FIG . 67

Art . Nr . 7 a

HET  TEKENEN  IN  LIJN  NAAR  DE  NATUUR .

Voorlopig  laten  wij  het  scherm  rusten .  Wij  maken  er  alleen  gebruik  van  bij  de  contrlole -  achetraf -  om  de  juistheid  van  de  lijnen  te  bepalen .
   Het  eerste  stadium :

HET  BESTUDEREN  VAN  DE  VORM .

Kies  een  eenvoudig  voorwerp  en  zet  het  voor  u  op  tafel .  De  afstand  tot  het  oog  moet  ongeveer  vijfmaal  de  grootste  afmeting  van  het  voorwerp  bedragen .  Zorg  voor  een  goede  belichting .  U  moet  het  voorwerp  duidelijk  kunnen  zien  in  één  enkele  oogopslag , zonder  uw  hoofd te  buigen  of  de  horizon  te  verleggen .  Het  prettigste  is , wanneer  het  licht  van  links  boven  het  voorwerp  valt .  Zo , en  nu  gaat  u  eerst  eens  aandachtig  dit  voorwer  bekijken .  Het  is  een  goede  gewoonte  waaraan  u  zult  moeten  wennen .  Doch  naarmate  u  vordert  zult  u  leren  inzien , dat  die  ogenblikken  van  \"meditatie \" vaak  het  welslagen  van  de  tekening  bepalen .  U  dient  zich  namelijk  rekenschap  te  geven  van  wat  u  tekent .  De  meeste  mensen  kijken  mechanisch  en  oppervlakkig .
Het  zijn  de  mensen  die  zeggen  \" ik  kan  geen  potlood  vasthouden \" .  Hun  gebrek  libt  echter  ergen  anders : zij  kunnen  niet  kijken !
 \" Gewoon  maar  kijken \"  is  voor  het  tekenen  ook  niet  voldoende .  Wat  de  tekenaar  van  anders  onderscheidt  is  dan  ook  zijn  \" bewust  kijken \" .  De  tekenaar  leest als  het  ware  het  voorwerp .  U  moet  eens  opletten  hoeveel  tekeningen  van  beginners  een  zekere  leegheid  vertonen .  Wij  zien  een  paar  angstig  neergezette  lijnen  welke  ieder  verband  missen .  Men  is  niet  verder  kunnen  komen , omdat  men  niet  kon  of  niet  wist  het  voorwerp  te  \" lezen \" . 
Om  de  vormen  te  leren  begrijpen  moet  ons  kijken  gepaard  gaan  met  nadenken .  In  onze  gedachten  moeten  wij  de  lijnen  reeds  op  het  papier  zien .  Steeds  moeten  wij  onszelf  ook  afvragen : waarom  loopt  die  lijn  zo  en  waarom  heeft  deze  lijn  weer  een  andere  richting .  Leer  ieder  voorwerp  zien  als  ware  het  doorzichtig .  Teken  in  uw  gedachten  de  lijnen  door , zoals  wij  deden  bij  de  cilinder  van  fig . 44 .  Tekenen  is  begrijpen  en  andere  laten  begrijpen .  Voor  een  leek  is  het  bekijken  van  een  partituur  een  zien  van  \"tekentjes \" op  papier .  Voor  de  musicus  echter  betekenen  deze  tekentjes  iets : ze  worden  geluiden , stilten , bewegingen .  Kunstenaar  is  hij ,  die  de  partituur  weet  te  ontcijferen .  Zo  is  het  ook  met  het  tekenen . Wij  moeten  de  vormen  in  de  natuur  leren  ontcijferen  om  op  die  manier  die  vormen  voor  anderen  begrijpelijk  te  doen  worden .

Het  tweede  stadium  :  DE  VERHOUDINGEN

Op  enkele  uitzonderingen  na , ziet  de  beginner  zijn  onderwerp  teveel  als  uit  kleine  stukjes  samengesteld .  Hij  ziet  het  geheel  nog  niet .  Wanneer  hij  gaat  tekenen  bekijkt  hij  zo\'n  stukje , trekt  haastig  een  lijn , richt  het  hoofd  weer  op  en  trekt  de  volgende  lijn .  Omdat  hij  zonder  methode  te  werk  gaat , zet  hij  deze  fragmenten  achter  elkaar  op  een  rijtje , zonder  hun  werkelijke  grootte  te  schatten .  Dit  moet  op  mislukking  uitdraaien .  Wanneer  details  afzonderlijk  van  elkaar  worden  waargenomen , zal  er  nimmer  een  verantwoord  geheel  onstaan ;  Daarom  moet  u  altijd  eerst  de  grote  verhoudingen  vaststellen  en  daarna  de  verhoudingen  van  de  onderdelen .  Op  die  manier  komen  dan  vanzelf  de  details  op  hun  juiste  plaats  te  staan  en  in  de  juiste verhouding .

