siertuin ten huize van

Toen wij hier in de polder pas kwamen wonen heb ik jarenlang geprobeerd om schorseneer te kweken. Ik kwam uit de mulle zand in behoorlijk zware polder terecht.  Ik heb het hier met de schorseneren nooit verder gebracht dan een deel ‘sprieten’   waarvan bij het reinigen de helft van de wortel verloren ging. De rubber keukenhandschoentjes waren dan nog niet in trek want toen van eerder bedenkelijke kwaliteit en zo moest ik steeds de schorseneren zelf reinigen. Als er mooie grote exemplaren in de winkel aangeboden worden dan durf ik er nu nog wel eens meebrengen. In de velt uitgave ‘Ecologisch tuinieren’ is de beschrijving eerder beperkt tot vooral de manier van telen.  Daarom raadpleegde ik andere bronnen, die onderaan zijn vermeld. Daaruit distilleerde ik een soort samenvatting. Wikipedia was een beetje de aanzet.   

De schorseneer (Scorzonera hispanica) is een plant uit de composietenfamilie (Asteraceae).

-Ze is een tweejarige plant. In het eerste jaar wordt er een bladrozet en een vlezige penwortel gevormd. De plant bloeit in het tweede jaar na zaaien met citroengele bloemen.

-De plant wordt toegepast als groente die voor de Tweede Wereldoorlog vrij algemeen gegeten werd maar na de oorlog in diskrediet is geraakt, mogelijk door zijn moeilijke bewerking.  Bij het schillen van de langwerpige, donkere wortels komt namelijk een kleverig melksap vrij. Dit feit heeft de groente de bijnaam "keukenmeidenverdriet" of "huisvrouwenleed" opgeleverd. Andere bijnamen zijn: 'winterasperge' (of 'armeluisasperge') en winterstaaf. Schorseneren zijn een typische wintergroente, met de grootste aanvoer in februari.

-Ze wordt na het schillen in stukjes gesneden en gekookt, met een scheutje azijn om verkleuring tegen te gaan. In verband met het kleverige melksap worden nu bij het schillen keukenhandschoenen gedragen.

Herkomst

In de zestiende eeuw is de schorseneer vanuit het Middellandse Zeegebied naar de Lage Landen geïmporteerd. De naam is volgens sommigen afgeleid van het Italiaanse woord voor zwarte adder, "scorzone", maar veel waarschijnlijker is dat de Italianen de schorseneer "scorza nera" of "scorza negra" doopten, wat "zwarte schil" betekent. Zoals gezegd raakte de schorseneer na de Tweede Wereldoorlog uit de mode. Sinds 1995 komt de schorseneer weer mondjesmaat terug.

Voedingswaarde:

Schorseneren zijn rijk aan vezelstoffen.

per 100 gram: Kcal 59  -  Proteïne: 1,4 gram  -  Vet: 0,4 gram  -  Koolhydraten: 12,3 gram  - Vezels: 4,0   -  Vit C: 4 mg  -   Calcium: 53 mg
- IJzer: 3,3 mg

Verkrijgbaarheid:  

Gemakkelijk seizoen: september, oktober, november, december, januari, februari en maart.

Buiten seizoen moeilijk te vinden: april, mei, juni, juli en augustus

Teelt: 

Schorseneren worden op zandgrond ter plaatse gezaaid tussen maart en half april. Bij te vroeg zaaien kunnen de planten gaan bloeien, maar de wortels blijven wel eetbaar. De afstand tussen de rijen is 25-30 cm en in de rij 5-6 cm. De oogst begint vanaf begin september. De wortels zijn winterhard en kunnen de gehele winter, zolang de grond niet bevroren is, geoogst worden. De wortels kunnen tot 60 cm lang worden.

Ziekten:

Schorseneren kunnen aangetast worden door de schimmels meeldauw of wit (Erysiphe cichoracearum) en witte roest (Albugo tragopogonis). In de biologische teelt kan je die het best bestrijden door te voorkomen.

Deze maatregelen bestaan uit:

-Bodemzorg:
Een gezonde bodem is het eerste vereiste om een gezond gewas te kweken: een evenwichtige organische bemesting, een goede bodemverluchting en voldoende waterhoudend vermogen zorgen ervoor dat de plant gestaag groeit. Zo voorkom je groeistilstand, en dat is juist een fase waarbij de plant gevoelig wordt voor allerlei aantastingen. Voldoende organische stof in de bodem is van groot belang om het natuurlijke bodemleven te stimuleren. Een rijk en gevarieerd bodemleven betekent een buffer tegen schadelijke bodemorganismen.

-Vruchtwisseling:
Naast bodemzorg is vruchtwisseling de belangrijkste preventieve maatregel om ziekten en plagen te voorkomen. Vruchtwisseling betekent dat je de teelten afwisselt zodat er verschillende jaren overheen gaan voordat een gewas op dezelfde plaats terugkomt.

Combinatieteelt:

Goede combinatieteelten met schorseneer zijn: biet, koolrabi, prei, sla, ajuin.

Bronnen

http://nl.wikipedia.org/wiki/Schorseneer#Teelt

http://home.scarlet.be/~eb024464/product1/algemeen/schorseneeralg.html

http://users.telenet.be/freejayjay/kruiden.htm#schorseneren

http://users.telenet.be/frits.bruch/radijs/Weetjes.htm (ziekten voorkomen)

http://biologischeplanten.com/?Gewasbescherming_id=216&paginaid=54 (voorkomen)

http://www.digirent.nl/moestuinsite/index.php?option=com_content&task=view&id=79&Itemid=9 (combinatieteelt)

        Er zijn heel wat recepten te vinden in kookboeken en op het net. Schorseneren is één van de lievelingsgroenten op mijn bord.  Ik breng wel eens een apart  eigen recept als ik eens in de keuken moet inspringen.

