Denemarken

In de 16de en 17de eeuw was Denemarken een welvarende mogendheid die

grote winsten haalde uit de tol die vreemde schepen moesten betalen voor een doorgang naar het zuiden.

Tønder ontpopte zich als een toonaangevend kantcentrum en is dat tot op heden gebleven.

Het zouden Vlaamse vluchtelingen geweest zijn die de kloskant naar Denemarken gebracht hebben.

De Nederlanden en Denemarken onderhielden belangrijke relaties op politiek, economisch en artistiek gebied.

Een lijkrede uit 1596 vermeldt dat adellijke dames kant leerden klossen in Lutheraanse kloosters.

Tønder ontpopte zich als een toonaangevend kantcentrum en is dat tot op heden gebleven.

Het is dus vooral de Tønderkant die bij ons bekend is. Wat de techniek betreft, leunt hij sterk aan bij de Rijselse kant maar met een eigen karakter, getypeerd door een rijke variatie van bloemen en ornamenten.

Vroeger klosten de “werksters” meestal heel hun leven het zelfde patroon dat dan ook hun naam kreeg.

De klosjes uit Tønder zijn heel mooi. Zeer fijn en dun. Het bolvormige uiteinde wordt versierd met kleurrijke pareltjes om de sleet van de klosjes te verminderen.

Kant in Duits-talige gebieden

In 1685, zijn protestantsgezinde Franse kantwerksters , onder meer uit Aurillac, het land uit gevlucht en hebben zich gevestigd in de streek rond Genève. Daar is een ware kantindustrie ontstaan.

In de eerste helft van de 18^de eeuw, verspreidde de kant zich over het noorden en westen van het land tot in Basel.

Het Franse hof was nog altijd gek van kant.

Om taksen te vermijden smokkelde men kanten via passen over de Jura.

In 1685 vaardigde de Duitse keurvorst, Frederik Willem, een edict uit om vluchtelingen aan te trekken. Massa’s Franse protestanten gingen hierop in en in Berlijn werden honderden manufacturen opgericht.

De kantnijverheid bloeide!!

Men voerde kant uit naar Polen, Rusland en Frankrijk.

Frankrijk, dat jarenlang zelf grote hoeveelheden kant uitvoerde naar Duistland, verbood nu de invoer van Duitse kanten die weliswaar geklost werden door Franse vluchtelingen.

Dit is maar een vleugje kantgeschiedenis. Ik zou nog een hele tijd kunnen doorgaan en misschien doe ik het later nog wel eens.

Kant is in Engeland erg geliefd .

Bucks point is duidelijk verwant aan de Rijselse kant.

Honiton  bestaat voornamelijk uit kleine motieven, bewerkt met prachtige siergronden, die bestemd zijn voor applicatie of om in te lijsten.

De Engelse kantwerksters klossen Bucks point met hele fijne klosjes die onderaan versierd zijn met parels.

Voor Honiton gebruiken ze fijne puntige klossen om het aanhaken te vergemakkelijken.

In Duitsland wordt ook nog veel geklost nl in het Ertzgebergte.
Het zijn niet dé fijnste kanten, vandaar dat ook de klossen tamelijk zwaar zijn.
Typisch is wel de klos met de huls, om het garen niet vuil te laten worden. Dit is een klos die men in België niet gebruikt

Rosaline kant

Rosaline is het “pareltje”onder de bloemenkanten !!

Deze kantsoort is ontstaan rond het einde van de 19é eeuw en werd geklost tot ongeveer 1955. Het Land van Aalst was het Mekka van deze prachtige kant.

Kenmerkend is het 3- of 5-bladig roosje ,versierd met openluchtjes, dat meestal een guirlande vormt. De grond bestaat uit spijltjes (vlechtjes) al of niet voorzien van een inkeloog.

Er zijn 2 soorten Rosalinekant :
1. de “platte” Rosaline

      2. de “geparelde” Rosaline

De geparelde Rosaline of Rosaline Perlée dankt zijn naam aan het kleine pareltje, met de naald gemaakt ,dat in het hartje van het bloempje genaaid wordt.

Bij Rosaline wordt nooit een sierdraad gebruikt, de verschillende motiefjes worden meestal in linnenslag gewerkt. Soms eens in halve slag.

Bij blaadjes  en motiefjes klost men aan de kant reliëfstreepjes, ook wel “borduurseltjes” genoemd.

Het is dank zij Kantatelier “Rozemarijn” te Aalst en onder het impuls van mevr.Gie Moors , dat de Rosaline vandaag de dag nog altijd vervaardigd wordt!!