Wanneer  u  een  voorwerp  tekent  waarvan  de  hoogte  groter   is  dan  de  breedte , dan  neemt  u  het  vel  tekenpapier  in  de  lengte , voor  u .  In  het  tegenovergestelde  geval  neemt  u  het  papier  in  de  breedte  voor  u .  Al  naar  gelang  u  op  een  stuk  karton  of  en  tekenbord  werkt , zet  u  het  papier  met  klemmen  of  punaises  vast .  Prettig  is  het  om  het  tekenbord  eerst  een  paar  vellen  papier  te  spannen  ter  grootte  van  het  bord  zelf .  Hiermede  voorkomt  u  dat  putjes  en  nerven  in  het  bord  storend  werken  bij  het  tekenen .  Gebruik  altijd  tekenpapier  van  goede  kwaliteit .  Het  mag  niet  te  grof  of  te  fijn  van  korrel  zijn .  Glad  papier  mag  u  voor  potloodtekeningen  nimmer  gebruiken .

De  eerste  vraag  die  bij  de  beginner  opkomt  is  wel : \" hoe  begin  ik  met  het  vaststellen  van  de  verhoudingen ? \" .  Het  antwwoord  op  die  vraag  is  eenvoudiger  dan  u  denkt .  We  beginnen  namelijk  met  het  vaststellen  van  de  grootste  hoogte  en  de  grootste  breedte .  Deze  twee  maten  te  vergelijken , het  verschil  dat  tussen  beiden  bestaat  te  schatten , dat  is  de  hele  kwestie !  Wanneer  in  uw  tekening  de  twee  grootste  afmetingen  van  het  voorwerp  in  hun  juiste  verhouding  zijn  weergegeven , dan  ligt  daarin  de  kans , dat  alle  overige  verhoudingen  juist  zullen  zijn , op  voorwaarde  echter , dat  u  deze  ook  even  zorgvuldig  bestudeert  en  tegen  elkaar  afweegt .  Wij  geven  u  wel  de  raad  om  de  studies  voor  dit  deel  niet  te  klein  te  maken .  De  grootste  afmeting  van  een  voorwerp  mag  niet  kleiner  zijn  dan  10  cm .  Hoewel  er  toe  moeten  komen  de  verhoudingen  op  het  oog  te  leren  schatten , zullen  wij  in  het  begin  het  meten  met  potlood  of  lineaal  als  hulpmiddel  toepassen .  Neem  het  potlood  of  lineaal  ter  hand  zoals  fig . 55  laat  zien .  De  lineaal  wordt  door  duim  en  pink  gesteund .  Meet  nu , met  een  zoveel  mogenlijk  gestrekte  arm ,  eerst  de  hoogte  AC .  De  bovenkant  van  de  lineaal  laat  u  samenvallen  met  het  punt  C ; uw  duim  laat  u  langs  de  lineaal  glijden  totdat  de  nagel  samenvalt  met  het  punt  A .  Nu  gaat  u , zonder   uw  duim  te  verschuiven , dezelfde  handeling  uitvoeren  op  de  grootste  breedte  van  het  voorwerp .  U  kijkt  dus  hoeveel  keer  de  hoogte  op  de  breedte  gaat .  In  fig . 55  is  de  breedte  AB  gelijk  aan  4 X  de  hoogte  AC .  Om  deze  metingen  zuiver  te  kunnen  verrichten  is  het  de  zaak  dat  u  het  hoofd  volkomen  stil  houdt .  Ga  daarom  goed  op  uw  stoel  zitten  met  de  rug  tegen  de  leuning .  Van  groot  belang  is  ook , dat  u  de  arm  steeds  gestrekt  houdt  en  er  op  let  dat  de  lineaal  noch  naar  voren , noch  achteren , noch  naar  links  of  naar  rechts  helt .
De  twee  enige  standen  die  de  lineaal  bij  deze  metingen  mag  hebben  zijn :  een  zuiver  verticale  voor  het  meten  van  de  hoogte  en  een  zuiver  horizontale  stand  voor  het  bepalen  van  de  breedtemaat .  In  het  laatste  geval  de  lineaal  vooral  niet  schuin  houden .  Houdt  hem  evenwijdig  aan  de  denkbeeldige  horizonlijn , evenwijdig  aan  de  horizontale  lijnen  van  het  scherm , toen  u  dat  zuiver  recht  tegenover  u  had  geplaatst .

Maar  wat  bent  u  nu  eigenlijk  aan  het  doen , wanneer  u  op  deze  wijze  te  werk  gaat ?  Door  de  handelingen  met  de  lineaal  zet  u  in  feite  het  scherm  weer  ineen ,  met  zijn  verticale  en  horizontale  lijnen .  Op  de  verticale  assen  geeft  uw  duim  de  hoogten  aan  en  op  de  horizontale  assen  bepaalt  hij  de  breedten .  Dezelde  maten  dus , die  u  in  de  vorige  oefeningen  bepaalde  met  behulp  van  de  ruiten  op  het  papier .