Er is vandaag een reactie gekomen op het gebruik van de paardenbloem: Een moeder, met veel liefde voor het ecologisch gedachte stuurde mij onderstaande reactie:

     sap uit de stengel

Wrattenbehandeling met paardenbloem:  Mijn dochter heeft eens een heel vervelende, lastige wrat gehad die niet weg te krijgen was. Dankzij een sjalot en de paardenbloem lukte het wel. De sjalot sneed ik door midden en hiermee plette ik de wrat zo goed mogelijk. Daarna sneed ik een paardenbloemstengel in de lengte door en wreef daarmee de wrat in (met het witte melksap dus). 's Avonds herhaalde ik dit weer, behalve dat ik nu de wrat ook inwreef met de sjalot want pletten was niet meer nodig. Dit heb ik drie dagen gedaan. Na 24 uur zag je al een verandering optreden in de wrat. Na ruim een week viel hij er vanzelf af.

We danken deze moeder dan ook heel speciaal  voor die heel praktische tip.
 

Wat ik allemaal vond over de paardenbloem is op zijn minst merkwaardig.  Ik heb een selectie gemaakt uit de onderstaande bronnen en die geïnterpreteerd tot een eigen geheel. Het boeit mij allemaal uitermate.

Uren heb ik gelezen en dan ben ik beginnen schrijven.  Bij de ene bron haalde ik al wat meer dan bij de andere.
Als je zelf niet wilt grasduinen in onderstaande bronnen dan hoop ik dat je van mijn tekst iets opsteekt en het ook eens aandurft om ‘beddepissers’(volkse naam voor paardenbloem) op tafel te brengen

 De paardenbloem komt bij ons enorm veel voor vooral in bermen en op weiden.  In de moestuin wordt zij door de doorsnee tuinder beschouwd als onkruid. Toch is het ook een heel bijzondere plant.

De paardenbloem -  Taraxacum officinale  - composietenfamilie.

In onze velt uitgave ‘Ecologisch tuinieren’ pagina 403 komt ze enkel voor onder de naam molsla en wordt er aangeraden om ze elk jaar opnieuw te zaaien. Zo moet de kwaliteit van de plant beter zijn.
Op de sites die ik las vind ik deze raad niet.  Daardoor neem ik aan dat je zo maar in een grasveld, paardenbloem kan rooien en behandelen zoals witloof.

Voor het oogsten kan je best het loofbleken door het af te dekken. Wil je in de winter oogsten 
 
dan rooi je in november de wortels en snij je het groen af tot op 3cm en je tafelt in zoals bij witloof.  Beschik je over een donkere vorstvrije ruimte,bv. een kelder, dan hoef je zelfs niet af te dekken.

Is eeuwig moes een uiterst oude groente dan is de paardenbloem (gekend als molsla) één van de voedzaamste planten  van bij ons.
Reeds in 1885 waren er in Frankrijk vier of meer soorten te koop. Daartoe werd een jonge plant van een paardenbloem met een schep aarde bedekt, meestal was dat de aarde van een molshoop.

-De jonge    gebleekte bladeren werden met olie, azijn en met een lente-uitje op smaak gebracht en als  groente gegeten. Deze molsla is gezonder  dan de gewone sla.

-In vergelijking met kropsla  bevat de paardenbloem drie keer zoveel vitamine A, meer dan drie keer het gehalte aan  eiwitten en meer dan twee keer zoveel ijzer,  calcium en fosfor.

-Uit de wortels      kan een aanvaardbare surrogaatkoffie gemaakt worden.

-In de geneeskunde wordt de bitterstoffen uit haar wortel gebruikt in middelen die de gal- en leverwerking verbeteren. Het bloed wordt gezuiverd bij storingen in de leverfuncties, zoals bij geelzucht

- Uit de volksnaam 'pisblom' is op te maken dat het eten van de plant de urine afscheiding bevordert.

-Het regelmatig eten van de bladeren van de paardenbloem zou de glazuurlaag van de tanden sterker maken.

-Het was een oud huismiddeltje waarbij het witte melksap van de paardenbloem gebruikt werd  tegen wratten. Stinkende gouwe zou daarbij als doeltreffender kunnen beschouwd worden.

-De melk  van de plant rechtstreeks aangebracht zou beter helpen tegen kleine puistjes.

-Afkooksel van de wortels, verse worteltinctuur, of vers geperst wortelsap van de paardenbloem kan gebruikt worden voor de behandeling van artritis.

-De wortels en bladeren hebben een eetlustopwekkende werking vanwege de aanwezige bitterstoffen.

-Tegenwoordig  nog worden op commerciële schaal paardenbloemen verbouwd, voor de farmaceutische industrie.

Op ‘wikipedia’  las ik o.a. ook onderstaande merkwaardige uitleg over de soorten enz. In Nederland zijn tenminste 250 micro-soorten bekend. Een micro-soort is een kloon of mengsel van klonen, die morfologisch onderscheidbaar zijn van elkaar. Omdat er zeer veel kruisingen tussen de micro-soorten voorkomen, worden ze door de Heukels' Flora van Nederland niet meer als aparte micro-soorten gezien en zijn de volgende secties en soorten tot wat wel wordt aangeduid als Taraxacum officinale agg. (G.H.Weber ex F.H.Wigg.) samengevoegd: -sect. Taraxacum   - sect. Ruderalia -  sect. Vulgaria -  Taraxacum vulgare  - Taraxacum palustre -  Taraxacum laevigatum  - Taraxacum obliquum - Taraxacum celticum  - Taraxacum hamatum -  Leontodon taraxacum.
Andere spreken van 100 of slechts 60 soorten.

