Een doorn in het oog...

De meningen over “drinken” liggen ver uiteen. Voor sommigen betekent dit het begin van alle miserie, zelfs al gaat het om een drietal pinten op een ganse week. Voor anderen kan drinken dan weer gemist worden om te overleven, zij het dan wel ‘pinten drinken’. Nog anderen kunnen zich niet amuseren als ze niet gedronken hebben (of mogen drinken). Deze laatste zijn dan de grote tegenstanders van de wet op de alcohol, de beteugeling van de dronkenschap en last but not least de verlaging van het alcoholgehalte voor de bestuurders van voertuigen.

Volgens sommigen is drinken zelfs een kunst! Een kunst die aan weinigen is gegeven. ‘Kunnen drinken’ wordt hier dan wellicht bedoeld. In feite is ‘drinken’ op zichzelf een aangeboren kunst die begint aan de tepel van de moederborst. Daar blijkt men al van in het aanvangsstadium te zitten van deze bepaalde techniek. Ja, op dat moment is het een kwestie van timing en tempo. Dat heb je of je hebt het niet. Wetenschappers en ingezetenen hebben het dan over ‘het feilloze instinct om de kunst van het drinken op een optimale wijze te beoefenen…”.

De manier waarop een pint van de tapkast wordt genomen, ze aan de lippen wordt gezet, waarop de eerste slok wordt genomen en de graad van enthousiasme zijn van groot belang. Echte drinkers lijken nooit laaiend geestdriftig. Ze houden rekening met de wet van de natuur, en ‘de dorstige laven’ als een werk van barmhartigheid en zodoende vinden zij dat er geen enkele reden is tot overhaasting bij het drinken van een glaasje. Zij gaan ook nooit idioot gaan doen en staan brullen van ‘we gaan d’r ene pakken:’… Zij die zich anders gedragen zijn eerder ‘gelegenheidsdrinkers, die zich willen laten gelden als ‘ervaren gebruikers’ van het bier…

Nochtans is drinken de normaalste zaak van de wereld. Stel je voor dat je in de hedendaagse wereld moet sterven van dorst, terwijl er zo enorm veel cafés te uwer beschikking staan…

Normalerwijze zijn we ons bewust van het opvangen van een signaal dat onze lever geeft. De lever maakt onze hersenen op een discrete manier duidelijk dat we dorst hebben. We gaan daar dan meestal onmiddellijk op in. Bij een echte drinker ligt het anders, die wacht met opzet en geeft niet toe aan de nood van de lever. Hij kent zijn orgaan en weet dat het enkel uit is op vocht, zelfs op de meest onmogelijke tijdstippen. Continu worden signalen uitgezonden… Geef je er aan toe dan kom je vaak in de meest hachelijke situaties terecht. Er gaat eigenlijk wel een nieuwe wereld open, een oeverloze wereld zonder zorgen die gaat van ‘licht aangeschoten’ tot ‘ladderzat’. Ondertussen gebeuren onverklaarbare dingen, men wordt ontheven aan de zwaartekracht en dergelijke…

Outsiders gebruiken terminologie als ‘onder invloed’, ‘in beschonken toestand’, ‘in kennelijke staat’ om het een beetje beschaafd te houden. Ons dialect laat echter andere uitspraken toe. We denken ondermeer aan ‘goe brouin’, ‘zwèrtzat’, ‘poepeloere’, ‘krimmenéil’, ‘goe gelouë’, ‘â-j-éi miër as genoeg’, ‘â-j-éid’ e kalleken oën’, ‘een pèir oën’, turrelut’, ‘goe gelampèt’, en nog vele andere… Ook wordt de theorie rond de studie van het menselijk lichaam ontwricht door uitdrukkingen zoals ‘â lup ni gemakkelaik’, ‘â-j-éi floere biëne’, ‘a-j-éi zjizjippe biëne’, en nog veel meer…

Soms ontstaan toestanden waarbij men zichzelf niet meer in de hand heeft. De in normale toestand meest bedeesde persoon gaat nu het spreekgestoelte bestijgen en zich ontpoppen als de meest begaafde spreker die zelfs Guy Verhofstadt doet blozen. Hij die in het dagelijks leven geen noot muziek kent zingt na een tijdje met verheven stem en uit volle borst, zonder ook maar één valse klant te produceren. En desnoods met veel ‘kruisen’ en ‘bemols’ aan de sleutel worden de moeilijkste aria’s en operettes gezongen… Vaak kennen die mensen plots verschillende talen!

