendom niet te verenigen met de heidense cultuur. Gesterkt door de Heilige
Geest predikte hij Christus, gekruisigd en verrezen.
En wat was het resultaat?
Drieduizend mensen bekeerden zich.
De moderne wereld leert ons dat duidelijkheid mensen afstoot. Pinksteren bewijst het
tegendeel. De waarheid, gesproken in de Heilige Geest, raakt harten.
De Kerk heeft vandaag de dag niet minder waarheid nodig. Ze heeft juist meer heiligen nodig
die bereid zijn die waarheid met moed en naastenliefde te verkondigen.
Er is vandaag de dag ook een ander soort stilte die groeit. Het is de stilte van katholieken die
weten dat er iets vreselijk mis is, maar bang zijn om dat te zeggen. Veel trouwe priesters zwijgen
omdat ze bang zijn voor straf. Veel bisschoppen zwijgen omdat ze bang zijn voor isolatie. Veel
leken zwijgen omdat ze bang zijn voor spot. Ouders zwijgen terwijl hun kinderen door de wereld
worden gecatechiseerd. Goede mensen zwijgen terwijl wolven vrij rondlopen in de kudde.
Maar zwijgen in het aangezicht van verwarring is geen liefdadigheid. Er zijn momenten in de
geschiedenis waarop zwijgen overgaat in samenwerking. En dit is zo'n moment.
De heilige Catharina van Siena zweeg niet toen corruptie zich door de Kerk verspreidde. De
heilige Athanasius zweeg niet toen een groot deel van de kerkelijke hiërarchie dwalingen
omarmde.
De heilige paus Pius X waarschuwde voor het modernisme omdat hij het zag als een gif dat het
geloof van binnenuit aantastte. En we leven in dat tijdperk – een tijdperk waarin van gelovige
katholieken helderheid wordt verwacht. Geen haat. Geen bitterheid. Geen wanhoop. Maar
helderheid.
De Heilige Geest is niet dubbelzinnig over de waarheid. De Heilige Geest is geen modernist. De
Heilige Geest is niet in de war over het huwelijk, seksualiteit, het priesterschap of de uniciteit
van Jezus Christus.
De Heilige Geest zaait geen interreligieuze verwarring die alle religies als even welgevallig aan
God beschouwt. Jezus Christus is niet één pad te midden van vele. Hij is de Eeuwige Zoon van
God, de enige Verlosser van de wereld. De Kerk heeft dit altijd duidelijk verkondigd.
Toch horen we steeds vaker uitspraken die suggereren dat leerstellige zekerheid op zich
gevaarlijk is. Ons wordt verteld dat vasthouden aan duidelijkheid verdeeldheid zaait. Ons wordt
verteld dat het bewaren van traditie starheid is. Ons wordt verteld dat het in twijfel trekken van
verwarring ongehoorzaamheid is. Maar authentieke gehoorzaamheid kan nooit vereisen dat
men zwijgt bij dwaling.
De heiligen begrepen dit.
Ware gehoorzaamheid is gehoorzaamheid aan Jezus Christus en het tijdloze geloof dat door de
apostelen is overgeleverd. En dat geloof is niet gisteren bedacht door commissies, synodes of
studiegroepen, maar is bezegeld door het bloed van de martelaren. Daarom is Pinksteren juist
nu zo belangrijk.
Want Pinksteren herinnert ons eraan hoe de Kerk er werkelijk uitziet wanneer zij naar de Heilige
Geest luistert.
Ze is onbevreesd. Ze is helder van geest. Ze is heilig. Ze spreekt de waarheid, zelfs wanneer de
wereld zich tegen haar keert.
Na Pinksteren zochten de apostelen geen acceptatie van het Romeinse Rijk. Ze zochten trouw
aan Jezus Christus. En vanwege die trouw werden ze door de wereld gehaat. Bijna allemaal
stierven ze als martelaren.
Vandaag de dag lijken velen binnen de kerk wanhopig de haat van de wereld te willen vermijden.
Maar onze Heer heeft ons nooit wereldse goedkeuring beloofd. Sterker nog, Hij waarschuwde
ons voor het tegenovergestelde.
“Als de wereld jullie haat, weet dan dat zij Mij al vóór jullie gehaat heeft” (Johannes 15:18).
Misschien komt een deel van de stilte die we vandaag horen voort uit angst. Angst om als
intolerant bestempeld te worden. Angst om status te verliezen. Angst voor kritiek. Angst voor
straf. Angst voor isolatie.