Rococo is een bloemenkant die bestaat uit een spiraalvormige hoofdlijn met daaraan specifieke bloempjes, blaadjes, parallellogrammen en cirkeltjes.

Rococoblaadjes bestaan uit 3 of 5 bloemblaadjes, afwisselend gewerkt in linnen- en gewrongen slag.

De rand van de bloempjes is steeds een gewrongen slag met daarnaast één of meer kantenparen in linnenslag.

De motieven worden met elkaar verbonden door middel van vlechtjes.

Rococo werd geklost in de streek rond Gent, namelijk in Sint-Maria-Aalter, een gehucht van de Oostvlaamse gemeente Aalter.

Parijse kant

Point de Paris of Parijse kant is, in de 18é eeuw, ontstaan in de omgeving van de Franse hoofdstad maar het is vooral Turnhout dat zich ontpopte als “het centrum van Parijse kant” bij uitstek !!

In de 18é eeuw waren er,in Turnhout,zo’n duizendtal kantwerksters geregistreerd die deze prachtige kant vervaardigden!

Parijse kant wordt daarom ook wel Turnhoutse kant genoemd.

Enkele kenmerken

Parijse kant is een kantsoort met doorlopende draden.

Het voornaamste kenmerk is de zeshoekige tralie, gevormd door het elkaar kruisen van driehoeken.

De tekeningen bestaan meestal uit bloemen, bladeren, ranken en  dierenmotieven.
De motieven worden uitgevoerd in linnenslag met een sierdraad errond.
Verschillende siergronden tussen de motieven verfraaien het geheel.

Het is een stevige kant, vooral gebruikt voor tafellinnen en altaarkleden.

Vlaanderse kant is gegroeid uit de Oud-Vlaamse kantsoorten in de 17é eeuw.

Uit die 17é eeuwse kanten is een typische tralie ontstaan,tamelijk vierkant van uitzicht,de zogenaamde Vijfgaatjesgrond of Vlaanderse tralie.

In de Oud-Vlaamse kanten,vooral diegenen die in het Antwerpse zijn geklost,werd deze tralie heel veel gebruikt maar dan hoofdzakelijk in gewrongen slagen gewerkt.

Een Vlaanderse tralie in gewrongen slagen ziet er zwaarder en steviger uit dan de hedendaagse versie die een lichter uitzicht heeft omdat hij deels in gewrongen en deels in halve slagen geklost wordt.

De tekeningen in de Vlaanderse kant worden ontleend aan de natuur.Meestal zijn het bloemen,ranken en dieren .

De motieven worden in linnenslagen gewerkt maar soms ook afwisselend in half linnen om het geheel lichter te maken.

In de hedendaagse Vlaamse kant wordt het volwerk afgeboord met een ring en een sierdraad.

In de vroegere kanten ,uitgezonderd de Mechelse,werd er geen sierdraad verwerkt.

Vlaanderse kant is een kantsoort met doorlopende draden .

In het werk komen veelvuldige versieringen voor,zoals grote en kleine sneeuwvlokken en openluchtjes.

Aan de buitenrand wordt er steeds met inkelogen gewerkt.

Talrijke ontwerpen kregen kleurrijke en folkloristische namen.Denken we maar aan : ’t Blompotje, d’ hoge brugge, den Aap,’t Vliegmachientje,’t Kloefje,’t Pastershoedje enz.

Blonde

“Blonde” is een Franse kant die in de 18é eeuw geklost werd in Bayeux, Caen en Chantilly.

"Blonde" dankt haar naam aan de specifieke kleur van de Nanking zijde, lichte beige Chinese zijde, waarmee de kant werd geklost.

Het is een zeer delicate tulekant die nauw verwant is met de Chantilly.

De florale motieven zijn in linnenslag uitgevoerd en hebben een zwaar satijnachtig uitzicht omdat de reizigers (inslagdraden) dikke, zijden draden zijn.

De hangende draden ( kettingdraden ) zijn de fijne draden van de tule.

De motieven worden omlijnd door een sierdraad.

Openluchtjes en siergronden verfraaien het geheel.

In België wordt er nog weinig Blonde geklost.

In Frankrijk echter, de streek rond Caen, is Mevr. Claudette Bouvot, een specialiste op het gebied van Blonde de Caen.

Ze heeft dan ook een mooie website, heeft al verschillende kantboeken uitgegeven en was zo vriendelijk mij enkele van haar foto’s ter beschikking te stellen.

Wie meer wil zien van al dat moois : http://blondecaen.chez-alice.fr