-Werkzame stoffen bij paardenbloem zijn: -inuline -  choline - looizuur  en bitterstoffen

Het melksap bevat eiwit, hars, taraxarine en taraxine.
-Door veredeling is een verbeterde, bladrijke molsla verkregen. Molsla wordt op diverse markten in Europa als malse voorjaarsgroente aangeboden. In Nederland en België is het niet ruim verkrijgbaar.

-Van de bloemen kan op eenvoudige wijze een honing-achtige siroop worden gekookt, met name in Duitsland bekend. Dit wordt dan op dezelfde manier als honing genuttigd.

-In de Sovjet-Unie is getracht om uit paardenbloemen rubber te fabriceren. Er werden speciale landbouwwerktuigen voor ontwikkeld en speciale fabrieken gebouwd. In 1941 was het areaal paardenbloemen 67.000 ha groot en waren er meer dan 10.000 kolchozen bij betrokken. In bepaalde jaren voorzag de paardenbloementeelt in 30 procent van de rubberbehoefte van de Sovjet-Unie. Eén hectare paardenbloemen levert 150 kilogram rubber op tegenover 2000 kg per ha voor de Braziliaanse rubberboom. Door de opkomst van synthetisch rubber ging de betekenis van de paardenbloementeelt voor de productie van rubber teloor.

-Paardensla is een alternatieve naam, de paardenbloem werd ook wel als veevoer gebruikt

In de iconografie is de paardenbloem het symbool en attribuut van de gematigdheid. Ook is het een christelijk symbool van rouw.

Ik vond o.a. ook een receptje waarin een tuinlid niet eens praat over bleken maar van snijden vóór de plant bloeit.

De paardenbloem heel fijn snijden een beetje zout toevoegen en rozijnen. Er kan ook nog een sjalotje bij. Je moet de plant wel snijden voordat ze bloeit anders wordt is ze veel te bitterder als sla.

Bronnen:

http://www.benseng.com/product/product-paardenbloem.html

http://www.waterwereld.nu/paardebloem.php

http://www.atvbarendrecht.nl/joomla/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=36&Itemid=68

http://www.denachtuil.eu/kruiden-paardenbloem.htm

http://hungryhistorian.wordpress.com/2010/08/02/struifkoeken/

http://nl.wikipedia.org/wiki/Paardenbloem http://home.hccnet.nl/h.j.hazeleger/gilde/recepten/p/paardeb2.htm

Mijn conclusie is dat we onze ‘pisseblomme’ niet moeten onderschatten! Ik ging dan ook eens gaan kijken bij de paardenbloemrecepten en vond er een recept voor…paardenbloemenwijn.

Paardenbloemenwijn (oud recept)

Ingrediënten:

-3 liter Paardenbloemen

-1 sinaasappel

-1 citroen

-1250 gr suiker wat je na de eerste maal naar eigen smaak kunt aanpassen.

-4,5 liter water

- gist en ‘gistvoedingszout’

Bereiding:         

-Als volgende plant komt  ‘eeuwig moes’ (splijtkool)  -      Brassica oleracea var. acephala  aan de beurt.  Ik verkies de naam splijtkool boven eeuwig moes want dan weet je direct dat het over een koolsoort gaat.

Eeuwig moes, splijtkool, oudewijvenkool, duizendknoop of armeluisgroente -Brassica oleracea var. Acephala komt uit de Brassicaceaefamilie.

Bijzonderheden –plantenkenmerken: 

Het is vermoedelijk één van de oudste koolsoorten die in feite geen kool is maar een krop losse bladeren waarvan je kan afsnijden naar believen.  

    
-Het is een vaste of meerjarige groente die jaar na jaar terug in de moestuin verschijnt.
-Stekken van splijtkool kan vanaf maart in een verwarmde kas of gewoon binnenshuis.
-Regelmatig water geven bij de start van een teelt...
-Bladeren zijn in heel wat recepten te verwerken, ook als voeder voor konijnen, kippen en andere hoevedieren.

-meerjarig gewas – hoogte:30 tot 40 cm.

- Vermeerderen door te stekken van maart tot en met  mei  (zaaien is niet gebruikelijk)

-planten  in halfschaduw, van april tot en met juni  - plantafstand  70 x 50

-grondsoort: zand - leem - klei

- oogsten van juli tot en met december.

-wordt gebruikt in warme bereidingen, of ook wel als voeder voor dieren

 Er zijn varianten die je vooral in de siertuin vindt maar eetbaar zijn zoals alle kolen. Deze hier verwijst naar de boerenkool maar dan met wat meer kleur erin.

Ik vond niet direct recepten maar wel de onderstaande tekst waar je ziet dat je dus de gewone koolrecepten kan toepassen.
Deze oude koolsoort kan perfect verwerkt worden in de keuken. Oogst enkele bladeren en kook deze zoals rode of witte kool.
Deze koolsoort heeft een sterk geaccentueerde koolsmaak en bevat heel wat vitamines en versterkt het immuunsysteem.

Wat me ook aanspreekt in deze soort is dat ze meerjarig is. Ik vraag me echter af of de rupsen er ook zo zot op zijn en hoeveel ze zullen over laten voor de mensen, de konijnen, de kippen en de vogels. Je kan alvast wat tuingaas klaar leggen om helemaal veilig te spelen.
Een kool met zoveel volkse namen moet toch wijd verspreid zijn geweest.