Anderen gaan filosoferen en hebben zowaar een verleden waar eenieder van verbaasd raakt. Soms hebben ze zelfs universitaire centra doorlopen en gestudeerd voor één of ander notoir beroep…

De dag nadien van niets meer weten lijkt ook een fenomeen bij velen. Als je ze dan iets vertelt over hun esbattementen ben je de grootste leugenaar en huichelaar die op de wereld rondloopt!

Je hebt ook nog anderen. Ze worden goeie moppentappers, dansers, … tja, een mens kan blijkbaar veel na het drinken van een pint…

Bobbejaan Schoepen zette jaren geleden een Nederlandse tekst op een liedje dat door menig jazzfanaat gekend is onder de titel ‘Beautiful dreamer’. Het werd ‘Café zonder bier’. Aan elke strofe breidde hij een slot: “niets is zo erg als een café zonder bier”…

Voor een echte bierdrinker is dat inderdaad wel een waarheid en zelfs een serieuze ramp. Voor degene die echt thuis buiten stapt om zijn dagelijks pintje te gaan verbruiken in zijn stamkroeg zou het hard zijn mocht telkens wanneer hij arriveert de baas of de bazin melden dat er geen druppel bier meer in huis is…

Bij het schrijven van teksten in de muziekwereld en het componeren van liederen werd in het verleden blijkbaar al veel dorst geleden. We komen op deze gedachte bij het zoeken naar titels van ‘drinkliederen’. Neem nu ‘Trink brutherlein trink’, ‘Ein prosit’, ‘Santé, santé, santé, geef ons nog ‘nen toernee…’, ‘Drinken, drinken, drinken tot als we zinken, zinken, zinken’, ‘Denk steeds aan die grote glazen, met dat lekker schuimend bier’, en vele vele andere.

Soms worden ook wel eens liederen ten gehore gebracht die de grote brouwerijen niet zo graag horen. Denk maar aan: ‘Ach vaderlief, toe drink niet meer…’. Ze zien bij het horen van dergelijke songs hun immense productie dalen.

De ‘uitvinders’ van spreuken op bijvoorbeeld de gekende (bruingekleurde plaasteren maar als hout uitziende) ophangbordjes, werden rijk enkel en alleen door de verkoop van het memorabele ‘In de hemel is geen bier, daarom drinken wij het hier’… Andere bekende opschriften zijn: ‘Met bier en zang leeft men lang’, ‘Schol, als ge niet drinkt, blijft het vol’, ‘Onze lieve Heer veranderde water in wijn, waarom zou drinken dan een zonde zijn?’, ‘Gaan we heen of drinken we er nog één?’… En wat denk je van deze: ‘Ach voëderlief toe dringk nemiër, of mèire doed’ aan appel wèrral zjiër…”.

“Van dronkenschap zijn er meer bedorven

Dan onder ’t zwaard gestorven”.

“Kaars, keurs en kan

Bederven menig man”

“Ze dronken een glas, ze pisten een plas,

Ze lieten de zaak, zoals die was”.

“Zatte monden spreken nuchtere gronden”.

“Het drinken leert de mens het eerst, daarna pas eten.

Men zal daarom uit dankbaarheid het drinken niet vergeten”.

“Een lekker bier, een smulle pijp,

Maakt harten warm, gedachten rijp”.

De uitbaters van de kroegen zijn eveneens een belangrijk onderdeel in de studie van het cafébezoek. De klassieke regels van de waard zoals ‘hij of zij moet kunnen zwijgen’, ‘ze mogen niet jaloers zijn van elkaar’, ‘ze moeten met het kliënteel kunnen meepraten’ enzomeer, zijn al voldoende bekend, vandaar dat wij er niet over uitweiden.

Er zijn ook nog tal van ‘nevenverschijnselen’ om het met een beredeneerde term te noemen. Vaak hoort men al eens zeggen: “Ik ga daar liever binnen als zij achter de toog staat…”, of “hij zou beter vanachter zijnen toog blijven”… Dat hangt natuurlijk veelal af van de ingesteldheid van de klant zelf.

Er is inderdaad wel een verschijnsel onder de cafébazen en –bazinnen dat niet altijd opportuun is. In sommige zaken krijgt een niet-dagelijkse klant soms minder aandacht dan de dagelijkse bezoeker. In feite is dit juist een verkeerde stelling. De minder regelmatige klant kan een dagelijkse klant worden, hij blijft dus altijd een potentiële klant…

De sfeer in een herberg staat of valt met de uitbater(s), dat is een vaststaand gegeven. Zij, man of vrouw, zijn de spil waarrond alles draait. Ze zijn als ware het onverbiddelijke centrum van hun eigen ‘sociaal instituut’ en niets menselijks mag hen vreemd zijn. Betreft het een uitbaatster, loopt zij wel meer risico soms de aanleiding te zijn tot ongepaste scherts en zotternij. Met alle respect, maar homo’s die en café uitbaten kunnen ook met dit probleem worden geconfronteerd, afhandelijk van het kliënteel.