Maar Pinksteren betekende de dood van de angst!
De Heilige Geest daalde niet neer op de apostelen om hen aanvaardbaarder te maken voor de
wereld. Hij daalde neer om hen tot getuigen te maken. En de Kerk heeft dringend weer getuigen
nodig. Geen beroemdheden. Geen managers. Geen public relations-experts. Getuigen.
Priesters die bereid zijn moeilijke waarheden te verkondigen. Bisschoppen die bereid zijn het
geloof te verdedigen, wat de kosten ook mogen zijn. Ouders die bereid zijn hun kinderen te
beschermen tegen geestelijk gif. Religieuzen die bereid zijn een zichtbaar heilig leven te leiden.
Jongeren die bereid zijn de leegheid van de moderne cultuur te verwerpen. Trouwe katholieken
die bereid zijn Christus bij te staan, zelfs wanneer dat een hoge prijs heeft.
Het geluid van de stilte wordt steeds luider in onze wereld.
Maar Pinksteren is het antwoord van de hemel op die stilte!
Pinksteren is het vuur van de goddelijke waarheid dat de duisternis verdrijft. Pinksteren is de
Heilige Geest die slapende zielen wakker roept. Pinksteren is moed die angst overwint.
Pinksteren is helderheid die verwarring overwint. Pinksteren is waarheid die compromissen
overwint. En Pinksteren vormt een bepaald soort mens.
Kijk naar de apostelen vóór Pinksteren. Ze verscholen zich achter gesloten deuren. Ze waren
angstig, onzeker en geïntimideerd door de wereld om hen heen. Toen daalde de Heilige Geest
neer. En plotseling werden zwakke mannen onbevreesde getuigen van Jezus Christus.
Petrus, die beefde voor een dienstmeisje, stond voor heersers en menigten en verkondigde de
gekruisigde Christus zonder angst voor gevangenschap of dood.
Dat is wat de Heilige Geest doet. De Heilige Geest schept geen zwakke herders die de waarheid
vergoelijken. De Heilige Geest vormt geen mannen die eindeloos in dubbelzinnigheid spreken.
De Heilige Geest schept geen leiders die de grenzen tussen heiligheid en zonde, waarheid en
dwaling, het Evangelie en de geest van de tijd doen vervagen.
De Heilige Geest vormt mannen zoals Petrus na Pinksteren. De Heilige Geest vormt mannen
zoals Athanasius, die vrijwel alleen stond tegen de wijdverbreide dwaling binnen de kerkelijke
hiërarchie. De Heilige Geest vormt mannen die bereid zijn alles te verliezen in plaats van Jezus
Christus te verraden.
Maar we leven nu in een tijd waarin de stemmen die aan de macht komen niet meer klinken als
bij Pinksteren.
Toen bisschop Athanasius Schneider onlangs openlijk waarschuwde dat bepaalde voorstellen
van Vaticaanse studiegroepen neerkomen op ketterij, zouden katholieken daar aandacht aan
moeten besteden. Dat is geen geringe uitspraak. Dat is een bisschop die alarm slaat omdat de
geopenbaarde waarheid zelf in gevaar is.
En toch, in plaats van duidelijkheid, krijgen de gelovigen meer dubbelzinnigheid. In plaats van
krachtige correctie wordt verwarring getolereerd. In plaats van de gevestigde katholieke leer
moedig te verdedigen, blijven kerkleiders stemmen verheƯen die het vertrouwen in het geloof
openlijk ondermijnen.
Waarom worden er steeds weer bisschoppen benoemd die de katholieke leer verzwakken in
plaats van haar moedig te verdedigen? Waarom worden mannen bevorderd die meer spreken
zoals de moderne wereld dan zoals de apostelen? Waarom blijft pater James Martin publiekelijk
floreren terwijl hij voortdurend verwarring zaait over homoseksualiteit en de katholieke
moraal?
Waarom blijft kardinaal Victor Manuel Fernandez aan het hoofd staan van het Dicasterie voor
de Geloofsleer, ondanks schandalen, verwarring en geschriften die gelovige katholieken over
de hele wereld diep hebben verontrust?
Dit zijn geen onbelangrijke zaken.
Het Dicasterie voor de Geloofsleer bestaat om de waarheid te verdedigen en de geloofsschat
die van de apostelen is overgeleverd te bewaren.
