Art . Nr . 15 , De Compositie van het Stilleven Een stilleven noemt men een schilderij of tekening van dode voorwerpen . Het…
Art . Nr . 15 ,
De Compositie van het Stilleven
Een stilleven noemt men een schilderij of tekening van dode voorwerpen . Het kunnen gewone huishoudelijke voorwerpen zijn , doch ook verschillende gereedschappen of instrumenten , vruchten of groenten , vissen of wild . De samenstelling van de verschillende voorwerpen wordt bepaald door de regels der aesthetica .
Het opbouwen van een stilleven is dan ook geen gemakkelijke taak . Na veel heen en weer geschuif , hoger of lager zetten van enkele onderdelen , richten van de belichting enz. moeten wij tot een goed en verantwoord geheel weten te komen . Graag willen wij je daarbij helpen en raadgeven .
1e. Het stilleven moet een steunpunt hebben . Het voorwerp waar het om gaat mag dan ook nimmer aan de rand van de compositie komen te staan . Dit belangrijkste voorwerp moet dus in het centrum komen , omdat het oog op die plaats een rustpunt vindt , zonder evenwel te verhinderen dat de gehele compositie gezien wordt .
2e. De samenstelling moet mooi in evenwicht zijn . De gedeelten links en rechts moeten , groot gezien , ongeveer dezelfde ruimten innemen .
3e. De lichtpartijen mogen niet meer dan ongeveer een derde van de compositie uitmaken .
4e. Het centrale voorwerp mag nooit precies in het midden van de compositie liggen , doch even links of rechts uit het midden .
Het zijn weliswaar nuchtere regels , voortgekomen uit gezond verstand en goede smaak .
Bezien wij nu eens fig . 43 ; een stilleven van Chardin . Wij zouden niets kunnen vinden dat sprekender en duidelijker is . Wanneer wij dit schilderij bestuderen , ontdekken we dat er ondanks de schijnbare wanorde een gelukkige harmonie en evenwicht verkregen zijn . Deze begaafde schilder bezat in hoge mate de kunst van componeren . Het gaat bij een stilleven niet alleen om een aangename verdeling van kleuren en tonen , doch vooral om een harmonische rangschikking van de vormen om op die wijze een bepaald gevoel uit te drukken . In het schilderij van Chardin is de compositie gebaseerd op een driehoek . Het centrale onderwerp is interessant om zijn vorm , zie de mooie vloeiende lijnen , en om zijn belichting . Je zult ook zien dat de verticale as van deze vaas niet precies in het midden ligt , doch even rechts daarvan . Wij waarschuwen je dan ook nogmaals voor een onaangename symmetrie door links en rechts van het centrale onderwerp voorwerpen van gelijke grootte te plaatsen . Het beeld mag dus nimmer horizontaal , verticaal of diagonaal in twee gelijke stukken worden gedeeld , waarop dan telkens voorwerpen van gelijke grootte voorkomen . Natuurlijk moet de compositie evenwichtig zijn , doch dit kan ook worden bereikt zonder een storende symmetrie . Chardin is hierin altijd volledig geslaagd . De granaatappels en de druiven links vormen een mooi tegenwicht met de appels en peren rechts , terwijl de beide glazen juist even boven de horizontale middenlijn steken . Je ziet dus dat - ook al is de compositie gevat in een geometrische figuur - de symmetrie vermeden is door de centrale vorm naar rechts te verplaatsen en de glazen buiten deze vorm uit te laten steken . De tafelrand wordt gebroken door een overhangende druiventros welke daardoor ook meteen een tegenhanger vormt met de opgaande lijn der glazen . De sterke lichtval op het mes doorsnijdt eveneens de tafelrand en richt tevens de blik naar het voornaamste onderwerp in dit stilleven . Doch niet alleen hierdoor , maar ook door de meesterlijke verdeling van de overige voorwerpen is een schitterend evenwicht bereikt , waartoe ook het spel van licht en schaduw bijdraagt . Gelijkheid in toon moeten wij , evenals gelijkheid in vormen altijd weten te vermijden .
Na de grote opbouw van zijn stilleven gevonden te hebben gaat de schilder zich bezighouden met de uitwerking . Hij heeft de aandacht gericht op het belangrijkste voorwerp , zonder evenwel de andere voorwerpen te verwaarlozen . Integendeel , hij heeft deze laten meewerken tot de geslaagde compositie , zonder dat elk van die bijkomende voorwerpen te belangrijk wordt . Zo ziet je , dat in overeenstemming met de gegeven \" richtlijnen voor het stilleven \" , de totale lichtpartijen iets minder dan een derde gedeelte van het totale beeld uitmaken . Overigen zijn onze richtlijnen geen vaststaande wetten en enige gedurfdheid behoeft niet altijd schade te berokkenen wanneer een beter effect het gevolg kan zijn . Het loslaten - in beperkte mate dan - van deze regels kan zelfs een bepaald accent toevoegen en het karakter en de oorsponkelijkheid van het werk verhogen . Wij hebben het reeds vaker gezegd : in de kunst telt het resultaat alleen .
Reeds in de eerste les hebben wij je aangeraden om voorwerpen op aangename wijze te groeperen . Deze oefening moet je thans herhalen . Alvoren te gaan tekenen dient je - de richtlijnen in het oog houdend - de onderdelen zo te rangschikken dat een verantwoord en harmonieus geheel ontstaat . De volgende stap is de plaatsing op het papier . In grote lijnen schetst je de vormen binnen het door uzelf bepaalde kader . Maak hierbij gebruik van het A.B.C. - scherm , een instrument dat nog altijd nuttig blijkt te zijn ! Deze eerste stap tot de uitvoering van het stilleven noemen wij de vlakverdeling of \" mise en page \" . Deze vlakverdeling zal ook de grote schaduwpartijen te zien geven , en hieraan verder werkende komt men tenslotte tot de verdeling van licht en donker , welk begrip wij veelal zullen tegenkomen in zijn franse benaming : \" clair - obscur \" . Bij het clair-obscur gaat het niet , zoals men geneigd is te denken , alleen om het aanbrengen van licht - en schaduwpartijen , doch om een kunstzinnige verdeling van licht en donker en dit op een dusdanige wijze dat zij elkaar versterken en daardoor leiden tot het \" effect \" .
En dan is nu het ogenblik aangebroken dat wij overgaan tot de praktijk !
Beste bezoekers van fritske2 We gaan verder met een nieuwe blog !!! Teken en schildercursus fritske3 De v…
Beste bezoekers van fritske2
We gaan verder met een nieuwe blog !!!
Teken en schildercursus fritske3
De volgende lessen zijn:
BLOEM EN PLANT
HET LANDSCHAP
DE KLEUREN
HET HOOFD
HET NAAKT
FIGUURTEKENEN
DE DIEREN
DE COMPOSITIE
HET ONTWERPEN
SCHILDERTECHNIEKEN
VAN HET EERSTE TOT HET VIERDE DEEL !!
( zie fritske3 op 14 - 10 - 06 )
ART . NR . 15 FIG . 44 . SCHEMA VAN DE COMPOSITIE
Art . Nr . 15 