                                                        gemengde koolsla
    
 
Met een beetje inbeelding zie je op deze foto, in de plaats van rode kool een groene brei liggen van de splijtkool of moet ik zeggen de 'oudewijvenkool'.

bronnen:
 www.vergetengroenten.be    http://www.tuinadvies.nl/splijtkool_of_eeuwig_moes.htm
Ook ging ik voor het beeldmateriaal, ten rade bij Google afbeeldingen.

Ook nu wil ik opnieuw de personen die ervaring hebben met deze groente, oproepen om mij en al onze bezoekers te laten delen in hun ervaring.
Gewoonlijk plaats ik de bijdrage anoniem maar op eigen verzoek kan je ook vermeld worden. dalae@pandora.be Dank bij voorbaat.

Ik vond enkele recepten met brave hendrik en ik geef er hier één voorbeeld van (de hoeveelheden zijn een beetje naar eigen goeddunken te bepalen):

Brave hendrik gegratineerd.

Ingrediënten:

-een hoeveelheid brave hendrik en wat merkwaardig is, je kan die vervangen door jong geplukt zevenblad.

-150g champignons of oesterzwammen         

-boter of olie           -eetlepel tarwemeel          - room        - groentebouillon                       
-wat harde geitenkaas of een geraspte pittige kaas

-een grote fijn gehakte ui

-zwarte peper en nootmuskaat

Bereiding:

-de bladeren van de brave Hendrikgoed laten uitlekken

-de vetstof verhitten, de uilichtjes fruiten,  de brave Hendrikbladeren en de paddenstoelen meestoven

-de bouillon toevoegen en nog wat laten sudderen

-de bouillon afgieten en bewaren, de groenten wat laten uitdampen en in een ingevette ovenschotel leggen

-de bouillon opnieuw verhitten, het tarwemeel oplossen in wat water en samen met de room toevoegen

-laat alles kort doorkoken en giet het mengsel over de groenten

-bedek alles met de plakjes harde geitenkaas of met de geraspte pittige kaas

-bak gedurende 20min. In een voorverwarmde oven van 200°

-laat op het einde de schotel een 5tal min. onder de gril                 bron: Tournedos

          
Zoals je ziet is dat een receptje voor gevorderden want je moet zelf heel wat inschatten en interpreteren. 
Ik wens je alvast veel inspiratie en smakelijk eten. Ik denk dat je dit gerecht het best serveert met gestoomde aardappelen en als vleesschotel heb je een ruime keuze.   Mijn voorkeur zou uitgaan naar varkenshaasje met een pepersausje.

In de reactie die ik gisteren kreeg aangaande de postelein werden een reeks kruiden vernoemd die op het aanplantverlanglijstje stonden van diegene die reageerde.  Twee ervan ‘brave Hendrik’ en ‘eeuwig moes’ kende ik van ver en wil ik nader bestuderen als onbekende groenten. Een derde plant ‘de paardenbloem’  kennen jullie en ik maar al te goed  maar weten we wel hoe ze als keukenkruid kan gebruikt worden?  In de volgorde dat ze hier worden genoemd zal ik ze naar voor brengen.  

1- Brave Hendrik  -  Chenopodium bonus-henricus     bron: Wikipedia, de vrije encyclopedie

-De brave hendrik is een vaste plant uit de amarantenfamilie (Amaranthaceae).

De soort staat op de Nederlandse Rode lijst van planten als zeer zeldzaam en zeer sterk in aantal afgenomen.

-Waar is ze te vinden:

De plant komt in Nederland voor in Limburg (vooral in bosrijke omgeving), Zuid-Holland, Gelderland en Overijssel. Ze komt nu  ook op vele plaatsen in Noord Europa voor.

In België komt ze voor op het grondgebied grenzend aan het Nederlandse Zuid-Limburg.  Daar is deze plant te vinden in het wild.. Ook in de Belgische kalkstreek is hij inheems.

De brave hendrik komt voor op bewerkte, vochtige, zeer stikstofrijke grond rondom boerderijen, mesthopen en plekken waar geürineerd wordt.

-De plant wordt 15-60 cm hoog en bloeit van mei tot augustus met een vrij korte, sterk vertakte bloeiwijze. De groene bloemkluwens zitten op de zijassen dicht bij elkaar.     

-De brave hendrik is een zeer oude groente, waarbij de geplukte bladeren maar één dag bewaard kunnen worden. De jonge bladeren kunnen als spinazie gegeten worden en de jonge scheuten kunnen als een soort asperges klaargemaakt worden. Zaden kunnen in de handel gekocht worden. Ook heeft de plant een aantal geneeskrachtige werkingen.
In Duitsland worden de zaden van de brave hendrik gebruikt voor het vetmesten van kippen en wordt daar ‘Fette Henne’ genoemd.

De wortels worden ook wel gebruikt tegen hoest bij schapen.

-teelt:

Dit zeer oude gewas, dat ook door de Romeinse legioenen naar onze streken is gebracht.

Standplaats lichtbehoefte: zon 

Deze plant verlangt een kalkhoudende bodem (pH 6,5 of hoger) 1

Je kan ook onderstaande site ook eens raadplegen. 
http://wilde-planten.nl/brave%20hendrik.htm 
De inhoud is gelijkluidend maar anders gepresenteerd.


 

Er is een reactie gekomen die niet alleen de aandacht trekt op postelein maar ook op een resem van andere kruiden waar toch een paar nobele onbekenden tussen staan die ik in kleur plaatste.