Katholieken zien hoe mannen in invloedrijke posities worden geplaatst die vaak meer
geïnteresseerd lijken in het aanpassen van de Kerk aan de moderne cultuur dan in het helder
en compromisloos verkondigen van de eeuwige waarheid.
De gelovigen zijn niet in verwarring omdat de katholieke leer onduidelijk is. De katholieke leer
is al tweeduizend jaar duidelijk. De verwarring ontstaat doordat te veel voorgangers niet meer
spreken met de onmiskenbare helderheid die Pinksteren kenmerkt.
De Heilige Geest is niet verward. De Heilige Geest inspireert geen tegenspraak met de Heilige
Schrift of de Apostolische Traditie. En ja, zielen kunnen zich geestelijk afstompen voor de stem
van de Heilige Geest.
Een mens die is ondergedompeld in onreinheid, wereldgezindheid, moreel compromis of
rebellie tegen de goddelijke orde, hoort niet helder. Een kerkleiderschap dat erop uit is de
moderne wereld te behagen, zal evenmin helder horen. De geest van de tijd overstemt in die
omstandigheden de Geest van God.
Dat is wat we nu zien gebeuren.
Op dit moment worden vernieuwers op het gebied van de leer verwelkomd en beschermd,
terwijl trouwe katholieken die vasthouden aan de traditie voortdurend onder druk staan en
kritisch worden bekeken. Trouwe katholieken kijken naar deze omkering en vragen zich af: welke
geest drijft dit? Want het lijkt in niets op de onbevreesde helderheid die met Pinksteren
ontstond.
De eerste Pinksterdag bracht geen compromis met de wereld voort. Hij bracht martelaren
voort. Hij bracht heiligen voort. Hij bracht bisschoppen voort die de waarheid verdedigden, zelfs
met grote persoonlijke oƯers. Hij bracht missionarissen voort die naties bekeerden. Hij bracht
mannen voort die God meer vreesden dan keizers, menigten, regeringen of de publieke opinie.
En de Kerk heeft die geest vandaag de dag hard nodig.
Geen eindeloze commissies. Geen eindeloze dubbelzinnigheid. Geen eindeloze dialogen die
losstaan van de waarheid.
De Kerk heeft bisschoppen nodig die weer helder spreken. De Kerk heeft priesters nodig die
weer bekering prediken. De Kerk heeft herders nodig die gevormd zijn door het vuur van
Pinksteren in plaats van door de goedkeuring van de moderne wereld.
Want de stilte die vandaag de dag in de Kerk steeds luider klinkt, is geen heilige stilte. Het is de
stilte die valt wanneer te veel herders niet meer naar de Heilige Geest luisteren.
De Heilige Geest spreekt nog steeds. Hij spreekt door de Heilige Schrift. Hij spreekt door de
Heilige Traditie. Hij spreekt door de heiligen, de martelaren, de trouwe herders die weigeren
compromissen te sluiten met de geest van de tijd. Hij spreekt door bisschoppen die bereid zijn
bijna alleen te staan en toch de waarheid helder te verkondigen. Hij spreekt door elke priester
die nog steeds zonder vrees predikt over bekering, heiligheid en trouw aan Jezus Christus.
Maar we leven in een wereld die niet meer wil luisteren. We worden omringd door lawaai, maar
snakken naar de waarheid. We verdrinken in eindeloze discussies terwijl de helderheid
verdwijnt.
En steeds vaker, zelfs binnen de Kerk, worden degenen die verdedigen wat katholieken altijd
hebben geloofd, als het probleem beschouwd... terwijl degenen die verwarring zaaien worden
beschermd, bevorderd en toegejuicht.
Pinksteren bracht die geest niet voort.
En daarom is de stilte die zich vandaag de dag over de kerk verspreidt zo gevaarlijk. Het is niet
de stilte van het gebed. Het is de stilte die ontstaat wanneer mensen niet meer luisteren naar
de Heilige Geest. Het is de stilte die valt wanneer de geest van de wereld luider wordt dan de
Geest van God.
En misschien is dat wel de reden waarom die oude woorden vandaag de dag nog steeds zo
indringend nagalmen…
“En het volk boog zich neer en bad.”
Voor de neongod die ze maakten…”
“En het bord zei: ‘De woorden van de profeten staan geschreven op de muren van de metro en
in de gangen van de flatgebouwen, en worden gefluisterd in de stilte.’”
Moge de Almachtige God u zegenen en u trouw bewaren aan Jezus Christus en Zijn Heilige Kerk,
in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Amen.
Bisschop Joseph Strickland
Bisschop emeritus