Uitbaters moeten kunnen luisteren naar de meeste (soms minder voor de hand liggende) problemen. Ze moeten aandacht schenken aan het geklaag van de klant, al gaat het nu over ziektes, ongemakken, financiële problemen, liefdesperikelen, en veel vijven en zessen… Zij worden hiervoor soms geacht en zelfs geëerd, en niet zelden zelfs bemind. Ze worden aanzien als biechtvader of – moeder.

Het is dus meer dan het tappen van een pint met een ideale schuimkraag of ‘col’. Ze moeten hun ‘pappenheimers’ door en door kennen. Er mogen in feite geen geheimen bestaan tussen de stamgasten en de uitbater(s), wél een nauwe band van verstandhouding. Ze moeten mekaar begrijpen, zelfs zonder dat één woord wordt gesproken.

Een ‘kastelein’ moet ook alles horen en zien. Hij moet zien wanneer de muziek een tikkeltje harder moet, of stiller. Harder, omdat soms een vaste klant zijn vloeken te zeer opeenstapelt en daardoor de andere aanwezigen kan storen. Harder omdat een klant die te diep in het glas keek zodanig aan het brabbelen is dat andere stamgasten er geen aanstoot kunnen aan nemen. Harder, om eens over iets te kunnen praten met een klant over een onderwerp waar anderen geen snars hoeven van te weten…

Stiller, wanneer er klanten zijn die ‘last’ hebben van de dag ervoor. Stiller, om er een gezellige sfeer op na te houden…

Vaak ziet hij of zij veel, soms té veel, maar laten dit nooit blijken. Wanneer in nood moet tussengekomen worden, zal dat gebeuren op een autoritaire manier, liefst met nog enige vriendelijke toon… Ja, ze moeten af en toe ook hard kunnen zijn. Hard, op een manier die zo gesofisticeerd is dat de klant tegen wie werd opgetreden ’s anderendaags toch terug komt en misschien zelfs zijn verontschuldigingen aanbiedt.

Wanneer klanten te eigen worden, te familiair, moet hij of zij ook optreden. Omgang met kliënteel moet geraffineerd gebeuren, indien mogelijk met inachtname van de regel ‘iedereen gelijk voor de wet’…

Meepraten is belangrijk. Zelf houden ze best de bek in hun pluimen. Ze brengen zelf geen gesprekken over iemand op gang. We zegden duidelijk ‘meepraten’…

Te zachte uitbaters hebben het vaak moeilijk. Ze schenken zichzelf vaak onbaatzuchtig weg door te zeggen:”de volgende is ene van mij”…Een uitbater hoeft dat eigenlijk niet te doen. De beenhouwer schenk ook geen gratis vlees weg en de bakker geen koffiekoeken of brood. En als hij het doet, doet hij het beter in een andere herberg…

Goe wéir en slècht wéir... dâ zain faitelaik d'iënegste saurte vâ wéir dâ me wéir ier kènne nowô. 't Is t' iën of t' ander want anders zitje zonder wéir en dad' is uëk al iet.

Sèrrewaurdeg is't e vrië wéir. 't Kan vantait op iëne dag van alle wéir zain. Mor de lèsten tait moete me't nemiër op Eddy De Mèi stéike want â kom nimmer op den tèllevies. ’t Zain ander dad’ ons bloëze waismoëke naa…

Ne mènsj kan vantait mè-j-auver 't wéir te klappe toch wel iet téigekommen uëk zènne. Ik stond auver ne gillen auverlèst te klappe mè manne gebier en è poër ouize vajjer kwamp d'r è vraamènsj bouite wordâ'k ni te véil moet van èmme. Nâ zèi 'k ik op dië momèntj: "'t Zâ gon rèigene want de vloëge komme bouite". Op dië zèlde momèntj ang manne gebier zan vraa-j-éir zjust mè-j-éire kop déir de vainsjter van de sloëpkoëmer... en die pèisdege vanèige dâ't op éir was nowô! Alléi vèr alles te vertèlle 't is van tèn léin dâ z'alletwië e waurt gesprauken èmme. Zèi zâ koët zain en manne gebier zâ nimmer mauge klappe! Vanaf tèn trèkke mè van't wéir ni véil nimmer oën. Ik pakke't gelèk as dâ 't komt, goed of ni goed! Mor ge zèlt er mè ni gaa nog iet uëren auver zègge auver ’t wéir…

(Piër van Tatjes)