De reactie:

Ik heb dit jaar voor de eerste keer in het najaar  winterpostelein gezaaid.  Ik heb dat in rechthoekige bloembakken gedaan die ik vulde met serregrond en rijpe compost.  Die bloembakken hang ik dan in de serre.  Het resultaat is zeer goed.  Alle dagen  snij ik er een handjevol af en consumeer het direct tijdens de dagelijkse ronde in de ‘lochting’ en den hof.  Het is ook een perfecte aanvulling voor een winterse sla.

Dit jaar heb ik een stuk grond kunnen vrijmaken die ik zal invullen met allemaal wilde planten, kruiden die ieder jaar henzelf terug kunnen uitzaaien, zoals veldsla, zomerpostelein, paardenbloem, lieve-vrouw-bedstro, zuring, eeuwig moes, sla, brave hendrik, echinacea, goudsbloemen...  allé een hele rits.  We zullen wel zien wat dat het geeft.

Als ik dan op zoek ging naar recepten, lag dat nogal moeilijk maar eerst wil ik jullie aandacht trekken op, hoe de persoon van de reactie het consumeert  'Alle dagen  snij ik er een handjevol af en consumeer het direct zo rauwweg tijdens de dagelijkse ronde in moes- en siertuin.  

Wat ik verder vond in koekboeken en op het net probeer ik een beetje samen te vatten:

Postelein wordt vers gebruikt in salades en kan verwerkt worden in soepen of sausen.

Ik vond ook een zelfstandige toepassing:

Postelein kan je bereiden als rauwe spinazie. Vind je het rauw te bitter dan kan dat verholpen worden door even te blancheren.

Meestal zal het gebruikt worden als bijkruid. 
Postelein is goed te combineren met asperges, met peulerwten en het is ook lekker als je het rauw mengt in verse aardappelpuree.

Mijn conclusie is dan ook, dat er hier een terrein open ligt voor personen die graag wat experimenteren in de keuken nadat ze met succes de postelein zelf zaaiden en kunnen  oogsten. Vergeet nooit:  Een velter (man of vrouw) is een zoeker.  

We delen ook graag mee met geïnteresseerden. 

http://www.smulweb.nl/zoeken/?type=recept&sorteer=beoordeling&query=&fingredient1=postelein
daar vond ik de titel: 160 postelein recepten ga ook maar even een kijkje nemen om er eventueel  reeds een keuze te maken. bv
quiche met postelein

In onze eigenste uitgave ‘Ecologische voeding’ vond ik een interessant receptje met o.a. postelein:

Winterse bladsalade met mierikswortelsaus. Bereiding 15 minuten.

Ingrediënten: 50g postelein – 50g veldsla – 50g kiemen – 2 struikjes witloof – 1 bakje tuinkers – mierikswortelsaus;

Bereiding: 

-Maak de mierikswortelsaus volgens recept op p 336

-Was de groenten zorgvuldig en droog ze.

-Snij het witloof fijn.

-Meng alle groenten luchtig door elkaar.

- Serveer  met de saus apart. 

 
 Dus genoeg mogelijkheden om een pittige maaltijd samen te stellen en zo door variatie in de voeding het leven wat fleur meer te geven.

Postelein  (posteleinfamillie)
Hoevelen van ons zaaien postelein? Hetzij  zomerpostelein of winterpostelein?
Postelein lijkt geen speciale groente, maar niets is minder waar.
Van alle groenten bevat postelein namelijk het meest omega 3 vetzuren. Dat heeft een positieve invloed op je bloeddruk, immuunsysteem, je hersenen en zou zelfs cholesterolverlagend werken. Voorts bestaat postelein grotendeels uit water en voedingsvezels; uitermate geschikt voor een vetverlagend dieet dus! Eet je vaak postelein, dan kan je er ook zeker van zijn dat je geen problemen hebt met de aanmaak van rode bloedcellen door vitamine C. Het transport van zuurstof naar de weefsels door het veelvuldig aanwezige ijzer is ten slotte ook gegarandeerd.

Zomerpostelein: andere namen zijn:pourpier (Fr), portulak (D) Snelgroeiende bladgroente met vlezige, roodachtige stengels en groen of geelachtige blaadjes. De stengels moeten stevig zijn en een doorsnee hebben van ongeveer 2 mm. Deze groente heeft een exotisch aandoende fris-zure smaak.

-Groeit oorspronkelijk van Griekenland tot het westen van de Himalaya.

-Postelein is volop verkrijgbaar in de maanden mei, juni, juli, augustus en september. Een kleinere aanvoer vindt plaats in de maanden april en oktober.

- Wordt rauw gebruikt in salades, rauwkostschotels of stamppot; gekookt als spinazie. Zeer kort koken. Postelein vormt een uitstekende combinatie met riblappen, klapstuk, lever en niertjes.

Winterpostelein: (Claytonia perfoliata, synoniem: Montia perfoliata) is een eenjarige plant uit de posteleinfamilie (Portulacaceae). De soort groeit van nature in Noord-Amerika. Via Cuba is de plant naar West-Europa gekomen. De soort wordt in Engeland, Frankrijk, België, Nederland en Duitsland verbouwd als winterharde postelein, maar komt in al deze landen ook verwilderd voor. Vanwege de route waarlangs de plant in Europa arriveerde, wordt de plant in Duitsland 'Kubaspinat' genoemd.

http://www.degezondeapotheker.nl/vensterpags/vepostelein.html
http://www.degezondeapotheker.nl/vensterpags/vepostelein_winter.html

daar las ik o.a. Oogsten: Snijd de plantjes af bij de steeltjes. Wanneer er niet te kort wordt afgesneden kan er nog een tweede oogst verwacht worden. Na de oogst moet het blad snel geconsumeerd worden. Doordat er veel nitraat in postelein aanwezig is, is postelein een kwetsbare groente.

Het is voor mij de normaaltste zaak van de wereld dat ik het nu meermaals heb over recepten.
De tuin en mezelf laat ik nu toch nog even rusten.
Ons feestrecept op 1 januari is zoals naar gewoonte Parelhoen.

Dit jaar kozen we voor onderstaand recept.

Parelhoen   met  druiven:

Ingrediënten

-parelhoen

-teentje look-

-takje tijm
-olijfolie
-sinaasappel
-druiven naar believen
-witte wijn
-boter
-zout, peper

bereiding

-Warm de oven voor op 180°C (th 6).

-Zout de binnenkant van de parelhoen en voeg de look, tijm en peper toe.

-Bind de parelhoen toe met keukendraad en breng olijfolie aan met een penseel.

-Doe de parelhoen in een ovenschotel et plaats die ongeveer 50 minuten in de oven.

-Na tien minuten voegt u een beetje water of witte wijn toe.

-Doe regelmatig bakvocht op de parelhoen en draai ze halverwege om.

-Pel de appelsien, verdeel ze in partjes, was de druiven.

-Doe een derde van de druiven in een kopje. Giet er witte wijn over en meng.

-Haal de parelhoen uit de oven, snij hem in stukken, leg de stukken op een schotel.

-Giet het mengsel van witte wijn en druivensap in de ovenschotel en voeg een beetje boter toe, de partjes sinaasappel en de rest van de druifjes.

-Verwarm 3 à 4 minuten en meng goed. Eventueel op smaak brengen.

-Voeg de saus toe aan de parelhoen en dien warm op.

Recept van Paule Neyrat, diëtiste     http://recept.e-gezondheid.be/parelhoen-druiven/recepten-parelhoen-40-288-15926.htm

 Ik heb er vertrouwen in    dat het lekker zal zijn zoals altijd.

Beste Tuinclubleden,

Als je even kijkt in de rechterkolom naar ‘Archief per week’
vind je helemaal onderaan 19/12-25/12 2005.

Ooit startte Tuinclub Velt Jabbeke een site op MSN.  Deze site telde ongeveer 80 leden.

Toen deze dienst niet meer beschikbaar was, werd 5 JAAR geleden deze Tuinblog opgestart!

De TELLER met het aantal bezoekers staat vandaag op
 118 566.

Het is een site geworden waar je bijna dagelijks de tuinactiviteiten kan volgen van iemand die het belang inziet om te werken volgens de VELTprincipes! (tuinblog d)

Hierbij onze oprechte dank aan Daniël!

Ondertussen is er ook een nieuwe site met het algemene nieuws van Velt Jabbeke : http://www.velt.be/Jabbeke (Pol Movinttog)

Hierbij dank ik ook het bestuur van Velt Jabbeke voor hun belangloze inzet!

De mierikswortel
  is een zeer pittig kruid met heel wat toepassingen zowel op geneeskundig als op keukengebied.

De wetenschap doet er weinig  mee maar hij is toegepast in het gewone gebruik omwille van het feit dat hij veel vitamine C bevat. Ga gewoon op een zoekmachine en tik in:  'gebruik van de mierikswortel '.
Op de URL http://www.tuinadvies.be/kruiden_mierikswortel.htm vond ik de voor mij meest duidelijke en tamelijk beknopte uitleg maar dat kan bij iedereen anders liggen.

Wij hier, gebruiken de mierikswortel het meest in de keuken waar hij sausen op een pikante wijze bij mag kruiden. De vers gemalen wortel is aan te bevelen bij gebraden vlees, rauwe oesters, vis en nog meer toepassingen. Daar kan je vrij mee experimenteren en meestal met succes.

In onze tuin heeft hij het moeilijk om te groeien omwille van de zware ondergrond.  De wortels blijven klein en de plant gaat behoorlijk vlug in bloei, wat heel wat insekten aanlokt.  

Deze foto plaatste ik reeds in 2006 tamelijk bij het begin van onze blog en is terug te vinden op Google afbeelding.
Nu enkele jaren later is mijn tuin heel wat meer toegegroeid.
Dat heeft tot gevolg dat de mierikswortel aan het wegkwijnen is.  Ik moet  een zonnige plaats vinden. Dit is alvast genoteerd.

De laatste weken ben ik zo goed als niet in de tuin geweest.  Het beperkte zich tot het eten geven van de kippen en het ontdooien van hun drinkwater.


Ik kon dagelijks eieren rapen maar dan lichtjes in mindere mate. Ik ondervond het voordeel van het overdekte deel van de kippenren.  


De sneeuw dreef mij naar mijn atelier zodat ik opnieuw intens ging schilderen. Het schilderij 'de drie koningen' dateert reeds van enkele jaren terug en wordt elk jaar vanaf begin december teruggehangen tot februari.  De twee andere werken maakte ik dit jaar.  Ze waren daags voor kerstdag klaar en zullen nu ook eventjes blijven hangen. Dan worden ze vervangen door andere. 


Er kwam ook veel tijd vrij om kaartjes te maken op de PC. Alle kaartjes met wensen maakte ik van eigen genomen foto's.  Tenslotte zijn wij de enige regio die zijn witte kerst wordt afgenomen door een relatieve droge dooi.  Wij hebben dus een groene kerst met hier en daar nog wat witte plekken.

Tegen winderigheid bestaan er remedies maar wat zijn de oorzaken? Ik ben op zoek gegaan en heb  er de nodige tijd in aan besteed om onderstaande samenvatting te kunnen brengen.
Winderigheid  wordt veroorzaakt door gasophoping in de darmen, ontstaat uit het niet goed verlopen van de verteringsprocessen van koolhydraten of eiwitten. In de darm bevinden zich allerlei gassen. Deze worden vooral veroorzaakt door het inslikken van lucht, maar worden ook tijdens het verteringsproces in de darm door de in de dikke darm levende micro-organismen geproduceerd.

Welke rol speelt onze voeding?
Sommige voedingsmiddelen zorgen voor extra gasvorming in de darmen, waarvan hier de meeste volgen:  Peulvruchten - Onrijpe bananen - Vruchtensap - Bier - Meloen - Paprika - Prei - Ui -aardpeer - Producten met veel suiker of Sorbitol (dit is een zoetstof)  - Koolsoorten  (behalve bloemkool en broccoli)  - Koolzuurhoudende dranken.

Ik zocht ook naar de remedies en vond o.a.:

Het gebruik van  etherisch oliën kan ook een oplossing geven zoals Bergamot en Venkel. Deze oliën stillen krampen en winderigheid. Het gebruik van natuurlijke middelen is een goed alternatief op de reguliere medicijnen. Zo is er bijvoorbeeld venkel in capsulevorm en Cardumar in tabletvorm die een inwendige reiniging  bewerkstelligen. Eventueel samen met de Cardumar kan Sanicaryo worden gebruikt, deze gaat gistingsprocessen in het lichaam tegen met herkenbare klachten als opboeren, ernstige vorm van chronisch maagzuur met daaruit voortkomende klachten als een scheurtje in het middenrif. Menthaphora is een etherische olie die zowel uitwendig als inwendig kan worden gebruikt. Maegh dit is op basis van enzymen en is zeer gemakkelijk in gebruik. Als er ook maagklachten bij optreden en men de voorkeur geeft aan druppels dan is Iberogast een oplossing, dit mengsel bestaat uit allerlei kruiden die windstillend en krampopheffend werken. Iberogast is veilig te gebruiken tijdens zwangerschap, ook bij zwangerschapsmisselijkheid.

Het is aan te bevelen de darmflora aan te sterken, dit kan met een darmflora verbeteraar in druppelvorm zoals Hylak Forte dit is een goede, evenwichtige darmwerking is namelijk zeer belangrijk voor het goed functioneren van de spijsvertering en de gehele weerstand. Steeds meer mensen kiezen een preparaat om de darmflora op te bouwen. Niet alleen om problemen te behandelen maar ook om ze te voorkomen.

De darmflora is een geheel van micro-organismen zoals gisten en bacteriën en schimmels waarvan de ene een gunstige werking heeft op het lichaam en de andere een ongunstige. Deze organismen willen zich vermenigvuldigen ten koste van een ander en het is dus zaak te zorgen voor zoveel mogelijk goede darmbacteriën hierdoor kan toxinevorming en gistingen (gasvorming) worden voorkomen en worden voedingsstoffen beter opgenomen. Een darmbacteriepreparaat van goede kwaliteit wordt volkomen als lichaamseigen beschouwd en kan zonder risico worden ingezet. Zo'n darmbacteriepreparaat is bijvoorbeeld Bififlor Forte deze werkt uitzonderlijk goed maar moet kauwend worden in genomen.

Multi Billion Dophilus is ook een voedingssupplement dat wordt ingezet ter verbetering van de darmflora. Ginger Fennel Complex is voor een efficiëntere spijsvertering en een verbeterde voedsel opname. Digistive Enzymes tabletten zijn enzymen die de lichaamseigen spijsverteringsenzymen vervangen indien hier de aanmaak van verstoord is.

Wat en hoeveel moet je drinken?
Om de darmtransit te verbeteren moet je veel drinken:
Alleen water, of ook kruidenthees. 
De hoeveelheid telt inderdaad. We zouden allemaal anderhalve liter per dag moeten drinken.

Maar het  is raadzaam om altijd water te kiezen en gezoete dranken, en natuurlijk ook alcohol, te beperken.

Ook kruidenthees kunnen bevorderend werken, want sommige planten werken speciaal in op de spijsvertering.

Ook kruiden kunnen nuttig aangewend worden tegen winderigheid. 

Welk kruid kan ik gebruiken tegen winderigheid?
Zoals kummel en venkel kan anijs wat doen aan winderigheid.
Winderigheid wijst erop dat je spijsverteringsorganen of verschillende verteringssappen niet optimaal op elkaar zijn afgestemd. Kummel, venkel en anijs (Pimpenella anisum) kunnen daarbij helpen. Deze zaden maken brood, groenteschotels en aardappels ook lekkerder. Je kan er thee van maken.
Meng de gekneusde zaadjes en naam er één theelepeltje van. Overgiet met een kop kokend water en laat 10 minuutjes trekken. Zet er een dekseltje op. Zo krijg je een sterk werkend aftreksel. Drink twee kopjes per dag.
Ook salie  en vele andere kruiden kunnen helpen tegen winderigheid maar dan raadpleeg je beter een kruidendokter.

Laat mij toe het ook eens ludiek te bekijken.

Je kan ook naar buiten gaan en  het eens goed laten knallen.  Ik had een schoonbroer die zich nooit geneerde en als enig excuus, of was het goede raad aanbracht...voilà…beter in de wijde wereld dan in een nauwe buik.  Dat is natuurlijk puur anekdotisch.

Het is vooral aangewezen om rekening te houden met je omgeving want:   

Als je wilt tonen aan jongeren hoe vlambaar onze uitlaat kan zijn door een wind  te   verbranden  dan moet je vooral jezelf in een stevige 'panen broek'  steken of een aangepast pak dragen...anders mag je op de blaren zitten. 

Toen ik deze morgen mijn mail opende  was er eentje tussen van Eddy  van Velt-Oostkamp met hun nieuwsbrief. Daarin staat een receptje.  En moet dat nu toevallig eentje zijn met aardpeer!

Dank je wel Eddy.  Omdat het perfect aansluit met wat ik gisteren plaatste, hier op mijn blog, neem ik de vrijheid het door te geven aan mijn blog bezoekers.

BIO-RECEPT VAN DE MAAND UIT DE VELTEDITIE  ‘Bijzondere groentegids’
WARME SALADE VAN    met  

Vroeger werd de aardpeer ‘de aardappel van de armen’ genoemd.  Ten onrechte, want de aardpeer is voedzaam, licht verteerbaar en lekker.  De knol bevat behoorlijk wat eiwit, mineralen en suikers in de vorm van inuline (natuurlijke insuline), wat hem zeer geschikt maakt als voedingsmiddel voor suikerzieken.  De knol schillen is ondankbaar, beter is hem af te borstelen en kort koken of bakken in de schil.

Ingrediënten:

350 g aardpeer

-3 stengels prei

-2 a 3 eetlepels notenolie

-25 g boter

-1 eetlepel gepelde amandelen

-1 eetlepel gehakte kervel – kruidenzout – enkele takjes kervel.

Bereiding:
-Schrob de aardperen schoon (schil ze desnoods) en snijd ze in plakjes.

-Was het wit van de prei en snijd het in schuine stukken.

-Stoom beide groenten bijtgaar.

-Hak de noten in dunne reepjes.

-Smelt de boter en voeg de reepjes noten en de notenolie toe.  Laat dit op een zacht vuurtje warm worden.

-Breng op smaak met de gehakte kervel en wat kruidenzout.

-Schik de warme groenten op de borden en schenk er de notensaus over.

-Serveer onmiddellijk.

-Zeer lekker bij een vleesgebraad.    
Smakelijk!  

Wat kan ik daar meer aan toevoegen?!

 De aardpeer  is een knolvormige doorlevende wortel en verwant 
 met de zonnebloem.  De aardpeer  kent een  zeer snelle uitbreiding ondergronds.
Andere benamingen voor de aardpeer zijn: Topinamboer, Jerusalem artisjok.

 
De vorm van de knol kan zeer onregelmatig zijn.

Er zijn ook rassen waarvan de knol wel beter schilbaar is.  Die vorm kan rond zijn     maar ook nogal langwerpig. 

Vroeger hadden wij aardpeer staan in de tuin maar de vorm was zo grillig dat je na het schillen bijna niets over hield.  Het internet was nog niet zo uitgebouwd als nu.

Het veldboek 'Ecologisch tuinieren'  vermeld wel enkele rassen maar als opmerking staat voorop dat je in de handel wel aardpeer kan verkrijgen maar dat meestal het ras niet wordt vermeld.  Zou dat nu nog zo zijn?
In wikipedia lees ik over aardpeer o.a. het volgende:   _____________________________________________________________________________________________
 Zoals de naam, aardpeer, al doet vermoeden worden de ondergrondse delen (wortelknollen) gebruikt. Deze wortels bevatten fructanen, biotine, calcium, ijzer, natrium en inuline, die niet alleen mensen met diabetes mellitus ten goede komt. Ook is bekend dat de wortels geen nitraten opslaan.___________________________________________________________________________

Aardpeer zou ook zeer winderig zijn als heel lekkere bereiding en misschien is dat wel de reden dat het hier bij ons nooit meer opnieuw werd aaneplant. Ik wil volgende uitspraken vermijden: 'Je zwijgt al moeilijk met je mond en begin je me daar met je uitlaat ook luidruchtig te worden.  Nee laat maar.

    
Aardpeer kan zeer hoog worden en mooi bloeien maar kan er ook bloemloos bij staan. (alle afbeelding haalde ik bij Google afbeeldingen)

Vandaag geef ik jullie een winters recept met wortelen en pastinaak. 
   (google afbeelding)
Ingrediënten

- 1 kilo winterwortelen

- 600 gram pastinaken

- 400 g gedroogde witte bonen  of in de plaats  bonen uit blik
- 6 uien

- laurierblaadje

- zout, peper, nootmuskaat of in de plaats een bouilonblokje 

- mosterd naar smaak
- oude kaas 

 Bereiding

-laat de witte bonen een nacht weken (minstens 10 uur) in een liter water

-giet het weekwater af en laat de bonen in vers water 45 minuten tot een
 uur koken 
Om daar tijd uit te sparen neem je bonen uit dozen 

-rasp de wortelen en pastinaken en snij ze in stukjes

-pel de uien en snij in stukjes

-voeg de wortelen en de ui bij de witte bonen
-omdat pastinaak veel vlugger zacht kookt voeg je die later toe
 (ondervinding). Doe je dat niet dan vind je geen pastinaak meer terug en is
 het gewoon een smaakmaker die later gedeeltelijk wegvloeit als je het kookwater afgiet) 

-voeg indien nodig nog wat extra water toe

-kruiden met peper, zout, beetje nootmuskaat of een bouillonblokje dat je
 door het kookvocht roer 

-voeg het laurierblaadje toe

-laten stoven tot de wortelen gaar zijn en giet het water af

-schep mosterd door (naar smaak)

serveer met de geraspte oude kaas en appart klaargemaakt vlees naar eigen goeddunken  varkenshaasje     of gebakken lamenz. (google afbeeldingen)

Eet smakelijk en durf al eens een recept te interpreteren. Mijn vrouw leest het recept in het kookboek of op het internet slecht één keer en gaat dan vrij als een vogel aan de slag. Ze past aan waar ze dat nodig vind. Bij haar mislukt een gerecht zelden of nooit.